II SA/Gd 1329/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 24 października 2024 r., nr SKO.421.430.2024 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Redzikowo z 23 września 2024 r., nr CUS.ZP.5210.323.2024 oraz umarza postępowanie administracyjne w sprawie. S. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 11 grudnia 2023 r. Wójt Gminy Słupsk przyznał skarżącej zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 października 2023 r. do 4 marca 2024 r. (dalej także: decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego). Z dniem 1 stycznia 2024 r. w województwie pomorskim, w powiecie słupskim zmieniono nazwę gminy Słupsk na gminę Redzikowo (§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2023 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy, Dz.U.2023, poz.1472). Pismem z 3 marca 2024 r. Wójt Gminy Redzikowo zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zmiany decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z 19 marca 2024 r. Wójt zmienił ostateczną decyzję o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, poprzez zmianę okresu obowiązywania zasiłku pielęgnacyjnego w ten sposób, że zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie przysługuje do dnia 30 czerwca 2024 r. (dalej także: decyzja z 19 marca 2024 r.). W dniu 24 czerwca 2024 r. organ powziął wiadomość, że skarżąca wraz z mężem od pewnego czasu przebywa na Ukrainie. Mając na uwadze powyższe Wójt Gminy Redzikowo zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, zmienionej decyzją z 19 marca 2024 r. Decyzją z 23 września 2024 r. Wójt Gminy Redzikowo uchylił decyzję o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, zmienioną decyzją z 19 marca 2024 r. w zakresie obowiązywania zasiłku pielęgnacyjnego wskazując, że w dniu 12 maja 2024 r. skarżąca opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wjechała ponownie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 20 sierpnia 2024 r. Zatem wyjazd trwał ponad 30 dni. W rezultacie z dniem 12 maja 2024 r. skarżąca utraciła uprawnienia do zasiłku. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją z 24 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję uwzględniając, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika zaś, że wyjazd skarżącej trwał dłużej niż 30 dni. W skardze na tak wydaną decyzję wniesiono o jej uchylenie i uchylenie decyzji ją poprzedzającej wskazując, że musiała wrócić na Ukrainę w trybie pilnym w wyniku Dekretu Prezydenta Ukrainy, w celu uzyskania nowych dokumentów o znacznym stopniu niepełnosprawności. Aby zaś komisja lekarska mogła wydać stosowne orzeczenie musiała przebywać w szpitalu na obserwacji przez okres 10 dni. Po przebytych dodatkowych innych badaniach w terminie późniejszym zostało jej wydane orzeczenie. Mąż, który udał się na Ukrainę jako niezbędny jej opiekun, po uzyskaniu orzeczenia udał się do Komisji Wojskowej w celu uzyskania zezwolenia na opuszczenie kraju. Skarżąca podkreśliła, że gdyby nie spełniła wymogów ww. dekretu, zostałyby na nich nałożone kary finansowe, następnie przepadek nieruchomości oraz zaoczny wyrok więzienia dla męża. Zdaniem skarżącej nie było możliwe załatwienie powyższych formalności w czasie krótszym niż 30 dni w kraju objętym pełnoskalową wojną. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany z zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zastrzeżeniem art 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a.") Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 24 października 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 23 września 2023 r. o uchyleniu decyzji z 11 grudnia 2023 r. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, zmienionej decyzją z 19 marca 2024 r. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jak wcześniej u.ś.r.), który stanowi że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że decyzja o zmianie albo uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, wydawana w oparciu o art. 32 ust. 1 u.ś.r., ma charakter konstytutywny. Decyzja taka powoduje zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu. Ponadto, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc, tj. od chwili jej wydania na przyszłość (por. wyroki NSA z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 15/15, z 26 października 2016 r. sygn. akt I OSK 2307/14, z 24 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2842/17 oraz z 17 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 896/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym zmiana decyzji w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r., tj. w trybie właściwym do zmiany decyzji o świadczeniach rodzinnych, możliwa jest wyłącznie w odniesieniu do decyzji pozostających w obrocie prawnym i niewykonanych w całości, tj. decyzji przyznających świadczenie na czas nieoznaczony bądź decyzji, których okres zasiłkowy jeszcze się nie zakończył. W rozpoznawanej sprawie okres zasiłkowy upłynął z dniem 30 czerwca 2024 r. Zatem brak było podstaw do zmiany - w dniu 23 września 2024 r. - decyzji z 11 grudnia 2023 r. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, zmienionej decyzją z 19 marca 2024 r. - na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. Zatem postępowania administracyjne w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, prowadzone na podstawie art. 32 u.ś.r., było w dacie orzekania przez Wójta Gminy Redzikowo bezprzedmiotowe i powinno było zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skoro świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało skarżącej do 30 czerwca 2024 r., to 23 września 2024 r., nie istniały już uprawnienia skarżącej, mogące być przedmiotem rozpoznania w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji, rozważania organów obu instancji dotyczące merytorycznych aspektów utraty prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w niniejszym postępowaniu nie miały żadnego znaczenia prawnego, a co za tym idzie - nie było powodów, aby odnosić się w tym zakresie do zarzutów skargi. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponadto, Sąd - stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego - umorzył je stosownie do art. 145 § 3 P.p.s.a. Sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.