II SA/Gd 1016/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr SKO Gd/1027/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. J. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 20 listopada 2023 r. J. W. zwrócił się o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad babcią, A. W.. Z akt sprawy wynika, że A. W. (ur. 6 stycznia 1937 r.) jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 2 czerwca 2023 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 10-N. Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 kwietnia 2023 r. Orzeczenie wydano na stałe. Niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, a także zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i środki techniczne ułatwiające funkcjonowanie według zaleceń lekarza. Na podstawie ustaleń przeprowadzonych przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego oraz na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń ustalono, że A. W. choruje na migotanie i trzepotanie przedsionków, niewydolność serca, miażdżycę tętnic kończyn, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Ma zaburzenia równowagi, cierpi na niedosłuch. Ma także zaburzenia nastroju oraz zaburzenia pamięci krótkotrwałej. Nie może pozostać sama na długo w mieszkaniu, ponieważ uległa już upadkowi, w efekcie którego trafiła do szpitala. Nie potrafi samodzielnie przygotować sobie posiłków i napoi oraz wziąć leków. Po doprowadzeniu samodzielnie korzysta z toalety. Z uwagi na brak miejsca w mieszkaniu niepełnosprawna nie używa sprzętu rehabilitacyjnego (posiada tzw. balkonik). Ustalono, że niepełnosprawna jest rozwódką. Jej jedyny syn nie żyje od 2006 r. Niepełnosprawna zamieszkuje z wnukiem, pod opieką którego pozostaje od października 2022 roku tj. od momentu opuszczenia przez nią Szpitala Miejskiego po udarze. Wnuk przeprowadził się do babci, by sprawować nad nią opiekę. W czynnościach pielęgnacyjnych i higienicznych, a także przy organizacji wizyt lekarskich i transportu sanitarnego pomaga mu B. W. (synowa niepełnosprawnej i matka wnioskodawcy). Opieka wnioskodawcy nad niepełnosprawną polega na przygotowaniu jej śniadania, obiadu, kolacji, ewentualnie mniejszych posiłków pomiędzy głównymi. Wnuk podaje babci leki trzy razy dziennie do trzech głównych posiłków. Prowadzi babcię do toalety. Dodatkowo - pierze, sprząta, gotuje, robi zakupy w sklepie osiedlowym. Podopieczna wymaga pomocy przy czynnościach higienicznych, które wykonuje synowa. Niepełnosprawna jest kąpana co 2-3 dni. Ustalono ponadto, że wnioskodawca nie jest nigdzie zatrudniony, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i/lub poszukująca pracy w PUP, nie pobiera emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W czasie opieki nad babcią od października 2022 r. ukończył studia informatyczne w Wyższej Szkole Bankowej. Nauka odbywała się zdalnie, co umożliwiało mu opiekę nad babcią. W momencie, kiedy konieczna była jego obecność na uczelni, babcią zajmowała się matka skarżącego. Wnioskodawca pełni opiekę nad babcią przez całą dobę. Z uwagi na stan zdrowia babci zamieszkał z nią i nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z wniosków pracownika socjalnego wynika, niepełnosprawna pozostaje pod opieką wnuka przy wsparciu synowej. Opieka jest sprawowana należycie. Podopieczna jest zadbana, jest osobą uśmiechniętą, choć w opinii pracownika socjalnego widać, że kontakt z rzeczywistością i kojarzenie faktów są zaburzone. Prezydent Miasta Gdyni, decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r. odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią. W ocenie organu rozmiar i charakter sprawowanej opieki nad niepełnosprawną babcią uniemożliwiają wnioskodawcy podjęcie pracy, niemniej jednak w sprawie nie została spełniona przesłanka wynikające z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej jako: "u.ś.r.", "ustawa") albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 18 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 13 sierpnia 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że w jego ocenie organ I instancji niezasadnie odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazując na przepis art. 17 ust. 1b ustawy, bez uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 38/14. Niemniej jednak, zdaniem Kolegium, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy nie można przyjąć, że w sprawie istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej, a koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny. W ocenie organu wnioskodawca, który ukończył studia informatyczne, może podjąć zatrudnienie w formie zdalnej, analogicznie jak w czasie studiów, które