I SAB/Gd 10/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.S. o wyłączenie sędziego E.W. w sprawie ze skargi G.S. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek G.S. o wyłączenie wszystkich sędziów Wydziału I tego Sądu. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie strony na postanowienie z dnia 10 stycznia 2017 r. W zażaleniu wniesionym na powyższe orzeczenie skarżący złożył wniosek o wyłącznie sędziego E.W. od ponownego orzekania z powodu stronniczych stwierdzeń zawartych w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Także orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na temat bezstronności sędziego w świetle art. 6 ust. 1 wyżej powołanej Konwencji wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających wątpliwości co do bezstronności sędziego. W myśl art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Podkreślenia wymaga, że treść powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje, że zawarte w nim wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na enumeratywny charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt GZ 4/04, ONSAiWSA 1/2004, poz. 7). Treść złożonego wniosku wskazuje, że strona domaga się wyłączenia sędziego od ponownego orzekania w sprawie zaskarżonego postanowienia. Wskazać należy, że w świetle art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sędzia jest z mocy ustawy wyłączony od orzekania w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem "sprawy", o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., należy rozumieć orzeczenie rozstrzygające sprawę sądowoadministracyjną co do istoty (to jest wyrok lub postanowienie w przedmiocie zaskarżonego aktu administracyjnego), nie zaś rozstrzygnięcie kwestii incydentalnej w toku postępowania. Podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach, takich jak: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, przyznanie prawa pomocy, czy rozstrzyganie w przedmiocie innych wniosków stron - mają charakter wpadkowy i nie sposób przyjąć, by podjęcie w tym przedmiocie decyzji przez sędziego sprawozdawcę godziło w prawo strony do bezstronnego sądu. Spośród wielu orzeczeń sądów administracyjnych w szczególności należy wymienić uchwałę NSA z 23 maja 2005 r., I OPS 3/05, w której wyrażono pogląd, zgodnie z którym sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną, nie jest wyłączony na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. od badania w trybie art. 178 tej ustawy, czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne, w tym także od udziału w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną (ONSAiWSA 2005, Nr 6, poz. 110). Z kolei w postanowieniu z 19 października 2010 r., sygn. akt I FZ 369/10 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), NSA przyjął dopuszczalność rozstrzygania przez takiego sędziego kwestii przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Z powyższych względów brak jest podstaw do wyłączenia sędziego E.W. od orzekania w przedmiocie zaskarżonego postanowienia. Jak stanowi z kolei art. 19 p.p.s.a., niezależnie od sytuacji, w których sędzia wyłączony jest z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu (art. 20 § 1 p.p.s.a.). O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a.). Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09). Należy zasygnalizować, iż w szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09). Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy wniosek. W aktach niniejszej sprawy znajduje się oświadczenie sędziego WSA E.W., z którego jednoznacznie wynika, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., uzasadniające wyłączenie sędziego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2007 sygn. akt II OZ 1474/06, postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10). W rozpatrywanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek uzasadniających wyłączenia sędziego, która została wymieniona w art. 18 p.p.s.a. Nie wystąpiły również okoliczności, które mogłyby uzasadniać brak bezstronności sędziego w przedmiotowej sprawie. W szczególności przesłanki uzasadniającej wyłącznie sędziego nie może stanowić subiektywne przeświadczenie strony o stronniczości przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Uzasadniona wątpliwość oznacza wątpliwość co do bezstronności sędziego, wynikającą z obiektywnych powodów, pozostających w związku przyczynowym z powstaniem oceny, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, str. 82). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego.