I SA/Gd 94/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2011 r. do stycznia 2013 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2016 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 21.720 zł. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 16 lutego 2016 r. (data stempla pocztowego), strona skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Do wniosku dołączono odpisy: (-) rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r., (-) historii rachunku bankowego w [...] za okres od 1 stycznia do 24 marca 2014 r., (-) dokumentów dotyczących prowadzenia postępowania kontrolnego w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. oraz postępowania podatkowego w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do sierpnia 2013 r., (-) tytułu wykonawczego z dnia 17 grudnia 2014 r. dotyczącego należności z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych, (-) zawiadomienia z dnia 25 lutego 2015 r. o zajęciu rachunku bankowego w [...], (-) upomnienia z dnia 17 sierpnia 2015 r., którym wezwano spółkę do uregulowania należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za miesiące od stycznia do lipca 2015 r. wraz z odsetkami. W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach spółki jej likwidator podał, że kapitał zakładowy spółki wynosi 150.000 zł, za rok 2015 spółka nie sporządziła sprawozdania finansowego, natomiast według bilansu sporządzonego za rok 2014 spółka posiada środki trwałe o wartości 22.415,07 zł, za ww. rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 8.826,92 zł, na dzień zamknięcia rachunku bankowego w [...], tj. 24 marca 2014 r. posiadała środki w kwocie 209,24 zł, spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i została postawiona w stan likwidacji na skutek toczących się licznych postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych. Z dołączonych dokumentów wynika, że w roku 2014 spółka nie osiągnęła żadnych przychodów, stan jej zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych wynosi łącznie 103.902,40 zł (wraz z odsetkami), natomiast egzekucja z konta w [...] prowadzona jest do kwoty 64.148,30 zł. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 2 marca 2016 r. pełnomocnik strony skarżącej nadesłał: - odpis bilansu otwarcia likwidacji na dzień 29 października 2013 r., zgodnie z którym wartość aktywów trwałych spółki wynosiła 57.798,90 zł, w tym 42.945,41 zł to wartość środków trwałych, wartość aktywów obrotowych – 679.410,93 zł, z czego należności z tytułu dostaw i usług stanowiły kwotę 160.468,92 zł a środki pieniężne w kasie i na rachunkach – 159.387,51 zł, natomiast zobowiązania spółki wynosiły 152.568,35 zł; - odpis sprawozdania finansowego za 2013 r. zatwierdzonego przez zgromadzenie wspólników spółki: bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r., w którym zostały wykazane środki trwałe o wartości 30.583,93 zł, należności z tytułu dostaw i usług o wartości 161.740,37 zł i środki pieniężne – 145.889,50 zł oraz zobowiązania o wartości 131.107,50 zł oraz rachunku zysków i strat, z którego wynika, że w roku 2013 przychody netto spółki ze sprzedaży wyniosły 7.348.515,20 zł, przychody operacyjne – 289.780,91 zł a przychody finansowe – 8.681,90 zł, jednocześnie spółka wykazała stratę netto o wartości 454.979,31 zł; - odpis bilansu na dzień 31 grudnia 2014 r., w którym wykazano aktywa trwałe o wartości 22.415,07 zł, należności z tytułu dostaw i usług o wartości 161.740,37 zł oraz kwotę 147.026,90 zł jako środki pieniężne w kasie i na rachunkach, natomiast stan zobowiązań spółki wynosił 130.022,16 zł; - odpisy sprawozdań z działalności spółki za lata 2013-2014 sporządzone przez jej likwidatora; - raport kasowy za okres od 14 stycznia 2014 r. do 16 marca 2016 r., z którego wynika, że spółka posiada środki pieniężne w kwocie 1.575,95 zł; - ewidencję środków trwałych za rok 2016; - dodatkowe oświadczenie, w którym pełnomocnik wyjaśnił, że: spółka zagubiła wezwanie wierzycieli przez likwidatora do zgłoszenia wierzytelności oraz listę zgłoszonych wierzytelności; spółka nie posiada dokumentu potwierdzającego zatwierdzenie bilansu otwarcia likwidacji przez zgromadzenie wspólników, w związku z czym zamierza zwrócić się do sądu rejestrowego o odpis tego dokumentu; spółka nie dokonywała wyceny składników swojego majątku, które zostały zakupione i wprowadzone do ewidencji w latach 2011-2013 – ich wartość początkowa wynosiła 139.415,79 zł, jednak z uwagi na upływ czasu obecnie ich wartość jest symboliczna. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez tę osobę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 147/14, LEX nr 1484736). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 325/14, LEX nr 1509799). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Według poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka powinna bowiem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienia kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich choćby podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt II GZ 101/15, z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 84/15 oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie, co potwierdzają następujące okoliczności: dnia 29 października 2013 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników strony skarżącej podjęło uchwałę o rozwiązaniu spółki i otwarciu jej likwidacji oraz powołało na jej likwidatora M. K. Z przedłożonych dokumentów wynika, że likwidator sporządził sprawozdania finansowe za każdy pełny rok obrotowy trwania likwidacji, tj. za rok 2013 i 2014, jak również sporządził sprawozdania z działalności spółki za ww. lata. Natomiast nie wynika z nich, aby podjął on jakiekolwiek czynności, o których mowa w art. 282 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030, dalej jako k.s.h.), które prowadziłyby do zakończenia działalności spółki. Pomimo wezwania strona skarżąca nie przedstawiła bowiem sprawozdania likwidatora z jego działalności. Ta zaś polega na niezwłocznym przystąpieniu do właściwych działań związanych z zakończeniem spraw spółki, tj. na podjęciu czynności likwidacyjnych zmierzających do zakończenia interesów bieżących spółki, ściągnięcia wierzytelności, wypełnienia zobowiązań i upłynnienia majątku spółki (art. 282 § 1 zd. 1 k.s.h). Zakończenie procesu likwidacji jest możliwe dopiero po pełnym przeprowadzeniu wyżej wymienionych czynności i doprowadzeniu do stanu, kiedy majątek spółki pozostały po spłacie oraz zabezpieczeniu wierzycieli może być podzielony pomiędzy wspólników. Wyjaśnić przy tym należy, że sprawozdanie likwidatora z wykonanych czynności likwidacyjnych nie jest sprawozdaniem finansowym w myśl ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.). Nie jest nim także nadesłane sprawozdanie z działalności spółki, które zawiera informacje o spółce, profilu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, źródłach jej przychodów (sprzedaży), zatrudnieniu, finansowaniu oraz sytuacji majątkowej, finansowej i dochodowej, w której opisie ograniczono się do adnotacji o wyniku finansowym i – w odniesieniu do roku 2013 – uchwale o postawieniu przedsiębiorstwa w stan likwidacji, zaś w odniesieniu do roku 2014 – wskazania, że z uwagi na proces likwidacji miały miejsce jedynie operacje niezbędne do toczącego się procesu. Powyższe potwierdza art. 281 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030, dalej jako k.s.h.), zgodnie z którym po upływie każdego roku obrotowego likwidatorzy powinni składać zgromadzeniu wspólników nie tylko sprawozdanie finansowe, ale także sprawozdanie ze swej działalności. Zaznaczyć przy tym należy, że przepis ten nie nakłada na likwidatora obowiązku sporządzania sprawozdania z działalności spółki, gdyż istotą likwidacji jest zakończenie działalności spółki a nie jej kontynuacja. Wprawdzie nowe interesy mogą być wszczynane przez likwidatora, ale tylko wówczas, gdy jest to potrzebne do ukończenia spraw w toku, o czym stanowi wprost art. 282 § 1 zd. 2 k.s.h. Jak już wskazano likwidator jest co do zasady zobowiązany do podejmowania działań zmierzających do zamknięcia interesów spółki i uzyskania spłaty zobowiązań przez dłużników likwidowanej spółki, włącznie z wszczęciem postępowań sądowych i egzekucji należnych kwot. Dopiero spłata wierzytelności albo bezskuteczność ich egzekucji (stwierdzona przez komornika postanowieniem) zwalniają likwidatora z podejmowania dalszych działań w celu uzyskania spłaty wierzytelności przysługujących spółce. Poza zamknięciem interesów spółki i ściągnięciem wierzytelności przysługujących spółce w zakresie obowiązków likwidatora pozostaje wypełnienie jej zobowiązań oraz upłynnienie majątku likwidowanej spółki, przez co należy rozumieć sprzedaż majątku przedsiębiorstwa spółki po cenach rynkowych jego składników. Rozpoznając niniejszą sprawę nie sposób nie zauważyć, że w bilansach za rok 2013 i 2014 należności likwidowanej spółki z tytułu dostaw i usług pozostawały na zbliżonym poziomie i wynosiły odpowiednio 161.740,37 zł i 160.620,21 zł, przewyższając stan jej zobowiązań, który również zasadniczo się nie różnił i wynosił odpowiednio 131.107,50 zł i 130.022,16 zł. Likwidowana spółka posiadała także środki trwałe, wartości niematerialne i prawne oraz materiały, których wartość nie ulegała istotnym zmianom i wynosiła 45.657,15 zł i 35.920,65 zł oraz środki pieniężne w kwotach 145.889,50 zł i 147.026,90 zł (na dzień otwarcia likwidacji wartość wynosiła 58.018,63 zł, zaś stan środków pieniężnych wynosił 159.387,51 zł). Biorąc pod uwagę nieznaczną zmianę wartości składników aktywów wykazywanych w bilansach za lata 2013-2014 referendarz nie dał wiary wyjaśnieniom pełnomocnika strony skarżącej, że aktualnie wartość składników aktywów likwidowanej spółki jest symboliczna. Wyjaśnić przy tym należy, że skoro obowiązkiem likwidatora jest upłynnienie majątku spółki, to nie można dać wiary, że nie dokonuje on bieżącej wyceny składników aktywów, ograniczając się jedynie do określenia ich wartości dla potrzeb bilansu likwidacyjnego, sporządzanego za każdy pełny rok obrotowy trwania likwidacji. Przeciwko przyjęciu, że składniki aktywów strony skarżącej przedstawiają jedynie wartość symboliczną świadczyć może także nadesłana ewidencja środków trwałych za rok 2016, z której wynika wynika, że strona skarżąca posiada ogółem 244 składniki majątku, które nabyła w latach 2011-2013, a których wartość początkowa wynosiła 139.415,79 zł. Wśród nich znajdują się m.in. komputery (w zestawach z monitorem i drukarką oraz notebook), dysk zewnętrzny, router, modem i serwer, telefony (w tym komórkowe), oprogramowanie, aparat fotograficzny, kserokopiarki, drukarki, skaner, faks, telefaksy, niszczarki, bindownica, sprzęt RTV i AGD (odkurzacze, ekspres do kawy, czajniki, chłodziarka), meble (biurka, krzesła, szafy, stoliki, szafki, regały, stoły), narzędzia (wiertarki, szlifierki), piece, nagrzewnice, klimatyzator, wózki kołowe transportowe, dwa samochody dostawcze, sprzęt do monitoringu. W tak ustalonym stanie sprawy należało stwierdzić, że skoro likwidator nie przystąpił do właściwych działań związanych z zakończeniem spraw spółki, w tym do ściągnięcia wierzytelności i spieniężenia jej majątku a spółka wciąż posiada składniki aktywów, które znacznie przewyższają jej zobowiązania, to nie można przyjąć, że wykazała ona zasadność wniesionego żądania. W takiej sytuacji nieudolność działania likwidatora, jego zaniechania nie uzasadniają przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.