odbywały się również w formie zdalnej. Niezależnie od powyższego, zdaniem Kolegium, większość wskazanych przez stronę czynności opiekuńczych podejmowanych w trakcie opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią, w dodatku współdzielonych z matką wnioskodawcy, nie stanowi o sprawowaniu opieki osobistej związanej bezpośrednio z osobą A. W.. Czynności podejmowane w trakcie opieki nad babcią nie zajmują takiej ilości czasu by - przy należytej organizacji tej opieki – J. W. nie mógł podjąć zatrudnienia. Organ zauważył jednocześnie, że zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy stan zdrowia babci uległ znacznej poprawie. W związku z powyższym, w ocenie Kolegium - wbrew stanowisku organu I instancji - brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez opiekuna pracy zarobkowej, a koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnej babci. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w tym niewyjaśnienie czy na chwilę obecną skarżący rzeczywiście sprawuje samodzielnie całkowitą opiekę nad babcią, jaki jest jej zakres oraz jaki ma to wpływ na możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia. Dodatkowo podniósł zarzut naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. Wskazał także na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją/nie podejmowaniem pracy zawodowej, a koniecznością zapewnienia osobie niepełnosprawnej wymaganej opieki. Uzasadniając skargę podniósł, że wbrew stanowisku Kolegium stan zdrowia babci, pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I i II instancji, znacznie się pogorszył - nasiliły się objawy demencji starczej; niepełnosprawna musi używać pieluchomajtek na stałe, przy czym babcia wzbrania się przed ich noszeniem i często zdejmuje je samodzielnie w nocy, co prowadzi do konieczności nie tylko jej umycia, ale także zmiany pościeli. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy błędnie ustalił, że opiekę nad babcią sprawuje także jego mama. Podkreślił, że w związku z urazem ścięgna Achillesa i związanymi z tym z problemami z poruszaniem oraz nasilającymi się dolegliwościami kręgosłupa, problemami z tarczycą i ogólnym pogorszeniem stanu zdrowia mama nie jest w stanie wspomagać go nawet w tych czynnościach, w których uczestniczyła wcześniej (pomocy babci w kąpieli) co oznacza, że całkowity ciężar sprawowania opieki spoczywa na skarżącym. Wskazał także, że o ile opieka nad babcią była możliwa do pogodzenia z nauką podczas trwania pandemii, to już świadczenie pracy zdalnej, gdzie pracodawca wymaga i oczekuje poświęcenia pełnej uwagi czynnościom zawodowym, jest nie do pogodzenia z jednoczesnym sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią, na co słusznie zwrócił uwagę organ I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne co do zasady nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego - określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej - normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla kontrolowaną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. kontroli legalności sąd dokonuje nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Sąd nie ma jednak kompetencji by zastępować organ administracji w tym znaczeniu, że uznając wadliwość decyzji odmawiającej przyznania świadczenia mógłby w wyroku świadczenie takie przyznać. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 11 stycznia 2024 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej jako "u.ś.r."). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmowali lub rezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przepisu tego wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istota świadczenia pielęgnacyjnego polega na częściowym zrekompensowaniu opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18, wszystkie przywoływane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo takim, które takiego zarobkowania nie podejmują z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. w oderwaniu od całej regulacji tej ustawy i wartości przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowić może w konsekwencji naruszenie prawa materialnego mogące mieć wpływ na treść decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16). Celem tej regulacji jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie to przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów, względnie potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16). Stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi, który nie może wykonywać pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traci możliwość zarobkowania. Państwo wspiera w ten sposób tych, którzy obejmując opieką osoby niepełnosprawne, przyjmują na siebie realizację obowiązków spoczywających na państwie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Po 3/23). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia (zarobkowania) lub jego niepodejmowanie musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana podjęciem się sprawowania opieki. Organ jest zobowiązany do ustalenia, czy osoba występująca o świadczenie pielęgnacyjne jest zdolna do pracy, zaś opieka nad osobą niepełnosprawną musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W ustawie o świadczeniach rodzinnych nie wprowadzono definicji legalnej pojęć "opieki" ("sprawowania opieki" czy "wykonywania opieki"). Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres opieki lub jej charakter. Zawarte w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji dotyczą jedynie wymogów orzeczenia o niepełnosprawności. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że opieka musi być stała w sensie trwałości, względnie długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, a także powtarzalna. Jej zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 806/22). Z tego względu oceny zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych itp. Innego zakresu opieki wymaga bowiem np. osoba sprawna ruchowo, lecz niewidoma, a innego osoba widząca, ale stale leżąca (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1637/22). Wobec tego nie można przyjmować, że tylko osoby leżące lub niezdolne do jakiegokolwiek samodzielnego poruszania się czy samoobsługi wymagają opieki ze strony innych osób. Także osoby, które nie są w takim stanie, mogą wymagać opieki lub asystowania w codziennych czynnościach w celu zapewnienia im egzystencji z zachowaniem względów godności człowieka. Dotyczy to m. in. osób dotkniętych chorobami układu krążenia, układu oddechowego, układu wydzielania lub układu nerwowego, z którymi wiązać się może konieczność interwencyjnego podania lekarstw lub udzielenia innego wsparcia chociażby w razie nagłego zasłabnięcia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 835/23). Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny czy też tylko za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Stąd też w judykaturze prezentowany jest pogląd, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres wykonywanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11). Zdaniem Sądu, nie chodzi tu jednak o niemożliwość fizyczną podjęcia jakiejkolwiek innej aktywności, lecz przeszkodę życiowo-organizacyjną związaną z koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych w określonych porach dnia i tygodnia, jak również stałego czuwania i pozostawania w pełnej gotowości do wykonywania niezbędnej pomocy w ramach wykonywanej opieki (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Po 60/22). Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać na to, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21). Przyczyną odmowy przyznania żądanego świadczenia w niniejszej sprawie było ustalenie przez organ odwoławczy, że nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią, a niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a także fakt tzw. współopieki. Dla oceny, czy w sprawie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy wykluczający możliwość podjęcia zatrudnienia lub wymuszający rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną kluczowe znaczenie ma charakter sprawowanej opieki, zakres wykonywanych czynności pielęgnacyjnych i ich częstotliwość, a także stan osoby niepełnosprawnej. Pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 u.ś.r nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej (w niniejszej sprawie babci). Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie babci od jej normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 839/23). W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie budzi żadnych wątpliwości, że zakres sprawowanej opieki przez skarżącego nad babcią wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zawodowej (innego zajęcia zarobkowego). Babcia skarżącego – A. W. – jest w zawansowanym wieku, ma 88 lat. Cierpi na liczne schorzenia, w tym: migotanie i trzepotanie przedsionków, przewlekłą niewydolność serca, miażdżycę tętnic kończyn, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, cukrzycę insulinozależną oraz demencję starczą. Ma także problemy z poruszaniem się i wymaga pomocy w podstawowych czynnościach samoobsługowych. Zdaniem Sądu za wadliwe należy uznać twierdzenie Kolegium, że czynności, które skarżący wykonuje w ramach sprawowanej opieki nie wykluczają możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, skoro zgodnie z niepodważonymi ustaleniami faktycznymi podopieczna wymaga opieki całodobowej, a skarżący wykazuje gotowość jej niesienia zarówno w dzień jak i w nocy, dostosowując ją do potrzeb niepełnosprawnej. Skarżący codziennie i regularnie oraz w razie każdej dodatkowej potrzeby wykonuje osobiście wszelkie czynności opiekuńcze nad babcią w takim zakresie, który pozostaje adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Stan zdrowia zaawansowanej wiekowo niepełnosprawnej, schorowanej i całkowicie niezdolnej samodzielnej egzystencji babci - wymaga bez wątpienia stałej przy niej obecności i podejmowania różnego rodzaju czynności opiekuńczych w różnych porach, w ciągu całego dnia przez cały rok. Opieka ta sprawowana jest także w święta i dni wolne od pracy. Przy tym opieka ta daje poczucie bezpieczeństwa babci skarżącego i wpływa na jej dobrostan (zob. treść wywiadu środowiskowego) co ma znaczenie wobec pogarszającego się stanu zdrowia oraz postępu chorób związanych z wiekiem, a co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Zauważyć też trzeba, że skarżący przez cały czas pozostaje w gotowości do udzielenia babci wymaganej pomocy. W tej sytuacji, nawet jeśli skarżący nie wykonuje w danym momencie bezpośrednio czynności opiekuńczych, bowiem nie wymaga tego stan i potrzeba babci, to pozostaje w tym czasie w dyspozycji osoby niepełnosprawnej, aby w każdej chwili służyć stosowną opieką i pomocą, co także, bez wątpienia, stanowi element sprawowanej opieki. Tak zwane czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień. W tym zakresie organy administracji pominęły wymienione okoliczności przy ocenie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu stanowi to o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. albowiem stanowią one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy. Mając na względzie zakres i charakter sprawowanej opieki nad babcią, w pełni zrozumiały jest brak możliwości pogodzenia tej opieki z podjęciem przez skarżącego zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, co powinno zostać uwzględnione. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy również, że nie daje podstawy do podważania faktu sprawowania opieki przez skarżącego okoliczność, że w wykonywaniu niektórych czynności higienicznych przy niepełnosprawnej wspiera go matka. Zauważyć należy, że wykonywanie wobec niepełnosprawnej czynności opiekuńczych o osobistym i intymnym charakterze, jaką jest kąpiel, przez jej synową, odbywało się za porozumieniem opiekuna i podopiecznej, na wyraźne życzenie tej ostatniej, tak by nie wywołać sytuacji krępującej babci. Dodatkowo podkreśla to istnienia szczególnej relacji opieki, a w jej ramach szacunku i zaufania pomiędzy nimi. Działań takich nie można uznać za współopiekę. Regularne wykonywane przez matkę skarżącego kąpiele niepełnosprawnej nie podważają, co do zasady, uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna pozostającego w dyspozycji osoby niepełnosprawnej, udzielającego wszechstronnej pomocy oraz wykazującego ciągłą gotowość jej niesienia i z tego powodu niepodejmującego zatrudnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 24 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 494/22). W konsekwencji brak jest podstaw aby kwestionować z powyższego punktu widzenia sprawowaną przez skarżącego opiekę, w której pomoc przy kąpieli babci wykonuje jego matka. To samo odnieść należy do wizyt u lekarzy. Nie sposób bowiem zaakceptować tezę, że udział w nich matki skarżącego wpływa w istotny sposób na zakres sprawowanej przez niego opieki. Zdaniem Sądu przeprowadzona przez Kolegium ocena narusza przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący sprawuje w sposób stały opiekę nad babcią zaspokajając jej wszystkie potrzeby pielęgnacyjno–opiekuńcze. Ich natężenie oraz rozłożenie w czasie wymagające aktywności opiekuna połączonej z obecnością przy babci, mogą stanowić przyczynę rezygnacji z zatrudnienia lub przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Nie może budzić wątpliwości, że zakres opieki wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby, która tej opieki wymaga, a także jej potrzebami, wynikającymi z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń i ułomności. Błędna tym samym jest ocena dokonana przez Kolegium, że w sprawie brak jest podstaw do uznania, że pomiędzy sprawowaniem przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną babcią a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium będzie związane oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 P.p.s.a.).