I SA/Gd 988/21

Dnia 13 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 988/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę "A" Spółki z o.o. z siedzibą we W. (dalej jako "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 kwietnia 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. W dniu 10 listopada 2021 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo z dnia 29 października 2021 r. (data stempla pocztowego - 5 listopada 2021 r. – koperta k. 83 akt sądowych sygn. akt I SA/Gd 987/21), podpisane przez członka zarządu spółki, w którym w imieniu Skarżącej wystąpił on z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu członek zarządu wskazał, że w dniu 29 października 2021 r. wypowiedział ze skutkiem natychmiastowym pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu i w tym dniu dowiedział się, że w dniu 22 października 2021 r. odbyła się rozprawa, na której oddalono skargę Spółki na ww. decyzję. Jednocześnie Skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Jak wynika z akt sprawy wyrok oddalający skargę został ogłoszony w dniu 22 października 2021 r. Termin do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, biorąc pod uwagę przepis art. 141 § 2 oraz art. 83 § 1 p.p.s.a., upłynął więc w dniu 29 października 2021 r. Stosownie do art. 86 i art. 87 p.p.s.a. uchybiony termin można przywrócić, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek taki zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dokona czynności, dla której określony był termin, we wniosku uprawdopodobnione zostaną okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane przesłanki były spełnione łącznie, w przeciwnym razie następuje odmowa przywrócenia terminu, bądź też, w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego, odrzucenie. Przywrócenie terminu następuje jedynie, gdy strona uprawdopodobni, że nie dokonała czynności bez własnej winy. Natomiast zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem, o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała ona należytej staranności (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 roku, V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059, wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 roku, II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę (jej pełnomocnika) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 179/12, LEX nr 1138241). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Należy przy tym dodać, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ pełnomocnik posiada stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyr. NSA z dnia 4 czerwca 2002 roku, II SA/Ka 1977/00, niepublikowany). W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu nie można uznać, że Skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku, a tym samym dochowanie należytej staranności. Należy przede wszystkim podkreślić, że zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku o przywrócenie terminu, członek zarządu nie dopilnował terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z tym oświadczeniem, członek zarządu dowiedział się o ogłoszeniu wyroku z dnia 22 października 2021 r. w dniu 29 października 2021 r., a zatem członek zarządu należycie dbający o interesy spółki mógł złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia w terminie, jednakże uczynił to dopiero w dniu 5 listopada 2021 r., co zdaniem Sądu świadczy o niedochowaniu przez stronę należytej staranności. Członek zarządu w żaden sposób nie wyjaśnił, co legło u podstaw tego zaniechania. Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonywający zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu przywołane we wniosku okoliczności dotyczące wypowiedzenia pełnomocnictwa pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że strona była reprezentowana przez pełnomocnika i to temu pełnomocnikowi doręczono zawiadomienie o rozprawie. Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Nie budzi najmniejszych wątpliwości okoliczność, że w przedmiotowej sprawie korespondencję prawidłowo skierowano do pełnomocnika. Sąd stanął na stanowisku, że wzajemne relacje pomiędzy pełnomocnikiem a stroną, w tym także obieg informacji i dokumentów między nimi, nie mogą mieć wpływu na bieg terminów sądowych. Podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, iż przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie. Zdaniem Sądu powoływana okoliczność nieprzekazania informacji, nie świadczy o dochowaniu staranności jakiej wymaga się od podmiotu profesjonalnie świadczącego pomoc prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1531/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wyjaśnia, że stosownie do treści art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Oznacza to, że dopóki zawiadomienie takie nie zostanie doręczone sądowi, dotychczasowy pełnomocnik jest upoważniony do wszelkich czynności w granicach pełnomocnictwa ze skutkiem dla mocodawcy bez względu na to, czy pełnomocnictwo w stosunku wewnętrznym między pełnomocnikiem a mocodawcą już wygasło, czy nie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 136-137, uw. 1). Skoro zatem Sąd został zawiadomiony o wygaśnięciu stosunku pełnomocnictwa w dniu 10 listopada 2021 r. (data wpływu pisma do tut. Sądu), to do tego dnia wypowiedzenie jest skuteczne jedynie między mocodawcą a pełnomocnikiem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ustalaniu dnia zawiadomienia sądu istotna jest data, w której sąd faktycznie dowiedział się o wypowiedzeniu, tj. dzień doręczenia stosownego pisma lub złożenia go w biurze podawczym sądu, a nie dzień nadania takiego pisma w urzędzie pocztowym (postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt II FZ 633/08, LEX nr 551934). A zatem, dopóki zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie zostanie doręczone do sądu, dotychczasowy pełnomocnik jest uważany za upoważnionego do dokonywania czynności ze skutkiem dla mocodawcy bez względu na to, czy pełnomocnictwo w stosunku wewnętrznym między pełnomocnikiem a mocodawcą już wygasło, czy nie. Powyższe zdaniem Sądu bezsprzecznie świadczy o tym, że ani strona skarżąca, ani jej profesjonalny pełnomocnik – pomimo posiadania wiedzy o biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie dokonały tej czynności w terminie. Zdaniem Sądu przytoczone przez stronę skarżącą okoliczności nie dają podstaw do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Na uwagę zasługuje fakt, że Skarżący nie wskazał żadnej wiarygodnej okoliczności, która uniemożliwiła mu złożenia przedmiotowego wniosku. Przeciwnie, Skarżący sam wskazał, że o ogłoszeniu wyroku dowiedział się w dniu, w którym możliwie jeszcze było terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, przy czym winę pojmuje się w sposób obiektywny – wymagając od strony należytej staranności. Należyta staranność w prowadzeniu spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. W ocenie tutejszego Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że ani pełnomocnik, ani Skarżący nie byli w stanie złożyć w terminie przedmiotowego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z tym uznać należało, że strona skarżąca nie dochowała należytej staranności oraz nie uprawdopodobniła braku winy w niedopełnieniu obowiązku. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności w ocenie Sądu nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 p.p.s.a., tzn. strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.