I SA/Gd 422/11

PostanowienieWSA w Gdańsku2011-06-15

Skład orzekający: Zbigniew Romała, Irena Wesołowska, Ewa Wojtynowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego informujące o bezskuteczności korekty deklaracji podatkowej VAT-7, złożonej przed upływem terminu przedawnienia, ale zdaniem organu z uchybieniem terminu otwartego do weryfikacji, stanowi akt lub czynność podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 PPSA?
Ratio decidendi
Pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego informujące o bezskuteczności korekty deklaracji podatkowej, nie będące decyzją ani postanowieniem, nie stanowi aktu lub czynności podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 PPSA. Skoro nie jest to akt podlegający kontroli sądowej, droga sądowa jest niedopuszczalna, a skarga podlega odrzuceniu.
Stan faktyczny
Spółka złożyła korekty deklaracji podatkowych VAT-7 za okresy od lutego do września 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 1 lutego 2011 r. uznał te korekty za bezskuteczne, argumentując, że zostały złożone na dwa dni przed upływem terminu przedawnienia, co uniemożliwiło ich weryfikację. Spółka złożyła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących formy rozstrzygnięcia oraz ograniczenia czasowego prawa do korekty deklaracji.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w G. na pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego z dnia 1 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania bezskuteczności złożonych korekt deklaracji podatkowych VAT - 7 za okresy rozliczeniowe od lutego 2005 r. do września 2005 r. postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu. W dniu 30 grudnia 2010r. w Urzędzie Skarbowym zostały złożone przez "A" S.A. z siedzibą w G. (dalej: Spółka) korekty deklaracji podatkowych VAT-7 za miesiące od lutego do września 2005r. Jako uzasadnienie przyczyn korekty deklaracji Spółka wskazała na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich C-414/07 z dnia 22 grudnia 2008r. We wskazanych korektach deklaracji VAT-7 Spółka zwiększyła kwotę podatku naliczonego, a w konsekwencji zwiększeniu uległa nadwyżka podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe. Pismem z dnia 1 lutego 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał wymienione powyżej korekty deklaracji VAT-7 za bezskuteczne oraz stwierdził, że w obrocie prawnym pozostają pierwotnie złożone przez Spółkę deklaracje. W uzasadnieniu tego pisma organ podatkowy wskazał, że wskutek otrzymania korekt deklaracji VAT-7 w dniu 30 grudnia 2010r., tj. na dwa dni przed upływem terminu przedawnienia, został pozbawiony możliwości ich weryfikacji w trybie obowiązujących przepisów. Nie negując uregulowanego przepisami art. 81 i art. 81 b Ordynacji podatkowej prawa podatnika do skorygowania uprzednio złożonej deklaracji, organ wskazał, że po otrzymaniu korekty deklaracji podatkowej przed wszczęciem postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej musi potraktować nową deklarację jako oświadczenie woli podatnika co do rozliczenia danego miesiąca, zastępujące poprzednie oświadczenie złożone w uprzednio przedłożonej temu organowi deklaracji. W ten sposób podatnik bowiem realizuje w dalszym ciągu swoje obowiązki oraz uprawnienia wynikające z zasady samoobliczania podatku. Organ natomiast jest uprawniony oraz obowiązany do weryfikacji tegoż samo obliczenia, a zatem do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej. W przypadku, gdyby korekta była niezasadna, organ winien załatwić sprawę zgodnie ze wskazaniami Ordynacji. Wprawdzie regulacja art. 81 ustawy nie daje czasowych granic składania korekt deklaracji podatkowych, jednakże nie oznacza to, że takie ograniczenie nie istnieje. Granice takowe wyznaczają przepisy regulujące kwestie upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jak dalej podkreślił organ, uzasadniony jest wniosek, że jeżeli przedawnia się zobowiązanie główne (podstawowe), to przedawniają się również związane z nim towarzyszące mu inne prawa lub obowiązki, na zasadzie wnioskowania a maiori ad minus. Przyjęcie poglądu, wedle którego nadwyżka podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług w ogóle nie podlegałaby przedawnieniu, prowadziłoby do ciągłego utrzymywania niepewności sytuacji prawnej podatnika; w każdym czasie można by wszcząć wobec niego postępowanie podatkowe. Powyższe pozostaje także w zgodzie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 29 czerwca 2009, sygn. akt I FPS 9/08. Sąd ten stwierdził, że "art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie do należności z tytułu nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług". Choć w tezie tej mowa jest wyłącznie o takiej nadwyżce podatku naliczonego nad należnym, która została nienależnie zwrócona podatnikowi, to w ocenie organu, pogląd ten należy również odnieść do nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, podlegającej rozliczeniu w następnych okresach rozliczeniowych. W ocenie organu termin do złożenia przez Spółkę korekt deklaracji podatkowych VAT-7 za okresy miesięczne: od lutego do września 2005r. na podstawie art. 81 w zw. z art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa miał upłynąć z dniem 31 grudnia 2010r. i został przez stronę zachowany, skoro prawo do złożenia korekty istnieje dopóty, dopóki zobowiązanie nie uległo przedawnieniu. Podatek od towarów i usług jest podatkiem złożonym. Samo wystąpienie podatku należnego nie musi powodować obowiązku jego uiszczenia z uwagi na prawo podatników do obniżenia tego podatku o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług, Złożoność ta nie oznacza jednak możliwości nieograniczonego w czasie określania i korygowania poszczególnych jego elementów. Wskazane w art. 99 ust. 12 ustawy o VAT elementy, o których wysokości orzekają organy podatkowe w drodze decyzji stanowią o tym, że podatek od towarów i usług pozostaje jednym podatkiem. Tym samym, spowodowana przedawnieniem niemożność określenia kwoty samego zobowiązania podatkowego za dany okres skutkuje niemożnością orzekania także co do pozostałych kwot. Uzasadnione jest zatem stanowisko o ograniczonej terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego, zarówno możliwości orzekania co do poszczególnych elementów podatku od towarów i usług, jak i zmiany tych elementów poprzez korektę deklaracji. Jak wskazał organ, prawo do złożenia korekty deklaracji podatkowej istnieje dopóty, dopóki korekta zostanie dokonana w terminie otwartym do jej weryfikacji przez organ podatkowy. Po upływie terminu przedawnienia nie jest bowiem możliwe dokonywanie jakichkolwiek zmian, zarówno w zakresie podatku należnego, jak i w zakresie podatku naliczonego, czy to przez podatników - przez złożenie korekty deklaracji, czy przez organ podatkowy - przez wydanie decyzji weryfikującej złożoną przez podatnika korektę deklaracji podatkowej. Skoro z mocy prawa nastąpiło przedawnienie praw i obowiązków, jakiekolwiek czynności dokonane po tym okresie przez podatników i przez organ podatkowy są pozbawione mocy prawnej. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga "termin otwarty do weryfikacji deklaracji podatkowej". W tym zakresie organ przywołał, jego zdaniem kluczowe dla powyższej kwestii przepisy art. 272 pkt 1-3, art. 274a § 2, art. 281-292 Ordynacji podatkowej i wskazał, że konstrukcja powyższych regulacji wskazuje, że wolą ustawodawcy było, aby z chwilą wpływu deklaracji do urzędu skarbowego organ podatkowy obligatoryjnie dokonał w jej zakresie czynności sprawdzających, które mają służyć badaniu formalnej poprawności złożonej deklaracji oraz stanu faktycznego, niezbędnego do stwierdzenia zgodności złożonej deklaracji, z ewentualnie przedstawionymi w toku tych czynności dokumentami. Przy czym konsekwencją czynności sprawdzających może być zlecenie przeprowadzenia kontroli podatkowej w zakresie objętym złożoną deklaracją (korektą). Wskazując na powyższe, organ podkreślił, że nie można pominąć terminów przewidzianych dla kontroli podatkowej, poza wyjątkami (np. art. 282b § 2 Ordynacji podatkowej) oraz procesowych terminów załatwiania spraw w związku z przeprowadzoną kontrolą, po wszczęciu postępowania podatkowego. W podanym zakresie nie bez znaczenia pozostaje termin określony przepisem art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro załatwienie sprawy w rozumieniu komentowanego przepisu, to wydanie decyzji albo rozstrzygnięcie w innej formie, określonej w Ordynacji podatkowej, oraz podjęcie działań celem doręczenia orzeczenia adresatowi. Nadto, nie można pominąć uprawnień i gwarancji procesowych strony, określonych przepisem art. 200 w zw. z art. 123 Ordynacji. Jak wskazał autor pisma, ustawowe uregulowania w zakresie terminów załatwiania spraw stanowić mają niewątpliwie wzorzec do sprawnego przebiegu postępowania. Natomiast w przypadku zbliżającego się upływu terminu przedawnienia (art. 70 O.p.), zastosowanie powyższych instytucji jest ograniczone do czasu upływu tego terminu. Przy czym najpierw muszą wystąpić okoliczności uzasadniające zastosowanie wskazanych wyżej terminów (np. wszczęcie kontroli podatkowej, wszczęcie postępowania podatkowego, wydanie decyzji administracyjnej). W konkluzji organ uznał, że przez "termin otwarty do weryfikacji korekty deklaracji podatkowej" w kontekście przepisów dotyczących upływu terminu przedawnienia, rozumieć należy termin, w jakim organ podatkowy uprawniony/zobowiązany jest do dokonania ustawowo określonych czynności. Odmienne stanowisko doprowadziłoby do pozbawienia organu możliwości weryfikacji złożonej przez podatnika korekty deklaracji podatkowej w zwykłym trybie. Wystarczyłoby bowiem, aby podatnik złożył korektę deklaracji VAT-7 na kilka dni przed upływem terminu przedawnienia. Wówczas organ podatkowy zobowiązany byłby przyjąć takową korektę i zaakceptować dokonane przez podatnika rozliczenie, niezależnie od skutków takiego rozliczenia (zwiększenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy lub zwiększenie kwoty zwrotu na rachunek bankowy). Takie stanowisko doprowadziłoby do nadużyć ze strony podatników, którzy zwiększaliby swoje uprawnienia przed upływem terminu przedawnienia, w przeświadczeniu braku podstaw prawnych przez organ podatkowy pierwszej instancji do weryfikacji takiego ponownego samoobliczenia podatku. Końcowo organ pouczył Spółkę, że na niniejsze pismo, zgodnie z art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- dalej: p.p.s.a.), może ona wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego, w terminie trzydziestu dni od dnia jego doręczenia. Stosownie do przepisu art. 52 § 3, jeżeli ustawa ta nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z dnia 16 lutego 2011 r. Spółka, powołując się na art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwała Naczelnika Urzędu Skarbowego do usunięcia naruszenia prawa. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 3 marca 2011 r. podtrzymał swoje stanowisko i dodatkowo pouczył stronę, że na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a. przysługuje jej prawo wniesienia na to pismo skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze na pismo z dnia 1 lutego 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Spółka zarzuciła naruszenie art. 207 § 1 i § 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, polegające na wydaniu zaskarżonego pisma w formie niezgodnej z przepisami prawa oraz naruszenie art. 81 i 81 b w zw. z art 70 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na bezzasadnym ograniczeniu czasowym prawa do złożenia korekty deklaracji podatkowej. Strona skarżąca zarzuciła, że organ podatkowy wydał rozstrzygnięcie w formie nie przewidzianej w przepisach Ordynacji podatkowej czy też w innych aktach normatywnych z zakresu prawa podatkowego lub administracyjnego. Brak jest, bowiem normy prawnej udzielającej organowi podatkowemu kompetencji do rozstrzygania o prawach lub obowiązkach podatnika w formie "pisma". Argumentując swoje stanowisko strona skarżąca podniosła, że w Ordynacji podatkowej uregulowana została norma nakazująca rozstrzyganie indywidualnych i konkretnych spraw z zakresu praw i obowiązków prawnopodatkowych, co do zasady, w drodze decyzji. Wynika ona z art. 207 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcie innym aktem niż decyzja możliwe jest jedynie wówczas, gdy istnieje wyraźna podstawa prawna. Brak takiej podstawy skutkuje tym, że organ podatkowy swoim działaniem narusza zasadę legalizmu, wyrażoną w art. 120 Ordynacji podatkowej w myśl której organy podatkowe działają na podstawie prawa. Spółka podniosła również, że organ podatkowy, by mieć możliwość weryfikacji składanych deklaracji podatkowych i ich korekt, może w przypadku wątpliwości co do zasadności dokonania korekty wszcząć postępowanie kontrolne wobec podatnika i w razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie dokonania korekty, wydać decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Konieczne jest jednak wszczęcie i przeprowadzenia odrębnego postępowania w tym zakresie, które zakończone zostałoby decyzją, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Niesłuszne jest powołanie się organu podatkowego na niemożność wydania decyzji z powodu braku postępowania, ponieważ organ podatkowy kwestionując prawidłowość złożonej korekty, może z urzędu wszcząć postępowanie. Taki pogląd, jest zgodny z przepisami Ordynacji podatkowej oraz potwierdza go linia orzecznictwa sądów administracyjnych. W ocenie skarżącej taki pogląd wynika także z charakteru korekty deklaracji podatkowej, unormowanej przepisami art. 81 i 81 b Ordynacji podatkowej, której istotą jest uprawnienie podatnika do zmiany wcześniej złożonej deklaracji podatkowej. W skardze podniesiono także, iż żaden z przepisów Ordynacji podatkowej nie przewiduje kompetencji organu podatkowego do stwierdzania, że złożona przez podatnika korekta deklaracji była dokonana słusznie czy też nie. Ponadto pełnomocnik skarżącej zarzucił, że w zaskarżonym piśmie bezzasadnie ograniczono stronie termin do złożenia korekty deklaracji, skoro w przepisach regulujących instytucję korekty deklaracji podatkowej nie przewidziano konkretnego terminu, w jakim powinna być ona dokonana. W związku z tym, należy odwołać się do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej i korektę deklaracji podatkowej można złożyć dopóki istnieje zobowiązanie podatkowe, co oznacza, że korekta powinna być dokonana w ciągu 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zdaniem skarżącej organ podatkowy w zaskarżonym piśmie przedstawia błędną definicję pojęcia "termin otwarty do weryfikacji korekty deklaracji przez organ podatkowy". Jego zdaniem właściwą interpretację można odnaleźć w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2009 r., w którym zauważono: "z treści tych przepisów nie wynika do kiedy istnieje prawo skorygowania deklaracji. Przyjąć należy, że określony skutek, odniesie ona, jeżeli zostanie dokonana w terminie otwartym do jej weryfikacji przez organ podatkowy, tj. w terminie, w którym zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu. "(II FSK 1908/07). Skarżąca podkreśliła, że interpretacja powyższych przepisów, dokonana przez organ podatkowy, prowadzi do naruszenia podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego. Po pierwsze organ uznając bezskuteczność korekty deklaracji, złożonej w terminie przewidzianym przepisami prawa, zmierza do bezpodstawnego pozbawienia strony jednego z jej podstawowych uprawnień. Ponadto konstatacja, że podatnik powinien dokonać korekty w takim terminie, który pozostawiałby organowi podatkowemu wystarczającą ilość czasu na zweryfikowanie zasadności złożenia korekty, prowadzi do zachwiania pewności prawa podatkowego. Podatnik, bowiem nie posiada wiedzy, jaki czas jest czasem odpowiednim dla organu podatkowego (skoro okres ten nie jest zdefiniowany w żadnym przepisie prawa), a więc nie wie do kiedy może ze swojego uprawnienia skorzystać. Z powodu naruszenia wskazanych przepisów strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego pisma i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Przed przystąpieniem do oceny zasadności każdej skargi Sąd ma obowiązek zbadać, czy przedstawiona mu sprawa należy do drogi sądowej, a więc czy mieści się w granicach objętych kontrolą sądową. Sąd administracyjny sprawuje bowiem sądową kontrolę działalności administracji publicznej tylko w granicach prawem określonych. W tej sytuacji, rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w pierwszej kolejności obowiązany był zbadać, czy przedmiot skargi - w tym przypadku pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 1 lutego 2011 r. skierowane do skarżącej w reakcji na złożone przez nią w dniu 30 grudnia 2010 r. korekty deklaracji VAT-7 - należy do właściwości sądów administracyjnych. Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy, zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności organów administracji publicznej. Wyraźnie określone w Konstytucji RP granice właściwości rzeczowej sądów administracyjnych znalazły swoje potwierdzenie w przepisach ustaw reformujących sądownictwo administracyjne, a więc ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zakres kontroli sądowej sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 3 § 3, art. 4 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że zgodnie z przytoczonymi przepisami, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne, niż decyzje administracyjne i postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień bądź obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, że akty lub czynności podlegające kontroli sądu administracyjnego muszą spełniać następujące warunki: nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, winny mieć charakter publicznoprawny, być skierowane do indywidualnego podmiotu oraz dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ostatni warunek oznacza, że musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku (tak m.in. w postanowieniu NSA z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 265/07). Powyższe wskazuje, że czynność z zakresu administracji publicznej może podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego jedynie, gdy z jej treści wynika przyznanie stronie uprawnień lub nałożenie na nią określonych obowiązków a czynności te wynikają z władczego działania organu. Co więcej, taka czynność, aby mogła być objęta właściwością sądu administracyjnego, musi być nazwana przez obowiązujące prawo, podobnie jak nazwane są pozostałe formy działania administracji publicznej objęte właściwością sądów administracyjnych (por. M. Bogusz w glosie GSP-Prz.Orz. 2009/3/11 do wyroku NSA z dnia 20 listopada 2008 r., I OSK 611/08. Teza 3 ). Przedmiotem skargi na gruncie niniejszej sprawy stanowi skierowane do strony pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego, informujące ją o bezskuteczności korekt deklaracji VAT-7, złożonych wprawdzie przed upływem terminu przedawnienia dla tej czynności, ale zdaniem organu z uchybieniem otwartego terminu do weryfikacji tej korekty. W ocenie Sądu skierowane do Spółki pismo, wprawdzie jest czynnością organu, nie może jednak zostać uznane za " akt lub inną czynność" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem, jako wydane bez podstawy prawnej, nie mogło zostać zakwalifikowane do działań z zakresu administracji publicznej. Przez akty lub czynności organu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a., rozumieć należy głównie działania materialno-techniczne, wywołujące określone skutki prawne. Działania te mogą mieć również charakter władczy, z tym, że nie są to rozstrzygnięcia władcze, gdyż wówczas mamy do czynienia z decyzją administracyjną (uchwała NSA z dnia 8 września 2003 r., OPS 2/03, ONSA 2004, nr 1, poz. 5). Przez "czynność" w rozumieniu przywołanego przepisu p.p.s.a. należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, podjętą przez organ administracji publicznej dotyczącą stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zaskarżonemu pismu nie można jednak nadać przymiotu czynności materialno-technicznej, ponieważ ma ono jedynie charakter informujący stronę o stanowisku, organu, co do charakteru złożonych przez Spółkę korekt deklaracji i nie może wywołać żadnych skutków prawnych. Należy zatem przyjąć, że określona czynność lub akt organu, dotyczące uprawnień wynikających z obowiązków prawa, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy nie zostały podjęte w ramach postępowania zmierzającego do wydania jednego z aktów wymienionych 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. Możliwość zaskarżenia aktu kończącego postępowanie - a w tym wypadku może to być wyłącznie decyzja lub postanowienie - art. 207 i 216 Ordynacji podatkowej - niejako "konsumuje" ewentualność zaskarżenia działań do niego prowadzących. Stanowisko takie znajduje oparcie w doktrynie ( zob. np. L. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z dnia 12 marca 1998 r., II SA 1247/97, OSP 1999/2/25 ). Nie może być inaczej w niniejszej sprawie, bowiem tylko decyzja lub postanowienie organu podatkowego dają stronie skarżącej możliwość ich zaskarżenia, o ile w ogóle organ podatkowy odniesie się do złożonych przez nią korekt deklaracji Vat-7. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone pismo nie może być przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego, a to oznacza, że złożone przez Spółkę korekty deklaracji VAt-7, jako złożone przed upływem terminu przedawnienia, pozostają w mocy, zaś rzeczą organu podatkowego pozostanie odniesienie się do nich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami Ordynacji podatkowej. Pomimo błędnych pouczeń strony, zawartych zarówno w zaskarżonym piśmie, jak i tym, które stanowiło odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w ocenie Sądu, zaskarżona "czynność" organu nie podlegała kontroli sądowej, zaś droga sądowa w niniejszej sprawie była niedopuszczalna. Zatem skarga winna ulec odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając w oparciu o przepisy art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło