I SA/Gd 343/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skarg A. K. i K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 lutego 2020 r. nr [...], [... ] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargi. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanych - małżonków odpowiedzialnych solidarnie – A.K. i K.K. m. in. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego: z dnia 21 kwietnia 2017 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012; z dnia 16 marca 2017 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2010 oraz z dnia 16 marca 2017 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2010. Zawiadomieniem z dnia 9 października 2019 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. w W. Wydruk zawiadomienia został doręczony Państwu K. w dniu 22 października 2019 r.. Odpis tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 21 kwietnia 2017 r. wraz z odpisem zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "B" w K. oraz "C" w B. z dnia 22 czerwca 2017 r. nr [...] oraz [...], doręczono K.K. w dniu 30 czerwca 2017 r.. A.K. odpis ww. tytułu wykonawczego doręczono w dniu 30 czerwca 2017 r. wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 22 czerwca 2017 r. nr [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę w "E" w S. Odpisy tytułów wykonawczych z dnia 25 października 2016 r. o numerach [...] oraz [...], wraz z odpisem zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "D" S.A. w S. z dnia 14 listopada 2016 r. nr [...], doręczono K.K. w dniu 2 grudnia 2016 r.. A.K. odpisy zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "D" S.A. w S. z dnia 14 listopada 2016 r. nr [...], doręczono w trybie art. 44 § 4 kpa w dniu 8 grudnia 2016 r.. Odrębnymi pismami o tej samej treści z dnia 29 października 2019 r. zobowiązani wnieśli skargi na czynność z dnia 9 października 2019 r., zarzucając organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 80 § 1 - § 3 i art. 32a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Jednocześnie wnieśli o uchylenie skarżonej czynności i wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi. Uzasadniając skargę wskazali, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 80 § 1- § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zawiadomienie o zastosowaniu środka jest nieprawidłowe pod względem formalnym, przy czym środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym podlegającym umorzeniu na skutek wniesionych przez zobowiązanych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Analizując dokonaną czynność egzekucyjną, którą było zajęcie rachunku bankowego w "A" S.A. dokonane zawiadomieniem z dnia 9 października 2019 r. nr [...], organ egzekucyjny stwierdził, że wraz z odpisem zawiadomienia nie zostały doręczone odpisy tytułów wykonawczych z dnia 16 marca 2017 r., o numerach [...]. Odpisy powyższych zmienionych tytułów wykonawczych zostały wysłane A.K. i K.K. pismami z dnia 28 listopada 2019 r.. Poza tym organ egzekucyjny nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, gdyż zastosowany został jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (egzekucja z rachunku bankowego), a podstawę zajęcia stanowił art. 80 § 1 ustawy. Wystawiając przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz przesyłając je 9 października 2019 r. dłużnikowi zajętej wierzytelności, a jego wydruk - zobowiązanym, organ dopełnił wszystkich wymogów zawartych w art. 80 § 1-3 ustawy. Wydruk zawiadomienia doręczono zobowiązanym w dniu 22 października 2019 r.. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie elementy z art. 67 § 2 ustawy. Analiza wykazała także, iż do zastosowania środka egzekucyjnego doszło po podjęciu zawieszonego postępowania z mocy prawa w wyniku ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów. Powyższe kwestie znalazły odzwierciedlenie w postanowieniu z dnia 4 grudnia 2019 r., mocą którego Naczelnik Urzędu Skarbowego uznając skargi za czynność egzekucyjną za zasadne równocześnie odmówił jej uchylenia. A.K. i K.K. złożyli zażalenia na powyższe postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 6 lutego 2020 r. działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), po zbadaniu akt sprawy, w związku z zażaleniami wniesionym pismami z dnia 23 grudnia 2019 r. przez A.K. i K.K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 4 grudnia 2019 r., którym uznano za uzasadnione skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia zawiadomieniem nr [...] z dnia 9 października 2019 r. wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A., stwierdził niedopuszczalność zażaleń. W uzasadnieniu wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 4 grudnia 2019 r. - wydanym na zasadzie art. 54 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - uznał za uzasadnione skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia zawiadomieniem nr [...] z dnia 9 października 2019 r. wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A.. Wydane zaś przez organ egzekucyjny postanowienie zawierało pouczenie o jego niezaskarżalności. Wskazano, iż w świetle art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 54 § 5 cytowanej ustawy, w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Skoro zatem, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przepisie art. 54 § 5 przewiduje możliwość zaskarżenia postanowienia organu egzekucyjnego wyłącznie oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, to tym samym nie daje prawa do złożenia zażalenia na postanowienie, które taką skargę uznaje za uzasadnioną. Powyższe, w ocenie organu, stanowi przyczynę niedopuszczalności wniesionych pismami z dnia 23 grudnia 2019 r. zażaleń, skutkującą brakiem możliwości dokonania przez organ odwoławczy merytorycznej oceny wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia. Pismami z dnia 2 marca 2020 r. A.K. oraz K.K. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu nr [...] z dnia 6 lutego 2020 r. Zarzucając wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - art. 134 w związku z art. 144 w zw. z art. 62 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; - art. 7 i art. 77 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a, § 6 w zw. z art. 80 § 1-3 i art. 32a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - art. 124 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skargi nie są zasadne. Zgodnie z dyspozycją art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeśli wskazana ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Przy czym, zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zażalenie jest zatem środkiem prawnym przysługującym jedynie na rozstrzygnięcia organu administracyjnego zapadające w drodze postanowienia i służącym tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie. Analiza akt sprawy wykazuje, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 4 grudnia 2019 r. - wydanym na zasadzie art. 54 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - uznał za uzasadnione skargi A.K. i K.K. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia zawiadomieniem nr [...] z dnia 9 października 2019 r. wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. Wydane zaś przez organ egzekucyjny postanowienie zawierało pouczenie o jego niezaskarżalności. Przypomnieć należy, iż w świetle art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji, "zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego". Stosownie do art. 54 § 5 cytowanej ustawy "w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie". Skoro zatem, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przywołanym przepisie art. 54 § 5 przewiduje możliwość zaskarżenia postanowienia organu egzekucyjnego wyłącznie oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, to tym samym nie daje prawa do złożenia zażalenia na postanowienie, które taką skargę uznaje za uzasadnioną. Powyższe, w ocenie Sądu, stanowiło prawidłowo ocenioną prawnie przyczynę niedopuszczalności wniesionych przez skarżących pismami z dnia 23 grudnia 2019 r. zażaleń, skutkującą brakiem możliwości dokonania przez skarżony organ merytorycznej oceny wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia. Sąd wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny kategorycznie wskazał (zob. min. wyroki w sprawach II FSK 586/18 i II FSK 1923/18), że uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne powoduje co najwyżej uchylenie czynności egzekucyjnej lub usunięcie jej wad (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Tylko tego rodzaju rozstrzygnięcia ustawodawca przewidział w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne. Skoro w niniejszej sprawie organ egzekucyjny usunął wadę czynności poprzez wysłanie skarżącym tytułów wykonawczych w listopadzie 2019 r., nie ulega wątpliwości, że skarga na czynność egzekucyjną została w takiej postaci uwzględniona. Oznacza to też, że skarżący nie mogli skutecznie skorzystać z drogi zażaleniowej, bo wyklucza to przepis art. 54 § 5 ustawy. Z tego powodu w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Rozstrzygając w niniejszej sprawie Sąd zaakceptował ponadto rozważania, że poza wskazaną w postanowieniu organu pierwszej instancji przyczyną uwzględnienia skargi na czynność zajęcia, inne uchybienia przepisów w sprawie nie zaistniały. Warto bowiem skarżącym przypomnieć, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a.. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zatem zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 - dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54). Wobec powyższego za nieuprawnione i niedopuszczalne zarazem należało uznać zarzuty skargi wykraczające poza wskazane kwestie. Reasumując powyższe Sąd uznał, że złożone przez A.K. i K.K. skargi - jako niezasadne - na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegały oddaleniu.