I SA/Gd 884/18

Dnia 6 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika A.D. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi M.S. i J.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 roku oraz orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić przywrócenia terminu Pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia 3 października 2018 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik wskazał, że wezwanie z sądu zostało odebrane przez domownika w dniu 21 września 2018 r. W tym czasie pełnomocnik przebywał na urlopie na terenie Polski południowej. W związku z tym, uchybienie terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpiło bez winy pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W sprawie należy mieć także na uwadze, że strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest doradca podatkowy, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpiło bez winy pełnomocnika. Pełnomocnik strony skarżącej, uzasadniając brak winy w terminowym wniesieniu skargi powoływał się na fakt doręczenia zarządzenia do rąk domownika i swoją nieobecność w czasie doręczania przesyłki, z uwagi na wyjazd urlopowy. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżących nie wykazał, aby na przeszkodzie do uzupełnienia braków formalnych skargi stanęły nagłe, niespodziewanie i niemożliwe do przewidzenia przeszkody, których pomimo ogromnych starań nie udało się usunąć. Podniesiona we wniosku okoliczność nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminowi. W orzecznictwie sądowym do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się przerwy w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Urlop pełnomocnika nie może być jednak uznany za przeszkodę nieprzewidzianą ani trudną do usunięcia. Zachowanie należytej staranności przy dochowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej powinno polegać na takim zorganizowaniu pracy, np. poprzez ustanowienie pełnomocnika substytucyjnego, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku oraz możliwe było podjęcie stosownych czynności procesowych. Zaniechanie przez pełnomocnika podjęcia takich czynności nie uzasadnia jego braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności postępowania. Dodania wymaga przy tym, że zaniechania domownika w zakresie możliwości odbioru pism sądowych obciążają stronę postępowania, co wynika z treści art. 72 § 1 p.p.s.a. Stanowisko takie zaprezentowano w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2008 r. w sprawie I FZ 325/08, z dnia 21 marca 2012 r., w sprawie II FZ 12/12, z dnia 31 czerwca 2013 r. w sprawie II FZ 378/13 i z dnia 25 marca 2015 r., w sprawie II GZ 107/15 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z faktu pozostawania we wspólnocie domowej wynika generalne domniemanie upoważnienia do odbioru pism, a tym samym jego ewentualne działania i zaniechania obciążają samego skarżącego. Podkreślenia wymaga, że w złożonym wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano na żadne obiektywne okoliczności, które uniemożliwiły domownikowi zawiadomienie pełnomocnika skarżących o kierowanej do niego korespondencji. Skoro domownik nie zawiadomił pełnomocnika o odebranej korespondencji to znaczy, że dopuścił się zawinionego działania, a to w konsekwencji obciąża jego samego. W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.