I SA/Gd 1715/01

WyrokWSA w Gdańsku2005-02-09

Skład orzekający: Alicja Stępień, Ewa Kwarcińska, Zbigniew Romała

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wydatki na usługi transportowe drewna mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, a podatek naliczony z tych faktur odliczony, jeśli zakwestionowano prawo do zaliczenia wydatków na zakup samego drewna do kosztów uzyskania przychodów?
Ratio decidendi
Wydatki na usługi transportowe drewna mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów i podatek naliczony z tych faktur odliczony, nawet jeśli zakwestionowano prawo do zaliczenia wydatków na zakup samego drewna do kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem, że sam zakup drewna nie był nierzetelny lub niezgodny ze stanem faktycznym. W przypadku błędów organów podatkowych w ustaleniu danych sprzedawcy drewna, które skutkują zakwestionowaniem zakupu, należy uwzględnić prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z transportem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 1996 r. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość zaliczenia wydatków na zakup drewna bukowego do kosztów uzyskania przychodów z powodu nierzetelności dokumentacji. W konsekwencji odmówiono prawa do odliczenia podatku naliczonego od faktur za usługi transportowe tego drewna. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów procedury podatkowej, w tym niewłaściwe zebranie i ocenę materiału dowodowego oraz błędne zakwestionowanie wydatków.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej miesiąca października 1996 r., a w pozostałym zakresie skargę oddalono. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 1060 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Alicja Stępień Sędziowie NSA Ewa Kwarcińska /spr./ NSA Zbigniew Romała Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 8 sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 1996 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej miesiąca października 1996 r.; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 1060 zł (jeden tysiąc sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu części kosztów postępowania w sprawie; 4. zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie 1 nie może być wykonana. I SA/Gd 1715/01 U z a s a d n i e n i e Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej, decyzją z dnia 11.08.2000 r. określił skarżącej M. M. , prowadzącej działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod nazwą A, kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług, oraz zaległość w tym podatku wraz z odsetkami za miesiące październik i listopad 1996 r. W wyniku rozpoznania odwołania od tego orzeczenia, Izba Skarbowa uznając częściowo zarzuty skarżącej uchyliła ją w części dotyczącej rozliczenia miesiąca października 1996 r. i w tym zakresie określiła kwotę zwrotu podatku od towarów i usług w wysokości [...] ,- zł, zaległość w tym podatku w kwocie [...],- zł wraz z odsetkami za zwłokę zaś w pozostałym zakresie utrzymała w mocy decyzję organu I instancji (postanowienie Izby Skarbowej z dnia 23.08.2001 r. [...]). Decyzją z dnia 18 lipca 2001 r. Izba Skarbowa, w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1996 uchyliła decyzję organu I instancji i określiła zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. w wysokości [...],- zł, zaległość w tym podatku w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że skarżąca zaniżyła podstawę opodatkowania w podatku dochodowym o kwotę [...],- zł, bowiem bezpodstawnie zaewidencjonowała, po stronie kosztów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, 11 rachunków obejmujących kwotę [...],- zł, stwierdzających zakup drewna bukowego w ilości 198,4 m3. Zdaniem organu podatkowego operacje gospodarcze objęte tymi rachunkami nie zostały potwierdzone przez ich wystawców, a zatem ich udokumentowanie jest nierzetelne i niezgodne ze stanem faktycznym. Jednocześnie nie uwzględniono w poczet kosztów uzyskanie przychodu wydatków związanych z 10 fakturami VAT stwierdzającymi