II SA/Gd 1/25

WyrokWSA w Gdańsku2025-07-30

Skład orzekający: Diana Trzcińska, Dariusz Kurkiewicz, Wojciech Wycichowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podjęcie przez skarżącego pracy zarobkowej po wydaniu prawomocnego wyroku WSA, który stwierdził istnienie związku przyczynowego między sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający podjęcie pracy?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że podjęcie przez skarżącego pracy zarobkowej po wydaniu prawomocnego wyroku WSA, który stwierdził istnienie związku przyczynowego między sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia, nie stanowi okoliczności pozwalającej na pominięcie tej oceny prawnej. Podjęcie pracy ma znaczenie jedynie dla określenia okresu, na który świadczenie powinno zostać ustalone, a nie dla oceny prawidłowości decyzji wydanej w okresie, gdy opieka była sprawowana.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją skarżącego z zatrudnienia a sprawowaną opieką, mimo wcześniejszego wyroku WSA uchylającego decyzję w tej sprawie. Skarżący podjął pracę zarobkową po wydaniu prawomocnego wyroku WSA, który stwierdził istnienie takiego związku. Ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą świadczenia, powołując się na podjęcie przez skarżącego pracy zarobkowej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 października 2024 r. oraz zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30października 2024 r., nr SKO. Gd/2191/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego G. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. G. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem S. P., legitymującym się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z uwagi na choroby układu oddechowego i krążenia. W toku wywiadu środowiskowego ustalono, że ojciec skarżącego jest wdowcem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmując parter domu jednorodzinnego, natomiast skarżący z żoną i trojgiem dzieci zamieszkuje piętro domu. Ojciec skarżącego choruje na nadciśnienie, cukrzycę, chorobę wieńcową, wadę słuchu, zawroty głowy, duszności, jest po 2 zawałach, nadto ma problemy w poruszaniu się po licznych upadkach i złamaniach kończyn dolnych. Leczy się u kardiologa, u którego ma wizyty co miesiąc. Przyjmuje na stałe leki. Miał wszczepiony stymulator serca. W 2022 roku miał wymianę kardiowertera i obecnie czuje się słabo po zabiegu. Ojciec porusza się przy pomocy balkonika i samodzielnie spożywa posiłki. Skarżący podaje ojcu leki, przygotowuje posiłki, pomaga w codziennej toalecie, robi zakupy, towarzyszy podczas wizyt u lekarza, przygotowuje posiłki, asystuje przy kąpieli, mierzy poziom cukru i ciśnienia, załatwia sprawy urzędowe, przygotowuje opał i pali w piecu i pomaga we wszystkich czynnościach, które sprawiają trudność. Skarżący zaczyna dzień ok. godziny 7.30, pomaga ojcu przy ww. czynnościach. Skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którego uchylenie wniósł na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. Ostatnie jego zatrudnienie trwało do 18 lipca 2020 r., a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania. Do wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy w 2020 r. zostało dołączone oświadczenie o rezygnacji z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad ojcem. Skarżący ma przepracowane ponad 20 lat. Zawód wyuczony - rolnik mechanizator. Jak oświadczył, nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie z uwagi na konieczność zapewnienia ojcu stałej opieki. Gdyby nie konieczność sprawowania opieki, wnioskodawca podjąłby się pracy. Aktualnie wnioskodawca utrzymuje się ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzją z 1 czerwca 2022 r. Wójt Gminy Zblewo odmówił skarżącemu wnioskowanego świadczenia wskazując, że niepełnosprawność ojca skarżącego powstała po ukończeniu 25 roku życia. Organ I instancji wskazał, że skarżący 6 kwietnia 2022 r. zwrócił się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym od 2003 r. w stopniu znacznym ojcem, S. P. W dniu wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, 1 października 2013 r., ojciec skarżącego miał 55 lat. Z uwagi zatem na niespełnienie warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności u ojca skarżącego, organ nie przyznał świadczenia uznając, że nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615, dalej "u.