I SA/Gd 63/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-03-21
Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Małgorzata Gorzeń, Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej jest zasadna, gdy podatnik twierdzi, że nie wiedział o postępowaniu i decyzji z powodu wyjazdów i innych okoliczności, a organ podatkowy uznał, że podatnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Podkreślono, że niedbalstwo, nawet w najlżejszej postaci, wyłącza możliwość przywrócenia terminu. Okoliczności podnoszone przez skarżącego, takie jak wyjazdy w celach zarobkowych czy szkoleniowych, nie stanowiły przeszkody nie do przezwyciężenia, a jedynie świadczyły o niedbalstwie w dbaniu o własne interesy i odbieraniu korespondencji.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Skarbowej odmówił R.R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok. Decyzja została doręczona w trybie zastępczym. Podatnik twierdził, że dowiedział się o decyzji dopiero po zajęciu rachunków bankowych i że jego nieobecność była spowodowana wyjazdami w celach zarobkowych i szkoleniowych. Organ uznał, że podatnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, wskazując na jego wcześniejsze zaniedbania w odbieraniu korespondencji i brak należytej staranności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 października 2016 r., nr [...], [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił R.R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że decyzją z dnia 12 maja 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) określił R.R. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok.
Przesyłkę zawierającą powyższą decyzję wysłano na adres zamieszkania podatnika: ul. [...], która jednak po dwukrotnym awizowaniu, tj.: w dniu 18 maja 2016 r. i w dniu 27 maja 2016 r. została odesłana do Naczelnika Urzędu Skarbowego z adnotacją o niepodjęciu w terminie.
Następnie Dyrektor Izby zacytował treść przepisów art. 150 § 1 do § 4 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że w przypadku nie podjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Wobec powyższego decyzja Naczelnika US z dnia 12 maja 2016 r. została doręczona - zgodnie z art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej - z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu przechowywania pisma przez pocztę, tj. w niniejszej sprawie w dniu 1 czerwca 2016 r..
W konsekwencji ustawowy termin do wniesienia odwołania od w/w decyzji wynikający z treści art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej upłynął z dniem 15 czerwca 2016 r. Natomiast odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona złożyła w dniu 3 sierpnia 2016 r..
W uzasadnieniu w/w wniosku pełnomocnik stwierdził, że podatnik o istnieniu zaległości w wysokości wynikającej z decyzji Naczelnika US z dnia 12 maja 2016 r. dowiedział się dopiero w dniu 27 lipca 2016 r., w którym to dniu zostały mu doręczone zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Zajęć dokonał właściwy miejscowo organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego, natomiast z dokumentów wynikało, że egzekucja została wszczęta na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i obejmuje zaległość za rok 2010.
Wskazano, że w dniu 29 lipca 2016 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami postępowania podatkowego i znajdującą się w nich decyzją określającą podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok Podniesiono, iż przed tą datą podatnik nie miał wiedzy zarówno o toczącym się postępowaniu, jak i wydanej decyzji.
Pełnomocnik przytoczył fakt, że postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego zostało wydane w dniu 24 lutego 2016 r., a pierwsze awizowanie korespondencji zawierającej ten dokument nastąpiło w dniu 1 marca 2016 r. Wskazał przy tym jednak, że podatnik w okresie od 29 lutego do 15 marca 2016 roku przebywał w Niemczech a w II kwartale 2016 roku często wyjeżdżał w poszukiwaniu pracy.
Natomiast od 9 maja 2016 r. do 3 czerwca 2016 r. przebywał w B. na szkoleniu. Decyzja Naczelnika US została wydana 12 maja 2016 r. a jej pierwsze awizowanie nastąpiło 18 maja 2016 r..
Zatem, z uwagi na wskazane okoliczności podatnik nie wiedział o toczącym się postępowaniu, a tym samym nie mógł - nie z własnej winy - w nim aktywnie uczestniczyć, zarówno osobiście jak i przez pełnomocnika. Z przyczyn całkowicie niezależnych od siebie nie wiedział także o wydanej decyzji.
Podniesiono także, iż trudno czynić komukolwiek zarzut, że wyjeżdżał z domu w poszukiwaniu pracy czy w celu podnoszenia swoich kwalifikacji, zatem nie miało miejsca jakiekolwiek zawinienie ze strony podatnika.
Rozpatrując wniosek podatnika o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, co następuje:
W myśl art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyn uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Z treści cytowanego przepisu wynika zatem, że przywrócenie terminu uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących warunków:
- wniesienia podania przez zainteresowanego,
- uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku swojej winy w uchybieniu terminu,
- dochowania przez zainteresowanego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu,
- dokonania wraz z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu tej czynności prawnej, dla której upłynął termin.
Przepisy regulujące przywracanie terminu nie ustanawiają hierarchii ważności przesłanek w nich ustanowionych. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednej z nich, przy równoczesnym dopełnieniu innych przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu.
W myśl powołanych przepisów, w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, argumenty przedstawione przez stronę powinny uprawdopodobniać, tj. wskazywać, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy podatnika. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie. Dlatego niewystarczające są same jej twierdzenia. Uprawdopodobnienie musi wynikać z dowodów, na podstawie których możliwe jest potwierdzenie, że wskazane we wniosku okoliczności uprawdopodobniają, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podatnika.
Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, klęskę żywiołową, katastrofę itp. (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11).
Pełnomocnik podatnika w piśmie z dnia 3 sierpnia 2016 r. wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 12 maja 2016 r. wskazał, że:
• o istnieniu zaległości w wysokości wynikającej z decyzji Naczelnika US z dnia 12 maja 2016 r. dowiedział się dopiero w dniu 27 lipca 2016 r., - w tym dniu zostały doręczone zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych wraz z odpisem tytułu wykonawczego;
• w dniu 29 lipca 2016 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami postępowania podatkowego i znajdującą się w nich decyzją - przed tą datą podatnik nie miał wiedzy zarówno o toczącym się postępowaniu, jak i wydanej decyzji;
• brak wiedzy o toczącym się postępowaniu i wydanej decyzji wynikał z przyczyn całkowicie od niego niezależnych i związany był z wyjazdami w celu poszukiwania pracy oraz podnoszenia swoich kwalifikacji.
Dyrektor Izby Skarbowej, mając na uwadze okoliczności podniesione przez pełnomocnika strony we wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania oraz zgromadzony materiał dowodowy, stwierdził, że strona:
1) spełniła formalne przesłanki określone w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej,
2) nie uprawdopodobniła natomiast, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy.
Zdaniem Dyrektora Izby, skarżący od dnia 27 lipca 2016 r. tj. od dnia doręczenia tytułu wykonawczego z dnia 20 czerwca 2016 r., posiadał wiedzę o fakcie wydania wobec niego decyzji z dnia 12 maja 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok, co wobec złożenia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu w dniu 3 sierpnia 2016 r., czyni zadość wymogom formalnym z art.. 162 § 2 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Skarbowej, biorąc pod uwagę podnoszone przez stronę stanowisko co do braku wiedzy o toczącym się postępowaniu oraz wydanej decyzji, oceniając kwestię uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dokonał analizy okoliczności faktycznych dotyczących przeprowadzonych przez Naczelnika US kontroli oraz postępowań podatkowych w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 i 2010 rok. W powyższym zakresie ustalono następujący stan faktyczny:
W 2015 roku wobec skarżącego przeprowadzono kontrolę podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok, w tym postępowaniu skarżący pismem z dnia 13 kwietnia 2015 r. wyznaczył r. pr. L.K. do jego reprezentowania.
W dniu 11 maja 2015 r. L.K. odebrał protokół kontroli podatkowej, w którym ujawniono nieprawidłowości (zmiana kwalifikacji przychodów ze wskazanego przez podatnika źródła art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na źródło określone w art. 10 ust. 1 pkt 3 tej ustawy - działalność gospodarcza w zakresie obrotu nieruchomościami) oraz pouczono o obowiązku zawiadomienia organu podatkowego o każdej zmianie swojego adresu dokonanej w ciągu 6 miesięcy od dnia zakończenia kontroli podatkowej, zgodnie z art. 291b Ordynacji podatkowej;
- pismem z dnia 25 maja 2015 r. L.K. złożył zastrzeżenia i wyjaśnienia do w/w protokołu kontroli, na które Naczelnik US odpowiedział pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. podtrzymując w całości ustalenia zawarte w protokole kontroli,
- postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. Nr [...] Naczelnik US wszczął wobec R.R. postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok. Postanowienie wysłane na adres: [...], doręczono w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej obowiązującego w dniu doręczenia. Do nadawcy zwrócono przesyłkę z w/w pismem z adnotacją: adresat nieobecny,
- w toku postępowania podatkowego podatnik nie podejmował kierowanych do niego pism: zawiadomienia z dnia 28 sierpnia 2015 r. oraz z dnia 4 września 2015 r., a także decyzji z dnia 16 października 2015 r. Nr [...] kończącej postępowanie. Powyższe pisma wysłane na adres: [...], doręczono w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej obowiązującego w dniu doręczenia. Do nadawcy zwrócono przesyłki z w/w pismami z adnotacją: adresat nieobecny;
- od w/w decyzji nie złożono odwołania.
