I SA/Gd 932/25

WyrokWSA w Gdańsku2026-02-11

Skład orzekający: Elżbieta Rischka, Irena Wesołowska, Małgorzata Gorzeń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zbycie części gospodarstwa rolnego, które zostało powiększone w wyniku nabycia spadku, przed upływem 5 lat od dnia nabycia, skutkuje utratą zwolnienia podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn, mimo że pozostała część gospodarstwa nadal spełnia wymogi obszarowe?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zbycie części gospodarstwa rolnego, które zostało powiększone w wyniku nabycia spadku, przed upływem 5 lat od dnia nabycia, skutkuje utratą zwolnienia podatkowego. Warunek prowadzenia gospodarstwa przez nabywcę przez co najmniej 5 lat od dnia nabycia odnosi się do wszystkich gruntów, które wchodziły w jego skład w chwili utworzenia lub powiększenia, a jego naruszenie uniemożliwia zastosowanie zwolnienia. Ponadto, sąd stwierdził, że do długów spadku zalicza się jedynie faktycznie wypłacony zachowek, a nie samo roszczenie o jego zapłatę.
Stan faktyczny
Skarżąca nabyła w drodze spadku gospodarstwo rolne, które powiększyło jej dotychczas posiadane grunty. Wnioskowała o zastosowanie zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, powołując się na utworzenie lub powiększenie gospodarstwa rolnego i zamiar prowadzenia go przez 5 lat. Organ podatkowy odmówił zastosowania zwolnienia, wskazując na zbycie części gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat od nabycia oraz niezaliczając do długów spadku niewypłaconego zachowku. Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących zaliczenia zachowku do długów spadku oraz stosowania zwolnienia z tytułu pomocy de minimis.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Protokolant Specjalista Agnieszka Rupińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 października 2025 r., nr 2201-IOM.4104.73.2025.6 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 13 października 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach (dalej: Naczelnik) z dnia 7 lipca 2025 r. ustalającą M.D. (dalej: skarżąca) zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie 93.946 zł z tytułu nabycia spadku po A.P. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor podał, że Sąd Rejonowy w Chojnicach postanowieniem z 20 października 2021 r. sygn. akt I Ns 125/17, prawomocnym w dniu 14 lipca 2022 r., stwierdził nabycie przez skarżącą, na podstawie testamentu z dnia 4 maja 2016 r., spadku po zmarłym w dniu 4 lutego 2017 r. A.P. w całości. W dniu 3 marca 2025 r. skarżąca złożyła zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3), w którym wykazała nabycie gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 13,6930 ha, w tym działka zabudowana budynkiem mieszkalnym o pow. użytk. 147 m2, nr Kw [...] i [...], położonego w miejscowości P., [...]. Wartość nabywanej nieruchomości skarżąca określiła na kwotę 1.038.735 zł, w tym udział w budynku mieszkalnym na kwotę 40.000 zł. W punkcie G.2 zeznania podatkowego skarżąca wykazała jako długi, ciężary i nakłady obciążające nabyte rzeczy lub prawa majątkowe, na podstawie posiadanych dokumentów i protokołu spisu inwentarza masy spadku po zmarłym A.P., następujące zobowiązania na rzecz: • Urzędu Gminy w Chojnicach z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 1.216,60 zł, • banku P. S.A. z tytułu pożyczki gotówkowej w kwocie 27.625,57 zł, • banku B. S.A. z tytułu kredytu preferencyjnego w kwocie 30.600 zł, • banku B. z tytułu kredytu w Rachunku bieżącym w kwocie 50.054,10 zł, • H. sp. z o. o. Grupa I. z tytułu zadłużenia w kwocie 8.304,93 zł, • E.P. przedstawiciel ustawowy: I.P., K.P. przedstawiciel ustawowy: I.P., A.P., F.P. i J.P. przedstawiciel ustawowy: B.C. z tytułu świadczeń alimentacyjnych w łącznej kwocie 70.956,30 zł. Ponadto do długów i ciężarów skarżąca doliczyła: • zachowki dla 4 dzieci spadkodawcy w łącznej kwocie 420.000 zł (potwierdzenia przelewu z 18 i 26 lutego 2025 roku) • niewypłacony zachowek dla J.P. w kwocie 150.000 zł. Łączna wartość długów i ciężarów wynosiła 758.757,50 zł. Pismami z dnia 15 kwietnia 2025 r. skarżąca złożyła oświadczenia, że: • na podstawie nabytego spadku po A.P., utworzy gospodarstwo rolne i nie dokona jego zbycia przez okres 5 lat, w związku z powyższym wniosła o uwzględnienie ulgi De Minimis; • zachowek dla J.P. nie został wypłacony. Naczelnik decyzją z dnia 7 lipca 2025 r. ustalił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie 93.946 zł. Jako podstawę opodatkowania organ podatkowy I instancji przyjął wartość nabytego spadku w kwocie wskazanej przez stronę w zeznaniu SD-3, tj. 1.038.735 zł. Organ I instancji uwzględnił udokumentowane przez skarżącą długi i ciężary w łącznej kwocie 557.938,87 zł. Do poniesionych długów i ciężarów Naczelnik nie zaliczył zobowiązania: • z tytułu świadczenia alimentacyjnego na rzecz funduszu alimentacyjnego w wysokości 50.818,63 zł, gdyż zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 z póin. zm.) w przypadku śmierci dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ww. ustawy wygasają z mocy prawa; • z tytułu niewypłaconego zachowku w wysokości 150.000 zł. Czysta wartość masy spadkowej została przyjęta w kwocie 480.796 zł. Z uwagi na przynależność M.D. do III grupy podatkowej, organ I instancji ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie 93.946 zł. Pismem z dnia 31 lipca 2025 r. skarżąca złożyła odwołanie od w/w decyzji wnosząc o jej uchylenie i ustalenie zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z uwzględnieniem: • zaliczenia do długów i ciężarów spadku kwoty 150.000 zł z tytułu niewypłaconego zachowku; • zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn z tytułu pomocy de minimis w rolnictwie, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r., poz. 1837 ze zm., dalej: u.p.s.d.). W dalszych wywodach Dyrektor wyjaśnił, że zwolnienie podatkowe zawarte w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania wynikającej z art. 84 Konstytucji RP. Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z brzmieniem przepisów. Po dokonaniu analizy przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. stwierdzić należy, że aby nabycie gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, mogło skorzystać ze zwolnienia od podatku, konieczne jest spełnienie łącznie następujących warunków: • przedmiotem nabycia jest własność (współwłasność) gruntów stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, • w wyniku nabycia zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, • w wyniku nabycia powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia jest nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha, • gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; • kwota zobowiązania (podatku) mieściła się w limicie indywidualnym i krajowym pomocy de minimis w rolnictwie. W przypadku niedotrzymania któregokolwiek ze wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. warunków zwolnienie od podatku nie może być zastosowane. Zdaniem Dyrektora skarżąca nie spełniła warunku prowadzenia przez nabywcę utworzonego lub powiększonego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia. Jak bowiem wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, skarżąca w dacie nabycia spadku prowadziła gospodarstwo rolne o powierzchni 2,09 ha, po śmierci A.P. gospodarstwo powiększono do 15,78 ha. W dniu 7 grudnia 2019 r. w wyniku zawarcia umowy o częściowy dział spadku i podział majątku wspólnego skarżąca dokonała zbycia części posiadanego gospodarstwa rolnego. Mimo, że w rozpatrywanej sprawie po zbyciu części gospodarstwa w dniu 7 grudnia 2019 r., jego pozostała część nadal nie jest mniejsza niż 11 ha, to jednak gospodarstwo prowadzone przez skarżącą, nie obejmuje wszystkich gruntów tworzących prowadzone przez nią gospodarstwo, powstałe w wyniku jego powiększenia w dacie nabycia spadku, tj. w dniu 4 lutego 2017 r. Nie można przyjąć, że skoro zwolnienie stanowi instrument przebudowy struktury agrarnej przede wszystkim przez powiększanie gospodarstw rolnych, na co wskazuje warunek dotyczący normy obszarowej gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia, to cel ten może być i jest realizowany także przez obrót nieruchomościami rolnymi w okresie 5 lat od utworzenia gospodarstwa rolnego lub jego powiększenia, jak długo spełnione są oczekiwania prawodawcy wobec powierzchni gospodarstw rolnych (mieścić się ma ona w przedziale - powierzchnia nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha). Konkludując, Dyrektor stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki pozwalające na zastosowanie zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Zdaniem Dyrektora do długów spadku zasadnie także organ I instancji nie zaliczył roszczenia o wypłatę zachowku na rzecz spadkobiercy ustawowego. Przepis art. 7 ust. 3 u.p.s.d. stanowi samodzielną regulację uprawniającą do pomniejszenia podstawy opodatkowania wyłącznie o wypłatę z tytułu zachowku. Dlatego sam obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek nie jest objęty dyspozycją ww. przepisu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. Naruszenie art. 7 ust. 1 i 3 u.p.s.d. poprzez błędne niezaliczenie do długów i ciężarów spadku kwoty 150 000,00 zł z tytułu roszczenia o zachowek należnego uprawnionemu (J.P.), co w konsekwencji zawyżyło podstawę opodatkowania. 2. Naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia własności nieruchomości rolnej w celu utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego, pomimo spełnienia przez Skarżącą warunków ustawowych oraz złożenia deklaracji prowadzenia gospodarstwa przez okres 5 lat.  