II SA/Gd 1219/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 października 2024 r. nr SKO Gd/1041/24 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 10 stycznia 2024 r. nr FA/178/UMORZ/ODM/2024. B. Z. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2023 r. B. Z. (dalej jako: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") zwrócił się Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wejherowie o umorzenie w całości długu alimentacyjnego, wskazując na złą sytuację życiową i zdrowotną. Prezydent Miasta Wejherowa (dalej jako: "organ I instancji", "Prezydent"), po rozpoznaniu wniosku, decyzją z dnia 10 stycznia 2024 r. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. Z Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: "organ odwoławczy", "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 15 października 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Gdyni sygn. akt III RC 1613/00 z dnia 30 października 2001 r. wnioskodawca został zobowiązany do płacenia alimentów na córkę M. Z. w wysokości 600 zł miesięcznie. Z dniem 1 sierpnia 2009 r. kwota alimentów została obniżona do 100 zł miesięcznie (wyrok SR w Gdyni z dnia 18 stycznia 2010 r. sygn. akt III RC 692/09), a następnie, na skutek wniesionej apelacji, Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 marca 2011 r. zmienił rozstrzygnięcie sądu I instancji w ten sposób, że od dnia 17 marca 2011 r. obniżył alimenty od strony na rzecz małoletniej M. Z. z kwoty 600 zł miesięcznie do kwoty po 400 zł miesięcznie. Wskazując na treść art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm.; dalej jako: "ustawa") Kolegium wyjaśniło, że przesłanką zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności jest każdorazowo ustalenie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego i rzetelna ocena tej sytuacji. W ocenie Kolegium organ I instancji przeprowadził w sposób prawidłowy i zgodny z prawem postępowanie dowodowe w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej oraz zdrowotnej strony przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości. Kolegium podzieliło jednocześnie zarzuty odwołania, że ustalenia organu I instancji w zakresie oceny stanu zdrowia dłużnika alimentacyjnego nie wynikają z zebranego materiału dowodowego z uwagi na fakt, że strona nie dołączyła do wniosku dokumentacji medycznej, a sam Prezydent nie zebrał takich dowodów. Niemniej jednak Kolegium, dysponując taką dokumentacją dołączoną do odwołania, oceny takiej już dokonało. Przedstawiając dokonane ustalenia w sprawie Kolegium wyjaśniło, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą rozwiedzioną. Z byłą rodziną nie ma kontaktu. Od 2009 r. do 2023 r. pobierał zasiłek stały. Nie posiada żadnych nieruchomości, ani ruchomości, ani zasobów pieniężnych. Od listopada 2023 r. jest emerytem i nie pracuje z uwagi na stan zdrowia. W styczniu 2024 r. otrzymał z tytułu emerytury kwotę 2.480,59 zł. Ponoszone wydatki to: czynsz 150 zł; energia 150 zł, telefon 50 zł, komunikacja 100 zł, leczenie 300 zł. Mieszka w pokoju u brata. Czasami kontaktuje się z mamą. Jest w trakcie negocjacji z wierzycielami i funduszami. Od listopada 2023 r. nie korzysta z pomocy społecznej. Posiada długi w wysokości łącznej 91.000 zł (należności główne 47.000 zł, odsetki 31.693 zł, opłaty komornika ok. 12.000 zł plus koszty komornicze). Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 20 lutego 2018 r. na stałe. Nie utrzymuje kontaktów z byłą żoną i z dzieckiem. Z dołączonej dokumentacji medycznej wynika, że ma zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa - wielopoziomowa dyskopatia; lordozę szyjną spłyconą, powiększony gruczoł krokowy, jaskrę, stan po operacji przegrody nosa, przełyk w refluksowym zapaleniu, gastropatia rumieniowa, jednostronna lub nieokreślona przepuklina udowa bez niedrożności lub zgorzeli, guz pachwiny prawej - powiększony węzeł chłonny. Kolegium podniosło, że wnioskodawca posiada uprawnienie do emerytury i w miesiącu grudniu 2023 r. otrzymał świadczenie emerytalne w kwocie brutto 11.055,94 zł. Z kwoty tej potrącono zaliczkę na podatek dochodowy w kwocie 1.022 zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 991,16 zł. Stronie przekazana została kwota netto w wysokości 9.042,78 zł. Wypłaty dotyczyły wyrównania emerytury za miesiące: październik, listopad i grudzień 2023 r. (po 3.670,98 zł brutto za każdy miesiąc) oraz kwota 43 zł - wyrównanie za odsetki. Organ ustalił, że zadłużenie wnioskodawcy do dnia 1 grudnia 2023 r. wynosi 24.000 zł (należność główna) zaś odsetki na dzień 30 kwietnia 2024 r. to kwota 15.293,54 zł. Z treści zaświadczenia komornika sądowego z dnia 11 stycznia 2024 r. wynika, że egzekucja alimentów na rzecz M. Z. okazałą się bezskuteczna. Ostatniej wpłaty dłużnik dokonał 13 kwietnia 2021 r. w kwocie 35 zł. Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji, że w momencie nabycia przez stronę uprawnienia do emerytury od października 2023 r. nastąpiła zmiana sytuacji strony, w szczególności dotyczy to zmiany sytuacji dochodowej. Do tego czasu strona posiadała prawo do zasiłku stałego z opieki społecznej. Kwota emerytury wnioskodawcy, którą otrzymał w styczniu 2024 r. jest tożsama w kwocie brutto z poprzednim okresem, czyli jest to 3.670,98 zł, od której odejmuje się składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 330,39 zł oraz zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 141 zł. Daje to kwotę netto 3.199,59 zł, która stanowi aktualny dochód strony w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy. Okoliczność, że w styczniu 2024 r. wnioskodawca otrzymał kwotę netto emerytury w wysokości 2.480,59 zł oznacza jedynie, że różnica pomiędzy tymi kwotami została potrącona przez ZUS na wniosek komornika sądowego. Powyższe nie zmienia jednak ustalenia, że dochód strony wynosi 3.199,59 zł netto. Reasumując Kolegium uznało, że sytuacja rodzinna, dochodowa i zdrowotna strony została ustalona w sposób prawidłowy w oparciu o dowody przedłożone przez stronę i zebrane przez organ I instancji w rozumieniu przepisu art. 30 ust. 2 ustawy. W dalszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 30 ust. 1 ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że nie budzi wątpliwości fakt trudnej sytuacji strony, która rozpoczęła się w 2001 r. i została wykazana dowodami. Wbrew poglądowi B. Z. należało jego sytuację ocenić na chwilę obecną, bez tego jak było wcześniej. Organ I instancji prawidłowo wysokość wymaganych należności. Sytuacja dochodowa wnioskodawcy od jesieni 2023 r. uległa poprawie, zaś wysokość posiadanej emerytury pozwala stronie, zdaniem organu, na uregulowanie kwoty istniejącego zobowiązania wobec organu I instancji. Pomimo poprawy sytuacji dochodowej, wnioskodawca nie regulował jednak we własnym zakresie jakichkolwiek wpłat na rzecz organu, czy też komornika. Kolegium zauważyło jednocześnie, że podnoszona przez stronę kwestia sprzedaży w 2009 r. nieruchomości przez sąd i dokonanie podziału sumy uzyskanej z tej sprzedaży na podstawie postanowienia Sądu z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt VII Co 1710/02 dotyczyło zgłoszonych w wyznaczonym terminie wierzytelności opisanych w pkt II postanowienia Sądu i podzielonych w sposób wskazany w pkt III postanowienia. Organ odwoławczy zauważył, że wnioskodawca był zobowiązany do alimentacji na rzecz córki nadal po tej dacie, a właściwe organy - wobec braku wpłat przez stronę alimentów we właściwej wysokości - dokonywały wypłat należnych dziecku alimentów czy to jako zaliczka alimentacyjna, czy też świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Tym samym, zdaniem Kolegium, nie sposób twierdzić, że w dacie podziału kwoty sprzedaży nieruchomości dokonanej przez sąd wszystkie zaległości alimentacyjne strony zostały spłacone. Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu odnośnie nieprawidłowo określonej kwoty istniejącego zadłużenia. Organ wyjaśnił, że nawet w rozliczeniu zwrotów świadczeń alimentacyjnych załączonych do odwołania na dzień 12 kwietnia 2018 r. widnieje kwota 7.241,12 zł należności głównej, która jest potwierdzona także innymi dowodami Biura Informacji Gospodarczej oraz rozstrzygnięciem organu I instancji. Umorzenie należności alimentacyjnych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje. Z treści przekazów pocztowych przedłożonych do Prezydenta Miasta Gdyni wynika, że strona otrzymała w lutym i marcu 2024 r. emerytury na kwoty netto odpowiednio: 997,01 zł i 1.081,93 zł. Powyższe dowodzi, że Komornik rozpoczął skuteczną egzekucję z emerytury strony, co oznacza możliwość zwrotu wypłaconych osobie uprawnionej i wymagalnych od strony świadczeń alimentacyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpoznanie sprawy zgodnie z wnioskiem z dnia 15 grudnia 2023 r. dotyczącym umorzenia długu alimentacyjnego, a także o zarządzenie wykonania wyroku od dnia złożenia wniosku, zarządzenie w wyroku umorzenia opłaty stosunkowej (komornika) od kwot pozostałych do wyegzekwowania. Zwrócił się ponadto o rzetelną analizę materiału dowodowego i podjęcie wniosków dotyczących istotnych dla sprawy czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie miał wpływu oraz szansy poprawy swojej sytuacji, w tym: całokształtu sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej skarżącego w całym okresie, tj. 24 lat do dnia wniesienia skargi włącznie; całokształtu przyczyn powstania długu i skutków jakie wynikały z utraty całego życiowego majątku, w tym bezdomności; całokształtu sytuacji zdrowotnej, w tym trwałych i przewlekłych skutków na stan zdrowia na obecny wiek 66 lat; całokształtu starań i efektów podjętych przez niego działań w celu spłaty długu zgodnie z możliwościami. Wniósł także o ustalenie przez Sąd kwoty długu do MOPS w Wejherowie i zobowiązanie organu do przedłożenia bilansu wszystkich kwot wypłaconych uprawnionej i kwot otrzymanych oraz wyegzekwowanych. Złożył także wniosek o ustanowienie zabezpieczenia i wstrzymanie egzekucji komorniczej alternatywnie o zobowiązanie wierzycieli do wycofania wniosku egzekucyjnego z uwagi na okoliczności podniesione w skardze oraz stan zdrowia. Ponadto wniósł o połączenie do wspólnego rozpoznania 3 wniesionych skarg na decyzje Kolegium dotyczących tych samych podmiotów, materiału dowodowego oraz uprawnionej do alimentów. Zwrócił się także o zobowiązanie Komornika przy Sądzie Rejonowym w Gdyni – I. M. – do przedłożenia pełnej dokumentacji długu do MOPS w Wejherowie w tym jego wysokości (od początku), kwot wyegzekwowanych od dłużnika oraz wypłaconych organowi, a także o zobowiązanie Komornika do przedłożenia dokumentacji długu do UM w Gdyni na okoliczność niedopełnienia obowiązków (przez 15 lat) i przestępstw w zw. z art. 231 k.k. Wniósł także o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego na wszystkie dowody, fakty i okoliczności w sprawie i ich związku z art. 30 ustawy, które zostały zignorowane przez Kolegium, a także o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność pozorowanego postępowania oraz rażącego niedopełnienia obowiązków i przestępstw urzędniczych wskazanych pracowników organu I i II instancji na okoliczność bezczynności, ignorowania dowodów, niedopełnienie obowiązków i inne; przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych lekarzy na okoliczność pozyskania wiedzy specjalnej odnośnie całej dokumentacji medycznej i efektu synergii, a także biegłego psychologa na okoliczność "efektu synergii w czasie", dopuszczenie innych dowodów na fakty i okoliczności wskazane w skardze. Złożył także wniosek o ustalenie przyczyn rażącego naruszenia art. 35 i 36 k.p.a. i wskazanie, że organy obu instancji dopuściły się bezczynności. Końcowo wniósł o zwrócenie przez Sąd z urzędu uwagi na możliwość popełnienia przestępstwa urzędniczego z art. 231 k.k. w związku z wieloaspektowym niedopełnieniem obowiązków służbowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. W ramach sprawowanej kontroli sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że w granicach badanej sprawy sąd zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję uwzględnia wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazano w art. 145 § 1 P.p.s.a. Materialnoprawną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2008 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm.; dalej jako: "ustawa"), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Ocena czy w danym przypadku zasadnie organy administracji odmówiły umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego wobec niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, wymaga uwzględnienia, że w preambule do wymienionej ustawy ustawodawca podkreślił, iż dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem członków ich rodziny wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. W związku z tym nie budzi wątpliwości, że przewidziana w art. 30 ust. 2 tej ustawy możliwość udzielenia, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, ulgi w spłacie należności wypłaconych tytułem świadczeń alimentacyjnych, stanowi wyjątek od zasady zawartej w art. 27 ust. 1 ustawy, który przewiduje obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Podkreślenia wymaga, że instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest wyjątkowa, co oznacza, iż w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji, muszą wystąpić szczególne okoliczności. Umorzenie należności powinno mieć miejsce, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być natomiast efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 lutego 2025 r., III SA/Kr 1938/24). Uznaniowy charakter tego rodzaju spraw oznacza, że umorzenie należności dłużnika nie jest obligatoryjne nawet w przypadku, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie takiej pomocy (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 marca 2025 r., II SA/Ol 882/24). Ustawodawca swobodnemu uznaniu właściwego organu pozostawił bowiem odmowę lub uwzględnienie wniosku dłużnika alimentacyjnego. Zakres swobody działania organu administracyjnego wynika z przepisu prawa materialnego, jakim jest art. 30 ust. 2 ustawy, a ograniczony jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, określonymi w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."). Stąd, aby uznać podjętą na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy decyzję za zgodną z przepisami prawa, jej wydanie musi zostać poprzedzone zgromadzeniem materiału dowodowego, pozwalającym na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranych dowodów (art. 80 k.p.a.) przez pryzmat ustalenia sytuacji zdrowotnej, dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, a następnie oceny tych okoliczności z punktu widzenia zasadności zastosowania ulgi w spłacie należności w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości, o co zwrócił się w tej sprawie skarżący. W ocenie Sądu rozstrzygając w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ administracji powinien w osnowie decyzji wyraźnie wskazać wysokość tych należności. Wymóg ten wynika zarówno z konieczności umożliwienia weryfikacji rozstrzygnięcia w ramach administracyjnego toku instancji czy w trakcie sądowej kontroli decyzji, jak i obowiązku konkretnego, wyraźnego wskazania rozstrzygnięcia w sprawie. Zarówno organ odwoławczy jak i sąd administracyjny muszą mieć zapewnioną możliwość kontroli rozstrzygnięcia albowiem nie można uznać za tożsame sytuacji w których zaległe należności wynoszą kilkadziesiąt czy kilkaset złotych oraz tych, w których przekraczają kilka tysięcy złotych. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i oczywistym jest, że ocena odmowy umorzenia kilkuset złotowej zaległości będzie inna niż ocena odmowy w sytuacji, gdy zaległość wynosi kilka tysięcy złotych przy takim samym lub zbliżonym dochodzie dłużnika alimentacyjnego. Także i sama strona postępowania ma prawo do weryfikacji swojej sytuacji i wiedzy o tym czy organ administracji orzekł odnośnie pełnej kwoty zaległości czy jedynie jakiejś części. Nie budzi bowiem w orzecznictwie i nauce postępowania administracyjnego wątpliwości, że rozstrzygnięcie decyzji powinno być jasne, wyraźne i precyzyjne tak, by ukształtowana rozstrzygnięciem sytuacja prawna adresata nie wywoływała żadnych wątpliwości (zob.: J. Borkowski, Decyzja administracyjna, Łódź – Zielona Góra, s. 61 – 62; L. Klat – Wertelecka, B. Kozicka, E. Pierzchała, Decyzja, postanowienie, ugoda w postępowaniu administracyjnym, Wrocław 2014, s. 33 – 35; wyrok WSA w Warszawie z 22 listopada 2012 r., II SA/Wa 1389/12). W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego bez wskazania ich wysokości, a organ odwoławczy decyzję tę utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że zobowiązanie obejmuje kwotę 7.241,12 zł plus odsetki ustawowe na dzień wydania decyzji 8.563,62 zł. Jednocześnie też organ ten wskazał, że B. Z. spłacił swoje zobowiązanie z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 12.010,78 zł. Z decyzji nie wynika jednak jaka jest relacja między wskazanym zobowiązaniem a dokonaną spłatą. Nie wiadomo czy kwota 12.010,78 zł dotyczy tych zaległości czy może innych, wcześniejszych spłat, które odmową umorzenia nie są objęte. Kolegium również nie odniosło się do wysokości kwoty, o której rozstrzygało. W uzasadnieniu decyzji mowa jest o wielkości długu wskazanej przez stronę - 7.241,12 zł) – lub 7.245 zł. Organ odwoławczy nie dokonał w tym zakresie żadnych własnych ustaleń, co w konsekwencji prowadzi do tego, że z jego decyzji nie wynika nawet kwota należności wypłaconych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie ma też mowy o odsetkach. Tym samym, nie wiadomo czego dotyczyło rozstrzygnięcie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy nadesłanych przez organy administracji znajduje się zaświadczenie wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni z dniu 3 stycznia 2024 r. z treści którego wynika, że stan zaległości z tytułu świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego wynosi 39.901,15 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi, a odsetki zaległe dla Funduszu Alimentacyjnego obejmują kwotę 32.270,86 zł. Rozbieżności wynikające z treści decyzji organu I i II instancji nie są możliwe do usunięcia na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co powoduje, że zaskarżona decyzja musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie wiadomo bowiem o czym orzekały organy administracji. Organom administracji orzekającym w sprawie umknęła także istotna okoliczność zawarta we wniosku skarżącego z dnia 15 grudnia 2023 r. (data wpływu do organu: 18 grudnia 2023 r.). Otóż B. Z. wnioskował o podjęcie postępowania ugodowego dotyczącego umorzenia (odstąpienia od egzekucji) w całości lub częściowo jego długu alimentacyjnego. Przy tak sformułowanym wniosku strony organ administracji mając na uwadze konstrukcję przepisu prawa materialnego na podstawie którego rozstrzygał sprawę oraz treść zasad ogólnych postępowania administracyjnego sformułowanych w art. 7 k.p.a. (zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli) i art. 9 k.p.a. (zasada informowania obywateli) powinien rozważyć także kwestię zastosowania innych ulg, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy. Poza umorzeniem należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przepis ten przewiduje także możliwość odroczenia terminu płatności lub rozłożenia tej należności na raty. Skoro zatem skarżący nie spełniał, według organów administracji, przesłanek do umorzenia należności powinny one rozważyć zastosowanie innych ulg, o których mowa w tym przepisie. W tym zakresie należało uwzględnić okoliczność zmiany sytuacji finansowej skarżącego i to, że aktualnie jest on osobą o ustabilizowanej sytuacji finansowej, co pozwala przyjąć, że byłby w stanie na bieżąco samodzielnie realizować swoje zobowiązania. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że bez znaczenia, z punktu widzenia przesłanek pozwalających na rozłożenie zaległych należności funduszu na raty jest również to jak długo, przy pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, będzie trwało spłacanie należności. Ustawodawca nie określił bowiem maksymalnego ani minimalnego okresu, w którym należności wypłacone osobie uprawnionej mają być zwrócone do funduszu. Istotne jest w tym wypadku wszak zaspokojenie wierzyciela, a nie czas realizacji zobowiązania przez dłużnika (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2013 r., I SA/Wa 2488/12). Ponadto, dokonując wykładni użytego w art. 30 ust. 2 ustawy sformułowania "uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną" dłużnika alimentacyjnego, należy mieć na względzie definicję dłużnika alimentacyjnego zawartą art. 2 pkt 3 tej ustawy. Według tego przepisu dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. A to oznacza, że co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo więc uzyskiwanie niskich dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że orzekające organy administracji nie ustaliły stanu faktycznego sprawy naruszając tym samym art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. regulujące obowiązki w zakresie gromadzenia i oceny dowodów, a także wskazane zasady ogólne: uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 in fine k.p.a.) i informowania stron (art. 9 k.p.a.). W efekcie zamiast uznania administracyjnego - zobowiązującego do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków - zastosowały niczym nie usprawiedliwioną dowolność. Rozstrzygając sprawę dokonały one także błędnej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do normy prawnej w tym przepisie zawartej, co przełożyło się bezpośrednio na wynik tego postępowania. Na wynik ten wpływ miało także ograniczenie się przez organy administracji wyłącznie do kwestii jednej z ulg wymienionych w art. 30 ust. 2 ustawy z pominięciem oceny możliwości odroczenia terminu płatności bądź rozłożenia należności na raty. Tym samym, przepis prawa materialnego została wadliwie zastosowany. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Prezydent Miasta Wejherowa, uwzględniając cel instytucji uregulowanych w art. 30 ust. 2 ustawy, ustali wysokość należności, a następnie ponownie dokona oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, mając przy tym na względzie ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. Przyjęte w tym zakresie stanowisko powinno być uzasadnione zgodnie z dyrektywami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.