I SA/Gd 479/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 i 2004 r. postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. "A" z siedzibą w [...] wnioskiem z dnia 23 grudnia 2009 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych nie obliguje do przyznania prawa pomocy. W postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2033/09 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrażono pogląd, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, iż wysokość kapitału własnego stowarzyszenia wynosi 4.718.544,19 zł, wartość środków trwałych, tj. kortów tenisowych zabudowanych trybunami i halą oraz budynkami gospodarczymi – 5.000.690,14 zł, według bilansu ostatni rok obrotowy wnioskodawca zakończył stratą w wysokości 118.787,20 zł, na rachunku bankowym posiada środki pieniężne w kwocie 2.609,78 zł. Dodatkowo wskazał, że na dzień 30 listopada 2009 r. posiadał zobowiązania zarówno długo-, jak i krótkoterminowe (w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek) w łącznej wysokości 271.868,68 zł. Natomiast stan należności krótkoterminowych na ww. dzień wynosił 146.260,78 zł. W listopadzie 2009 r. wnioskodawca poniósł koszty związane z prowadzoną działalnością w kwocie 177.365,05 zł. W uzasadnieniu podniesiono, że "A" jest organizacją non profit, nie prowadzi działalności gospodarczej, jest jednostką samofinansującą się, środki na działalność związaną z popularyzacją sportu, nauką gry w tenisa prowadzoną dla dzieci i młodzieży pochodzą przede wszystkim z tytułu darowizn sponsorów oraz składek członkowskich. Podkreślono przy tym, że trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy spowodowana jest brakiem dotacji na szkolenia zawodników, a także wzrostem cen za energię elektryczną i gaz. Pomimo wprowadzenia znacznych oszczędności rok 2009 r. zakończony zostanie stratą w wysokości 200.000 zł. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2010 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 13 stycznia 2010 r.) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni: oświadczenia w przedmiocie wysokości przychodu uzyskanego przez wnioskodawcę w 2009 r., wysokości poniesionych przez niego kosztów oraz uzyskanego dochodu (albo straty), bilansu sporządzonego za ostatni rok, rachunku zysku i strat sporządzonego za ostatni rok, dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu (dochodu/straty) za okres ostatnich trzech miesięcy, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość jego innych zobowiązań (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), oświadczenia, czy względem wnioskodawcy toczą się aktualnie postępowania egzekucyjne, jeżeli tak przedłożenia wszelkich dowodów ich dotyczących. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał sprawozdanie finansowe za rok 2008, którego zapisy potwierdzają zadeklarowaną we wniosku PPPr wartość kapitału własnego, środków trwałych oraz poniesionej straty. Przedstawił także odpisy deklaracji rocznych o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2009 (PIT-4R) i o zryczałtowanym podatku dochodowym za rok 2009 (PIT-8AR), w których wykazano należne kwoty podatku do wpłaty za poszczególne miesiące roku podatkowego oraz kwoty pobranego zryczałtowanego podatku z tytułu należności osób zagranicznych, deklaracje rozliczeniowe dotyczące należnych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na FP i FGŚP złożone za poszczególne miesiące 2009 r. Na podstawie przedłożonych wydruków z obrotów kont ustalono, że suma łącznych należności wnioskodawcy na koniec grudnia 2009 r. (z uwzględnieniem bilansu otwarcia) z tytułu rozrachunków krajowych z odbiorcami wynosiła 1.139.433,82 zł, z dostawcami – 965.457,21 zł, z budżetami – 413.175,98 zł, VAT – 490.976,30 zł. Natomiast zobowiązania z ww. tytułów wynosiły odpowiednio 1.267.904,03 zł, 819.426,59 zł, 376.718,42 zł i 504.703,74 zł. Z tytułu rozrachunków z dostawcami zagranicznymi należności wnioskodawcy wynosiły 34.692,41 zł, zaś zobowiązania – 27.071,26 zł. W roku 2009 skarżący otrzymał dotacje i dopłaty w łącznej kwocie 76.509,09 zł, według zestawienia obrotów kont syntetycznych wyniosły one 1.869.317,50 zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego dewizowego za okres od 1 do 31 października 2009 r. oraz rachunku prowadzonego dla rozliczeń krajowych za okresy od 2 do 31 października, od 2 do 30 listopada i od 1 do 31 grudnia 2009 r., wynika, że salda końcowe każdego z ww. okresów rozliczeniowych wynosiły odpowiednio: 0 USD, 531,41 zł, 2.609,78 zł i 663,05 zł. Według załączonej opinii bankowej z dnia 15 stycznia 2010 r. rachunek nie jest obciążony zajęciami egzekucyjnymi. Wnioskodawca złożył dodatkowe oświadczenie wskazując, że według ksiąg rachunkowych za rok 2009 wnioskodawca poniósł stratę w wysokości 179.911,84 zł (przychody wyniosły 1.953.217,51 zł, koszty ich uzyskania – 2.133.129,35 zł). Oświadczył także, że względem jego majątku nie są prowadzone postępowania egzekucyjne. W pierwszej kolejności, podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Tym samym przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno liczyć się z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych odpowiednie kwoty. Analiza materiału dowodowego przeczy twierdzeniom wnioskodawcy o braku dotacji i nieregularnych wpłatach na rzecz stowarzyszenia. Z przedstawionych wyciągów z kont bankowych za październik, listopad i grudzień 2009 r. wynika, że w każdym miesiącu skarżący otrzymywał środki od "B" (13.575, 21.695 i 47.991,67 zł) i "C" S.A. (36.600 zł, 36.600 zł i 59.780 zł). Nadto w październiku 2009 r. na rachunek strony wpłynęły środki z Urzędu Miasta [...] z tytułu dotacji (5.000 zł), zaś w grudniu 2009 r. od "D" Sp. z o.o. z tytułu umowy sponsoringowej (18.300 zł). Suma wpływów na rachunek stowarzyszenia w każdym z ww. okresów wynosiła odpowiednio: 73.024,12 zł, 76.311,29 zł i 156.533,52 zł. Wobec powyższego nie sposób przyjąć, że wnioskodawca nie mógł zabezpieczyć kwoty 1.102 zł na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Rozpoznając przedmiotowy wniosek nie można pominąć regulacji zawartych w ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 855 ze zm.). Przepis art. 33 ust. 1 i 2 powołanej ustawy stanowi, że majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt II OZ 672/07, niepubl. oraz z dnia 19 września 2007r., sygn. akt II OZ 774/07, niepubl.). W niniejszej sprawie nie bez znaczenia jest zapis § 7 pkt 11 statutu "A", który został załączony do akt sprawy, a który stanowi, że dla osiągnięcia swoich celów klub prowadzi działalność gospodarczą w celu przysporzenia dodatkowych środków finansowych. Skoro wnioskodawca nie wykorzystał przewidzianych w prawie i odzwierciedlonych w statucie możliwości na zgromadzenie środków finansowych to brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy. Bez wpływu na dokonaną ocenę możliwości finansowych wnioskodawcy jest podnoszona przez niego okoliczność, iż prowadzi działalność jako organizacja non profit nie jest przesłanką uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, że fakt, iż stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06 i postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 588/06 w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzecznictwo pod red. B. Dautera, str. 438, Warszawa 2007). Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.