W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że dokonany dział spadku (przedmiotem którego był jego udział w gospodarstwie rolnym o powierzchni 2,09 ha), w wyniku którego cała nieruchomość została przyznana jednemu ze spadkobierców, bez obowiązku dokonywania spłat na rzecz pozostałych, nie stanowi odpłatnego zbycia w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przy czym, zdaniem skarżącej utrata zwolnienia następuje wyłącznie w razie zbycia gospodarstwa nabytego w spadku lub jego części. Zdaniem skarżącej roszczenie o zachowek ma charakter długu spadkowego sensu stricto, którego źródło powstaje z chwilą otwarcia spadku (art. 922 § 1 i art. 991 § 2 k.c.). W tym momencie powstaje obowiązek majątkowy po stronie spadkobiercy wobec osób uprawnionych, który ma realny wymiar ekonomiczny i pomniejsza wartość czystego przysporzenia. Brak jego zapłaty nie oznacza, że zobowiązanie nie istnieje - przeciwnie, stanowi ono istniejący, choć niewykonany dług. Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do spornej kwestii niezastosowania w sprawie przez organy podatkowe zwolnienia przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. należy zauważyć, że na tle tożsamo brzmiącego przepisu art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 111) zapadło szereg orzeczeń sądów administracyjnych. W części tych orzeczeń zaprezentowano stanowisko zgodne ze stanowiskiem skarżącej (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2502/22, czy wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 395/25). W dominującej części orzeczeń zaprezentowano natomiast stanowisko, które skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela, że warunek prowadzenia przez nabywcę gospodarstwa przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia odnosi się do wszystkich gruntów, które wchodziły w jego skład w chwili jego utworzenia lub powstania w wyniku jego powiększenia (np. wyroki NSA z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt III FSK 631/24, z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III FSK 286/24, z dnia 5 grudnia 2024, sygn. akt III FSK 1131/23 , czy WSA w Gdańsku z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 941/21). Beż znaczenia pozostaje przy tym, że orzeczenia te zapadły na tle przepisu ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, z uwagi na to, że oba zwolnienia ustanowione w art. 9 pkt p.c.c. oraz w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. mają identyczne brzmienie. Należy zatem przypomnieć, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. zwalnia się od podatku nabycie własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku nabycia zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9). Dokonując wykładni językowej wyżej przytoczonej regulacji prawnej należy przyjąć, że zaistnieje zwolnienie od podatku czynności cywilnoprawne, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące cztery warunki: 1. przedmiotem nabycia jest własność gruntów stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częściami składowymi, 2. w wyniku nabycia zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, 3. powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha, 4. oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres, co najmniej 5 lat od dnia nabycia. W ostatnim z wyżej wymienionych warunków, ustawodawca użył zwrotu "oraz gospodarstwo to", co oznacza że chodzi o wszystkie te grunty, które wchodziły w jego skład w chwili jego utworzenia lub powstania w wyniku powiększenia (nie mniej niż 11 ha i nie więcej niż 300 ha). Użycie spójnika "oraz" przed zwrotem "gospodarstwo to" dodatkowo wzmacnia ten warunek. Gospodarstwo to, z niepomniejszonym areałem gruntów, a jeżeli powiększonym to nie więcej niż do 300 ha, powinno być prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia. Wyżej zaprezentowaną wykładnię językową omawianej regulacji prawnej, można uzupełnić o wykładnię celowościową. Z uzasadnienia projektu do ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045), zwrócono uwagę, że celem wprowadzenia zwolnienia było zapobieżenie rozdrobnieniu gospodarstw rolnych, dla jak najefektywniejszego wykorzystania istniejących w Polsce terenów rolniczych, zaś jego adresatami miały być osoby tworzące lub powiększające gospodarstwa rolne - doszło jednak do sytuacji, w której zwolnienie było nadużywane przez przedsiębiorców nabywających grunty gospodarstw rolnych na cele inwestycyjne, stąd też konieczna była zmiana obowiązującego przepisu. Należy zatem podkreślić, że wskazany cel gospodarczy może być osiągnięty jedynie wówczas, gdy nowoutworzone albo powiększone gospodarstwo rolne wykazuje pewną trwałość, dlatego też, ustawodawca analizowane zwolnienie obwarował zastrzeżeniem prowadzenia tego gospodarstwa przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia. Jeżeli w przedmiotowej sprawie powierzchnia gospodarstwa rolnego nadal jest nie mniejsza niż 11 ha, to jednak gospodarstwo prowadzone przez skarżącą, nie obejmuje już gruntów tworzących gospodarstwo powstałe w wyniku jego powiększenia w dniu 4 lutego 2017 r. (tj. w dacie nabycia spadku). Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność, czy zbyta została część gruntów nabyta w drodze spadku, czy już posiadana, a także czy zbycie miało charakter odpłatny. Istotna bowiem jest tylko ta okoliczność, że skarżąca nie prowadzi od 7 grudnia 2019 r. całego gospodarstwa powstałego w wyniku powiększenia (grunty już posiadane plus grunty nabyte w drodze spadku). Zbycie gruntów, wchodzących w skład dotychczasowego gospodarstwa rolnego, spowodowało zatem utratę prawa do zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Warunki konieczne do zachowania prawa do ww. ulgi w postaci prowadzenia powiększonego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej 5 lat od daty nabycia gruntów rolnych i powiększenia w ten sposób gospodarstwa rolnego nie zostały w takiej sytuacji dotrzymane, gdyż zbyta została część gruntów rolnych stanowiących część wcześniej powiększonego gospodarstwa rolnego. Wspomniane działanie jest niezgodne z celem ustanowienia zwolnienia z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., gdyż na skutek dokonanych czynności zostało pomniejszone, a nie powiększone gospodarstwo rolne, więc skarżąca straciła tym samym prawo do zastosowanego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. nie zawiera bowiem regulacji, która by pozwalała zachować to zwolnienie w przypadku uszczuplenia obszaru gospodarstwa rolnego - powiększonego w wyniku nabycia własności gruntów stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym - przed upływem ustawowego terminu 5 lat od dnia nabycia. Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. należało uznać za niezasadny. Odnosząc się z kolei do kwestii nie zaliczenia do długów i ciężarów spadku kwoty roszczenia o wypłatę zachowku przypomnieć trzeba, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 u.p.s.d. podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru. Przepis art. 7 ust. 3 u.p.s.d. stanowi, że do długów i ciężarów zalicza się również koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku, koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub nie zostały zwrócone w innej formie, oraz koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie, wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków. W świetle przywołanych przepisów podstawę opodatkowania stanowi tzw. czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, a zatem po potrąceniu długów i ciężarów. Artykuł 7 ust. 3 u.p.s.d. wśród długów i ciężarów wymienia m.in. wypłaty z tytułu zachowku. Instytucja zachowku zdefiniowana została w art. 991 § 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – 2/3 wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału. Z prawa do zachowku wynika więc roszczenie uprawnionego o spełnienie świadczenia przez spadkobiercę. Samo istnienie roszczenia o wypłatę zachowku nie przesądza o istnieniu długu, który stosownie do art. 7 ust. 1 i 3 u.p.s.d. powinien być odliczony od wartości rzeczy i praw majątkowych nabytych w spadku. Ustawodawca na gruncie art. 7 ust. 3 u.p.s.d. pojęcie zachowku jako długu i ciężaru ustawodawca powiązał ze sformułowaniem "wypłaty z tytułu zachowku". Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyrokach NSA z 28 stycznia 2014 r., sygn. II FSK 558/12, czy z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 207/24, że zgodnie z art. 7 ust. 1-3 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2a u.p.s.d. - długiem spadku jest tylko zachowek wypłacony. Nie ulega wątpliwości, że aby wypłata zachowku mogła stanowić element obniżający podstawę opodatkowania, osoba która się na nią powołuje musi udokumentować jej dokonanie i wysokość. Znajduje to potwierdzenie w treści art. 17a zd. 2 u.p.s.d., zgodnie z którym do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania, a także w § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2015 r., poz. 2068), zgodnie z którym podatnicy podatku od spadków i darowizn obowiązani są dołączyć do zeznania dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania, potwierdzające istnienie długów i ciężarów, obciążających nabyte rzeczy lub prawa majątkowe. Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 i 3 u.p.s.d. należało uznać za niezasadny. Sąd nie stwierdził także, aby zaskarżona decyzja zawierała nieprawidłowości w niekwestionowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdzając, aby w prowadzonym postępowaniu organy dopuściły się wskazywanych przez stronę naruszeń prawa, które uzasadniałyby konieczność wydania rozstrzygnięcia skutkującego uchyleniem zaskarżonego aktu, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 935) oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło