II SA/Gd 1044/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2024 r., nr SKO GD/1427/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz D. D. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. D. D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką M. D., załączając wydane matce na stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z tytułu upośledzenia narządu ruchu oraz chorób neurologicznych. Do wniosku załączono wykaz wykonywanych czynności wykonywanych podczas opieki, obejmujący: zamawianie fryzjera do domu, mierzenie ciśnienia i poziomu cukru, podawanie leków 3 razy dziennie, przygotowywanie i podanie posiłków i napoi, sprzątanie, pranie, prasowanie, zawożenie i towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, zakup leków, opłacanie rachunków, zakupy, załatwianie spraw urzędowych, umawianie wizyt duszpasterskich, spacery do przydomowego ogródka, koszenie trawy, ścielenie łóżka, zostawanie na noc w razie gorszego samopoczucia. Skarżący wyjaśnił, że mama choruje na zespół otępienny, depresyjny, zapomina, wymaga ciągłej uwagi, czuwania, ciągłego odpowiadania na pytania. Do akt złożono także dokumentację medyczną z rozpoznaniem zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych stawu rzepkowo-udowego i przyśrodkowego przedziału kolana i zwyrodnieniowego uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej. Nadto załączono zaświadczenie lekarskie z rozpoznaniem zespołu otępiennego postępującego z nawracającymi objawami depresji, ze wskazaniem pogorszenia zdolności poznawczych. W zaświadczeniu podano także, że matka skarżącego choruje na cukrzycę typu II, nadciśnienie, dyslipidemię, chorobę zwyrodnieniową wielostawową kręgosłupa i kolan, stan po laparoskopowej cholecystektomii, stan po hiponatremii leczonej w warunkach szpitalnych, guzki tarczycy i stłuszczenie wątroby. W zaświadczeniu wskazano, że rokowania są niekorzystne, nadto podano, że matka skarżącego korzysta z kul i balkonika. W odpowiedzi na wystosowane przez organ wezwanie skarżący złożył wyjaśnienia wskazując, że opiekuje się matką od dłuższego czasu, nie wiedząc o możliwości złożenia wniosku o orzeczenie. Pracował dorywczo i był chętny do podjęcia zatrudnienia, jednak był zmuszony zrezygnować z uwagi na pogarszający się stan zdrowia matki. Wyjaśnił, że matka porusza się przy pomocy balkonika lub kuli z jego asekuracją, przy chodzeniu towarzyszy jej silny ból pleców. Skarżący wskazał także na zakres wykonywanych czynności wyjaśniając, że sprawowanie opieki zajmuje mu do 14 godzin dziennie. Po ułożeniu mamy do spania wraca do domu do rodziny, pozostając przy telefonie, gdyby zaistniała potrzeba reakcji. W toku wywiadu środowiskowego ustalono także, że w 2017 roku skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej i przez kilka lat pracował dorywczo, opiekując się matką, jednak przed pół roku sytuacja zdrowotna matki uległa pogorszeniu i uniemożliwiła jakiekolwiek zatrudnienie. Ustalono także, że matka skarżącego porusza się tylko po mieszkaniu przy pomocy kuli łokciowej, spożywa sama posiłki przygotowane przez syna. Skarżący przyjeżdża do matki o godzinie 8-9. Pomaga przy toalecie w zależności od samopoczucia matki. Następnie podaje leki, matka nie może sama ich brać, gdyż dwukrotnie doszło do zatrucia tabletkami. Skarżący zostawia matkę na około 1-1,5 godziny, gdyż idzie na zakupy i do lekarza. Obawia się jednak ją zostawiać, gdyż zdarzyło się, że wyszła z domu, błąkała się po ulicy i trafiła do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego, skąd odebrał ją skarżący. Lekarz poinformował skarżącego, że matka nie może pozostawać w domu sama ze względu na zaniki pamięci. Skarżący nie może zabrać matki do siebie, mieszka z żoną i córką u teściów, nadto matka sprzeciwia się takiemu rozwiązaniu. Skarżący czasem nocuje u matki. Matka skarżącego nie wychodzi z domu bez opieki drugiej osoby, w domu porusza się z pomocą opiekuna. W trakcie wywiadu pracownik socjalny zauważył, że matka skarżącego momentami odpowiada nielogicznie, a gdy syn ją poprawiał odpowiadała, że nie pamięta. Do akt załączono informację z CEIDG, że działalność gospodarcza skarżącego ma status zawieszonej. Decyzją z 18 stycznia 2024 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Łęczycach, działając z upoważnienia Wójta, odmówił skarżącemu wnioskowanego świadczenia, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia a podjęciem się przez niego opieki nad matką. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 1 sierpnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny a rezygnacją z pracy zarobkowej i jej niepodejmowaniem przez stronę (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).Organ odwoławczy wskazał, że matka wnioskodawcy została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od 28 września 2023 r., przy czym brak jest dowodów, że przed tą datą doznała znaczącego załamania stanu zdrowia, co miałoby uniemożliwić aktywność zawodową skarżącego. W szczególności żadna okoliczność nie wskazuje, by zakończenie aktywności zawodowej w 2017 roku w jakikolwiek sposób wiązało się z koniecznością zapewnienia opieki matce. W 2014 roku wypisano matkę ze szpitala jako poruszającą się o kulach, dowody na dysfunkcje umysłowe pochodzą natomiast dopiero z 2023 roku. Skarżący nie przedstawił także żadnych dowodów, że po 2017 roku podejmował pracę. Nadto w ocenie organu drugiej instancji skarżący nie udowodnił, że podjęcie się przez niego sprawowania opieki nad matką wiązało się z koniecznością zakończenia działań mających na celu podjęcie zatrudnienia. Kolegium uwzględniło także, że matka skarżącego ma czworo dorosłych dzieci i nie istnieją żadne obiektywne okoliczności, które nie pozwalałby uczestniczyć pozostałemu rodzeństwu w opiece nad matką. Tym samym opiekę można zorganizować w taki sposób, by nikt z rodzeństwa nie był zmuszony zaprzestać aktywności zawodowej. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Nadto zarzucono rażącą obrazę prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na to, iż jego rodzeństwo może partycypować w opiece nad matką, podczas gdy funkcjonalna ww. przepisów powinna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że z normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Z orzecznictwa wynika przy tym, że warunku stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz na to być opieka stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, natomiast jej zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą tej opieki jest nie tylko stałość i ciągłość, ale także zaspokojenie normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Zdaniem strony skarżącej nie sposób przyjąć, że skoro opieka nie jest wykonywa przez skarżącą przez całą dobę, to nie można mówić o opiece w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nadto strona skarżąca podkreśliła, że skarżący jako dziecko niepełnosprawnej mieści się w katalogu podmiotów, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem organów powinien on jednak otrzymać wsparcie od rodzeństwa. Skarżący wskazał, że z utrwalonej linii orzeczniczej wynika, że powyższy argument nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący przywołał orzecznictwo, z którego wynika, że, jeżeli jest kilka podmiotów zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu, to można przyznać świadczenie jednemu z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Skarżący ma do wyboru, czy podejmie zatrudnienie i będzie się dzielił obowiązkiem alimentacyjnym względem matki z pozostałym rodzeństwem czy też będzie czynił osobiste starania poprzez opiekę osobistą. Organy administracyjne nie mogą decydować za stronę, w jaki sposób będzie wywiązywała się z obowiązku alimentacyjnego. Strona skarżąca wskazała także, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2006 r., kiedy członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków – moralnych i prawnych – wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to rezygnacji z zarobkowania, to winien on otrzymać wsparcie państwa. Strona skarżąca wskazała także na treść art. 7 Konstytucji i art. 6 k.p.a., uznając przy tym, że naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej stanowi niekonstytucyjną dyskryminację. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 – dalej powoływanej w skrócie jak wcześniej: "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nadto nie może ujść uwadze, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (pozytywne), przy braku przesłanek negatywnych z art. 17 ust. 5 u.ś.r. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 1 sierpnia 2024 r., mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej, a koniecznością podjęcia opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką skarżącego. Jak wynika z przytoczonego wyżej już art. 17 ust. 1 u.ś.r., wnioskujący o to świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zauważyć również należy, że przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Natomiast, to sprawowana faktycznie opieka musi uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Stąd też świadczenie jest przyznawane osobom rezygnującym z zatrudnienia lub z jego podjęcia nie za to, że sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz dlatego, że sprawując tą opiekę - ze względu na jej stały charakter – nie mogą podjąć pracy, gdyż jej zakres całkowicie taką możliwość wyklucza. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której obiektywnie nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, CBOSA). Matka skarżącego ma 77 lat, jest rozwiedziona, ma czworo dzieci, z których opiekę nad nią deklaruje skarżący. Pozostałe dzieci pracują. Matka skarżącego mieszka sama, skarżący przyjeżdża do niej w godzinach porannych i pozostaje w mieszkaniu matki do wieczora. Po ułożeniu mamy do spania wraca do domu do rodziny, pozostając przy telefonie, gdyby zaistniała potrzeba reakcji. Zostaje u matki na noc w razie gorszego samopoczucia. Skarżący, jak wskazuje, nie może zabrać matki do siebie, także matka sprzeciwia się takiemu rozwiązaniu. Matka skarżącego nie wychodzi z domu bez opieki drugiej osoby, w domu porusza się z pomocą opiekuna. Skarżący wykonuje czynności takie jak zamawianie fryzjera do domu, mierzenie ciśnienia i poziomu cukru, podawanie leków dziennie, przygotowywanie i podanie posiłków i napoi, sprzątanie, pranie, prasowanie, zawożenie i towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, zakup leków, opłacanie rachunków, zakupy, załatwianie spraw urzędowych, umawianie wizyt duszpasterskich, spacery do przydomowego ogródka, koszenie trawy, ścielenie łóżka. Pomaga przy toalecie w zależności od samopoczucia matki. Matka skarżącego choruje na zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawu rzepkowo-udowego i przyśrodkowego przedziału kolana i zwyrodnieniowego uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej, cukrzycę typu II, nadciśnienie, dyslipidemię, chorobę zwyrodnieniową wielostawową kręgosłupa i kolan, stan po laparoskopowej cholecystektomii, stan po hiponatremii leczonej w warunkach szpitalnych, guzki tarczycy i stłuszczenie wątroby. Korzysta z kuli i balkonika, spożywa posiłki przygotowane przez syna. Nadto matka skarżącego choruje na zespół otępienny postępujący z nawracającymi objawami depresji, ze wskazaniem pogorszenia zdolności poznawczych (zaświadczenie lekarskie z 21 września 2023 r.). W trakcie wywiadu środowiskowego pracownik socjalny zwrócił uwagę na pojawiąjące się nielogiczne wypowiedzi matki skarżącego oraz deklarowanie przez nią problemów z pamięcią. W trakcie postępowania administracyjnego skarżący oświadczył przy tym, że matka zapomina, wymaga ciągłej uwagi, czuwania, ciągłego odpowiadania na pytania. Skarżący obawia się przy tym zostawić matkę samą w domu, gdyż zdarzyło się, że wyszła z domu, błąkała się po ulicy i trafiła do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego, skąd odebrał ją skarżący. Jak wynika z wywiadu, lekarz poinformował skarżącego, że matka nie może pozostawać w domu sama ze względu na zaniki pamięci. W ocenie Sądu z tak zebranego materiału wynika wątpliwość co do tego, czy stan zdrowia matki skarżącego ze względu na zaniki pamięci, zespół otępienny i stany depresyjne, umożliwia pozostawianie jej bez opieki w jakimkolwiek wymiarze. Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do tych okoliczności konsekwentnie podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania. Zasadne wydaje się zweryfikowanie twierdzeń skarżącego o niemożliwości pozostawienia matki w domu samej w trakcie dnia, co uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia, ale także ustalenie, czy biorąc pod uwagę jej stan zdrowia i wskazane wyżej obawy, może ona być pozostawiana bez opieki w nocy bez narażenia jej na niebezpieczeństwo. W skarżonej decyzji Kolegium skoncentrowało się na ustaleniu braku związku pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącego aktywności zawodowej w 2017 roku a koniecznością podjęcia się opieki nad matką, która została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od 28 września 2023 r., przy czym w ocenie organu odwoławczego brak jest dowodów, że przed tą datą doznała znaczącego załamania stanu zdrowia, co miałoby uniemożliwić aktywność zawodową skarżącego. Podkreślić jednak należy, że czego nie uwzględniło Kolegium, iż organy administracji badały aktualny stan zdrowia i sprawności matki skarżącego, na co wskazuje chociażby zakres pytań w skierowanym przez organ pierwszej instancji do skarżącego wezwaniu z 15 grudnia 2023 r., czy też zakres okoliczności do ustalenia w toku wywiadu środowiskowego wskazany w piśmie z 15 grudnia 2023 r. Tym samym za co najmniej przedwczesne uznać należy ustalenia organu odnośnie do stanu zdrowia matki skarżącego w okresie poprzedzającym wydanie zaświadczenia lekarskiego z 2023 roku. Nadto Kolegium nie zbadało przyczyn niepodejmowania przez skarżącego pracy zarobkowej w okresie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i później, ograniczając się do ustalenia, że skarżący nie udowodnił, że podjęcie się przez niego sprawowania opieki nad matką wiązało się z koniecznością zakończenia działań mających na celu podjęcie zatrudnienia. Tymczasem art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zawiera wymogu dowodzenia w zakresie dotyczącym działań mających na celu podjęcie zatrudnienia czy też w zakresie dotyczącym konieczności ich zaprzestania. Istotna jest też w tym zakresie data złożenia wniosku o świadczenie. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko orzecznictwa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2024 r. II SA/Gd 772/24), że "niepodejmowanie" zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w rozumieniu art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. - w odróżnieniu od użytego w tym przepisie pojęcia "rezygnacji" z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) - nie jest zdarzeniem, które zachodzi w określonym momencie, lecz stanem trwającym przez jakiś (w praktyce zwykle: dłuższy) czas. Z biegiem tego czasu powody niepodejmowania zatrudnienia mogą się zmieniać - początkowo mogą one wiązać się np. z koniecznością opieki nad małoletnimi dziećmi, albo z własną długotrwałą niedyspozycją zdrowotną, by następnie, z upływem miesięcy lub nawet lat i w związku ze zmianą sytuacji osobisto-rodzinnej, przybrać postać np. konieczności opieki nad coraz bardziej niesprawnymi (czy wręcz niepełnosprawnymi) członkami rodziny. Dlatego inaczej, niż przy przesłance "rezygnacji z zatrudnienia" - dla oceny istnienia prawnie relewantnego związku pomiędzy (dalszym) "niepodejmowaniem zatrudnienia", a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym krewnym (...), istotne znaczenie ma nie to, z jakiego powodu zakończył się ostatni okres zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) opiekuna i od kiedy nie pozostaje on już w zatrudnieniu, lecz to, z jakiego powodu ów opiekun nadal nie podejmuje zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w czasie sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym i ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne - czy właśnie w związku ze sprawowaniem tej opieki, czy może z innej przyczyny. Z tego powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku wcześniejszego zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne, a jest zobowiązany wyłącznie do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia w chwili składania wniosku jest konieczność sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Bez znaczenia jest bowiem to, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia powinna być przy tym odczytywana jako niepozostawanie w zatrudnieniu wynikające z konieczności sprawowania opieki, której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Odnosząc się do okoliczności zawieszenia przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej, Sąd podziela stanowisko w tym zakresie wyrażone w wyroku NSA z 12 marca 2023 r., sygn. I OSK 1625/22. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. tj. 2021, poz. 162), według brzmienia z daty wydania zaskarżonej decyzji, w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Z przytoczonego przepisu jasno wynika, że zawieszenie działalności gospodarczej należy uznać za faktyczną rezygnację z zatrudnienia, o której mowa w art.17 ust.1 u.ś.r. Sąd nie podziela natomiast stanowiska Kolegium odnośnie do możliwości podziału opieki nad niepełnosprawną matką pomiędzy skarżącym a jego rodzeństwem. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyraźnie określa przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Brak jest podstaw do wprowadzania przez organy lub sąd administracyjny dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania tego świadczenia, takich jak posiadanie przez wnioskodawcę rodzeństwa zobowiązanego alimentacyjnie wobec niepełnosprawnego rodzica. Jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Jeżeli zatem skarżąca, jako syn osoby wymagającej opieki znajduje się wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którym w razie spełnienia pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do niego należy wybór, czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując, bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem. Ani organ, ani Sąd, nie są upoważnieni, by decydować w tych kwestiach za stronę (por. wyrok NSA z 6 lutego 2024 r. I OSK 157/23, wyrok NSA z 9 sierpnia 2023 r. o sygn. akt I OSK 1661/22 - dostępne jw.). Konkludując powyższe rozważania, zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, bez ustalenia istotnych w sprawie okoliczności co do możliwości pozostawienia podopiecznej samej w gospodarstwie domowym, co nastąpiło z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 i 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich powodów Sąd uznał, że wydana przez organ odwoławczy decyzja narusza powołane przepisy postępowania oraz przepis prawa materialnego – art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wobec powyższego, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów postępowania mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem odwoławczym. Zgodnie bowiem z treścią art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wskazania co do dalszego postepowania wynikają wprost z powyższych rozważań i są wiążące przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Ponownie orzekając w sprawie odwołania Kolegium zbada aktualny stan zdrowia matki skarżącego, w tym także w zakresie dotyczącym możliwości jej pozostawania bez opieki przez czas, który umożliwiałby skarżącemu podjęcie pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym czasie pracy, a także przeanalizuje, czy opieka deklarowana przez skarżącego, świadczona zasadniczo w trakcie dnia, uwzględnia potrzeby podopiecznej, a także zbada pozostałe przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium uwzględni przy tym stanowisko i ocenę Sądu dokonaną w niniejszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wynagrodzenie adwokackie).