ś.r."). Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Gdańsku decyzją z 19 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium nie zgodziło się z organem I instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazując, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r., która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium powołało się na orzecznictwo sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegły jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów. Kolegium doszło jednak do wniosku, że organ I instancji prawidłowo odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niespełniona została w tej sprawie przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tzn. przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Innymi słowy, w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki przez wnioskodawcę, a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub też rezygnacją przez niego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium wskazało, że wnioskodawca ma 51 lat i choć mieszka w tym samym, co ojciec budynku, nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. W kwestii aktywności zawodowej wnioskodawcy zebrano następujące dane: wnioskodawca oświadczył, że zrezygnował z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad ojcem; podał, że jest po szkole zawodowej, w której uczył się zawodu rolnika mechanizatora; wedle przedstawionych kopii świadectw pracy był zatrudniony: w okresie wrzesień 1989 - marzec 1990 (jako robotnik, stosunek pracy ustał na prośbę wnioskodawcy), w okresie lipiec - listopad 1992 r. (jako robotnik drogowy, stosunek pracy ustał na skutek upływu czasu, na jaki zawarto umowę), grudzień 2005 r. - luty 2006 r. (jako murarz, stosunek pracy ustał na skutek wypowiedzenia umowy z winy pracownika); w latach 2015 - 2017 (jako murarz, stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy za porozumieniem stron); w latach 2018 - 2020 (jako pracownik produkcji na cały etat, umowę rozwiązano za porozumieniem stron); w okresie luty - lipiec 2020 r. (jako robotnik budowlany na pełen etat; umowa o pracę została wypowiedziana przez wnioskodawcę); wnioskodawca w latach 1994 - 2004 podlegał społecznemu ubezpieczeniu rolników; prowadził on działalność gospodarczą w zakresie usług remontowo - budowlanych w latach 1999 - 2004, 2007 - 2009 w zakresie sprzedaży materiałów budowlanych oraz w latach 2011 - 2013 w zakresie usług remontowo - budowlanych; w latach 2005 - 2020 r. wnioskodawca rejestrował się wielokrotnie jako osoba bezrobotna. Co do zakresu opieki sprawowanej nad ojcem, Kolegium powołało się na ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji, wskazało przy tym, że ojciec wnioskodawcy w lutym 2022 r. przeszedł zabieg wszczepienia kardiowertera, który stymuluje pracę serca. Wnioskodawca podał, że po tym zabiegu ojciec czuje się słabiej, niż przed zabiegiem, mimo to po swoim mieszkaniu porusza się samodzielnie, śniadanie i kolację jest w stanie przygotować sobie samodzielnie, ale produkty muszą być przygotowane. Gdy gorzej się czuje, posiłki te muszą być przygotowane przez inną osobę. Leki zażywa samodzielnie, ale muszą być one przygotowane w pojemniku. Jest w stanie samodzielnie skorzystać z toalety. Jest w stanie samodzielnie usiąść na krzesło, wstać z niego, położyć się na kanapę i wstać z niej, choć z trudnością. Nie byłby w stanie sam zadzwonić po pomoc z powodu trudności ze wzrokiem i słuchem. Jest w stanie sam wyjść na podwórko, lecz lepiej, gdy jest przy nim inna osoba z uwagi na ryzyko utraty przytomności lub utraty równowagi. Samodzielnie wykonuje poranną i wieczorną toaletę, ale wymaga pomocy przy kąpieli, myciu włosów, obcięciu paznokci. Jest w stanie samodzielnie się ubrać, ale ma kłopoty z założeniem butów i zawiązaniem sznurowadeł z powodu trudności ze schylaniem się. Ma problemy z pamięcią, ale rodzina nie zauważyła, by podejmował zachowania nieracjonalne. Wymaga zawiezienia do lekarza i obecności w trakcie wizyty u lekarza z powodu niedosłuchu. Nie jest w stanie sam wykupić sobie leków. Rozpoznając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Kolegium uznało, że nie istnieje bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawcę z aktywności zawodowej, a sprawowaniem przez niego opieki nad ojcem. Wnioskodawca był aktywny zawodowo do połowy 2020 r. Jego ojciec za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym został uznany w 2013 r. Zatem w latach 2013 - 2020, pomimo stwierdzenia u ojca niepełnosprawności znacznego stopnia, wnioskodawca był w stanie pracować zarobkowo, przy czym była to praca na cały etat. Wnioskodawca wskazał, że w lutym 2022 r. ojciec przeszedł zabieg i po tym zabiegu czuje się słabiej, niż dawniej. Jednak pomiędzy zakończeniem aktywności zawodowej przez wnioskodawcę, a zdarzeniem mającym skutkować pogorszeniem się stanu zdrowia ojca, upłynął okres blisko dwóch lat. Wnioskodawca wprawdzie pobierał w tym czasie zasiłek opiekuńczy, zważywszy jednak, że uzyskane w trakcie wywiadu środowiskowego informacje na temat aktualnego stanu zdrowia niepełnosprawnego świadczą o jego dużej samodzielności w codziennym funkcjonowaniu, Kolegium stwierdziło, że rezygnacja z aktywności zawodowej przez wnioskodawcę w 2020 r. nie była bezpośrednią konsekwencją stanu zdrowia ojca i konieczności zapewnienia mu opieki. Ojciec aktualnie wymaga bowiem wsparcia przy czynnościach związanych z większym wysiłkiem lub koniecznością przebywania poza domem, ale nie zachodzi potrzeba, by opiekun był przy nim przez nieprzerwanie przez wiele godzin. Kolegium nie dostrzegło żadnych powodów, dla jakich ojciec skarżącego nie mógłby zostać sam w domu na czas, w którym wnioskodawca przebywałby w pracy. Czynności polegające na pomocy w kąpieli, przygotowaniu posiłków i leków, sprzątaniu mieszkania, gotowaniu posiłków, robieniu zakupów, wsparciu w załatwianiu koniecznych spraw poza domem można pogodzić z wykonywaniem pracy zarobkowej. W dniu 9 marca 2023 r. skarżący złożył oświadczenie o podjęciu z dniem 1 marca 2023 r. pracy zarobkowej, przedłożył także umowę zlecenia z 8 maja 2023 r. Ww. dokumenty przekazano do Kolegium w dniu 10 maja 2023 r. Wyrokiem z 13 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 273/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną przez skarżącego decyzję Kolegium. Sąd ocenił, że dokonana w okolicznościach niniejszej sprawy przez orzekający w sprawie organ II instancji ocena, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad ojcem, nie może być uznana za prawidłową. Z akt sprawy wynika bowiem szeroki zakres czynności wykonywanych przez skarżącego w związku z opieką nad ojcem. Skarżący nie pozostawia przy tym ojca bez opieki, w trakcie jego nieobecności opiekę przejmuje jego niepełnosprawna małżonka. Okoliczności te nie zostały zakwestionowanie podczas dwukrotnie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (w dniach 11 kwietnia 2022 r. oraz 6 grudnia 2022 r.). Zdaniem zatem Sądu dokonana przez Kolegium ocena dotycząca braku związku przyczynowo-skutkowego pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu, rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad ojcem uniemożliwia mu obecnie podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza twierdzenia skarżącego o sprawowaniu przez niego opieki nad ojcem w sposób stały, długotrwały i kompleksowy. Stan zdrowia ojca jest tego rodzaju, że nie może on pozostawać bez opieki osoby trzeciej, a z akt sprawy bezspornie wynika, że opiekę taką sprawuje skarżący i to on jest odpowiedzialny za prawidłowe wykonywanie czynności opiekuńczych wobec ojca. Sąd zważył przy tym na istotną dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy okoliczność, że skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 6 kwietnia 2022 r., a zatem bezpośrednio po przejściu przez ojca zabiegu wszczepienia kardiowertera w lutym 2022 r., wskutek którego pogorszył się jego stan. Sąd podkreślił, że miarodajny dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest stan faktyczny istniejący w dacie złożenia wniosku o świadczenie, a także w dacie orzekania przez organy. Następnie decyzją z 26 lutego 2024 r. Kolegium uchyliło decyzję Wójta z 1 czerwca 2022 r. i przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 kwietnia 2022 r. na czas nieokreślony. W dalszej kolejności Kolegium decyzją z 12 czerwca 2024 r. stwierdziło nieważność decyzji Kolegium z 26 lutego 2024 r. wskazując, że wnioskodawca podjął zatrudnienie od 1 marca 2023 r., zatem decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. Decyzją z 30 października 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta z 1 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu Kolegium doszło do wniosku, że podjęcie przez skarżącego pracy zarobkowej w 2023 r. stanowi okoliczność, która nie pozwala na ustalenie wnioskodawcy prawa do świadczenia, zatem brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawcę z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad ojcem. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie dokonania wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad ojcem, podczas gdy w sprawie taki związek istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia. Zarzucono także naruszenie przepisów art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a pogarszającym się stanem zdrowia jego ojca, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast w myśl art. 171 tej ustawy, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Związanie organów administracji publicznej oraz sądów oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie (wyr. NSA z 8 stycznia 2020 r., I OSK 403/19; wyr. NSA z 19 października 2007 r., II FSK 1128/06). Ocena prawna dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia. Związanie sądu w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyr. NSA z 18 maja 2016 r., I OSK 2003/14; wyr. NSA z 4 czerwca 2009 r., I OSK 426/08; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023). Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyr. NSA z 22 kwietnia 2022 r., I OSK 805/19; wyr. NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10). Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, czyli ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zaistniała po wydaniu orzeczenia sądowego zmiana istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia. Zmieniające się okoliczności sprawy powodują nieaktualność w części lub w całości oceny sprawy dokonanej na podstawie art. 153 p.p.s.a. i jednocześnie konieczność dokonania jej weryfikacji na podstawie stanu aktualnego (por. wyr. NSA z 15 kwietnia 2005 r., OSK 1403/04; wyr. NSA z 6 lipca 2011 r., I FSK 1042/10; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, że w dniu 1 marca 2023 r. skarżący podjął pracę polegającą na wykonywaniu robót budowlanych, co potwierdza złożone przez niego oświadczenie. Co istotne w sprawie, podjęcie pracy zarobkowej miało miejsce po wydaniu przez Kolegium decyzji z 19 stycznia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego. Oceniając tak wydaną decyzję Kolegium z 19 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z 13 września 2023 r. sygn. II SA/Gd 273/23 wskazał, że w jego ocenie rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad ojcem uniemożliwiał mu wówczas podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Nadto Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza twierdzenia skarżącego o sprawowaniu przez niego opieki nad ojcem w sposób stały, długotrwały i kompleksowy. Stan zdrowia ojca jest tego rodzaju, że nie może on pozostawać bez opieki osoby trzeciej, a z akt sprawy bezspornie wynika, że opiekę taką sprawuje skarżący i to on jest odpowiedzialny za prawidłowe wykonywanie czynności opiekuńczych wobec ojca. Sąd w ww. wyroku z 13 września 2023 r. uznał też, że miarodajny dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest stan faktyczny istniejący w dacie złożenia wniosku o świadczenie, a także w dacie orzekania przez organy. Z prawomocnego wyroku z 13 września 2023 r. wynika zatem, że w ocenie Sądu, czego nie uwzględniło Kolegium, wydając zaskarżoną decyzję, w dacie orzekania przez organy - istniał związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Podkreślenia wymaga, że będąca przedmiotem oceny ww. wyroku decyzja Kolegium została wydana 19 stycznia 2023 r. W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie niniejszą skargę nie zaistniała żadna z przesłanek uprawniających Samorządowe Kolegium Odwoławcze do uznania, że ocena prawna w powyższym zakresie wyrażona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 13 września 2023 r. (II SA/Gd 273/23) utraciła moc wiążącą. Powyższe oznacza, że wydana przez Kolegium decyzja z 30 października 2024 r. wydana została z naruszeniem prawa. Nie budzi wątpliwości, że Sąd uprzednio rozpoznając sprawę jednoznacznie przesądził, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem uniemożliwiał skarżącemu podjęcie jakiekolwiek zatrudnienia. Szczegółowo wyjaśniono, że zakres czynności opiekuńczych uzasadniał niepodejmowanie zatrudnienia, czym przesądzono, że w sprawie istniał bezpośredni związek niepodejmowania zatrudnienia ze sprawowaniem opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wydanej ponownie decyzji nie wskazało na żadne nowe okoliczności pozwalające na zakwestionowania oceny dokonanej w tym zakresie. Z akt postępowania wynika, że jedyną wynikającą ze zgromadzonego w spawie materiału dowodowego okolicznością stanu faktycznego, która uległa w tej sprawie zmianie w stosunku do stanu faktycznego, będącego podstawą wydania przez Kolegium decyzji z 19 stycznia 2023 r., jest podjęcie pracy zarobkowej przez skarżącego w dniu 1 marca 2023 r. Wbrew twierdzeniom Kolegium, nie stanowi to jednak okoliczności pozwalającej na pominięcie oceny dokonanej przez Sąd w wyroku z 13 września 2023 r. Jest to bowiem wyłącznie okoliczność, która ma znaczenie dla określenia okresu, na który świadczenie powinno zostać ustalone. Zdaniem Kolegium podjęcie przez skarżącego pracy zarobkowej w dniu 1 marca 2023 r. stanowi zaprzeczenie wcześniej składanych przez wnioskodawcę oświadczeń. Sąd w składzie orzekającym nie podziela jednak tego stanowiska. Wbrew twierdzeniom organu, nie ma związku pomiędzy podjęciem przez skarżącego pracy zarobkowej, a obiektywną niemożnością jej podjęcia w okresie wcześniejszym, gdy opieka była sprawowana a zakres opieki oceniony został przez Sąd w prawomocnym wyroku z 13 września 2023 r. Istotna jest bowiem ocena związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką w okresie, w którym jest ona sprawowana. Nadto, jeżeli nie ma znaczenia stan zatrudnienia skarżącego przed podjęciem się opieki nad ojcem, to oczywistym jest, że tym bardziej nie może mieć znaczenia w sprawie stan zatrudnienia skarżącego po zakończeniu sprawowania opieki. Wnioski Kolegium wyciągnięte na podstawie okoliczności podjęcia przez skarżącego pracy zarobkowej noszą znamiona dowolności i nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym i wskazują na naruszenie przez Kolegium nie tylko art. 153 p.p.s.a., ale także art. 80 k.p.a., art. 7, 8 i 77 § 1 tej ustawy. Kolegium w tej sprawie nie podjęło bowiem żadnych czynności zmierzających do nowych ustaleń w ww. zakresie. W szczególności nie wykazało, by podjęcie pracy przez skarżącego stanowiło okoliczność zaprzeczającą zakresowi wcześniej sprawowanej opieki. Podkreślić przy tym ponownie należy, że okoliczność późniejszego podjęcia pracy i tak nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej do Sądu decyzji, ponieważ jak wyjaśniono powyżej nie stanowi zmiany stanu faktycznego uprawniającego organ do niezastosowania się do oceny prawnej i wytycznych co do dalszego postępowania zawartych w wydanym już w tej sprawie orzeczeniu sądu administracyjnego. Na marginesie już zatem wskazania wymaga, że w decyzji z 12 czerwca 2024 r., którą Kolegium stwierdziło nieważność decyzji własnej z 26 lutego 2024 r. organ wskazał w uzasadnieniu, iż skoro skarżący podjął zatrudnienie od 1 marca 2023 r., to należało mu przyznać świadczenie na okres od 1 kwietnia 2022 r. do 28 lutego 2023 r. Stanowisko powyższe powinien rozważyć organ, orzekając w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na wniosek skarżącego zawarty w skardze (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowego Kolegium Odwoławcze zobowiązane jest do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wynikających z niniejszego wyroku oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 13 września 2023 r. (II SA/Gd 273/23). Przywołane orzecznictwo dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło