I SA/Gd 968/11

WyrokWSA w Gdańsku2012-01-18

Skład orzekający: Małgorzata Tomaszewska, Elżbieta Rischka, Irena Wesołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opłacone przez bank składki na ubezpieczenie wnioskodawcy, prowadzącego działalność gospodarczą, stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a w przypadku otrzymania świadczeń od ubezpieczyciela, czy powstaje przychód podlegający opodatkowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że opłacone przez bank składki na ubezpieczenie wnioskodawcy stanowią nieodpłatne świadczenie w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym przychód podlegający opodatkowaniu. Wartość tych składek jest przychodem powstającym w momencie zapłaty przez bank. W przypadku otrzymania świadczeń od ubezpieczyciela, przychód powstaje, z wyjątkiem odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku niezwiązanych z działalnością gospodarczą oraz dochodów z inwestowania składki w fundusze kapitałowe, które podlegają odrębnym zasadom opodatkowania lub zwolnienia.
Stan faktyczny
Wnioskodawca prowadzący działalność gospodarczą zawarł umowę rachunku bankowego, za którą ponosi opłatę. W ramach umowy otrzymał dwa pakiety darmowych ubezpieczeń: jedno obejmujące świadczenia pieniężne i rzeczowe w przypadku zdarzeń losowych, drugie dotyczące ubezpieczenia na życie i inwestowania środków. Bank, jako ubezpieczający, opłacał składki. Wnioskodawca zapytał, czy może zaliczyć opłatę za rachunek do kosztów uzyskania przychodów, czy powstaje u niego przychód z nieodpłatnego świadczenia w związku z opłaceniem składek przez bank, oraz czy otrzymanie świadczeń ubezpieczeniowych generuje przychód. Organ interpretacyjny uznał opłatę za rachunek za koszt uzyskania przychodów, ale uznał składki opłacane przez bank za przychód wnioskodawcy, a świadczenia ubezpieczeniowe za przychód podlegający opodatkowaniu z pewnymi wyjątkami.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. J. W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę. J. W. złożył w dniu 4 marca 2011 r. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. W przedmiotowym wniosku przedstawił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą i dla potrzeb rozliczeń zawarł umowę rachunku bankowego, za prowadzenie, którego ponosi opłatę w wysokości 1.509,99 zł. Umowa umożliwia wnioskodawcy składanie dyspozycji drogą telefoniczną oraz bezpośrednio w placówce banku. W ramach rachunku otrzymuje dodatkowo dwa pakiety darmowych ubezpieczeń. Pierwszy pakiet obejmuje ubezpieczenie grupowe zawierające świadczenia pieniężne w wypadku hospitalizacji, świadczenia medyczne w sytuacji nieszczęśliwego wypadku, świadczenia rzeczowe w przypadku zdarzeń dotyczących mienia ruchomego, z sumami ubezpieczenia oznaczonymi w warunkach ubezpieczenia. Przedmiotem drugiego pakietu jest grupowe ubezpieczenie na życie oraz inwestowanie środków pochodzących z wpłacanych składek, w okresie, w jakim ubezpieczony przystąpił do umowy (w przypadku wnioskodawcy jest to okres 15 lat). Polisa może w tym przypadku przekształcić się w polisę indywidualną. Ogólne warunki określają warunki wypłaty świadczeń. Umowa określa warunki wypłaty świadczeń w przypadku wystąpienia zdarzeń ubezpieczeniowych oraz w razie przedterminowego wygaśnięcia polisy. W deklaracji przystąpienia do umowy grupowego ubezpieczenia wnioskodawca składa również dyspozycję inwestowania składek. W obydwu wypadkach ubezpieczającym jest bank, który prowadzi rachunek bankowy wnioskodawcy. Wysokość składki w kwocie 1500 zł, została oznaczona w odniesieniu do drugiego pakietu ubezpieczenia (gdzie ma miejsce inwestowanie środków). Wnioskodawca bezpośrednio nie uiszcza składek na rzecz zakładu ubezpieczeń. Wnioskodawca zamierza ujmować wydatki na opłatę za prowadzenie rachunku w ciężar kosztów uzyskania przychodów. W związku z powyższym wnioskodawca zadał następujące pytania: 1) czy może ujmować w całości wydatki na opłatę za prowadzenie rachunku w ciężar kosztów uzyskania przychodów? 2) czy wobec dokonywania wpłat składek do zakładu ubezpieczeń przez ubezpieczający bank u wnioskodawcy powstaje przychód z nieodpłatnego świadczenia lub innego tytułu, podlegający opodatkowaniu, a jeżeli tak, to w którym momencie? 3) czy w razie otrzymania wypłaty świadczeń pieniężnych lub świadczeń rzeczowych od zakładu ubezpieczeń u wnioskodawcy powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, a jeżeli tak, to w którym momencie? Ad. 1 Zdaniem wnioskodawcy opłata za prowadzenie rachunku stanowi w całości koszt uzyskania przychodów. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) dalej jako U.p.d.o.f., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych wart. 23. W opisanej sytuacji pomiędzy wydatkiem a uzyskaniem przychodu istnieje związek przyczynowy, a wydatek nie podlega wyłączeniu, o którym mowa wart. 23 U.p.d.o.f. Ad. 2 Zdaniem wnioskodawcy, przy dokonywaniu wpłat składek przez ubezpieczający bank u wnioskodawcy nie powstaje przychód z nieodpłatnego świadczenia lub innego tytułu, podlegający opodatkowaniu. Bank uiszcza składki celem realizacji swoich zobowiązań względem wnioskodawcy w postaci zapewnienia mu ochrony ubezpieczeniowej. Świadczenie banku jest ekwiwalentem świadczenia wnioskodawcy w postaci uiszczanych opłat i rezultatem zawartej umowy rachunku bankowego. Ad. 3 Zdaniem wnioskodawcy w razie otrzymania wypłaty świadczeń pieniężnych lub świadczeń rzeczowych od zakładu ubezpieczeń u wnioskodawcy nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu. Wnioskodawca twierdzi, że źródłem uzyskania świadczeń będzie w każdym wypadku stosunek ubezpieczenia zawarty na rzecz wnioskodawcy. Zgodnie z art. 21 ust. 4 U.p.d.o.f. kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń są wolne od podatku dochodowego. Zatem przychody te są przedmiotowo zwolnione od podatku. W wydanej w dniu 3 czerwca 2011 r. pisemnej interpretacji indywidualnej Dyrektor Izby Skarbowej, upoważniony do jej wydania przez Ministra Finansów, uznał stanowisko wnioskodawcy za prawidłowe w zakresie opisanym w punkcie pierwszym. W pozostałym zakresie uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z prowadzeniem firmowego rachunku bankowego organ wskazał, że definicja zawarta wart. 22 ust. 1 U.p.d.o.f. oznacza w praktyce, iż kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty, a więc bezpośrednio i pośrednio związane z uzyskiwaniem przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy. Przy czym, to na podatniku (wnioskodawcy) spoczywa obowiązek wykazania bezpośredniego związku wydatku z kosztem uzyskania przychodów oraz, że jego poniesienie miało lub mogło mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy: 1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz 2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji. Ponadto przepis art. 61 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej jako O.p., nakłada na podatników prowadzących działalność gospodarczą i zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów, obowiązek zapłaty podatków w formie polecenia przelewu. Powyższe dowodzi, że koszty prowadzenia rachunku bankowego utrzymywanego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Odnosząc się do kwestii powstania przychodu w wyniku opłacenia przez bank składek na ubezpieczenie na rzecz właściciela rachunku bankowego, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że stosownie do art. 11 ust. 1 U.p.d.o.f. przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Zatem za przychody należy uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno pieniężną jak i niepieniężną. Przy czym, dla celów podatkowych pojęcie "nieodpłatne świadczenie" obejmuje nie tylko działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby, ale również wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest nie związane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy, na co wskazuje m.in. uchwała NSA z dnia 18 listopada 2002 r., sygn. akt FPS 9/02. Z kolei z treści art. 805 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) dalej jako K.c. Dyrektor Izby Skarbowej wywiódł, iż umowa ubezpieczenia nie musi koniecznie dotyczyć osoby ubezpieczającej, a sytuacja, w której składka opłacana jest przez inną osobę niż ta, w której interesie majątkowym zawierana jest umowa powoduje powstanie przychodu u osoby, na rzecz której zawierana jest umowa. Jest ona bowiem odstępstwem od ogólnej zasady pokrywania kosztów ubezpieczenia przez podmiot, którego interesów umowa dotyczy. W takiej sytuacji niewątpliwie korzyścią majątkową dla wnioskodawcy jest zyskanie ochrony płynącej z umowy ubezpieczeniowej przy jednoczesnym nie ponoszeniu wydatków na uzyskanie tej ochrony. W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, że opłacone przez bank składki na ubezpieczenie wnioskodawcy stanowią nieodpłatne świadczenia w rozumieniu art. 11 ust. 1 U.p.d.o.f. uzyskiwane przez wnioskodawcę objętego tym ubezpieczeniem. Wobec powyższego wartość opłaconych przez bank składek stanowi dla wnioskodawcy, przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, który to przychód powstaje w momencie zapłaty składki przez bank prowadzący rachunek wnioskodawcy. Udzielając odpowiedzi na pytanie, czy w razie otrzymania wypłaty świadczeń pieniężnych lub świadczeń rzeczowych od zakładu ubezpieczeń u wnioskodawcy powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, a jeżeli tak, to w którym momencie Dyrektor Izby Skarbowej przywołał treść art. 10 oraz art. 20 i art. 21 U.p.d.o.f. i wyjaśnił, że wyłącznie w sytuacji, gdyby wnioskodawca otrzymał od zakładu ubezpieczeń odszkodowanie, które nie będzie odszkodowaniem za szkody w składnikach majątku związanych z działalnością gospodarczą, to przychód z tytułu takiego odszkodowania będzie zwolniony od opodatkowania. Jeżeli natomiast otrzymane przez wnioskodawcę świadczenie będzie odszkodowaniem za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, wówczas nie będzie ono korzystało ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust 1 pkt 4 U.p.d.o.f. i będzie stanowiło przychód z działalności gospodarczej. Odnosząc się do wskazania wnioskodawcy, iż część składki jest inwestowana Dyrektor wyjaśnił, że w myśl art. 24 ust. 15 U.p.d.o.f., dochodem z tytułu inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową ubezpieczenia zawartą na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej, w przypadku ubezpieczeń związanych z funduszami kapitałowymi, jest różnica między wypłaconą kwotą świadczenia a sumą składek wpłaconych do zakładu ubezpieczeń, które zostały przekazane na fundusz kapitałowy. Zgodnie z art. 5a pkt 14 poprzez pojęcie fundusze kapitałowe, należy rozumieć fundusze inwestycyjne oraz fundusze zagraniczne, o których mowa w przepisach o funduszach inwestycyjnych, oraz ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe działające na podstawie przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej, z wyjątkiem funduszy emerytalnych, o których mowa w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. W myśl art. 30a pkt 5 od uzyskanych dochodów z tytułu udziału w funduszach kapitałowych pobiera się 19% zryczałtowany podatek dochodowy. Jeżeli więc przedmiotowe ubezpieczenia zostaną, w świetle przepisów o działalności ubezpieczeniowej, uznane za związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, to zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 4 lit. b U.p.d.o.f. wypłaty z tego tytułu nie będą korzystały z ww. zwolnienia. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił końcowo, że stosownie do definicji przepisów prawa podatkowego zawartej wart. 3 pkt 2 O.p., przepisy o działalności ubezpieczeniowej nie są przepisami prawa podatkowego. W trybie wydawania interpretacji określonym w art. 14b O.p., Minister właściwy do spraw finansów publicznych nie ma więc uprawnień do interpretowania przepisów o działalności ubezpieczeniowej, które są podstawą do stwierdzenia, czy w przedstawionej sytuacji mamy do czynienia z ubezpieczeniem związanym z funduszami kapitałowymi. Pismem z dnia 21 czerwca 2011 r. wnioskodawca wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na powyższe wezwanie organ pismem z dnia 19 lipca 2011 r. stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej pisemnej interpretacji indywidualnej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, uzupełnionej pismem z dnia 5 października 2011 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji, której zarzucił naruszenie art. 11 ust. 1 i 2a, 10 ust. 1 pkt 9 U.p.d.o.f. poprzez ich błędne zastosowanie oraz art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez jego błędne niezastosowanie. W ocenie skarżącego nie jest możliwe uznanie, iż opłacone przez bank składki na ubezpieczenie skarżącego stanowią nieodpłatne świadczenia w rozumieniu art. 11 ust. 1 U.p.d.o.f., gdyż bank uiszcza składki celem realizacji swoich zobowiązań względem wnioskodawcy w postaci zapewnienia mu ochrony ubezpieczeniowej. Świadczenie banku jest ekwiwalentem świadczenia skarżącego w postaci uiszczanych opłat i rezultatem zwartej umowy rachunku bankowego. Brak jest tym samym podstaw do uznania, że wartość opłaconych przez bank składek stanowi przychód skarżącego podlegający opodatkowaniu. Zdaniem strony w razie otrzymania wypłaty świadczeń pieniężnych lub świadczeń rzeczowych od zakładu ubezpieczeń u skarżącego nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu. Źródłem uzyskania świadczeń będzie w każdym wypadku stosunek ubezpieczenia zawarty na rzecz skarżącego, a zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 4 U.p.d.o.f., kwoty te są wolne od podatku. Skarżący zarzucił, że Dyrektor Izby Skarbowej nie wskazał w sposób precyzyjny, o jakim źródle przychodu należy tu ewentualnie mówić, z działalności gospodarczej, czy też z kapitałów pieniężnych. Tymczasem konkretna kwalifikacja przychodu jest konieczna, aby prowadzić polemikę z podatnikiem, ale i po to by możliwa była sądowoadministracyjna kontrola interpretacji. Dyrektor nie wskazał również, w którym momencie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, co stanowiło istotny element zapytania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W sprawie zaskarżeniu podlegała interpretacja indywidualna, działającego z upoważnienia Ministra Finansów, Dyrektora Izby Skarbowej, wydana na podstawie art. 14b § 1 i § 6 Ordynacji podatkowej. Z przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą ,na potrzeby której zawarł z "A" S.A. umowę rachunku bankowego. Z tytułu zawarcia umowy skarżący zobowiązany jest ponosić opłaty w zamian za to, otrzymuje od Banku możliwość korzystania z rachunku bankowego oraz dwa pakiety darmowych ubezpieczeń obejmujących: ubezpieczenie grupowe zawierające świadczenie pieniężne w wypadku hospitalizacji, świadczenia medyczne w wypadku nieszczęśliwego wypadku, świadczenia rzeczowe w przypadku zdarzeń dotyczących mienia ruchomego oraz ubezpieczenie grupowe na życie, a także inwestowanie środków pochodzących z wpłacanych składek w okresie jakim ubezpieczony przystąpił do umowy. W związku z powyższym stanem faktycznym skarżący zadał trzy pytania, a mianowicie, czy może ujmować w całości wydatki na opłatę za prowadzenie rachunku bankowego w ciężar kosztów uzyskania przychodów, czy wobec dokonywania wpłat składek do zakładu ubezpieczeń przez ubezpieczający bank u skarżącego powstaje przychód z nieodpłatnego świadczenia lub innego tytułu, podlegający opodatkowaniu, a jeżeli tak, to w którym momencie oraz czy w razie otrzymania wypłaty świadczeń pieniężnych lub świadczeń rzeczowych od zakładu ubezpieczeń u skarżącego powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, a jeżeli tak, to w którym momencie? Rozstrzygając powstały w sprawie spór Sąd uznał ,że prawidłowe jest stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej interpretacji.. Zgodnie z art. 11 ust. 1 U.p.d.o.f. przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do interpretacji pojęcia "wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń" innych niż świadczenia w naturze, użytego wart. 11 ust. 1 U.p.d.o.f.. Z brzmienia powyższego przepisu wyraźnie wynika, że aby pieniądze wartości pieniężne mogły być traktowane jako przychód, wystarczy, by były postawione do dyspozycji podatnika. Natomiast świadczenia w naturze i inne nieodpłatne świadczenia mogą być uznane za przychód jedynie w przypadku spełnienia dwóch warunków: muszą zostać otrzymane przez podatnika i muszą być świadczeniami nieodpłatnymi (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 września 2009 roku, sygn. akt II FSK 536/08, Monitor Podatkowy 2009/11/4, a także Wojewódzkie Sądy Administracyjne: we Wrocławiu w wyroku z 7 maja 2009 roku, sygn. akt I SA/Wr 1326/08, Lex Omega nr 505643; w Warszawie w wyroku z 18 stycznia 2008 roku, sygn. akt III SA/Wa 1476/07, Lex Omega nr 464197 oraz w Kielcach w wyroku z 17 września 2009 roku, sygn. akt I SA/Ke 342/09, Lex Omega nr 518902). O nieodpłatnych świadczeniach, jak wynika z utrwalonych poglądów doktryny, możemy mówić przede wszystkim w przypadku świadczenia na rzecz podatnika usług, przy czym może to być również usługa polegająca na zachowaniu biernym, polegającym na znoszeniu określonego działania. Istotę świadczenia nieodpłatnego zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzeczeniu z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1578/06 (M. Pod. nr 8, str. 35) wskazując, że ,,(...) ze świadczeniem nieodpłatnym będziemy mieli do czynienia w przypadkach, w których otrzymujący odnosi określoną korzyść pod tytułem darmym. Oznacza to, że nie świadczy nic w zamian ani obecnie, ani też w przyszłości". Jako przykłady świadczeń nieodpłatnych Naczelny Sąd Administracyjny wskazał nieodpłatne użytkowanie cudzych urządzeń technicznych do prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok z dnia 7 marca 1995 r., SA/Łd 2094/94, M. Pod. 1995, nr 11, s. 341) oraz udzielenie i umorzenie do wysokości 50% pożyczki ze środków Funduszu Pracy (wyrok z dnia 18 grudnia 1996 r., SA/Łd 2752/95, LEX nr 27438). Zatem zasadniczą i podstawową cechą świadczenia nieodpłatnego jest to, aby otrzymujący świadczenie nie był zobowiązany do wykonania jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego. Takim świadczeniem nieodpłatnym będzie również usługa przyznająca mu ochronę ubezpieczeniową. Momentem uzyskania przychodu w przypadku świadczeń nieodpłatnych jest chwila otrzymania świadczenia przez podatnika ,czy też wykonania świadczenia na rzecz podatnika. Przy czym, przychodem nie są same "nieodpłatne świadczenia", lecz ich wartość. O sposobie określania tej wartości stanowi przepis art. 11 ust. 2a U.p.d.o.f.. Wartość innych świadczeń nieodpłatnych ustalana jest w zależności od rodzaju usług, jakie są przedmiotem świadczenia. W związku z tym w przypadku usługi ubezpieczenia, jako innego nieodpłatnego świadczenia, przychód zostanie otrzymany już w momencie rozpoczęcia ochrony przez zakład ubezpieczeń (por. M. Bazylczuk, Polisa ubezpieczenia strat finansowych spółki oraz odpowiedzialności członków organów spółek a koszty uzyskania przychodu oraz przychód dla osób ubezpieczonych, Doradca Podatkowy 2003, nr 3, str. 17). Jak słusznie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej umowa ubezpieczenia należy do kategorii umów dwustronnie zobowiązujących. Zgodnie z art. 805 § 1 k.c. ubezpieczający płaci składkę w celu zobowiązania zakładu ubezpieczeń, zakład ubezpieczeń zaś świadczy w celu zwolnienia się od zobowiązania. Świadczenie ubezpieczającego (zapłata składki) jest zawsze bezwarunkowe, natomiast świadczenie zakładu jest zależne od zajścia przewidzianego w umowie wypadku (zdarzenia losowego). Obowiązek zapłaty składki przez ubezpieczającego wynika z umowy ubezpieczenia, która określa termin jej zapłaty. Zapłata składki przez ubezpieczającego jest warunkiem koniecznym powstania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, o czym stanowi art. 814 § 1 k.c.. Zatem zapłata składki przez bank stanowi wymierną korzyść, jaką skarżący (klient banku) uzyskuje, z tytułu zawarcia umowy ubezpieczenia, gdyż w zamian za uiszczoną przez bank składkę uzyskuje ochronę ubezpieczeniową. W konsekwencji, korzyści ,jakie skarżący osiąga w związku z zawarciem umowy ubezpieczenia na jego rzecz stają się wymierne już w dacie zapłacenia składki (tak też: WSA w Łodzi w wyroku z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 1129/09). Tak więc, należy zgodzić się z organem interpretacyjnym, że zapłata składki na ubezpieczenie przez bank na rzecz skarżącego, stanowi jego przychód, o którym mowa wart. 11 ust. 1 U.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, zgodnie z którym nie odnosi on żadnego przysporzenia ze strony banku, gdyż ponosi on opłaty w związku z prowadzeniem rachunku bankowego i sprzężonej z nim ochrony ubezpieczeniowej, podkreślić należy w pierwszej kolejności specyfikę postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, w którym organ wydający interpretację "porusza się" tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej Zatem organ wydający interpretację ogranicza się do analizy okoliczności podanych we wniosku i w stosunku do tych tylko okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko. Skoro zatem skarżący wskazał we wniosku, iż umowa rachunku bankowego nakłada na niego obowiązek ponoszenia opłat za jego prowadzenie, a ochronę ubezpieczeniową objęty zostaje dodatkowo i bezpłatnie i nie jest zobowiązany do opłacania składek z tego tytułu, to organ zajął stanowisko w oparciu o te okoliczności. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 4 U.p.d.o.f. polegającego na jego niezastosowaniu Sąd uznał, że jest to zarzut chybiony. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ust. 1 pkt 4 U.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, z wyjątkiem: odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c oraz dochodu, o którym mowa w art. 24 ust. 15. Zatem cytowany powyżej przepis oprócz ustanowienia ogólnej reguły zwolnienia od podatku dochodowego odszkodowań otrzymanych z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, wskazał również wyjątki od tej reguły obejmujące odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz dochody z tytułu inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową ubezpieczenia zawartą na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej, w przypadku ubezpieczeń związanych z funduszami kapitałowymi. Co istotne oba powyższe wyjątki znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Z opisanego przez skarżącego stanu faktycznego wynika bowiem, że został on objęty ochroną ubezpieczeniową w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, na którą składają się dwa pakiety ubezpieczeń, oraz że na pierwszy pakiet darmowych ubezpieczeń składa się wypłata świadczeń rzeczowych w przypadku zdarzeń dotyczących mienia ruchomego. Za prawidłowe należało zatem uznać stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej zgodnie, z którym odszkodowanie wypłacone skarżącemu będzie podlegało zwolnieniu od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 U.p.d.o.f., z wyjątkiem odszkodowania za szkody powstałe w składnikach majątku związanych z działalnością gospodarczą, które objęte jest wyłączeniem zawartym w pdpkt a) cytowanego przepisu i które będzie stanowiło przychód skarżącego z działalności gospodarczej. Analogiczna sytuacja ma miejsce odnośnie dochodów osiąganych z tytułu inwestowania składki ubezpieczeniowej w ramach funduszy kapitałowych, które zgodnie z art. 24 ust. 15 U.p.d.o.f. nie są zwolnione od podatku na podstawie ogólnego zwolnienia od podatku dochodowego kwot otrzymanych z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, lecz podlegają zryczałtowanemu opodatkowaniu w wysokości 19%. Szczegółowe wyjaśnienia Dyrektora Izby Skarbowej w tym przedmiocie, zawarte w interpretacji indywidualnej stanowią wyczerpującą odpowiedź na pytania skarżącego sformułowane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej i wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, nie naruszają przepisu art. 21 ust. 1 pkt 4 U.p.d.o.f.. Mając na uwadze przedstawioną argumentację należało stwierdzić brak ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270, ze .zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło