I SA/Gd 456/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi A.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 lutego 2016 r. nr [....] w przedmiocie rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia A.W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 lutego 2016 r. o odmowie rozłożenia na raty spłaty przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych w kwocie 4786,29 zł, powstałych w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 lutego 2015r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zobowiązana wniosła o rozłożenie na 70 rat zapłaty zaległości podatkowych, kosztów egzekucyjnych oraz o umorzenie odsetek za zwłokę od tych zaległości. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że nie posiada możliwości jednorazowego spłacenia wszystkich zaległości. W zasadę współżycia społecznego i interes publiczny godzi fakt, że lokatorzy jej kamienicy otrzymali zawiadomienia o wpłacaniu czynszu na konto urzędu skarbowego, gdyż z tych środków utrzymywany jest budynek, wykonywane są wszystkie konieczne remonty i płacone ubezpieczenie. Wnioskodawczyni wskazała, że przy dużych oszczędnościach możliwa jest spłata rat w wysokości 1000 zł miesięcznie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 64f ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., organ egzekucyjny, ze względu na ważny interes zobowiązanego, może rozłożyć na raty zapłatę przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Przepis ten jest oparty na zasadzie uznania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że miesięczny dochód strony wynosi 2379,38 zł netto, natomiast stałe comiesięczne wydatki wynoszą łącznie 3.536,03 zł. Strona nie posiada oszczędności ani rzeczy ruchomych, jest natomiast właścicielką w częściach ułamkowych 135/384 nieruchomości położonej przy ul. S. w W. o szacunkowej wartości 1.700.000,00 zł. Organ wskazał, że znaczna część obciążeń ponoszonych przez stronę to spłata kredytów bankowych. Zdaniem organu, spłata należności cywilnoprawnych nie może korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami Skarbu Państwa, a to miałoby miejsce w sytuacji rozłożenia zapłaty kosztów egzekucyjnych na raty. Wskazane przez stronę okoliczności nie mają charakteru nadzwyczajnego, a tylko takie mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku. Ponadto organ zwrócił uwagę, że przyznana ulga musi mieć charakter realny, a strona nie wykazała, aby dysponowała środkami finansowymi na zapłatę rat dotyczących tej należności. Na postanowienie organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w uzasadnieniu której wskazała, że czuje się niesprawiedliwie potraktowana. Oświadczyła, że na dzień złożenia skargi pozostała do uregulowania kwota 1008,23 zł, której spłata jest obecnie zawieszona. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zagadnienie rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych reguluje art. 64f ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym "Organ egzekucyjny, ze względu na ważny interes zobowiązanego, może rozłożyć na raty zapłatę przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych". Oznacza to, że organ egzekucyjny może rozłożyć na raty zapłatę przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych jedynie ze względu na ważny interes zobowiązanego. Rozłożenie na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego (por. R. Hauser, Z. Leoński Postępowanie egzekucyjne w administracji - komentarz, Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2003, str. 174). Z przywołanego przepisu wynika, że przesłanką rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych jest wystąpienie "ważnego interesu" zobowiązanego. Ustawodawca nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważnego interesu" zobowiązanego. Jednakże na gruncie prawa podatkowego (Ordynacji podatkowej - art. 67a) orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ukształtowane odnośnie pojęcia "ważnego interesu" podatnika wskazując, że w pojęciu ważnego interesu strony mieści się ochrona wartości powszechnie cenionych, wysoko usytuowanych w ich hierarchii typu: życie, zdrowie ludzkie, ochrona rodziny. Przyjmuje się, że w ramach ważnego interesu strony mieszczą się np. sytuacje nadzwyczajnej czy losowej utraty możliwości zarobkowania. Przesłankę tę należy oceniać w oparciu o kryteria zobiektywizowane albowiem z subiektywnego punktu widzenia praktycznie każdy obowiązek zapłaty jest dolegliwy dla zobowiązanego do jego wykonania (por. wyrok WSA z dnia 07 czerwca 2006 r., I SA/Bk 150/06, Lex nr 194209, wyrok WSA z dnia 22 marca 2006 r., III SA/Wa 53/06, Lex nr 204717, wyrok WSA z dnia 2 marca 2006 r., III SA/Wa 1709/05, Lex nr 211069, wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., II FSK 257/05, Lex nr 286924, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2003 r., SA/Sz 945/01, niepublik.; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01, niepublik., dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że ulga w postaci rozłożenia na raty kosztów postępowania egzekucyjnego ma charakter socjalny. Dlatego też ustawodawca nie uzależnił jej przyznania od interesu społecznego. Istotny w tej konstrukcji i kluczowy dla niniejszego postępowania jest znajdujący się w art. 64f u.p.e.a. zwrot "może rozłożyć na raty". Pozwala on organowi egzekucyjnemu nawet w przypadku zaistnienia przesłanki "ważnego interesu" odmówić rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych. Uznaniowy charakter tego postanowienia oznacza, że wybór sposobu rozstrzygnięcia wniosku o zastosowaniu ulgi zależy jedynie od organu egzekucyjnego, który ma obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać postanowienie. W związku z tym taki akt może podlegać sądowej kontroli wyłącznie w zakresie jego zgodności z przepisami o postępowaniu. Kontrola ta sprowadza się wyłącznie do zbadania, czy wydanie postanowienia przez organ egzekucyjny zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz rozważeniem wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd nie ocenia w takim przypadku słuszności, a jedynie poprawność postępowania. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Organ przeprowadził bowiem postępowanie i dokonał ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącej w zakresie jej źródeł dochodów jak i wydatków. Trafnie organ wskazał, że jakkolwiek sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jej wydatki bowiem przewyższają uzyskiwane przez nią dochody, to jednak przeciwko przyznaniu jej wnioskowanej ulgi przemawia fakt, że znaczna część tych wydatków to obciążenia związane ze spłatą kredytów bankowych. Rację ma organ stwierdzając, że konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Nie można poczytywać za spełniające przesłanki do uzyskania omawianej ulgi w spłacie, osób, które nie dysponują środkami na wykonanie zobowiązań publicznoprawnych jedynie z uwagi na preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się daleko idącymi konsekwencjami dla zobowiązanego. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby bowiem nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa czyli kosztem ogółu obywateli. Omawiana instytucja służy bowiem wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, chorobą czy innymi niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami. Nie może być jednakże wykorzystywana do celów preferujących spłatę zaciągniętych kredytów kosztem realizowania zobowiązań publicznoprawnych. Niezależnie od powyższego, trafnie organ stwierdził, że nawet gdyby uznać, że skarżąca nie ma możliwości ograniczenia swoich wydatków w sposób pozwalający na zapłatę przez nią kosztów egzekucyjnych, to argument ten także przemawia przeciwko uwzględnieniu jej wniosku. W takiej bowiem sytuacji udzielona ulga byłaby ulgą pozorną, nie dającą gwarancji spłacania przez stronę rat regularnie. (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1999 r., sygn. akt III SA 8162/98 POP 2001/4/91 i wyrok NSA z dnia 1 marca 2000 r., sygn. akt III SA 1546/99 ONSA 2001/2/84 oraz wyrok NSA z dnia 21 marca 2000 r., sygn. akt I SA Wr 682/99 LEX nr 40675 a także wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt III SA 202/00 LEX nr 47482). Powyższe oznacza, iż organy powinny odmówić rozłożenia kosztów egzekucyjnych na raty także wówczas, gdy sytuacja materialna podatnika nie stwarza możliwości wywiązania się z układu ratalnego. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.