Następnie Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił przebieg zdarzeń dotyczących kontroli podatkowej i postępowania podatkowego w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok.
W dniu 13 października 2015 r. pracownice US działając na podstawie upoważnienia do kontroli nr [...]z dnia 13 października 2015 r. udały się do ówczesnego miejsca zamieszkania podatnika, wynikającego z rejestrów organu podatkowego - [...].
Pod w/w adresem zastano konkubinę R.R., która oświadczyła, iż od około miesiąca R.R. mieszka w W. W/w zobowiązała się przekazać podatnikowi nr telefonu do US z prośbą o kontakt telefoniczny w dniu 14 października 2015 r. W dniu 14 października 2015 r. R.R. nie skontaktował się z kontrolującymi. W dniu 15 października 2015 r. podjęto próby kontaktu telefonicznego pod nr tel. [...] (nr wskazany przez R.R. w dniu 17 marca 2015 r.) - o godz. 9.04, 10.00, 11.00. Połączeń nie odebrano. Jednocześnie w dniu 15 października 2015 r. kontrolujące ponownie udały się pod wskazany adres, gdzie nikogo nie zastano,
- w toku kontroli podatkowej podatnik nie podejmował kierowanych do niego pism: wezwania z dnia 12 października 2015 r. informacji z dnia 13 października 2015 r., wezwania i postanowienia z dnia 12 listopada 2015 r. wezwań z dnia 9 grudnia 2015 r., a także protokołu kontroli podatkowej (protokół wysłano w dniu 7 stycznia 2016 r.). Powyższe pisma wysłane na adres: [...]doręczono w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Do nadawcy zwrócono przesyłki z w/w pismami z adnotacją: adresat nieobecny,
- w związku z informacją o zmianie adresu zamieszkania – R.R. złożył w dniu 31 stycznia 2016 r. w Urzędzie Skarbowym zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych PIT-28 za 2015 rok, gdzie wykazał adres zamieszkania [...]- postanowienie Naczelnika US z dnia 24 lutego 2016 r. Nr [...]w przedmiocie wszczęcia wobec R.R. postępowania podatkowego w sprawie rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok, wysłano na nowy adres podatnika. Postanowienie zostało doręczone w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. Do nadawcy zwrócono przesyłkę z w/w pismem z adnotacjami: awizowano nie zastałem, awizowano powtórnie, nie podjęto w terminie,
- w toku postępowania podatkowego podatnik nie podejmował kierowanych do niego pism: postanowienia z dnia 24 lutego 2016 r. oraz zawiadomienia z dnia 1 kwietnia 2016 r., a także decyzji z dnia 12 maja 2016 r. Nr [...] kończącej postępowanie podatkowe. Powyższe pisma wysłane na adres: [...] doręczono w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. Do nadawcy zwrócono przesyłki z w/w pismami z adnotacjami: awizowano nie zastałem, awizowano powtórnie, nie podjęto w terminie.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, biorąc pod uwagę przebieg kontroli oraz postępowań podatkowych za lata 2009-2010 nie sposób zgodzić się z prezentowanym przez stronę stanowiskiem, że podatnik z uwagi na wskazane we wniosku okoliczności (...) nie wiedział o toczącym się postępowaniu, a tym samym nie mógł - nie z własnej winy - w nim aktywnie uczestniczyć, zarówno osobiści jaki i przez pełnomocnika. Zdaniem organu odwoławczego zdarzeń przywołanych w przedmiotowym wniosku nie sposób rozpatrywać w oderwaniu od wyżej opisanego stanu faktycznego, z którego nie wynika, że podatnik dochował należytej staranności w dbałości o własne interesy.
W przedmiotowej sprawie na uwagę zasługuje fakt, że R.R. wyznaczając radcę prawnego L.K. jako osobę upoważnioną do reprezentowania go w zakresie kontroli podatkowej dot. 2009 roku, brał czynny udział w postępowaniu kontrolnym, przez co uzyskał wiedzę, że ustalenia kontroli rozciągają się w skutkach na następny rok podatkowy. W protokole kontroli uznano, że podatnik prowadził sprzedaż nieruchomości w sposób ciągły i zorganizowany, ukierunkowany na osiągnięcie zysku, co wskazuje na prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami. Wskazano przy tym, iż sprzedaż nieruchomości/praw nabytych na podstawie postanowień: Sądu Rejonowego w G. z dnia 23 lipca 2009 r. o przysądzeniu własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu oraz postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 10 września 2009 r., nastąpiła w roku 2010.
Z wyżej opisanego przebiegu zdarzeń wynika także, że do dnia 31 stycznia 2016 r. podatnik nie wskazał organom podatkowym innego adresu zamieszkania, w związku z czym Naczelnik US kierował wszystkie pisma na adres widniejący w ewidencji podatkowej. Mimo tego podatnik nie uczestniczył aktywnie w prowadzonym postępowaniu.
Mając na względzie wyżej opisany stan faktyczny Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły okoliczności, iż podatnik nie z własnej winy nie mógł uczestniczyć w postępowaniu podatkowym w sprawie rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok, ani też, iż z przyczyn całkowicie niezależnych od siebie nie wiedział o wydanej decyzji. Dochowując należytej staranności w dbałości o własne interesy (odbierając kierowane do niego pisma, ew. aktualizując w ewidencji podatkowej swój adres zamieszkania), podatnik mógłby aktywnie uczestniczyć w prowadzonych wobec niego kontroli podatkowej i postępowaniu podatkowym. W tak ustalony stanie faktycznym nie można uznać, że wskazane we wniosku okoliczności związane z przebywaniem zagranicą, wyjazdami w poszukiwaniu pracy i uczestniczeniem w szkoleniach, uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 12 maja 2016 r. Nr [...] nastąpiło bez winy podatnika.
Podkreślił przy tym jeszcze raz, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć (nagłych, nieprzewidywalnych, niezależnych od woli strony). Tymczasem wskazane przez pełnomocnika okoliczności dotyczą działań od podatnika zależnych, celowych, wynikających ze świadomego działania. W kontekście powyższych ustaleń nie sposób zatem stwierdzić, że wpisują się one w wyżej opisane pojęcie okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu. Niewątpliwie strona nie użyła możliwie największego wysiłku umożliwiającego zachowanie terminu do wniesienia odwołania.
Reasumując powyższe Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w świetle ustalonego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego nie zostały spełnione warunki uprawniające do skorzystania z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania określone w treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż podatnik nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niezłożeniu odwołania w ustawowym terminie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na powyższe postanowienie, wniósł skarżący reprezentowany przez r.pr. L.K.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- art. 162 § 1 w zw. z art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa lub O.p.) poprzez przyjęcie, że podatnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, co doprowadziło do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia tego terminu podczas gdy z materiałów i dowodów wynika, iż przedmiotowa przesłanka została uprawdopodobniona;
- art. 163 § 2 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez uprzedniego wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania podczas gdy zachodzi konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia, co potwierdza aktualna linia orzecznicza;
- art. 163 § 2 w zw. z art. 247 § 1 w zw. z art. 248 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji bez uprzedniego rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która w ocenie skarżącego wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, podczas gdy uprzednie rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności i uznanie że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości skutkowałoby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a tym samym rozpoznawanie wniosku o przywrócenie terminu stałoby się bezprzedmiotowe;
- art. 122 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia sprawy na skutek pominięcia dowodów wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co spowodowało wydanie rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia tego terminu mimo że prawidłowa i wyczerpująca analiza przedstawionych okoliczność uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania;
- 217 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez brak w treści uzasadnienia oceny okoliczności przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co uniemożliwia stwierdzenie czy organ dokonał analizy tych okoliczności lecz uznał, że nie uprawdopodobniają one braku winy w uchybieniu terminowi, czy też nie dokonywał analizy w ogóle;
- art. 291 b w zw. z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że brak zawiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania przed upływem 6 miesięcy od zakończenia kontroli podatkowej za inny okres upoważnia organ do kierowania do podatnika korespondencji na jego dotychczasowy adres zamieszkania we wszystkich innych postępowaniach zarówno kontrolnych jak i podatkowych, co doprowadziło do wyciągnięcia dla podatnika negatywnych skutków, których ustawa nie przewiduje, a co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że podatnik nie dochował należytej staranności, pozbawiającej go możliwości wskazania swojego braku winy.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że decyzją z dnia 12 maja 2016 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego określił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 w wysokości 23.752,00 zł.
Przedmiotowa decyzja została wysłana na adres zamieszkania podatnika jednakże jej doręczenie nastąpiło w trybie zastępczym; skutek doręczenia w ocenie organu nastąpił dnia 1 czerwca 2016 roku. O istnieniu zaległości podatkowej podatnik dowiedział się jednak dopiero dnia 27 lipca 2016 roku. W tym bowiem dniu zostały mu doręczone zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych wraz z odpisem tytułu wykonawczego.
Na podstawie informacji zawartych w nadesłanych dokumentach pełnomocnik skarżącego ustalił, że wierzycielem egzekwowanej należności jest Naczelnik Urzędu Skarbowego . Dnia 29 lipca 2016 roku ustalił, że należność wynika z decyzji wymiarowej i zapoznał się z aktami postępowania podatkowego i znajdującą się w nich decyzją określającą podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok. Przed tą datą, podatnik nie miał wiedzy zarówno o toczącym się postępowaniu, jak i wydanej decyzji.
Dnia 3 sierpnia 2016 roku podatnik reprezentowany przez pełnomocnika złożył do Dyrektora Izby Skarbowej wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Z ostrożności procesowej złożono również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (a wraz z nim samo odwołanie) zaś do Naczelnika Urzędu Skarbowego : wniosek o wznowienie postępowania podatkowego.
Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji oparto o przesłankę wydania jej z naruszeniem przepisów o właściwości.
Dnia 24 października 2016 roku Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie o sygn. [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą niedopuszczalne jest rozpatrzenie wniosku podatnika o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przed wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. Stanowisko takie zajął m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 14 października 2016 roku (sygn. akt I SA/Wr 213/16). W niniejszej sprawie organ wydał wprawdzie tego samego dnia postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu jednakże uczynił to w następstwie wydania skarżonego postanowienia. W postanowieniu stwierdzającym uchybienie wprost odnosi się do uprzednio wydanego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Stwierdza bowiem, że postanowieniem z 24 października 2016 roku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a następnie wyciąga wniosek: "W kontekście powyższego Dyrektor tut. Izby Skarbowej stwierdza, że R.R. uchybił terminowi do wniesienia odwołania (...)". W rezultacie organ podatkowy tą samą sprawę rozstrzyga w dwóch orzeczeniach. Odmawia bowiem przywrócenia terminu, by następnie uznać, że odmowa ta prowadzi do konstatacji iż odwołanie wniesiono po terminie.
W świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim) (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2064/15; Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 roku, sygn. akt III SA/Wa 932/15).
W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej postąpił całkowicie odwrotnie. Uznał bowiem, że o uchybieniu terminowi świadczy odmowa jego przywrócenia orzeczona odrębnym postanowieniem.
Niezależnie od powyższych okoliczności, konieczne jest zdaniem skarżącego, zwrócenie uwagi na następujące okoliczności:
We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazano następujący stan faktyczny: Z akt sprawy wynika, że postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego zostało wydane dnia 24 lutego 2016 roku, a pierwsze awizowanie korespondencji zawierającej ten dokument nastąpiło dnia 1 marca 2016 roku. Podatnik w okresie od dnia 29 lutego do dnia 15 marca 2016 roku przebywał natomiast u swojego znajomego – P.S. w Niemczech ([...]), co ten potwierdza. Oświadczenie w tym zakresie zostało przesłane drogą elektroniczną i stanowiło załącznik nr 3 do wniosku. W czasie II kwartału 2016 wnioskodawca często wyjeżdżał również w poszukiwaniu pracy. Natomiast w okresie od dnia 9 maja 2016 r. do dnia 3 czerwca 2016 roku uczestniczył w szkoleniach organizowanych przez [...]z siedzibą w B. Wskazana firma potwierdza tą okoliczność, a wydane przez nią zaświadczenie stanowiło załącznik nr 4 do wniosku. Decyzja została wydania natomiast 12 maja 2016 roku, a jej pierwsze awizowanie nastąpiło dnia 18 maja 2016 roku.
Mając zatem na uwadze przedstawione kalendarium podatnik nie wiedział o toczącym się postępowaniu, a tym samym nie mógł - nie z własnej winy - w nim aktywnie uczestniczyć, zarówno osobiście jak i przez pełnomocnika. Z przyczyn całkowicie niezależnych od siebie, nie wiedział także o wydanej decyzji.
Dyrektor Izby Skarbowej w żaden sposób nie ustosunkował się do powyższych okoliczności i załączonych do wniosku dowodów. Nie można więc nawet stwierdzić, czy Dyrektor w ogóle dokonał analizy podniesionych okoliczności, co jest kolejną istotną nieprawidłowością zaskarżonego postanowienia.
Zamiast tego, organ przedstawia przebieg postępowań kontrolnych i podatkowych dotyczących zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 i 2009.
W odniesieniu do roku 2010 należy podkreślić, że organ prowadzący kontrolę podatkową kierował pisma na adres podatnika, pod którym on już nie mieszkał. Od września 2015 roku był zameldowany i faktycznie mieszkał w W. Trudno zatem czynić zarzut, że nie podejmował korespondencji w G. Organ kontrolny nie mogąc zastać podatnika pod [...] adresem nie dokonał weryfikacji w rejestrach, do których ma dostęp i z których korzysta. Podatnik zameldował się w W., a informacja ta jest automatycznie dostępna w aplikacjach użytkowanych przez organy podatkowe. Zamiast wydzwaniać na numer telefonu podatnika i udawać się wielokrotnie do jego byłego miejsca zamieszkania wystarczyło w ciągu kilkunastu sekund pozyskać informacji z bazy on-line, do której urzędy skarbowe mają dostęp.
O przyczynach braku podjęcia zawiadomienia o wszczęciu postępowania podatkowego, a tym samym braku wiedzy o toczącym się postępowaniu podnoszono we wniosku o przywrócenie terminu. Wyjaśniano również przyczyny niepodjęcia korespondencji zawierającej decyzję wymiarową. Dyrektor Izby Skarbowej przemilczał jednak te aspekty i nawet w zarysie się do nich nie ustosunkował.
Uwagę skupił natomiast na postępowaniu kontrolnym i podatkowym za rok 2009. Prawdą jest, że podatnik w postępowaniu kontrolnym za rok 2009 był reprezentowany przez pełnomocnika, co tylko świadczy, że podatnik nie ignoruje relacji z organem podatkowym i dokłada starań, aby czynności przebiegały sprawnie. Należy jednak zauważyć, że w wyniku kontroli okazało się, że metoda obliczenia podatku przyjęta przez organ podatkowy była mniej korzystna dla Skarbu Państwa, niż metoda opodatkowania dokonanych sprzedaży dokonana przez podatnika. W efekcie postępowania kontrolnego powstała nadpłata do zwrotu dla podatnika. Z tego względu podatnik po zakończonym postępowaniu kontrolnym nie zakładał, że będzie wszczynane postępowanie podatkowe lub kontrolne za kolejne lata.
Dyrektor Izby Skarbowej , z niedopełnienia obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu przed upływem 6 miesięcy od zakończenia kontroli, za 2009 rok wyciąga negatywne dla podatnika konsekwencje, których ustawa nie przewiduje. Art. 291b O.p. przewiduje bowiem tylko jedną konsekwencję: Jest nią uznanie doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego pod adresem, pod którym doręczono protokół kontroli. Art. 291b O.p. jest ściśle związany z art. 165b § 1 O.p., który stanowi, że postępowanie podatkowe za okres objęty kontrolą może być wszczęte w okresie do 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Art. 291b O.p. dotyczy zatem wyłącznie kwestii związanych z doręczeniem postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego związanego z kontrolą podatkową za tożsamy okres. Celem art. 29lb O.p. jest zapewnienie gwarancji dla realizacji obowiązku nałożonego na organ podatkowy w art. 165b § 1 O.p. Konsekwencje, a w zasadzie jedna wyraźna konsekwencja, przewidziana w art. 291b O.p. nie rozciągają się w żaden sposób na inne postępowania podatkowe czy kontrolne. Konsekwencja zawarta w analizowanym przepisie dotyczy wyłącznie jednej korespondencji i jest nią korespondencja zawierająca postanowienie o wszczęciu postępowania za okres, który uprzednio był przedmiotem kontroli podatkowej.
Dyrektor Izby Skarbowej w sposób nieuprawniony dokonuje oczywistej nadinterpretacji przepisu i doszukuje się konsekwencji negatywnych dla podatnika, których w tym przepisie nie ma. Dyrektor błędnie przyjmuje, że brak zawiadomienia o zmianie adresu, o którym mowa w art. 291b O.p. rozciąga się w skutkach na wszelką inną korespondencję kierowaną z urzędu do podatnika. Konieczne jest zaakcentowanie jeszcze jednej niezmiernie ważnej kwestii, którą Dyrektor również pomija. Chodzi o fikcję prawną przewidzianą w art. 291b O.p. Stanowi ona, ze w przypadku braku zawiadomienia o zmianie adresu, zawiadomienie o wszczęciu postępowania uznaje się za doręczone pod adresem, pod którym doręczono protokół, a nie pod dotychczasowym adresem zamieszkania podatnika. Nie można zgodzić się zatem z Dyrektorem, że brak zawiadomienia pozwala uznawać każdą korespondencję za doręczoną pod dotychczasowym adresem zamieszkania podatnika. Rolą konstrukcji art. 291b O.p. jest wyłącznie zapewnienie gwarancji dla organu, aby nie nastąpiło przekroczenie 6 miesięcznego terminu do wszczęcia postępowania podatkowego.
W konsekwencji, tytułem podsumowania należy podkreślić, że Dyrektor Izby Skarbowej :
1. wydał zaskarżone postanowienie, bez uprzedniego wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania,
2. rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania bez uprzedniej oceny, czy decyzja może pozostać w obrocie prawnym, a oceny takiej winien był dokonać w ramach rozpoznania wniosku o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na wydanie z naruszeniem przepisów o właściwości,
3. nie ustosunkował się do okoliczności podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a w szczególności do okoliczności związanych z niepodjęciem decyzji podatkowej za rok 2010,
4. dokonał błędnej wykładni art. 291b O.p. poprzez wyciągniecie konsekwencji, których przepis ten nie przewiduje i bezpodstawnie przyjął, że podatnik nienależycie dba o swoje interesy,
5. bezpodstawnie także przyjął, że podatnik nie dochowuje należytej staranności przy załatwianiu swoich spraw, natomiast gdyby podatnik wiedział o toczącym się postępowaniu to ustanowiłby zapewne pełnomocnika, jak miało to miejsce chociażby w toku postępowania kontrolnego za rok 2009,
6. uznał, że podatnik powinien przewidywać kolejne posunięcia organów kontroli i organów podatkowych mimo, że na podatniku nie ciąży obowiązek "oczekiwania" na wszczęcie postępowania za kolejne lata lub w innym zakresie; o przedmiocie kontroli dowiaduje się bowiem z upoważnienia do kontroli, a o przedmiocie postępowania podatkowego z postanowienia o jego wszczęciu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. dalej - "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, było postanowienie podjęte na podstawie art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm. - dalej "O.p.") odmawiające przywrócenia - na wniosek skarżącego - terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 maja 2016 roku.
Zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl art. 162 § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, której był określony termin.
Zauważyć należy, że ustawodawca uzależnił możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, od łącznego spełnienia następujących warunków: wniesienia podania z wnioskiem o przywrócenie terminu; złożenia wniosku w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; dokonania wraz z wniesieniem wniosku czynności, dla której określony był termin; uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku swojej winy w uchybieniu terminu.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, takiej jak np. nagły atak zimy, przerwa w komunikacji, nagła choroba, powódź, pożar itp. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11. Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przepis art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia bowiem uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 695/07).
W niniejszej sprawie skarżący wniósł dnia 3 sierpnia 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 12 maja 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok, doręczonej w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej na adres skarżącego w T. (zmiana zgłoszona przez skarżącego z dniem 1 lutego 2016 r.) z dniem 1 czerwca 2016 r. A więc w/w wniosek został złożony po upływie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, co podniósł Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia 24 października 2016 r., stwierdzającym uchybienie terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
W tym miejscu należy, zdaniem Sądu, podnieść, że powyższe postanowienie było przedmiotem oceny WSA w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 62/17 oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podstawą stwierdzenia uchybienia terminowi z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej był upływ czasu do złożenia odwołania, a nie odmowa przywrócenia terminu, jak wywodził skarżący. O postanowieniu odmawiającym przywrócenia terminu Dyrektor Izby - stwierdzając uchybienie terminu - nadmienił używając słowa "ponadto".
Wracając od oceny zarzutów skargi w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że spór między skarżącym a Dyrektorem Izby Skarbowej dotyczy przesłanki "braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie", określonej w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej jako niezbędnej do przywrócenia terminu. Przy czym jak już wyżej podniesiono, każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość przywrócenia terminu.
Skarżący wywodzi, że nie wiedział i nie mógł wiedzieć o postępowaniu w przedmiocie podatku za 2010 rok a tym bardziej nie wiedział o wydaniu w dniu 12 maja 2016 r. decyzji za 2010 rok.
Jak wynika ze stanowiska stron bezspornym jest, że skarżący wiedział i brał udział w kontroli podatkowej za 2009 rok, gdzie wskazał adres: [...]. Postępowanie to, zakończyło się protokołem kontroli podatkowej doręczonym skarżącemu 11 maja 2015 r. wraz z pouczeniem o treści art. 291b Ordynacji podatkowej. Skarżący złożył zastrzeżenia do protokołu pismem z dnia 25 maja 2015 r. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. Naczelnik US wszczął wobec skarżącego postępowanie podatkowe w przedmiocie podatku dochodowego za 2009 rok. Postanowienie wysłane na adres [...]doręczono w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej (adnotacja poczty "adresat nieobecny"). Również pozostała korespondencja w tym decyzja z dnia 16 października 2015 r. była zwracana z adnotacją "adresat nieobecny".
W świetle powyższego oraz braku wskazania przez skarżącego nowego/innego adresu organ podatkowy przystępując do kontroli podatkowej za 2010 rok, na podstawie upoważnienia z dnia 13 października 2015 r. uprawniony był do posłużenia się adresem [...], tym bardziej, że korespondencja kierowana pod ten adres wracała z adnotacją "adresat nieobecny" a nie "wyprowadził się", a nadal obowiązywała skarżącego treść art. 291b Ordynacji podatkowej.
Dopiero po złożeniu przez skarżącego w dniu 31 stycznia 2016 r. informacji o zmianie adresu na T. [...]organ korespondencje mógł kierować na nowy adres, w tym postanowienie z dnia 24 luty 2016 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok.
Przy czym powyższe postanowienie awizowane 1 i 9 marca 2016 r. również wróciło z adnotacją "nie podjęto w terminie". Również zawiadomienie wysłane na podstawie art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej awizowane 8 i 18 kwietnia 2016 r. jak i decyzja wymiarowa z dnia 12 maja 2016 r. awizowana 18 i 27 maja 2016 r. wróciły z adnotacją "nie podjęto w terminie".
W tym stanie faktycznym skarżący podnosi, że w okresie od 29 lutego do 15 marca 2016 r. przebywał w Niemczech a od 9 maja do 3 czerwca 2016 r. w B., a zatem nie mógł odebrać postanowienia o wszczęciu postępowania ani decyzji wymiarowej za 2010 rok. Ponadto w II kwartale 2016 roku często wyjeżdżał w poszukiwaniu pracy, a zatem to nie z własnej winy nie wiedział o toczącym się postępowaniu i nie odbierał przesyłek.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, powyższe okoliczności nie stanowiły przeszkody nie do przezwyciężenia. Skarżący wnosząc zastrzeżenia i wyjaśnienia do protokołu kontroli w dniu 25 maja 2015 r. i otrzymując pismo z 3 czerwca 2015 r. o podtrzymaniu stanowiska Naczelnika US zawartego w protokole kontroli (na adres kancelarii pełnomocnika) wiedział, powinien był wiedzieć, że postępowanie to, może się dalej toczyć w postaci wszczęcia postępowania podatkowego a mimo to, nie odbierał korespondencji adresowanej na prawidłowy adres. Również po zmianie adresu i ustaniu wymogów z art. 291b Ordynacji podatkowej dot. postępowania za 2009 rok skarżący nie odbierał korespondencji, nawet w okresie kiedy przebywał w kraju tj. w II kwartale 2016 roku czyli w okresie np. awizowania zawiadomienia, wysłanego na podstawie art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, w dniach 8 i 18 kwietnia 2016 r. Przy czym awiza były pozostawiane w skrzynce pocztowej.
Reasumując, zdaniem Sądu podnoszona przez skarżącego argumentacja wskazuje na niedbalstwo w dbaniu o własne interesy. Podnoszone okoliczności nie miały charakteru nagłego zdarzenia, niemożliwego do przewidzenia. Przeciwnie okoliczności te potwierdzają winę nieumyślną skarżącego w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania.
Nie odbieranie korespondencji (awiz pozostawianych w skrzynce pocztowej) w sytuacji, kiedy organ podatkowy był uprawniony do kontynuowania postępowania w przedmiocie podatku za 2009 rok o czym skarżący winien był wiedzieć nie może być uznane za brak winy w niedochowaniu terminu do dokonania czynności w rozumieniu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej co podniósł Sąd orzekający na wstępie swoich rozważań.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając wszystkie zarzuty skargi za bezzasadne.
DSz
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło