I SA/Gd 484/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka- Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 17 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 lutego 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 162 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020r. poz. 1325 ze zm.), w skrócie "O.p.", po rozpatrzeniu wniosku R. R. z dnia 15 grudnia 2020r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 września 2020r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Postanowieniem z dnia 30 września 2020r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił R. R. wydania zaświadczenia o żądanej treści. Doręczenie tego postanowienia nastąpiło w trybie art. 150 § 4 O.p. w dniu 20 października 2020r., po uprzednim dwukrotnym awizowaniu przesyłki, zawierającej to postanowienie. Od tego postanowienia nie wniesiono zażalenia, zatem stało się ono ostateczne. Pismem z dnia 15 grudnia 2020r. R. R. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Wraz z wnioskiem złożył zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 września 2020r. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przywrócenie terminu nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która z tych twierdzeń wywodzi skutki prawne. Organ podatkowy na podstawie złożonych przez wnioskodawcę dowodów dokonuje oceny, czy niezachowanie przez stronę terminu miało charakter zawiniony czy też nie, w konsekwencji czego uznaje za uprawdopodobnienie bądź nie czy uchybienie terminu nastąpiło z winy wnioskodawcy. R. R. podniósł, że w sprawie tej nie mógł odebrać przesyłki zawierającej postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści z uwagi na kwarantannę w terminie 7-11 października 2020r. oraz dalszą samoizolację co najmniej do 25 października 2020r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w toku postępowania przed organem I instancji z wysłanej korespondencji trzy przesyłki zostały doręczone w trybie art. 150 O.p. Tylko w jednym przypadku, w dniu 9 września 2020r. W. R. odebrała wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 września 2020r. do uzupełnienia wniosku, na które skarżący nie udzielił odpowiedzi. Tym samym strona miała wiedzę o toczącym się postępowaniu, a nie uczestniczyła w nim czynnie. Organ wskazał, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Strona miała wiedzę o toczącym się postępowaniu, a dopiero po dwóch miesiącach od wydania niniejszego postanowienia (wydanego w dniu 30 września 2020r., a zapoznanie się strony z jego treścią w dniu 8 grudnia 2020r.) stawiła się w Urzędzie Skarbowym w celu zapoznania się z aktami sprawy i sporządziła dokumentacje fotograficzną. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż nie zostały spełnione łącznie przesłanki określone w art. 162 §1 O.p., gdyż wniesienie wniosku o przywrócenie terminu nie nastąpiło w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. W tym stanie sprawy brak było podstaw faktycznych i prawnych do pozytywnego załatwienia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 września 2020 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. R. zaskarżonemu postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zarzucił naruszenie art. 162 § 1 O.p., poprzez wadliwą ocenę okoliczności sprawy, która doprowadziła organ do błędnego wniosku, że nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy, a w konsekwencji skutkowało brakiem przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej instancji z dnia 17 lutego 2021 r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie z powołanym w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 162 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W rozpoznawanej sprawie spór koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W odniesieniu do spornej przesłanki w piśmiennictwie przyjmuje się, że winę należy pojmować w sposób obiektywny, wymagając od strony staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez stronę. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1970 r., s. 136). Również w orzecznictwie wskazuje się, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Nadto zauważyć należy, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 599/17, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GSK 1580/12; czy wyrok NSA z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1347/11). Zgodzić się należy z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny, że choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość posłużenia się w dopełnieniu czynności w terminie inną osobą (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r. sygn. akt I FSK 514/20). W wyroku tym trafnie też zwrócono uwagę na to, że nie jest rolą organu poszukiwanie argumentów, czy też gromadzenie dowodów na poparcie braku winy strony w uchybieniu terminu, gdyż ciężar uprawdopodobnienia braku winy zgodnie z art. 162 § 1 O.p. spoczywa na stronie. W niniejszej sprawie skarżący argumentował, że nie mógł odebrać przesyłki w okresie objętym decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego , ustalającą kwarantannę od dnia 7 października 2020r. do dnia 11 października 2020r. Pomimo formalnego objęcia kwarantanną do dnia 11 października 2020r. izolował się dłużej z rodziną do co najmniej do 25 października 2020 r. W odniesieniu do samoizolacji na wezwanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 stycznia 2021 r. skarżący przesłał jedynie oświadczenie W. Z.-R. z dnia 29 stycznia 2021r.. Skarżący nie przedstawił innych dowodów, które wskazywałyby na konieczność dalszej samoizolacji np. zwolnienie lekarskie, które potwierdziłoby, iż przebywał na samoizolacji. Należy odnotować, że przesyłka, zawierająca postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści, nadana została w placówce pocztowej w dniu 2 października 2020r. - na adres [...] G. ul.[...]; w dniu 6 października 2020r. podjęto próbę doręczenia przesyłki, lecz pod wskazanym adresem nikogo nie zastano, wobec czego przesyłkę awizowano; przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 14 października 2020r. Zgodnie z art. 150 § 4 O.p. skuteczne doręczenie postanowienia nastąpiło zatem w dniu 20 października 2020r. po dwukrotnym jej awizowaniu. W świetle powyższego podkreślić należy, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, obejmuje okres od dnia 7 października 2020r. do dnia 11 października 2020r., a sporna przesyłka została zwrócona organowi dopiero w dniu 21 października 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podniósł również, że przez całe toczące się postępowanie przed organem I instancji z wysłanej korespondencji trzy przesyłki zostały doręczone w trybie art. 150 O.p. Tylko w jednym przypadku wezwanie do uzupełnienia wniosku odebrane zostało przez żonę skarżącego (w dniu 9 września 2020r.), na które skarżący nie udzielił odpowiedzi. Zasadnie organ w zaskarżonym postanowieniu zwrócił uwagę, na brak potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenia skarżącego, iż o wydaniu postanowienia dowiedział się w dniu 8 grudnia 2020r., gdy zapoznał się z treścią postanowienia z dnia 30 września 2020r. Otrzymując wezwanie organu I instancji z dnia 4 września 2020r. skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu i za wyjątkiem okresu, w którym przebywał na kwarantannie, mógł w nim czynnie uczestniczyć, czego zaniechał. W tym stanie sprawy zasadnie organ II instancji stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 30 września 2020r. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2017r. sygn. akt II FSK 2182/15, że w ramach postępowania na podstawie art. 162 O.p. ustawodawca nie nałożył na organ podatkowy obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do potwierdzenia okoliczności wskazanych przez wnioskodawcę. Tym samym, nie można przyjąć, że na organie podatkowym rozpoznającym wniosek o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności wskazanych na poparcie formułowanych przez wnioskodawcę twierdzeń. W postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu organ podatkowy dokonuje oceny wiarygodności przedstawionych przez stronę okoliczności i ich wpływu na uchybienie terminu w kontekście braku winy, a ciężar uprawdopodobnienia braku zawinienia spoczywa wyłącznie na osobie zainteresowanej przywróceniem terminu. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie oświadczenie o poddaniu się samoizolacji, jednakże skarżący nie przedłożył żadnych innych dowodów chociażby uprawdopodobniających istniejący stan rzeczy. Sąd jest świadomy zagrożeń wynikających z pandemii wirusa SARS-CoV-2 i wywoływanej przez niego choroby COVID-19, nie zmienia to jednak faktu, że obiektywnie czynność złożenia zażalenia od postanowienia było w granicach możliwości skarżącego. Powtórzyć należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem na okoliczność zaistnienia choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności, powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie (zob. postanowienia NSA: z dnia 17 października 2013r., sygn. akt I FZ 397/13, z dnia 3 października 2013r., sygn. akt I FZ 410/13, z dnia 4 kwietnia 2012r., sygn. akt II OZ 245/12; CBOSA). Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów lekarskich, wskazujących na wystąpienie u niego problemów zdrowotnych, które uniemożliwiłyby dokonanie czynności w terminie, czy też skorzystanie z pomocy innych osób. Należy także dodać, że ustawodawca w okresie tzw. pierwszej fali pandemii w marcu 2020 r. zdecydował się na zawieszenie biegu terminów m.in. w postępowaniu administracyjnym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID (zob. art. 15zzs ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Regulacja ta została jednak uchylona z dniem 16 maja 2020 r. Przyjęcie przez Sąd argumentacji skarżącego, tj. że dla uchylenia się od skutków uchybienia terminu wystarczy ogólnie powołać się na pandemię COVID, doprowadziłoby w istocie do naruszenia zasady legalizmu art. 7 Konstytucji RP). Proponowana wykładnia oznaczałaby bowiem, że organy i sąd administracyjny nie stosują w istocie przepisów ustawowych dotyczących dokonywania czynności procesowych w przepisanych terminach oraz ustawowych zasad przywracania uchybionych terminów. Uzupełniająco jeszcze należy wskazać, że upływ terminu w odniesieniu do skarżącego nastąpił w październiku 2020 r., czyli w okresie, w którym nie obowiązywały już ograniczenia mogące w istotny sposób negatywnie wpływać na realizację uprawnień procesowych, w tym ograniczenia dotyczące przemieszczania się. Z podanych względów, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), skarga jako niezasadna została oddalona.