I SA/Gd 874/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego J. J. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: 1. przyznać wnioskodawcy od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 253 zł 16 gr /słownie: dwieście pięćdziesiąt trzy złote szesnaście groszy/ tytułem wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej oraz zwrotu poniesionych wydatków; 2. odmówić zwrotu wydatków w kwocie 11 zł 25 gr /słownie: jedenaście złotych dwadzieścia pięć groszy/. Postanowieniem z dnia 18 października 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu radcę prawnego W. Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 grudnia 2011 r. oddalił skargę i przyznał pełnomocnikowi kwotę brutto 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W pismach z dnia 20 lutego i 3 marca 2012 r. skarżąca wniosła o zmianę pełnomocnika. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu radcę prawnego J. J. Pełnomocnik skarżącej sporządził i wniósł skargę kasacyjną od powołanego wyroku, w której zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w łącznej kwocie 264,01 zł, jednocześnie oświadczając, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części. W dołączonym do skargi spisie kosztów pełnomocnik wskazał, że obejmują one wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w kwocie brutto 221 zł oraz wydatki poniesione na opłaty pocztowe za przesyłki polecone kierowane do skarżącej w łącznej kwocie 11,25 zł i koszty przejazdu do Sądu w związku z koniecznością zapoznania się z aktami sprawy w łącznej kwocie 31,76 zł. Te ostanie pełnomocnik określił na podstawie stawek zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. przyjmując kwotę 0,8358 zł za kilometr i odległość pomiędzy siedzibą Sądu i kancelarią, która wynosi 38 km (w obu kierunkach). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2014 r., II GSK 1454/12 oddalił skargę kasacyjną i odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu Sąd drugiej instancji wskazał, że do rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zobowiązany będzie WSA. Zgodnie z brzmieniem art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490; dalej jako rozporządzenie). Stosownie do treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. W niniejszej sprawie stawka minimalna określona w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia wynosi 240 zł. Zatem należne wnioskodawcy wynagrodzenie za dokonaną czynność ze względu na to, że nie prowadził on sprawy w pierwszej instancji przysługuje w wysokości 180 zł, co po podwyższeniu o 23% stawkę podatku od towarów i usług daje kwotę 221,40 zł. Zgodnie z § 15 pkt 2 rozporządzenia kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu objęte także zostały niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Przepis ten – poza zastrzeżeniem, iż wydatki mają być niezbędne i udokumentowane – nie wskazuje ani limitu wydatków, ani też nie określa ich pod względem rodzajowym. Podkreślić jednak trzeba, że w orzecznictwie wyraźnie prezentowane jest stanowisko, że nie wszystkie wydatki podlegają zwrotowi poprzez ich doliczenie do wynagrodzenia. Często uznaje się bowiem, że część z nich rekompensowana jest już w ramach przyznanej pełnomocnikowi opłaty, mimo że granica pomiędzy wydatkami, które powinny być wynagrodzone w ten sposób, a tymi, które wymagają "odrębnego" zwrotu, postrzegana jest dość płynnie (zob. P. Zaborniak [w:] W. Maciejko, M. Rojewski, P. Zaborniak, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009, s. 270-271 i przywołane tam orzecznictwo). Za ugruntowane można jednak uznać stanowisko, że opłata powinna stanowić źródło pokrycia wydatków drobnych i zwykle występujących przy okazji procesu sądowego. Do wydatków takich zalicza się m.in. koszty korespondencji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12 i II FZ 31/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podzielając ten pogląd, referendarz sądowy nie uwzględnił tych wydatków, poniesionych przez pełnomocnika w wysokości 11,25 zł, pośród kwoty wydatków zaliczanych do kosztów obok opłaty, mimo iż pełnomocnik o to wnosił. Większe kontrowersje budzi kwestia zwrotu kosztów przejazdu do sądu. W części orzeczeń nie zostały one zaliczone do zwracanych wydatków (zob. postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1118/11 oraz powołane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), w części rozstrzygnięto odmiennie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2006 r., sygn. akt FSK 2630/04, niepubl. i z dnia 29 czerwca 2007 r., sygn. akt I OZ 495/07, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych a na gruncie postępowania cywilnego uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt III PZP 4/12, LEX nr 1168758 oraz z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt III CZP 33/12, LEX nr 1271621). Referendarz sądowy rozpoznający przedmiotowy wniosek podzielił argumenty przywoływane w drugiej grupie. Rozszerzanie katalogu kosztów pełnomocnika, które miałyby być pokrywane w ramach przyznanej opłaty, prowadzić może bowiem do sytuacji, w której przepisy zawarte w art. 250 p.p.s.a. oraz § 15 pkt 2 rozporządzenia nie mogłyby w praktyce znaleźć zastosowania w zakresie, w jakim przewidują zwrot wydatków. Wydatki poniesione z przybyciem do sądu powinny być zaś w określonych okolicznościach uznane za niezbędne. Niewątpliwie można tak określić koszty dojazdu do sądu celem zapoznania się z aktami; czynność ta stanowi wszak warunek rzetelnego przygotowania się do sprawy. Jak wynika z akt sprawy w dniu 19 maja 2012 r. pełnomocnik przeglądał akta sprawy oraz wniósł o sporządzenie i wydanie kserokopii wskazanych we wniosku dokumentów (k. 79 akt). W ocenie orzekającego podczas przyznawania zwrotu wydatków związanych z dojazdem na rozprawę własnym samochodem nie można przejawiać nadmiernego rygoryzmu, jeżeli chodzi o sposób udokumentowania wydatków (por. jednak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 472/08, w którym przyjęto, że pełnomocnik musi przedłożyć dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów na dojazd samochodem). Wystarczające jest nadesłane przez wnioskodawcę wyliczenie odległości na podstawie powszechnie dostępnych instrumentów nawigacyjnych dokonane z wykorzystaniem wariantu trasy najkrótszej, nie najszybszej, skoro chodzi o wydatki niezbędne, więc konieczne, a nie najbardziej komfortowe. W niniejszej sprawie ze względu na fakt, że odległość ta nie jest znaczna, okoliczność ta pozbawiona jest znaczenia. Pełnomocnik prawidłowo także wskazał stawkę za przejechany kilometr. Wynika ona z § 2 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.); można przy tym przyjąć, że samochód osobowy wykorzystany przez pełnomocnika miał pojemności skokową silnika powyżej 900 cm3. Stawka ta ma walor zobiektyzowany, należy po nią sięgnąć także w przypadku zasądzania kosztów przejazdu stron, zaś górna granica kosztów przejazdów nie powinna być uzależniana od tego, czy ponosi je strona, czy też jej pełnomocnik. W świetle art. 205 § 3 p.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). Górną granicę takich należności stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (art. 85 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), ta zaś określona została w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 167). Natomiast § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie maksymalnych stawek za przejazd jednego kilometra odsyła do przepisów wydanych na podstawie art. 34a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 oraz z 2013 r. poz. 21), czyli do rozporządzenia z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy. Wobec powyższego uznać należało, że pełnomocnik wysokość wydatków poniesionych z tytułu dojazdu do Sądu celem zapoznania się z aktami sprawy zasadnie przyjął w łącznej kwocie 31,76 zł. Z tych wszystkich względów, na wskazanej wyżej podstawie prawnej, orzeczono jak w sentencji postanowienia.