I SA/Gd 423/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.T. na czynność Burmistrza Miasta K. z dnia 4 listopada 2025 r. w przedmiocie przyznania i obliczenia dotacji oświatowej przedszkolu niepublicznemu postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skrzącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. P.T. (dalej jako: "Skarżący" lub "Strona"), reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność Burmistrza Miasta K. (dalej jako: "Burmistrz Miasta") w przedmiocie przyznania i obliczenia dotacji oświatowej przedszkolu niepublicznemu. Z treści wniesionej skargi wynika, iż Skarżący otrzymał: środki pieniężne z dotacji na prowadzenie przedszkola w dniu 4 listopada 2025 r., Informację o aktualizacji rocznej kwoty dotacji oraz trybie wyrównania przekazanych środków w dniu 12 listopada 2025 r. Z kolei, skarga na czynność Burmistrza Miasta została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 19 grudnia 2025 r. i wpłynęła do organu w dniu 22 grudnia 2025 r. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Strony na czynność ww. organu oraz orzekł o zwrocie wpisu od skargi. Uzasadniając powyższe Sąd wskazał, iż skarga jest spóźniona. Skarżący bowiem dowiedział się o czynności przyznania dotacji oświatowej w dniu, w którym otrzymał środki pieniężne na prowadzenie przedszkola tj. 4 listopada 2025 r., co wynika wprost z treści skargi. W związku z tym, od tej daty należało liczyć trzydziestodniowy termin do złożenia skargi do sądu administracyjnego, gdzie termin ten kończył swój bieg w dniu 4 grudnia 2025 r. Tymczasem, jak wskazał WSA w Gdańsku, skarga została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 19 grudnia 2025 r., a zatem po upływie wymaganego terminu do jej wniesienia. Skarżący nie zgadzając się z wydanym w sprawie rozstrzygnięciem wywiódł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na opisane wyżej postanowienie domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania, jak i merytoryczne rozpoznanie sprawy. Burmistrz Miasta w odpowiedzi na zażalenie wniósł z kolei o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W dniu 15 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie, w którym orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji (sygn. akt I GZ 126/26). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymaga, iż niniejsza sprawa w związku z zapadłym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2026 r. (sygn. akt I GZ 126/26) rozpoznana została w warunkach związania dokonanego przez powyższy Sąd, jak i w warunkach zakreślenia granic postępowania sądu administracyjnego orzekającego w tej sprawie. Powyższe skutkuje zatem koniecznością zastosowania art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej p.p.s.a., jak również art. 170 oraz art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia, o której stanowi art. 170 p.p.s.a., w stosunku do sądów oznacza obowiązek przyjęcia, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Jeżeli w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym wyrokiem, obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie związania wynikającego z treści tego wyroku (zob. T. Woś (w:) H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 170). Dalej zauważenia wymaga, iż zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., tak jak w niniejszej sprawie, tj. gdy zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. W takim wypadku WSA związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W konsekwencji, powoduje to zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy, albowiem ponowne rozpoznanie sprawy odbywa się w granicach zagadnień wymagających wyjaśnienia w związku z poprzednią oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w danej sprawie. Innymi słowy, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 powołanej ustawy. Co więcej, owe granice wyznaczane są zarówno przez stanowisko sądu kasacyjnego wyrażone w zakresie wykładni i stosowania prawa materialnego, jak również - wbrew literalnemu odczytaniu art. 190 p.p.s.a. - w stosunku do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji publicznej, a przyjętych przez sąd pierwszej instancji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2024 r., I FSK 2354/23 i powołane tam orzecznictwo; - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanym dalej "CBOSA"). Należy także podnieść, iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowany odpowiednio, pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu także na zawarcie wskazań co do dalszego postępowania, gdyby się okazało, że sąd pierwszej instancji nie dokonał wykładni przepisów prawa lub dokonana wykładnia przepisów prawa była niewystarczająca do zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania toczącego się po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Z mocy odpowiedniego stosowania art. 153 p.p.s.a. zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i sąd pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu drugiej instancji, podobnie jak dokonaną wykładnią prawa na podstawie art. 190 p.p.s.a., przez którą należy rozumieć ustalenie jednoznacznej normy na podstawie określonego przepisu prawa materialnego lub procesowego (zob. B. Dauter (w:) A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, op. cit., art. 185). Przepis art. 153 p.p.s.a. przewiduje, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną wyrażoną przez sąd administracyjny rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to, że ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji, a obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego jest wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. np. wyrok NSA z 5 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3044/18, Lex nr 2645583; wyrok NSA z 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1751/17, wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 125/19, Lex nr 2651944, CBOSA). Wskazania zaś co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. W rozstrzyganej sprawie, jak wcześniej wskazano, w dniu 15 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie, w którym orzekł o uchyleniu postanowienia Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi Strony na czynność Burmistrza Miasta K. z dnia 4 listopada 2025 r. w przedmiocie przyznania i obliczenia dotacji oświatowej przedszkolu niepublicznemu. W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, iż postawione przez Stronę skarżącą zarzuty kwestionują pogląd Sądu, zgodnie z którym zaskarżona w sprawie czynność polegająca na ustaleniu i wypłaceniu poprzez przelew bankowy konkretnej kwoty dotacji w następstwie dokonanej w listopadzie 2025 r. aktualizacji warunkuje termin, od którego Strona dowiedziała się o wymienionej powyżej czynności. Sąd drugiej instancji wyjaśnił, iż najnowszy stan prawny nie zostawia wątpliwości co do tego, że aktualnie (tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, z dniem 1 stycznia 2018 r. czynności dokonywane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji oświatowej stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, które kontrolowane są przez sądy administracyjne (art. 47 u.f.z.o.). A skoro czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego jest przyznanie dotacji, to w zakres działań organu z tym związanych wchodzi ustalenie jej wysokości oraz przekazanie dotacji na rachunek bankowy. NSA podkreślił przy tym, iż wyłącznie czynność polegająca na ustaleniu (naliczeniu) wysokości dotacji i jej przekazaniu beneficjentowi, dokonywana w sposób władczy i jednostronny stanowi element konkretyzacji normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 47 u.f.z.o. Czynność ustalenia i przekazania dotacji musi się zatem uzewnętrznić. Do wyjaśnienia w związku z tym, zdaniem NSA pozostaje kwestia, kiedy i w jakiej formie Skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć się o czynności ustalenia dotacji. Sąd pierwszej instancji tej kwestii nie ustalił. Nie wyjaśnił, czy Skarżący powziął wiedzę o ustaleniu wysokości kwoty dotacji z pisma organu z dnia 4 listopada 2025 r., czy z chwilą wypłaty dotacji. Ze złożonej skargi wynika, iż Skarżący dowiedział się o przyznanej kwocie dotacji w momencie otrzymania kwoty na rachunek bankowy. Uzyskanie zaś powyższej wiedzy, jak podał Naczelny Sąd Administracyjny, pozwoli ustalić początek biegu terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Z kolei, organ w odpowiedzi na zażalenie wskazał, że Skarżący wiedzę o przyznanej dotacji powziął z pisma organu z 4 listopada 2025 r. w przedmiocie Informacji o aktualizacji rocznej kwoty dotacji oraz trybie wyrównania przekazanych środków, w którym poinformowano go o dokonaniu aktualizacji kwot dotacji udzielanych z budżetu Miasta K. dla placówek niepublicznych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do powyższego, co usprawiedliwia sformułowany w zażaleniu zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 166 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie rozpoznając sprawę rozważył kwestię terminowości wniesienia skargi na czynność Burmistrza Miasta w przedmiocie przyznania i obliczenia dotacji oświatowej przedszkolu niepublicznemu poprzez analizę wskazanych do wyjaśnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny okoliczności tj. powzięcia przez Skarżącego wiedzy o czynności ustalenia wysokości kwoty dotacji i tym samym ustalenia początku biegu terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stanął na stanowisku, iż skarga Strony podlega odrzuceniu. Przystępując do oceny w podanej materii przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Przepis ten ustanawia bezwzględną zasadę i wszelkie odstępstwa od niej muszą być interpretowane na zasadzie wyjątku. W myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Co ważne, brzmienie podanego przepisu prawa jest klarowne. Co do zasady mamy do czynienia z terminem trzydziestodniowym, a wyjątkowo w granicach uznania sąd może – bez konieczności uprzedniego prowadzenia odrębnego postępowania wpadkowego w przedmiocie przywrócenia terminu – rozpoznać merytorycznie skargę spóźnioną, gdy stwierdzi istnienie ku temu podstaw polegających na braku zawinienia skarżącego. Zdaniem sądu, skargę złożoną w niniejszej sprawie należało ocenić jako spóźnioną. Przyjąć bowiem trzeba, że Skarżący dowiedział się o czynności ustalenia przez Burmistrza Miasta dotacji oświatowej z pisma z dnia 4 listopada 2025 r. zatytułowanego "Informacja o aktualizacji rocznej kwoty dotacji oraz trybie wyrównania przekazanych środków", a nie (jak twierdzi Skarżący) z przelewu bankowego kwoty z dnia 28 listopada 2025 r. Przedmiotowa Informacja traktuje o aktualizacji rocznej kwoty dotacji oraz trybie wyrównania przekazanych środków. Co ważne, zawiera elementy rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie Strony, jako organu prowadzącego niepubliczne przedszkole w sferze dotyczącej kwot dotacji udzielonych jej z budżetu Miasta. Wyraźnie w treści tego pisma wskazany został adresat, organ, który pismo to sporządził, podstawa prawna oraz podpis osoby działającej i wydającej tego typu pisma w organie administracji. Treść przedmiotowego pisma wskazuje ponadto za jakie miesiące oraz jaka konkretnie kwota zostanie potrącona celem realizacji trybu wyrównania przekazanej od stycznia do października 2025 r. dotacji. Przy ocenie tej, nie może ulec uwadze również fakt, iż powyższe pismo Strona odebrała 12 listopada 2025 r. Świadczy o tym dowód w postaci potwierdzenia odbioru, na którym widnieje data, podpis oraz odcisk pieczęci urzędu pocztowego z datą 12 listopada 2025 r. Na marginesie tut. Sąd zwraca uwagę, iż elementem potwierdzającym przyjęte stanowisko stanowi też okoliczność, iż jak wskazał organ, już w dniu [...] [...] 2025 r. w Biuletynie Informacji Publicznej ogłoszona została informacja o aktualizacji podstawowej kwoty dotacji dla jednostki. Pozwala to zatem przyjąć, iż z powyższych informacji Skarżący pozyskał wiedzę na temat okoliczności i sposobu ustalenia kwoty dotacji należnej za listopad i grudzień 2025 r. Nie można zatem przyjąć, że termin na wniesienie skargi rozpoczął swój bieg w dniu 28 listopada 2025 r. tj. w dniu dokonania przelewu kwot dotacji, gdyż po pierwsze zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega czynność polegająca na ustaleniu (naliczeniu) wysokości dotacji, dokonywana w sposób władczy i jednostronny. Po drugie, przelew bankowy stanowi jedynie czynność materialno - techniczną odnoszącą się do samego przekazania kwot, który w analizowanej sprawie nastąpił w terminie późniejszym (następczym) po ustaleniu (naliczeniu) kwoty dotacji. Po trzecie, z czynności przelewu nie wynika, jakie kwoty - już z przekazanych dotacji organowi prowadzącemu niepubliczne przedszkole - zostały potrącone oraz za jakie konkretnie okresy. W tych okolicznościach należało zatem stwierdzić, iż termin do wniesienia skargi przez Skarżącego nie mógł być zatem liczony od przelewu z 28 listopada 2025 r., a od daty 12 listopada 2025 r. (daty, kiedy Skarżący dokonał odbioru pisma z dnia 4 listopada 2025 r., wynikającej z potwierdzenia jego odbioru - Informacji o aktualizacji rocznej kwoty dotacji oraz trybie wyrównania przekazanych środków) – jako daty pewnej. Przyjęcie powyższego stanowi, że termin na wniesienie przedmiotowej skargi kończył swój bieg w dniu 12 grudnia 2025 r. (dniu powszednim). Tymczasem, z analizy akt sprawy wynika, że skarga skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (za pośrednictwem organu), została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 19 grudnia 2025 r., a zatem po upływie wymaganego trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. Jedynie na marginesie powyższych rozważań należy dodać, że gdyby Naczelny Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż data realizacji przelewu stanowi informację o kwocie przyznanej kwoty dotacji uwzględniłby zażalenie Strony konkretnie w tej okoliczności. Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., nie znajdując podstaw do rozpoznania skargi wniesionej z uchybieniem terminu, orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu tut. Sąd orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.