I SA/Gd 43/12
WyrokWSA w Gdańsku2012-04-03
Skład orzekający: Ewa Kwarcińska, Bogusław Woźniak, Joanna Zdzienicka - Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego osobie uznanej za pełnomocnika, bez wcześniejszego złożenia pełnomocnictwa do akt sprawy zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które skutkuje pozbawieniem strony czynnego udziału w postępowaniu?Ratio decidendi
Doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego osobie, która nie złożyła skutecznie pełnomocnictwa do akt sprawy zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, stanowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 165 § 4 i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej. Takie uchybienie skutkuje pozbawieniem strony czynnego udziału w postępowaniu, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Spółka "A" złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza określającą podatek od nieruchomości za 2011 r. Skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego z pominięciem strony, co miało pozbawić ją czynnego udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy uznał, że pełnomocnictwo było skuteczne, a strona miała zapewniony czynny udział. Sąd administracyjny uznał, że doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania było wadliwe, gdyż pełnomocnictwo nie zostało złożone do akt sprawy zgodnie z wymogami Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 4 lipca 2011 roku. Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska Sędziowie: Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.) Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o. o. z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 4 lipca 2011 roku, nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 1489 (tysiąc czterysta osiemdziesiąt dziewięć złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Burmistrz decyzją z dnia 4 lipca 2011 r. określił "A"
sp. z o. o. podatek od nieruchomości za 2011 r. w kwocie 6.790 zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że przedmiotem opodatkowania jest stanowiący przedmiot oddzielnej własności lokal użytkowy położony w B. przy ul. [...]. Odnotowano, że w złożonej dla potrzeb podatku od nieruchomości deklaracji Spółka wykazała budynki o pow. 244,8 m2, kondygnacje o wysokości pow. 2,20 m oraz 63,6 m2 kondygnacje w wysokości od 1,4 do 2,2 m według stawki dla budynków pozostałych, natomiast gruntów pozostałych w ogóle nie wykazano do opodatkowania. Organ I instancji podał następnie, wskazując na ustalenia dokonane w toku przeprowadzonej u podatnika kontroli, że powierzchnia użytkowa budynków związanych z działalnością gospodarczą wynosi 316,59 m2 (43,29 m2 + 23,31 m2 z tego 50 % = 33,3 m2 + 136,68 m2 + 146,61 m2), zaś powierzchnia gruntu związanego z działalnością gospodarczą wynosi 513 m2. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ podatkowy pierwszej instancji określił podatek od nieruchomości według stawki przewidzianej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą - 20,23 zł w wysokości 6.404,62 zł i według stawki przewidzianej dla gruntu związanego z działalnością gospodarczą 0,75 zł w wysokości 384,98 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 200 § 1, art. 210 § 1 pkt 4 i 6, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późno zm.) - dalej jako "Op." poprzez nieprawidłowe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 1 a, art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 z późno zm.) - dalej jako "u.p.o.l." w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późno zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Podnosząc powyższe zarzuty odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Uzasadniając odwołanie strona podniosła, że przedmiotem opodatkowania nie są korytarze w piwnicy ani strych ponieważ stanowią one części wspólne nieruchomości, a ich wysokość jest niższa niż 2 m (1,65 m). Wedle strony w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że za kondygnację budynku podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości uważa się część budynku mającą wysokość wyższą niż 2 m (wyrok WSA w Krakowie z 16.02.2011 r. sygn. akt I SA/Kr 1430/10). W tej sytuacji pomieszczania o wysokości niższej niż 2 m nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
Przedstawione zarzuty naruszenia przepisów postępowania stron odniosła do nierozpatrzenia przez organ I instancji wniosków zawartych w jej piśmie z dnia 30 czerwca 2011 r., braku prawidłowo uporządkowanych i właściwie ponumerowanych akt postępowania jak i włączenie do akt sprawy dowodów dotyczących innych lat podatkowych, braku sporządzenia protokołu na okoliczność zapoznania pełnomocnika strony z aktami sprawy, braku sporządzenia wstępnej analizy prawnej zawierającej wstępną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaniechanie ponownego wyznaczenia terminu do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Odwołująca podniosła, że Sąd Rejonowy Wydział IV Ksiąg Wieczystych postanowieniem z dnia 29.04.2010 r. oddalił wniosek W.M.
"A" sp. z o. o. w organizacji o wpis w księdze wieczystej Kw nr [...] udziału wynoszącego [...] niewydzielonych części w nieruchomości wspólnej na rzecz właściciela lokalu użytkowego nr [...] i [...] części na rzecz "B" w B. oraz założenia dla lokalu użytkowego nr [...] odrębnej księgi wieczystej i wpisu prawa własności na rzecz "A" sp. z o. o. w organizacji.
Wobec treści uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego, skoro Spółka nie została ujawniona w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości, brak było podstaw do obciążania jej obowiązkiem zapłaty podatku od nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Podniesiono także, że brak było podstaw do kwalifikowania obiektu znajdującego się w nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] jako związanego z działalnością gospodarcza.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dna 12 października 2010 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, w szczególności zgromadzono w sposób wyczerpujący i prawidłowo oceniono materiał dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, a stronie zapewniony został czynny udział w toku prowadzonego postępowania dowodowego. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, wskazując na treść art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.1. że dla opodatkowania według podwyższonych stawek podatkowych istotna jest okoliczność posiadania przedmiotów opodatkowania przez przedsiębiorcę. Bez znaczenia zaś jest okoliczność, czy przedsiębiorca rzeczywiście wykorzystuje nieruchomość dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Jako nie mające znaczenia dla sprawy organ ocenił informacje dotyczące postanowienia Sądu Rejonowego o odmowie wpisu do księgi wieczystej.
"A" sp. z o. o. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zaskarżając ją w całości. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 165 § 4 i art. 123 § 1 Op. poprzez doręczenie postanowienia Burmistrza z dnia 31 maja 2011 r. o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2011 z pominięciem strony i w konsekwencji naruszenie zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Nadto, strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 200 § 1, art. 210 § 1 pkt 4 i 6, art. 210 § 4, art. 228 § 1 pkt 1 Op. oraz przepisów prawa materialnego, to jest art. 1 a, art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. u.p.o.1. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zarzucając powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2011 r. oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 165 § 4 i art. 123 § 1 Op. skarżąca przytoczyła obszerne fragmenty uzasadnień wyroków sądów administracyjnych w sprawach o sygn. akt I SA/G d 696/10 z 12.01.2011 r., I SA/Gd 726/09 z 8.04.2010 r., II FSK 554/06 z 17.04.2007 r., I SA/Op 437/09 z 16.02.2010 r., I SA/Kr 1605/09 z 3.12.2010 r. Strona podniosła, że złożyła pełnomocnictwo do prowadzonej kontroli podatkowej. Organ podatkowy wydając postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego winien je skierować do strony postępowania, skierowanie postanowienie o wszczęciu postępowania do pełnomocnika oznacza, że postępowanie nie zostało skutecznie wszczęte, a zatem w sensie formalnym nie toczyło się. W ocenie skarżącej organ odwoławczy powinien stwierdzić niedopuszczalność odwołania od decyzji, która nie została wydana. W zakresie pozostałych zarzutów skarżąca powtórzyła argumentację jak w uzasadnieniu odwołania od decyzji Burmistrza B..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalanie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 165 § 4 i art. 123 § 1 Op. stwierdzono, że pełnomocnictwo przedłożone przez pełnomocnika przed przystąpieniem do czynności kontrolnych nie było pełnomocnictwem ogólnym, lecz zawierało szczegółowy opis zakresu działania do jakiego upoważniony był pełnomocnik R. J.. Nie można uznać, że było to pełnomocnictwo ogólne mocujące do występowania w imieniu na rzecz strony we wszelkich postępowaniach podatkowych, a jedynie w postępowaniu ściśle określonym w treści pełnomocnictwa, mianowicie dotyczącym konkretnie podatku od nieruchomości za rok 2011. Zwrócono także uwagę, że pełnomocnik składając pisma w imieniu strony w toku postępowania powoływał się na to, iż działa na podstawie pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy.
W skardze strona nie podnosi, że nie wiedziała o toczącym się postępowaniu, nie czyniła tego także podczas jak i po zapoznaniu się z aktami sprawy w Kolegium w dniu 29 września 2011 r. Nie można więc przyjąć, że strona została pozbawiona możliwości brania czynnego udziału w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późno zm.) dalej jako "p.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie stwierdzone zostało naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć, że organ podatkowy I instancji uchybił treści art. 165 § 4 Op. poprzez doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego nie samej stronie, lecz osobie, którą uznał za pełnomocnika uprawnionego do reprezentowania podatnika.
Nie może budzić wątpliwości, że strona w postępowaniu podatkowym może działać osobiście lub przez pełnomocnika. Dla przyjęcia, że strona w postępowaniu działa przez pełnomocnika (art. 136 Op.), konieczne jest dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Tylko wówczas można bowiem uznać, że pełnomocnik jest skutecznie umocowany do działania w imieniu mandanta.
Do czasu zaś złożenia do akt pełnomocnictwa - zgodnie z wymogiem określonym w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej - uznać należy, że strona działa w postępowaniu samodzielnie.
Podkreślić przy tym należy, że to nie do organu należy decydowanie, czy w danym postępowaniu strona wyraża wolę bycia zastępowaną przez pełnomocnika wyrazem takiej woli jest każdorazowo (tj. w każdym postępowaniu) przedłożenie do akt danej sprawy dokumentu pełnomocnictwa. Zauważyć też trzeba, że skoro art. 137 § 3 Op. mówi o aktach, to niewątpliwie chodzi o akta postępowania podatkowego, które zakłada się od chwili wszczęcia tego postępowania, a nie przed jego wszczęciem. Postępowanie nie może toczyć się przed jego wszczęciem, a zatem nie ma wówczas akt sprawy, do których pełnomocnik mógłby złożyć pełnomocnictwo (czy jego uwierzytelniony odpis).
Aby dopuszczalne było uznanie, że strona jest w konkretnym postępowaniu reprezentowana przez pełnomocnika, dokument pełnomocnictwa powinien trafić do akt rozpatrywanej sprawy jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby w takim właśnie charakterze. Organ musi mieć na uwadze przede wszystkim zapewnienie stronie możliwości czynnego uczestniczenia w postępowaniu. To w gestii strony leży bowiem określenie tego, do jakich konkretnie prowadzonych spraw zgłasza udział pełnomocnika (nawet stale dla niej umocowanego), a w których sprawach potrzeby takiej nie dostrzega. Stąd też nawet najbardziej uzasadnione przekonanie organu, że określona osoba jest pełnomocnikiem strony musi ustąpić przed obowiązkiem upewnienia się w sposób niepozostawiający wątpliwości, iż tak jest w istocie.
Z treści art. 137 § 3 Op. wynika jednoznaczny obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt. Oznacza to, że osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis.
Organ podatkowy nie ma natomiast podstaw prawnych do zastąpienia pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z tego przepisu, ponieważ jest to ewidentnie obowiązek pełnomocnika. Dopiero od momentu złożenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy aktualizują się procesowe obowiązki i uprawnienia pełnomocnika w określonym postępowaniu. Złożenie pełnomocnictwa jest wyrazem woli występowania w danym postępowaniu. Organ nie może zastępować strony w tym zakresie i doszukiwać się istnienia pełnomocnictwa w aktach wszystkich wiadomych mu spraw toczących się przed tym organem, innymi organami administracyjnymi czy też sądami. Zgłoszenie pełnomocnictwa musi być konkretne i wskazywać, że dotyczy określonego postępowania i że celem jego złożenia jest reprezentowanie podatnika w tym właśnie postępowaniu. W art. 137 § 3 Op. mowa jest o dołączeniu przez pełnomocnika pełnomocnictwa do akt, z czego można wywieść sposób skutecznego doręczenia pełnomocnictwa organom podatkowym. Postawienie przez ustawodawcę wymogu dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy nie może być inaczej rozumiane niż jako warunek skuteczności jego działania. Organ podatkowy jest zobligowany do honorowania pełnomocnictwa, ale pod warunkiem posiadania wiedzy o jego istnieniu, a tę może posiąść z chwilą otrzymania dokumentu. Omówione regulacje należy uznać za jednoznaczne i nie wymagające ich uzupełnienia przez odesłanie do przepisów prawa cywilnego (wyrok NSA z 10.08.2011 r. Sygn. akt II FSK 429/10. LEX nr 863626).
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organ I instancji wszczynając postępowanie podatkowe dokonał wadliwego doręczenia postanowienia o jego wszczęciu do rąk R. J., uznanego przez organ za pełnomocnika podatnika. Postępowanie organu było nieuzasadnione o tyle, że nie istniały żadne podstawy do przyjęcia, iż osoba ta była pełnomocnikiem uprawnionym do reprezentowania podatnika przed organami podatkowymi w postępowaniu podatkowym w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. W aktach niniejszej sprawy jest wprawdzie dokument pełnomocnictwa ale nie może budzić wątpliwości, że złożony został do postępowania kontrolnego prowadzonego wobec Spółki. Wynika to jednoznacznie z treści pisma R. J. o przystąpieniu, w charakterze pełnomocnika, do postępowania kontrolnego. W ocenie Sądu, w ustalonych w sprawie okolicznościach faktycznych bark jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że zamiarem strony było umocowanie R. J. także do postępowania podatkowego.
