I SA/Gd 550/16

Dnia 6 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia NSA Sławomir Kozik Protokolant: asystent sędziego Konrad Milczanowski po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" S.A. z siedzibą w G. o wyłączenie sędziego K. P. od orzekania w sprawie I SA/Gd 550/16 w sprawie ze skargi "A" S.A. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 29 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2011 r. postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziego W piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2016 r. złożonym o godz. 9.50 w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik "A" S.A. z siedzibą w G. wniósł o wyłączenie ze składu orzekającego sędziego Krzysztofa Przasnyskiego z uwagi na to, że orzekał on w sprawie I SA/Gd 338/16, tj. w sprawie ze skargi skarżącej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2010 r. Pełnomocnik Spółki wskazał na: 1) tożsamość kontrahenta skarżącej spółki w 2010 r. oraz pierwszej połowie 2011 r. ("B" Sp. z o.o.); 2) tożsamość grupy produktów dostarczanych Spółce przez "B" Sp. z o.o. w 2010 r. i pierwszej połowie 2011 r.; 3) dokładnie ten sam materiał dowodowy, na podstawie którego wydane zostały przez organy I i II instancji decyzje w obu tych sprawach (w tym kluczowe dla ustalenia stanu faktycznego obu spraw – te same zeznania świadków), a przede wszystkim 4) negatywną ocenę prawną działań podejmowanych przez Spółkę przy nawiązywaniu współpracy i weryfikacji wiarygodności "B" Sp. z o.o., dokonaną przez Sąd w sprawie I SA/Gd 338/16, która może w oczywisty sposób rzutować na obiektywizm oceny przez Pana sędziego legalności kontrolowanych w tej sprawie decyzji organów, dotyczących prawa do odliczenia podatku z faktur VAT, wystawionych przez "B" Sp. z o.o. w pierwszej połowie 2011 r. Sędzia Krzysztof Przasnyski złożył oświadczenie, zgodnie z którym wskazał, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), uzasadniające wyłączenie go od udziału w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia, osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator, dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). W myśl art. 19 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego od udziału w sprawie na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Stosownie do art. 22 § 1 P.p.s.a., o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oznacza to, że o zasadności wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Także orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na temat bezstronności sędziego w świetle art. 6 ust. 1 wyżej powołanej Konwencji wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających wątpliwości co do bezstronności sędziego. Naruszenie jednak tego przepisu w kontekście podejmowania przez tego samego sędziego czynności na różnych etapach określonego postępowania Europejski Trybunał rozpatruje kazuistycznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r. II FZ 60/08). Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r. II FZ 128/09). Należy zasygnalizować, że w szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie, czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r. I OZ 607/09). Ponadto sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się strona skarżąca, był sprawozdawcą w innej sprawie z jej udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. Kwestie związane z udziałem sędziego w wydaniu orzeczenia regulują przepisy art. 18 § 1 pkt 6 i 6 a P.p.s.a. W ocenie Sądu, strona skarżąca w złożonym wniosku o wyłączenie sędziego nie wskazała żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wydanie takiego rozstrzygnięcia. Nie wykazała bowiem, że istnieją takie okoliczności, które skutkowałyby wyłączeniem sędziego z mocy prawa jak również, że istnieją okoliczności tego rodzaju, iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co bezstronności w danej sprawie wskazanego we wniosku sędziego. Ogólnikowe twierdzenia przywołane przez pełnomocnika strony skarżącej o tym, że sędzia Krzysztof Przasnyski orzekał w innej sprawie, w której stroną skarżącą była skarżąca Spółka, nie może wskazywać na stronniczość sędziego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał inną skargę nie może skutecznie uzasadniać wniosku o jego wyłączenie, chyba że możliwym byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r. II FZ 60/08 - publ. w ONSAiWSA 2008, Nr 6, poz. 97 oraz glosa A. Gomułowicza aprobująca stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, opubl. w OSP 2008, z. 11, s. 916 i n., a także postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2009 r. II OZ 378/09, Lex nr 575305, z 18 września 2008 r. II OZ 979/08, Lex nr 527666 oraz z 28 sierpnia 2008 r. I OZ 612/08, Lex nr 527814; por. też J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., komentarz do art. 19, teza 2, s. 82). Podsumowując, samo wcześniejsze rozstrzyganie spraw z udziałem sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy, nie wystarcza do przyjęcia, by istniała uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych czy ich wyniku, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziego. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że sędzia ten orzekał już kiedyś w innej sprawie strony i wtedy wydał niekorzystne orzeczenie. Innymi słowy, sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Z tych względów Sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego zawarte w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. i orzekł o oddaleniu wniosku.