I SA/Gd 1804/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.D.-T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pismem z dnia 28 października 2015 r. A.D.-T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 września 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2015 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez jej podpisanie. Ponadto zarządzeniem z tej samej daty wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W obu tych zarządzeniach zakreślono termin 7 dni na ich wykonanie oraz wskazano rygor odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis ww. zarządzeń została uznana za doręczoną w dniu 31 grudnia 2015 r. Zakreślony termin upłynął bezskutecznie. Pismem z dnia 30 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wykonania wezwań Sądu. We wniosku skarżąca podniosła, że nie podjęła przesyłki z Sądu, ponieważ nie wiedziała o jej istnieniu z powodu braku jakiegokolwiek awiza w skrzynce pocztowej. Skarżąca wyjaśniła, że przed Świętami Bożego Narodzenia była w Urzędzie Pocztowym w celu nadania przesyłek poleconych i pytała pracownika poczty, czy na jej nazwisko są przesyłki polecone i uzyskała odpowiedź, że nie ma żadnych przesyłek poleconych. Ponadto strona skarżąca wskazała, że wniosła skargę na pracowników doręczających korespondencję. Podkreśliła, że nie miała interesu w tym, aby nie odbierać przesyłki. W związku z tym według skarżącej, podniesione okoliczności świadczą o braku winy w uchybieniu terminu. Dodała, że informację o wezwaniach Sądu do usunięcia braków formalnych skargi uzyskała w dniu 28 stycznia 2016 r., zapoznając się z aktami przedmiotowej sprawy. Do wniosku załączono kopię pisma skierowanego do Naczelnika Urzędu Pocztowego . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl jego § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wymaga wyjaśnienia, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Ponadto należy wskazać, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe. Co ważne, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1716/99, LEX nr 45409, postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2013 r. II FZ 989/13). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że wniosek złożono z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., zatem podlegał on merytorycznej ocenie. W ocenie Sądu, w rozpoznawanym wniosku nie podniesiono okoliczności, wskazujących na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca jako jedyny argument, przemawiający za uwzględnieniem wniosku, wskazała na nieprawidłowe działanie urzędu pocztowego, dokonującego doręczeń w miejscu jej zamieszkania, co skutkowało tym, iż nie otrzymała odpisów zarządzeń. Nie ulega wątpliwości, że przesyłka zawierająca odpisy zarządzeń nie została podjęta przez skarżącą i jest to okoliczność bezsporna. W tej sytuacji zastosowanie znalazła instytucja doręczenia zastępczego przewidziana w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, czy też działanie osób trzecich np. dewastacja skrzynki pocztowej, usunięcie awizo. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą daleko idące skutki, dlatego też strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Trybem właściwym dla obalenia subiektywnego przekonania sądu o prawidłowości doręczenia przesyłki w przyjętej na podstawie art. 73 p.p.s.a. dacie jest postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu. Argumentacja zaprezentowana we wniosku o przywrócenie terminu zmierza do wykazania, że doręczenie zastępcze przeprowadzone zostało w sposób nieprawidłowy. Skarżąca podniosła, że nie otrzymała żadnego zawiadomienia o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym. Zaznaczyła, że przed Świętami Bożego Narodzenia była w Urzędzie Pocztowym w celu nadania przesyłek poleconych i pytała pracownika poczty, czy na jej nazwisko są przesyłki polecone i uzyskała odpowiedź, że nie ma żadnych przesyłek poleconych. Tego rodzaju oświadczenie zmierza zatem w istocie do podważenia domniemania w oparciu o art. 73 p.p.s.a. W pierwszej kolejności zbadać zatem należy, czy skutecznie wzruszono domniemanie doręczenia stronie przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić trzeba, że samo twierdzenie strony o braku awiza w skrzynce pocztowej, nie poparte żadną dodatkową argumentacją czy też wskazaniem na okoliczności zmierzające do uprawdopodobnienia tego faktu, nie jest wystarczające do obalenia domniemania. Obalenie domniemania doręczenia przesyłki na podstawie ogólnikowego twierdzenia strony skarżącej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić to domniemanie poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (tak też NSA w postanowieniu z 9 marca 2011 r., II OSK 368/11, lex nr 992561, jak również w postanowieniu z 14 marca 2012 r., II FSK 180/12, lex nr 1121079). Kolejnym etapem badania wniosku jest więc przeanalizowanie przyczyn uchybienia terminu, a w szczególności zbadanie, czy skarżąca w sposób dostateczny wykazała, że uchybienie nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Oczywistym jest, że od strony postępowania nie można wymagać stałej obecności w miejscu zamieszkania. Jednocześnie jednak podzielić należy pogląd zawarty w postanowieniu NSA z 12 maja 2009 r., I OZ 481/09, lex nr 564212, zgodnie z którym strona składająca skargę, właściwie pouczona o trybie i formie zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. Również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreślano, że jeżeli strona wie o wszczęciu postępowania, to powinna liczyć się z ewentualnością nadejścia pisma procesowego i nie może powoływać się na własną nieświadomość oraz prawo do wolności dysponowania własnym czasem. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której strona sama wszczęła postępowanie (por. wyroki TK z 15 października 2002 r., SK 6/02, lex nr 56631 oraz z 28 lutego 2006 r., P 13/05, lex nr 182474). Zdaniem Sądu, podnoszone przez skarżącą okoliczności nie znajdują potwierdzenia w materiale znajdującym się aktach niniejszej sprawy. Przede wszystkim przesyłka listowna, jak wynika z adnotacji na kopercie, była dwukrotnie awizowana w dniach: 17 grudnia 2015 r. oraz 28 grudnia 2015 r., o czym adresat był poinformowany poprzez umieszczenie zawiadomień w skrzynce pocztowej. W związku z niepodjęciem przez adresata pisma w placówce pocztowej przesyłka została zwrócona nadawcy w dniu 8 stycznia 2016 r. (dowód: koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru k. 20 akt sądowych). Zatem doręczenie zostało uznane za dokonane w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2015 r. Wymaga zaakcentowania, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11, LEX nr 1148521). Stwierdzić zatem należy, że przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że przesyłki nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji, znajdujących się na zwróconej do Sądu przesyłce, była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. Zdaniem Sądu, jeśli skarżąca nie dostała przesyłki, to powinna zainicjować postępowanie reklamacyjne na podstawie art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529). Skoro tego nie uczyniła, to uznać należy, że jej twierdzenia nie zostały poparte żadnymi dowodami skutecznie podważającymi skutki dołączonego do akt sprawy potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej, stanowiącego dokument urzędowy. Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Sąd stwierdził, iż postępowanie skarżącej nie ma cech wyłączających winę w niezachowaniu terminu do wniesienia wniosku i mając to na względzie, na podstawie art. 86 §1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.