przewóz drewna bukowego. W niniejszej sprawie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę wskazał na dyspozycję art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług i wszelkie kwestie rozstrzygnięte decyzją były konsekwencją zakwestionowania prawa do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT zawiera bowiem ustawowe ograniczenie generalnego prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, zawartego w art. 19 ust. 1 ustawy o VAT i stanowi, że obniżenie kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organy podatkowe obu instancji zakwestionowały: 1) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez B na wartość netto [...],- zł oraz podatek naliczony w kwocie [...],- zł za wykonaną usługę transportową (ponieważ pierwsza sprzedaż towarów opodatkowanych VAT miała miejsce dopiero w miesiącu październiku 1996 r., w tym też miesiącu dokonano po raz pierwszy rozliczenia podatku naliczonego z podatkiem należnym); 2) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez B na wartość netto [...],- zł, podatek naliczony [...] zł za wykonaną w dniu usługę transportową przewozu drewna bukowego; 3) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] wystawioną przez [...] na wartość netto [...],- zł, podatek naliczony [...] zł za transport drewna bukowego; 4) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez B na wartość netto [...] zł, podatek naliczony [...] zł za wykonaną w dniu 25.10.1996 roku usługę transportu drewna bukowego (w tej części organ odwoławczy podzielił zarzuty skarżącej uchylając częściowo decyzję organu I instancji); 5) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez B na wartość netto [...] zł, podatek naliczony [...] zł za wykonaną usługę transportową przewozu drewna bukowego; 6) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez B na wartość netto [...] zł, podatek naliczony [...] zł za transport drewna; 7) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez B na wartość netto [...] zł, podatek naliczony [...] zł za wykonaną usługę transportową przewozu drewna bukowego; 8) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez B na wartość netto [...] zł, podatek naliczony [...] zł za wykonaną usługę przewozu drewna bukowego; 9) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez B na wartość netto [...] zł, podatek naliczony [...] zł za wykonaną usługę transportu drewna bukowego; 10) fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez B na wartość netto [...] zł, podatek naliczony [...] zł za przewóz drewna. Strona skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie przepisów procedury podatkowej tj. art. 122 w związku z art. 187, art. 125 § 1, art. 188, art. 191 oraz 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 123 tejże ustawy w związku z art. 18 ust. 1 pkt 6 i art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 ze zm.). W szczególności zakwestionowała ustalenia dotyczące braku możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup drewna i w dalszej konsekwencji uznania, że również wydatki na usługi transportowe dotyczące drewna nie stanowią kosztu uzyskania przychodu. Skutkiem czego, w myśl art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym uznano za niezasadne dokonanie pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakupów przedmiotowych usług. W skardze na decyzję Izby Skarbowej skarżąca wskazała na naruszenie prawa i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, o wstrzymanie wykonania decyzji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Decyzji zarzuca naruszenie przepisów procedury podatkowej tj. art. 122 w związku z art. 187, art. 125 § 1, art. 188, art. 191 oraz 210 § 4, a także art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca podważa prawidłowość ustaleń w zakresie postępowania podatkowego, którego przedmiotem jest podatek dochodowy od osób prawnych i ustalenie, jakoby ze złożonych oświadczeń wynikało, że kontrahenci nie dokonywali sprzedaży drewna na rzecz skarżącej zaś transakcje udokumentowane wystawionymi na ich nazwiska rachunkami są niezgodne ze stanem rzeczywistym. W przypadku dwóch kontrahentów tj. p. J. K. i p. K. P. nie dokonano potwierdzenia rachunków co do udokumentowanych nimi transakcji. Strona skarżąca zarzuciła niewłaściwe zebranie materiału dowodowego i nieprawidłowe zakwestionowanie wydatków zaliczonych do kosztów uzyskania przychodu. Skarżąca wskazała ponadto, iż organy podatkowe nie zakwestionowały faktu wykonania usługi przewozu, w związku z czym brak podstawy do pozbawienia możliwości zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodu, a w konsekwencji pozbawienia prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z tymi usługami. Organ odwoławczy nie tylko nie rozpatrzył wnikliwie zarzutów podniesionych w odwołaniu, ale zdaniem strony skarżącej jedynie pobieżnie zapoznał się z aktami sprawy. W efekcie odniósł się przede wszystkim do informacji uzyskanych za pośrednictwem poczty na temat sprzedawców drewna i dowodów z zeznań świadków – ewentualnych sprzedawców drewna, bezzasadnie nadając im szczególnej mocy dowodowej. Zarzuty strony powołujące inne dowody zostały zdyskredytowane, bądź całkowicie pominięte, nie znalazły oceny także pozostałe dowody zgromadzone przez organ kontroli z jego inicjatywy. Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu przewlekłości postępowania i wadliwości gromadzenia materiału dowodowego stwierdził, że do takowej przewlekłości nie doszło i że długość postępowania wymuszona została koniecznością dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez stronę. Błędy w gromadzeniu dowodów zostały rzekomo przez Izbę Skarbową sanowane. Skarżący wskazywał wielokrotnie, jakiego rodzaju czynności winny zostać przeprowadzone celem rzetelnego i pełnego wyjaśnienia sprawy, podnosząc, że gromadzenie materiału dowodowego pochodzącego od osób fizycznych (ewentualnych sprzedawców surowca) odbywać się winno w drodze ich przesłuchań w charakterze świadków, nie zaś w formie żądania od tych osób informacji o zawartych transakcjach. Setki pism wysyłanych do tych samych osób, zapytań do urzędów gmin i starostw w kwestiach nie mających w sprawie znaczenia (np. czy dana osoba posiadała las i pozwolenie na wyrąb drewna), przeczy elementarnej zasadzie prostoty prowadzenia postępowania. Główny zarzut kontroli sformułowany po pobieżnym zbadaniu dokumentów księgowych, dotyczył rzetelności zakupów od osób fizycznych drewna – surowca do produkcji. Zdaniem skarżącego, naruszając prawo wystąpiono bezpośrednio do tych osób z pismami o potwierdzenie transakcji, zamiast z urzędu przeprowadzić dowód z przesłuchania ich w charakterze świadków. Obfita korespondencja w przedmiocie informacji o transakcjach, informacji z urzędów gmin o posiadaniu przez osoby fizyczne lasu, jego rodzaju, udzielanych pozwoleń na jego wyrąb między urzędami oraz korespondencja pomiędzy organem kontroli a poszczególnymi osobami (w tym wielość pism kierowanych do tych samych osób i w sprawie tych samych osób oraz do osób fizycznych o tych samych nazwiskach zamieszkałych na tym samym obszarze) zajęła organowi I instancji kilka miesięcy. Pozyskanie w pierwszym rzędzie dowodów z zeznań w charakterze świadków stanowiłoby oparcie dla dalszego postępowania – celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej. Zauważyć trzeba, że w końcu żądaniom strony w zakresie przesłuchań uczyniono zadość – ale stało się to dopiero w postępowaniu odwoławczym. Z powodu uchybień w postępowaniu odwoławczym nie dokonano przesłuchania wszystkich świadków, od których zakup surowca do produkcji zakwestionowano. Uwzględnienie wniosków o przesłuchanie świadków po kilkunastu miesiącach od rozpoczęcia postępowania, faktycznie spowodowało, iż niemożliwe było sanowanie powstałego naruszenia prawa, jak tego chciałaby Izba Skarbowa w swej decyzji. Jak podnoszono bowiem w odwołaniu, wskutek pozyskiwania informacji w sposób sprzeczny z prawem w miejscowościach, w których skarżąca nabywała drewno, wytworzyła się psychoza strachu. Sprzedawcy – prości ludzie nie mający w ogóle do czynienia z organami administracji, w szczególności podatkowej – indagowani o zdarzenia sprzed kilku lat byli przeświadczeni o negatywnych dla nich skutkach podatkowych, jakie wywołałoby potwierdzenie dokonania sprzedaży drewna. Mogli oni zatem odpowiadać, że transakcji takich nie dokonywali choćby dlatego, iż obawiali się, że potwierdzenie sprzedaży drewna spowoduje negatywne dla nich skutki podatkowe. Przesłuchiwani dopiero po udzieleniu pisemnych odpowiedzi mogli się obawiać konsekwencji wycofania się z wcześniej złożonych oświadczeń. Brak jakiegokolwiek pouczenia o obowiązku mówienia prawdy i jednocześnie o prawie do odmowy składania zeznań, przyczynił się do wypaczenia wyniku postępowania. Okoliczność ta uszła uwadze organu odwoławczego, który w żaden sposób nie ocenił zarzutów strony w tym zakresie (art. 210 § 4 O.p.) i uznał, iż moc dowodowa tych zeznań jest w sprawie decydująca. Zarzut naruszenia art. 191 O.p. polegający na całkowicie dowolnej ocenie dowodów z zeznań świadków zobrazowano w uzupełnieniu odwołania. Wskazano na nieścisłości zeznań i ich niespójność. Dodatkowym argumentem przemawiającym za tym, że organy obydwu instancji dopuściły się naruszania art. 191 O.p. jest dowolność oceny zeznań kilku świadków wskazana już przez stronę w uzupełnieniu odwołania. Strona wielokrotnie próbowała innymi dowodami niż dokumenty dotyczące zakupu drewna wykazać, iż koszt surowca faktycznie poniosła. Jednym z istotniejszych dowodów potwierdzających dokonanie zakupu surowca do produkcji, były faktury dokumentujące przewóz konkretnych ilości drewna (którego zakup udokumentowany był w ocenie inspektora kontroli nierzetelnie). Dowód ten był od początku przez organ pierwszoinstancyjny marginalizowany i nie znalazł swojej oceny w uzasadnieniu decyzji. Inspektor kontroli twierdził, że faktury za usługi transportowe dowodzą wyłącznie, że ich wystawca je wystawił. Nic więcej z dokumentów tych nie wynika – zdaniem tego organu. W szczególności nie potwierdzają one wykonania usługi transportu. Konsekwentnie należałoby przyjąć, że z faktu, iż "wystawca" rachunku dla mojej mandantki nie potwierdza jego wystawienia, wynika wyłącznie to, że go nie wystawił (nie wynika natomiast, że drewna nie sprzedał). Natomiast organowi I instancji dla zakwestionowania wydatku jako kosztu uzyskania przychodu wystarczyło stwierdzenie, że rachunku nie wystawiła osoba w nim wskazana jako sprzedawca. Natomiast dla uznania faktury za usługę transportu i kosztu z tym związanego już nie wystarczyło potwierdzenie transakcji w dokumentacji wykonawcy usługi i wystawcy tegoż dokumentu. Tak rozumianej zasady obiektywizmu i dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, zdaniem skarżącego, zaakceptować nie można. Organ odwoławczy ww. argumentów odwołania nie rozważył. Stwierdził jedynie lakonicznie, że między zakupem drewna i jego transportem zachodził związek przyczynowo-skutkowy. Miał on powodować, że zakwestionowane zakupy drewna skutkują także koniecznością nieuznania za koszt uzyskania przychodu wydatków na transport. Brak jest w materiale dowodowym najmniejszej przesłanki, na podstawie której organy podatkowe kwestionują zasadność odniesienia do kosztów wydatków na usługi transportowe. Rozumowanie, że pewien koszt nie jest kosztem uzyskania przychodu, bo inny koszt z nim związany nie jest kosztem tego przychodu jest z zasady błędne. Organy I i II instancji nie dowiodły w żaden sposób, że koszt nie został poniesiony. Nawet gdyby przyjąć, że w kwestionowanych przypadkach do zakupu drewna od konkretnych osób nie doszło, to nie można wykluczyć zakupu drewna od innych osób. O tym, że błędy w określeniu nazwiska mogą się zdarzyć także organom podatkowym świadczy najdobitniej (i to w stopniu wpływającym na wynik sprawy) przypadek K. P. zamieszkałego w K. przy ul. [...]. Z uwagi na adnotację poczty, iż osoba taka jest nieznana pod wskazanym adresem zakwestionowano jako nierzetelny rachunek z [...] r. wystawiony przez tą osobę. W przypadku tym doszło do pomyłki powielanej przez organ kontroli i organ odwoławczy i pomimo wskazania na ten błąd przez pełnomocnika strony (w powoływanym już piśmie z 18 czerwca 2001 roku), Izba Skarbowa nie wycofała się z wadliwych ustaleń. Skarżąca zakupiła drewno od K. P. zamieszkałego jw. Inspektor zwrócił się z pismem we wrześniu 1999 r. do K. P. (pismo stanowiące zał. 41 do protokołu kontroli w aktach), uzyskując informację za pośrednictwem poczty, że osoba taka pod wskazanym w rachunku adresem jest nieznana. Na podstawie tej informacji organ I instancji w decyzji nie uznał za koszt wydatku na zakup drewna od K. P. (ponowny błąd, choć do tej osoby pisma nigdy nie wysyłano). Izba Skarbowa zmieniła wprawdzie w skarżonym rozstrzygnięciu nazwisko na rzeczywiście widniejące w rachunku (tj. K. P.), nie dostrzegając jednak, że tej osoby, zamieszkującej pod adresem wskazanym w rachunku nigdy nie pytano o fakt dokonania sprzedaży. W konsekwencji bezprawnie pozbawiono skarżącą kosztu oraz podatku naliczonego VAT zawartego w fakturze dokumentującej – zdaniem organów obu instancji – koszty uboczne związane z zakupem surowca to jest koszty jego transportu, co stanowi w mojej ocenie samoistną podstawę do uznania, iż decyzje winne być uchylone. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić częściowo, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego oraz z istotnym naruszeniem przepisów procedury podatkowej. Zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług, będącą podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Zdaniem organu odwoławczego strona skarżąca zawyżyła koszty uzyskania przychodu włączając do nich wydatki na zakup drewna bukowego w sytuacji, gdy transakcje objęte zakwestionowanymi rachunkami nie zostały potwierdzone przez ich wystawców a zatem wydatki te udokumentowano nierzetelnie i niezgodnie ze stanem faktycznym, co wynika z postępowania podatkowego wszczętego w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Dokonując wyłączenia z kategorii kosztów uzyskania przychodu wydatków na zakup drewna bukowego, nie zaliczono do nich również wydatków wynikających z dziesięciu faktur VAT stwierdzających przewóz tego surowca. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są następujące faktury VAT, których wystawcą był przewoźnik B: 1) nr [...] z dnia [...] r. dokumentująca przewóz drewna zakupionego od J. L. ; 2) nr [...] z dnia [...] r. dokumentująca przewóz drewna zakupionego od G. T.; 3) nr [...] z dnia [...] r. dokumentująca przewóz drewna zakupionego od R. T.; 4) nr [...] z dnia [...] r. dokumentująca przewóz drewna zakupionego od R. M.; - osoby wskazane w dokumentacji skarżącej, jako zbywcy (ad. 1-4), oświadczyły w toku przesłuchania, iż nie sprzedawały drewna; ponadto faktury: 5) nr [...] z dnia [...] r. dokumentująca przewóz drewna zakupionego od J. P.; 6) nr [...] z dnia [...] r. dokumentująca przewóz drewna zakupionego od Z. C. ; 7) nr [...] z dnia [...] r. dokumentująca przewóz drewna zakupionego od J. K.; - osoby wskazane w dokumentacji skarżącej jako zbywcy (ad. 5-7), są nieznane; 8) nr [...] z dnia [...] r. dokumentująca przewóz drewna zakupionego od M. Z.; w tym przypadku ustalono, iż rzekomy zbywca zmarł w dniu 2 marca 1993 r.; 9) nr [...] z dnia [...] r. dokumentująca przewóz drewna zakupionego od K. P. I. W zakresie ad. 1-8 Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez organy podatkowe obu instancji. Stosownie do art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Podatnik, prowadzący działalność gospodarczą może dowolnie i na swobodnie określonych warunkach kształtować łączące je stosunki zobowiązaniowe. Ocena ich zgodności z prawem podatkowym należy do organów podatkowych, ustawodawca bowiem wyraźnie wiąże koszty uzyskania przychodów z celem ich poniesienia, jakim jest osiągniecie przychodu. Cel ten zatem winien być wyraźnie widoczny, a poniesione wydatki winny go bezpośrednio realizować lub co najmniej zakładać jako realny. Tak więc, aby podatnik mógł określony wydatek zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów dla celów podatkowych, to winien wykazać związek tego wydatku