I SA/Gd 1686/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi T.B na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 4 lipca 2019 r. Sygn. akt SKO [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 marca 2019 r. odmawiającą skarżącemu T.B. umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2018 r., poz. 1454), w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800). Tak więc podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Kolegium wyjaśniło, że przepis art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a, umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Kolegium podało, że skarżący złożył oświadczenie o stanie majątkowym, z którego wynika, iż uzyskuje dochody z tytułu emerytury w kwocie 772,350 zł oraz ponosi stałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Dalej Kolegium podkreśliło, że nawet trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy, nie zobowiązuje automatycznie organu administracyjnego do udzielenia mu takiej ulgi. Ustawodawca pozostawił uznaniu organowi, czy w danym przypadku zastosować ulgę podatkową. Wydając decyzję w granicach uznania administracyjnego, organy administracyjne obowiązane są do dokonania wszechstronnej i wnikliwej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego. W rozpatrywanej sprawie, organ I instancji dokonał takiej analizy zebranego materiału dowodowego i uznał, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Kolegium wyjaśniło, że udzielenie ulg podatkowych ma charakter wyjątkowy i nie może stać się zasadą, iż w przypadku jakichkolwiek trudności finansowych wnioskodawcy, organ administracyjny, poprzez udzielanie ulg podatkowych rozwiązuje te problemy. Przy czym ważnego interesu podatnika, jako przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem strony o potrzebie umorzenia zaległości. Ważny interes strony to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków strona nie jest w stanie uregulować zaległości. Odnosząc się do odwołania Kolegium wyjaśniło także, że przedmiotem niniejszego postępowania nie była kwestia ustalenia wysokości opłaty czy też ustalenia osób zobowiązanych do uiszczania opłaty, tylko kwestia umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w związku z wnioskiem odwołującego. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, T.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu administracyjnego w Gdańsku, podnosząc, że "Ww. decyzja ze względów merytorycznych, na podstawie przedstawionych faktów i dowodów jak i z poczucia sprawiedliwości społecznej powinna być cofnięta". W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że do 2008 r. (darowizna) całe życie należał do osób b. dobrze sytuowanych. Nigdy nie miał zaległości płatniczych. Obecnie nie ma za co żyć. Niemożność wywiązywania się z obowiązków płatniczych nie wynika z jego złej woli, a z ogólnej niezależnej od niego sytuacji, w tym nie wywiązywania się z obietnic dorosłych dzieci, które notarialnie, podstępem przejęły cały dorobek ojca będący zabezpieczeniem jego godnej i spokojnej starości. Bardzo znacznej wartości (8-10mln zł), T. w G. to zabudowana nieruchomość rolna, produkcyjno-usługowa. Pomimo tych informacji odmówiono umorzenia zaległości wnioskodawcy (550 zł) stwierdzając, że nie występuje w jego przypadku nadzwyczajny losowy przypadek, czy też interes publiczny, który by uzasadniał inną decyzję Kolegium. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. 2018 r. poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (nieznajdujący zastosowania w sprawie), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może realizować wskazaną w tym przepisie ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W przytoczonej regulacji przewidziane zostały zatem dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową – "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", przy czym spójnik "lub" użyty w treści komentowanego przepisu wskazuje na alternatywę łączną, a tym samym konieczność wystąpienia w sprawie co najmniej jednej z przytaczanych przesłanek. odkreślić należy, iż instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanych w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 o.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie), organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie. Treść przywołanego przepisu wyznacza zatem niejako dwie fazy postępowania podatkowego (wyrok NSA z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15). Na pierwszym etapie postępowania organ podatkowy obowiązany jest ustalić, czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego) oraz art. 191 Ordynacji podatkowej (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona), jak również oczywiście właściwa wykładnia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Jakkolwiek w interesie podatnika inicjującego postępowanie podatkowe w sprawie regulowanej w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej winno być wskazanie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, ewentualne braki argumentacyjne wniosku o zastosowanie ulgi lub ograniczenie się przez podatnika tylko do pewnych okoliczności (jego zdaniem wystarczających) nie zwalnia organu z obowiązków wymienionych w art. 122 czy art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. samodzielnego dokonania wszechstronnych ustaleń faktycznych i ich oceny. W judykaturze nie budzi wątpliwości, iż na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie w tym przedmiocie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (por. m.in. wyrok NSA z 21 sierpnia 2015 r., II FSK 1703/13). W dalszej kolejności, w przypadku uznania, iż spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie podatkowe wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Artykuł 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia zaległości podatkowej. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, iż to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednakowoż nie świadczy, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. Organu podatkowego nie może w tym zakresie zastąpić sąd administracyjny (vide cytowany wyżej wyrok NSA z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15). Stwierdzenie przez organ braku występowania przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w zastosowaniu ulgi podatkowej powoduje, iż organ nie będzie dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja będzie miała charakter związany (por. wyrok NSA z 16 marca 2006 r., II FSK 493/05). Rzeczone uznanie wyraża się zaś w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu występowania w sprawie przesłanek wskazanych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, co jednocześnie determinuje zakres sądowej kontroli rozstrzygnięć zapadłych na tle omawianej regulacji. Zgodnie z przytoczonym powyżej orzeczeniem – zgodnym z utrwaloną w tym zakresie linią orzeczniczą – kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, lecz jedynie poprawność postępowania dowodowego oraz wyciągniętych zeń wniosków co do wypełnienia przez stan faktyczny danej sprawy zakresu pojęć niedookreślonych użytych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, co oznacza wyjęcie spod zakresu zainteresowań sądu kryteriów celowościowych czy słusznościowych (wyrok NSA z 11 września 2015 r., II FSK 1821/13; wyrok NSA z 15 lipca 2008 r., II FSK 660/07; wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., II FSK 671/11). Odnosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że przesłanki zarówno "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego" zostały przez organy obu instancji właściwie wyartykułowane i ocenione. Jakkolwiek skarżący utrzymuje się z niewielkiej emerytury, to jednak nie może ujść uwadze, ze sam pozbawił się majątku dokonując darowizny na rzecz dzieci. Zgodzić przy tym trzeba się z orzekającymi w sprawie organami, że udzielenie ulgi nie może być traktowane jako sposób na rozwiązanie trudności finansowych i osobistych, gdyż jest to zadanie innych instytucji , np. MOPR. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi dochód gminy, wobec tego w interesie budżetu gminy jest by opłata wpływała w należytej wysokości i terminie. Jednocześnie skarżący może dochodzić ponoszonych opłat od pozostałych współwłaścicieli nieruchomości (swoich dzieci) na drodze cywilnej. Trafnie przy tym zauważa Prezydent Miasta, że udzielenie wnioskowanej ulgi stawiałoby skarżącego w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, a które starają się wywiązywać ze swoich zobowiązań. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania nie jest zgodny z oczekiwaniami Skarżącego, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Zdaniem Sądu w tej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 67a Ordynacji podatkowej. Materiał dowodowy został zebrany w zgodzie z przepisami postępowania. Dopuszczono jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Przedłożone przez stronę wyjaśnienia i dokumentację organy rozważyły i oceniły pod kątem przesłanek do zastosowania ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Zdaniem Sądu, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, w zgodzie z przepisami prawa. Stanowisko organu zostało wyjaśnione i uzasadnione. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.