Tej oceny nie zmienia treść udzielonego pełnomocnictwa, wobec jasnej dyspozycji art. 137 § 3 Op;. fakt, iż strona w toku postępowania nie podnosiła zarzutu naruszenia art. 137 § 3 Op. nie sanuje stwierdzonego uchybienia. To rzeczą organu podatkowego jest dbałość, aby w postępowaniu uczestniczyły uprawnione podmioty, zatem to organ podatkowy powinien bezspornie ustalić, czy pełnomocnik zgłaszający się do postępowania w sposób prawidłowy wykazał swoje umocowanie.
Przyjęcie przez organ podatkowy, że strona nie działa w postępowaniu osobiście, lecz przez ustanowionego pełnomocnika, a następnie procesowanie z udziałem "rzekomego pełnomocnika", naraża organ na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu. Analogiczne stanowisko jest szeroko reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych - por. np. wyroki NSA - z dnia 11 kwietnia 2008 r., II FSK 128/08, a także z dnia 24 października 2007 r., II FSK 1217/06, wyroki WSA w Warszawie - z dnia 27 czerwca 2008 r., III SA/Wa 2189/07, z dnia 15 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 56/08, z dnia 15 stycznia 2008 r., V SA/Wa 2232/07, z dnia 6 listopada 2007 r., III SA/Wa 1604/07, wyrok WSA w Opolu z dnia 30 lipca 2008 r., I SA/Op 135/08. Poglądy prezentowane w powołanych orzeczeniach Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela.
Zauważyć też należy, iż w doktrynie również wyrażono pogląd, iż wszczęcie postępowania wymiarowego, będącego odrębnym postępowaniem, zawsze obliguje najpierw do zawiadomienia strony wprost. Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania strona może ustanowić pełnomocnika, który w toku postępowania nie może być pominięty (por. H. Dzwonkowski, A. Huchla, C. Kosikowski, "Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz", Dom Wydawniczy ABC 2000, t. 4 w komentarzu do art. 136 Ordynacji podatkowej).
Powyższe uchybienie, zdaniem Sądu, stanowi naruszenie art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej, którego konsekwencją było pozbawienie skarżącej Spółki udziału w postępowaniu podatkowym, a tym samym naruszenie jednej z naczelnych zasad tego postępowania, tj. wyrażonej wart. 123 § 1 Ordynacji podatkowej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku w sprawie II FSK 1753/06).
W literaturze podatkowej przyjmuje się, że wszczęcie postępowania podatkowego jest zdarzeniem prawnym o wielkiej wadze formalnej i praktycznej, gdyż kształtuje pierwsze granice sprawy podatkowej, która ma być przedmiotem postępowania i załatwienia w drodze decyzji podatkowej (J. Zimmermann, Ordynacja podatkowa. Komentarz - Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, str. 105). Czynności
dokonywane przed momentem wszczęcia postępowania podatkowego nie powinny wywoływać żadnych skutków prawnych, gdyż nie można twierdzić, że przed wszczęciem postępowania toczyło się jakiekolwiek postępowanie, albowiem dopiero od momentu skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania, podejmowane przez organ podatkowy czynności procesowe wywołują stosowne skutki prawne, gdyż od tej chwili mogą być dopiero realizowane w pełni ogólne zasady postępowania podatkowego wynikające z przepisów art. 120-129 Ordynacji (R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2000, str. 168).
O skutecznym wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu (poza przypadkami przewidzianymi wart. 165 § 5 Op.) można zatem mówić dopiero z chwilą wydania postanowienia i doręczenia go stronie. Dopiero po skutecznym wszczęciu postępowania podatkowego w ściśle określonym dniu, organ administracji publicznej właściwy miejscowo i rzeczowo może przeprowadzić postępowanie wszczęte z urzędu. Wszczęte z urzędu postępowanie musi zakończyć się decyzją merytoryczną, bądź też zostać umorzone jeśli w jego toku pojawi się przesłanka bezprzedmiotowości.
Inaczej mówiąc, nie może zakończyć się wydaniem decyzji postępowanie, które nie zostało wszczęte. W takiej sytuacji nie toczy się postępowanie administracyjne w sprawie, lecz jedynie postępowanie faktyczne. Zakończenie tego postępowania decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy, której nie ma.
Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy której nie ma, lecz do jej kontratypu - sprawy, która za sprawę administracyjną została z naruszeniem prawa uznana. Czynności dokonywane w ramach tej sprawy nie wywołują zatem żadnych skutków prawnych (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt FSK2113/2004, Lex 179008).
Stwierdzone naruszenie prawa procesowego dało Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Bytowa, stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a, a rozstrzygnięcie w przedmiocie niewykonania zaskarżonej decyzji podjęto na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło