I SA/Gd 384/03

WyrokWSA w Gdańsku2004-01-28

Skład orzekający: Sędzia NSA A. Stępień, Sędzia NSA S. Kozik, Sędzia NSA E. Kwarcińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest zobowiązany do zawieszenia postępowania podatkowego w sytuacji, gdy kwestia prawa do wspólnego rozliczenia podatku dochodowego z dzieckiem przez jednego z rodziców nie została rozstrzygnięta przez sąd powszechny?
Ratio decidendi
Organ podatkowy nie jest zobowiązany do zawieszenia postępowania podatkowego, gdy kwestia prawa do wspólnego rozliczenia podatku dochodowego z dzieckiem przez jednego z rodziców nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej. Ocena uprawnienia do takiego rozliczenia należy do wyłącznej kompetencji organu podatkowego, a nie sądu powszechnego.
Stan faktyczny
Podatnik złożył wniosek o zawieszenie postępowania podatkowego w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego za 2001 r. do czasu rozstrzygnięcia przez sąd, który z rodziców ma prawo rozliczyć podatek dochodowy z synem. Organ podatkowy I instancji odmówił zawieszenia, wskazując, że nie zachodzą przesłanki z art. 201 § 1 ordynacji podatkowej. Izba Skarbowa utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji, argumentując, że kwestia preferencji podatkowej nie jest zagadnieniem wstępnym. Podatnik wniósł skargę do sądu administracyjnego, podnosząc, że organy naruszyły jego interes prawny, a brak porozumienia między rodzicami powinien być rozstrzygnięty przez sąd.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Stępień, Sędziowie NSA S. Kozik (spr.), E. Kwarcińska, Protokolant A. Zalewska, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. oddala skargę Pismem z dnia 23 listopada 2002 r. M. P. zwrócił się do Urzędu Skarbowego o zawieszenie wszczętego przez ten organ postępowania podatkowego za 2001 r. do czasu rozstrzygnięcia przez właściwy sąd o prawie rozliczenia podatku dochodowego w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci. Urząd Skarbowy rozpatrując powyższy wniosek M. P. postanowieniem z dnia [...] odmówił zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. Urząd Skarbowy [...] stwierdził, że wskazane przez podatnika okoliczności zawieszenia nie wyczerpują przesłanek określonych w przepisach art. 201 § l ordynacji podatkowej. M. P. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o uchylenie postanowienia organu I instancji i zawieszenie postępowania podatkowego za 2001 r. do czasu rozstrzygnięcia przez właściwy sąd zagadnienia wstępnego, który z rodziców ma rozliczyć podatek dochodowy z synem. Izba Skarbowa postanowieniem z dnia [...] utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Izba Skarbowa w uzasadnieniu swojego postanowienia przedstawiła, że art. 201 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej stanowi, iż "organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd." Zatem zdaniem organu odwoławczego organ podatkowy zawiesza postępowanie w przypadku, gdy zaistnieje przesłanka w postaci zagadnienia materialno - prawnego, które ze swej istoty należy do kompetencji innego organu administracji lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone, a bez tego rozstrzygnięcia nie jest możliwe wydanie decyzji. Zdaniem organu II instancji stan faktyczny sprawy dotyczącej zobowiązania podatkowego za 2001 r. nie wskazuje na występowanie zagadnienia wstępnego, które władny jest rozstrzygnąć w oderwaniu od niniejszej sprawy inny organ, czy sąd. Kwestia preferencji podatkowej przysługującej osobie samotnie wychowującej dzieci wynika z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowiących materialną podstawę prawną wydania decyzji w związku z czym nie można tej kwestii traktować jako zagadnienia wstępnego, które ze względu na przedmiot należy do kompetencji sądu. Izba Skarbowa wskazała ponadto, że decyzja w sprawie wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy tylko jednego roku podatkowego i za każdy rok organ podatkowy obowiązany jest wydać odrębną decyzję. Po wyczerpaniu toku instancji na decyzję organu podatkowego stronie służy każdorazowo skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w zakresie swojej właściwości rozstrzyga o zgodności decyzji z prawem. Zatem na decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym za 2001 r. podatnikowi również będą przysługiwały takie same środki zaskarżenia jak na decyzje za lata wcześniejsze za rok 1995 czy za rok 1996. M. P. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący podniósł, że organy podatkowe naruszyły interes prawny skarżącego, jego syna i matki syna skarżącego, ponieważ postępowanie winno być na zasadzie art. 201 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej zawieszone zgodnie z jego wnioskiem, by Sąd rozstrzygnął, który z rodziców syna skarżącego małoletniego K.P. , ma rozliczyć z nim podatek dochodowy za rok 2001. M. P. wskazał, że przepis definiujący osobę samotnie wychowującą dzieci - art. 6 ust. 5 zd. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych określa, że za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się jednego z rodziców, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, albo w stosunku do której orzeczono separacje i jednocześnie przepis ten nie wskazuje, kto i według jakich kryteriów ma dokonać wyboru jednego z rodziców, który ma rozliczyć podatek dochodowy z dzieckiem. Zdaniem skarżącego organ podatkowy nie podjął jakichkolwiek wyjaśnień na okoliczność, czy matka syna podatnika osiągnęła w 2001 r. dochody oraz czy rozliczyła je lub czy w ogóle mogła rozliczyć je z synem podatnika i czy zgadza się, by z synem rozliczył podatek skarżący. W ocenie skarżącego postępowanie organu zmierza do odmówienia skarżącemu prawa do rozliczenia podatku z synem i do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego od skarżącego, z tego tylko tytułu, że skarżący nie mieszka z synem. Skarżący podniósł, że matka syna skarżącego nie pracuje i wyłącznie z dochodów skarżącego utrzymywany jest syn skarżącego, a ponadto dochody skarżącego są przeznaczone również na utrzymanie matki syna skarżącego. Zdaniem skarżącego, w razie wystąpienia obu rodziców wychowujących dziecko samotnie, jako osób stanu wolnego, wybór rodzica, który rozliczy podatek dochodowy z dzieckiem powinien należeć do rodziców, a w razie braku porozumienia do właściwego (do rozpatrzenia spraw ze stosunków rodzinnych) sądu, który powinien rozstrzygnąć ewentualny spór i sprawę, z uwzględnieniem dobra i korzyści dziecka, nie zaś do zainteresowanego otrzymaniem podatku Urzędu Skarbowego, który chcąc dokonać przypisu podatku, do rozliczenia podatku z dzieckiem wybierze tego z rodziców, który nie pracuje i nie osiąga istotnych dochodów. Dlatego skarżący uważa, że Urząd Skarbowy powinien był zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia, który z rodziców syna podatnika ma rozliczyć z nim podatek dochodowy za 2001 r. przez właściwy sąd. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M. P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej nie narusza prawa. Przepis art. 201 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej wskazuje, że organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wskazać należy, iż zagadnienie wstępne występuje w sytuacji, gdy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie rozstrzygnięte. Uznać zatem należy, iż organ zawiesza postępowanie administracyjne jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie będzie możliwe. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej zagadnienie wstępne nie występuje i organy obu instancji trafnie załatwiły odmownie wniosek M. P. o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia jego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001. Kwestia łącznego opodatkowania podatnika wraz z dzieckiem została szczegółowo i w sposób wyczerpujący unormowana w przepisach prawa podatkowego, a w szczególności w art. 6 ust. 4, 5 i 8 oraz w art. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. nr 14, poz. 176 z późn.zm.). Stosując zatem te przepisy uznać należy, iż ocena czy w określonym stanie faktycznym podatnik uprawniony był do skorzystania z dobrodziejstwa łącznego wraz dzieckiem opodatkowania, ze swej istoty nie należy do kompetencji sądu powszechnego, lecz tylko i wyłącznie do organu podatkowego. Wskazywana przez skarżącego okoliczność braku porozumienia pomiędzy rodzicami co tego, który z nich będzie się opodatkowywał łącznie z dzieckiem, w żadnym wypadku nie może być podstawą do rozstrzygania tej kwestii przez Sąd rodzinny, gdyż nie wchodzi to w zakres jego kognicji określonej przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie może taka okoliczność tym samym stanowić podstawy do zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie dotyczącej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych. Z tych też względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło