I SA/Gd 374/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2013r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką i teściową. Rodzina mieszka w mieszkaniu o pow. 178 m2 w G., wynajętym przez córkę wnioskodawcy, gdzie miesięczne opłaty wahają się w granicach 1800-1900 zł, bez opłat za gaz i energię elektryczną. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą polegająca na prowadzeniu stacji paliw na podstawie umowy agencyjnej. Oświadczył, że wynagrodzenie z tej umowy wystarcza na pokrycie kosztów prowadzenia tej działalności oraz pokrycie podstawowych potrzeb utrzymania. Nadto wnioskodawca obciążony jest kosztami kredytu na zakup nieruchomości, która została mu zbyta w drodze oszustwa za cenę wielokrotnie przekraczającą jej wartość. Rata kredytu wynosi około 8500 zł miesięcznie i pochłania całość zysków z działalności gospodarczej wnioskodawcy. Oświadczył, że z żoną ma rozdzielność majątkową. Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wpis sądowy od wniesionej skargi został określony na kwotę 10.038 zł. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy pismem z 5 maja 2016 r., zobowiązano go do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Na mocy art. 255 P.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Czynności określone w tym przepisie podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania, gdyż jak już wyżej wskazano, to w interesie strony leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Skarżący jednak nie zastosował się do wystosowanego wezwania w pełni, gdyż całkowicie pominął dokumenty dotyczące jego małżonki. Nie można ustalić źródła dochodu małżonki, wysokości tego dochodu, wysokości zobowiązań, majątku, zgromadzonych środków finansowych. Z wyciągu bankowego córki wnioskodawcy wynika, że wpłynął na ten rachunek ekwiwalent skarżącego za urlop ze Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w kwocie 16.940,88 zł w dniu 24 marca br. Pieniądze te wypłacone zostały w dniu 9 maja br. Rata kredytu mieszkaniowego wynosi 6500 zł. Bank [...] S.A. wypowiedział umowę kredytu i zobowiązał do spłaty zadłużenia w wysokości 95.317,94 zł. Do tego banku spłaca skarżący w ratach kredyt gotówkowy w ratach po 807,15 zł. W dniu 7 kwietnia na konto skarżącego wpłynęła kwota 90411,95 zł wypłacona tego samego dnia. Skarżący otrzymuje także wynagrodzenie od PHU [...] w kwocie 1482,50 zł miesięcznie. Nie zostało udokumentowane zajęcie rachunków bankowych przez urząd skarbowy. Przedstawił skarżący porozumienie o rozwiązaniu z dniem 27 kwietnia 2016 r. umowy o prowadzenie stacji paliw nr [...] w G. przy ul. G. 341 i oświadczył, że aktualnie jego działania zmierzają do zakończenia działalności. Powyższe wiąże się z utratą dochodów przez skarżącego, jak również jego córkę, która wykonywała na rzecz tej działalności pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Zaznaczył skarżący, że z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim została z nim rozwiązana umowa o pracę na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Przedstawione dokumenty nie przekonują referendarza sądowego, że sytuacja finansowa skarżącego spełnia przesłankę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Poza zobowiązaniem wobec urzędu skarbowego, którego zasadność kwestionuje skarżący w skardze, nie zalega skarżący z żadnymi opłatami, na bieżąco reguluje także zobowiązania wobec pracowników. Mieszkanie zapewnia skarżącemu córka, przy czym ewentualna utrata źródła dochodu przez nią nie jest tu przedmiotem oceny. Nie może rzutować na przyjętą ocenę kwestia kredytu zaciągniętego na zakup nieruchomości. Taka decyzja jest samodzielną wnioskodawcy i z racji tego, że jest to zobowiązanie długofalowe przy jej podejmowaniu należy uwzględnić ewentualne zmiany w wysokości dochodów, a nawet utratę źródła dochodu. Ponadto z CEiDG wynika, że skarżący prowadzi stacje paliw w P. oraz warsztat naprawy samochodów w W., nie wspomniał skarżący o tych domenach swojej działalności. Raz jeszcze należy zauważyć, że wnioskodawca wbrew obowiązkowi w tej materii nie przedstawił jakichkolwiek informacji i danych majątkowych dotyczących jego małżonki, z którą – jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów – prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim (a w takim skarżący nadal pozostaje) oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Warto podkreślić, że nie ma tutaj znaczenia, że wnioskodawca pozostaje w rozdzielności majątkowej. Pozostawanie przez małżonków w rozdzielności majątkowej czy też separacji faktycznej nie znosi z nich obowiązku wzajemnej pomocy. Konieczność podawania tego typu informacji wynika z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny, co znajduje umocowanie w przepisach art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 2082). W istocie więc przy ocenie możliwości finansowych wnioskodawcy poboczną kwestią pozostaje podkreślana przez wnioskodawcę rozdzielność majątkowa istniejąca między małżonkami. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza bowiem realizacji wzajemnych zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami, w sytuacji gdy jedno z nich nie jest w stanie pokryć niezbędnych potrzeb (zob. w tej materii: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 339/14; z dnia 27 marca 2014 r., I OZ 211/14; z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt I FZ 50/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Referendarz sądowy uznał w reasumpcji, że wnioskodawca nie zdołał wykazać w sposób przekonujący, aby znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czego wymaga treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też nie znajdowało uzasadnienia zastosowanie odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 wyżej wskazanej ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.