nie tylko z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą ale przede wszystkim to, że jego poniesienie miało lub mogło mieć wpływ na wielkość osiągniętego w roku podatkowym przychodu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.02.2001 r. sygn. akt SA/Sz 1581/99). Dyspozycja art. 24 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera zasadę generalną z której wynika, iż za dochód z działalności gospodarczej uważa się dochód uzyskany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg. Zgodnie z treścią § 10 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodowe i rozchodów (Dz.U. Nr 148, poz. 720) podatnik jest obowiązany prowadzić księgę prawidłowo i rzetelnie tj. dokonywać zapisów na podstawie dowodów stwierdzających fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawierających co najmniej wiarygodne określenie wystawcy uczestniczącego w operacji gospodarczej, której dowód dotyczy. Użyte w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. z 1993 r. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) określenie nabycia towarów i usług należy rozpatrywać w powiązaniu z przepisem art. 25 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Nabycie musi zatem nastąpić w taki sposób, aby podatnik mógł poniesione wydatki zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym. Jeżeli wydatki na nabycie towarów i usług nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, jak w niniejszej sprawie, to brak jest podstaw do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego. Zdaniem Sądu, w ww. zakresie sprawy, organy podatkowe obu instancji w sposób wystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który następnie, bez przekroczenia ustawowych granic poddały szczególnie wnikliwej analizie, wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych nie znajdują tu uzasadnienia. II. Wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 9 lutego 2005 r. w sprawie I SA/Gd 1528/01 nie uwzględniono zarzutów strony skarżącej dot. decyzji Izby Skarbowej z dnia 18 lipca 2001 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1996, poza zarzutem nieuzasadnionego wyłączenia z kosztów uzyskania przychodu wydatku poniesionego przez skarżącą na zakup drewna od K. P. oraz wydatku związanego z przewozem drewna od ww. zbywcy do skarżącej. Wyrokiem z dnia 15 października 2003 r. w sprawie SA/Bd 1703/03 oddalono skargę M. M. i M. M. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997. W tej sprawie Sąd nie podziela poglądu organu odwoławczego odnośnie skutków w zakresie prawa podatkowego faktury nr [...] z dnia [...] r. (ad. 91) dokumentującej przewóz drewna zakupionego od K. P. , bowiem – jak wynika z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu podatkowym którego przedmiotem był podatek dochodowy od osób fizycznych – pisma organu podatkowego kierowano do osoby o błędnej pisowni nazwiska zbywcy stąd nie doręczenie ich zbywcy, zaś w aktach sprawy I SA/Gd 1528/01 znajduje się poświadczone notarialnie oświadczenie K. P. potwierdzające fakt, iż sprzedawał drewno bukowe stronie skarżącej. Tym samym brak podstawy do pozbawienia skarżącej uprawnienia wynikającego z dyspozycji art. 19 ust. 1 ustawy o VAT w wysokości wynikającej z treści faktury ad. 91. W tej części zarzut naruszenia dyspozycji art. 120, 122 Ordynacji podatkowej są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, skr. p.s.a.) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, stwierdzając naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej miesiąca października 1996 r. (pkt. 1 wyroku) prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02, poz. 1270 ) uchylił zaskarżoną decyzję w tym zakresie. W pozostałej części Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt. 2 wyroku). Z uwagi na charakter zaskarżonego orzeczenia zawarto rozstrzygnięcie w trybie art. 152 p.s.a. w zakresie pkt. 1 wyroku (ad. punkt 4 wyroku). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 p.s.a. i art. 206 p.s.a. AW

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło