I SA/Gd 93/17

Dnia 14 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E.G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2016 r., Sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 rok p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu W piśmie z dnia 5 stycznia 2018 r. E.G. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2017 r.; doprecyzowanie treści wniosku nastąpiło w piśmie z dnia 23 marca 2018 r. Uzasadniając złożony wniosek skarżący podał, że żadne awizo o nadejściu przesyłki nie zostało pozostawione w skrzynce pocztowej na ul. J. w R. Wnioskodawca wskazał również, że żadnego awiza nie otrzymał drogą sms. W związku z tym składający wniosek stwierdził, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 października 2018 roku, sygn. akt II FZ 565/18, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznawania sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji wobec podniesienia przez skarżącego okoliczności niezawiadomienia go o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej powinien tę okoliczność wyjaśnić, składając u operatora pocztowego stosowną reklamację, do czego jest wyłączenie uprawniony i tym samym jednoznacznie ustalić okoliczność związaną z ewentualnym brakiem winy strony w uchybieniu terminu. Strona nie miała bowiem prawnej możliwości podważenia skuteczności doręczenia przesyłki w takim trybie. Podniesienie tej okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu powinno zatem skutkować wyjaśnieniem kwestii doręczenia przedmiotowego wezwania przez Sąd pierwszej instancji pomimo dysponowania prawidłowo opisaną przesyłką rejestrowaną. W postępowaniu reklamacyjnym z uwagi na zastrzeżenia podnoszone przez skarżącego Sąd pierwszej instancji powinien wyjaśnić okoliczności związane z miejscem, w którym były pozostawiane awiza, gdyż według twierdzeń strony na budynku oraz przy mieszkaniu, w którym zamieszkuje nie została zainstalowana pocztowa skrzynka oddawcza. Przy ponownej ocenie wniosku strony obowiązkiem Sądu pierwszej instancji będzie odniesienie się do wszystkich podnoszonych w nim okoliczności i dopiero w oparciu o ich całościową analizę, w tym z uwzględnieniem odpowiedzi udzielonej przez operatora pocztowego, wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W piśmie z dnia 12 grudnia 2018 roku "A" S.A. wskazała, że zarówno pierwsze jak i drugie zawiadomienie o nadejściu i możliwości odbioru przesyłki zostało pozostawione w skrzynce oddawczej adresata, która jest wyraźnie oznaczona i znajduje się na ogrodzeniu adresata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Rozpatrując ponownie wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej miało charakter niezawiniony. Wnioskodawca uzasadniając brak swojej winy w terminowym wniesieniu skargi kasacyjnej wskazał na niepozostawienie w skrzynce pocztowej zawiadomienia o nadejściu przesyłka zawierającej wyrok wraz z uzasadnieniem, co skutkowało brakiem wiedzy o doręczeniu orzeczenia Sądu. To w konsekwencji miało powodować uchybienie terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że postanowienie Sądu z dnia 16 kwietnia 2018 roku odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostało uchylone na mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2018 roku (k. 169). Kierując się wytycznymi zawartymi w przedmiotowym postanowieniu, Sąd przed ponownym rozpoznaniem wniosku zwrócił się do operatora pocztowego o wyjaśnienie okoliczności związanych z doręczeniem przesyłki zawierającej odpis wyroku z uzasadnieniem, w szczególności czy i w jakim miejscu pozostawiono zawiadomienia o nadejściu przesyłki (k. 179). Z informacji przekazanej przez "A" S.A. wynika, że zarówno pierwsze zawiadomienie z dnia 8 sierpnia 2018 r. jak i powtórne zawiadomienie o nadejściu i możliwości odbioru przesyłki, zostały pozostawione w skrzynce oddawczej adresata. Z wyjaśnienia złożonego przez operatora pocztowego wynika również, że adresat posiada na ogrodzeniu wyraźnie oznaczoną skrzynkę oddawczą. W świetle powyższego oświadczenia złożonego przez operatora pocztowego za nieuprawdopodobnione należy uznać twierdzenie wnioskodawcy o niepozostawieniu zawiadomienia o nadejściu przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Sąd ponownie wskazuje, że argument o niepozostawieniu awiza w oddawczej skrzynce pocztowej mógłby zostać uwzględniony, gdyby skarżący w jakikolwiek sposób uprawdopodobnił, że taka okoliczność miała miejsce. Dla takiego uprawdopodobnienia konieczne byłoby wykazanie na przykład, że skrzynka oddawcza była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia skarżącego, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 651/10, z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I FZ 292/12 oraz z dnia 6 grudnia 2017 r., I GZ 204/17). W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. W ocenie Sądu, analiza informacji dotyczących doręczenia kwestionowanej przesyłki wskazuje, że nie ma uzasadnionych podstaw do twierdzenia, iż doręczenie jej nastąpiło w sposób wadliwy. Z adnotacji umieszczonych na kopercie wynika, że przesyłka była awizowana dwukrotnie: w dniu 8 sierpnia 2017 r. oraz w dniu 16 sierpnia 2017 r. Zaś z adnotacji widniejącej na załączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, iż zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym P. umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W konsekwencji przesyłka zawierająca odpis wyroku z uzasadnieniem została uznana za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 22 sierpnia 2017 r. W myśl zaś tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu. Ustawodawca w cytowanym przepisie ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie to może być jednak obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że adresat pisma doręczonego w trybie art. 73 p.p.s.a. może się uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Okoliczności takich strona składająca wniosek jednak nie wykazała, a jej twierdzeniom o niepozostawieniu awiza przeczy zarówno treść zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki, jak i wyjaśnienia operatora pocztowego doręczającego przesyłkę zawarte w piśmie z dnia12 grudnia 2018 r. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku jej winy w niedochowaniu terminu do wniesieni skargi kasacyjnej. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.