II SA/Gd 1337/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 31 października 2024 r., znak sprawy 010070/680/6004692/2023 w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia z programu "Dobry Start" 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 marca 2024 r., znak sprawy 010070/680/6004692/2023, 2. umarza postępowanie administracyjne. Zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) decyzją z 8 marca 2024 r.: 1) zmienił Pani T. L. (Skarżąca) wysokość świadczenia "Dobry Start" przyznanego na syna H. L. w informacji z 21 lipca 2023 r. – z kwoty 300 zł na 150 zł; 2) nakazał zwrócić kwotę 150 zł jako nienależnie pobraną. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt IIC 3306/22 ustalono, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry Start" w przypadku, gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia "Dobry Start" ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia, tj. 150 zł. Prezes ZUS po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji argumentując, że z dokumentacji wynika, że wniosek o świadczenie z programu "Dobry Start" na dziecko na okres świadczeniowy 2023/2024 Skarżąca zgłosiła w dniu 1 lipca 2023 r. O przyznaniu świadczenia poinformowano Skarżącą 21 lipca 2023 r. Ojciec dziecka Pan M. L. 28 grudnia 2023 r. wystąpił z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na okres 2023/2024 i dołączył do niego wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku sygn. akt II C 3306/22 z 12 stycznia 2023 r. (prawomocny od 20 stycznia 2023 r.), z którego wynika, że sąd orzekł o pozostawieniu władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom ustalając naprzemienną opiekę obojga rodziców nad dzieckiem. W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia dobry start ustala się każdemu z rodziców w wysokości: połowy kwoty przysługującego świadczenia. Wobec faktu, że w sprawie jest wyrok sądu, w którym sąd wprost określił zasady sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym konkretnie ustalił opiekę naprzemienną, ZUS jako organ administracyjny zobowiązany jest do uwzględniania prawomocnych orzeczeń sądu przy rozpatrywaniu uprawnień do świadczeń. Brak wniosku ojca dziecka o ww. świadczenie nie stanowi przesłanki do przyznania świadczenia Skarżącej w pełnej wysokości. Pełną wysokość kwoty świadczenia na dziecko, które znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców można otrzymać w sytuacji, gdy oboje rodzice zgłoszą do ZUS wniosek o to świadczenie. Organ stwierdził także, że to na Skarżącej, jako na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedłożenia dokumentów - w szczególności prawomocnych orzeczeń sądu, które mogą mieć wpływ na prawo lub wysokość świadczenia "Dobry Start". We wniesionej do Sądu skardze Skarżąca decyzji Prezesa ZUS zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się w: zaniechaniu przez organ I instancji podjęcia wszystkich działań koniecznych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poczynienia ustalenia stanu faktycznego z pominięciem kwestii dotyczących przeznaczenia świadczenia "Dobry Start" na wydatki związane z uczęszczaniem syna do szkoły; art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, wyrażające się w zaniechaniu przez organ I instancji, a w ślad za nim również przez organ II instancji zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz zaniechanie umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz materiałów; naruszenie prawa materialnego tj.: § 28 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry Start" poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędne uznanie, że świadczenie "Dobry Start" wypłacone w kwocie 300 zł, po pomniejszeniu o kwotę 150 zł stanowi nienależne pobrane świadczenie; § 29 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry Start" poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że świadczenie "Dobry Start" wypłacone w kwocie 300 zł, po pomniejszeniu o kwotę 150zł stanowi nienależne pobrane świadczenie. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organ II instancji w ślad za organem I instancji oparł swoją decyzję tylko i wyłącznie o wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z 12 stycznia 2023 r., wskazując tylko i wyłącznie, że w niniejszym orzeczeniu ustalono opiekę naprzemienną obydwojga rodziców. Przy czym, doszło do całkowitego pominięcia przeznaczenia pobieranego świadczenia wychowawczego co stanowi kluczowe zdarzenie w niniejszej sprawie. W powyższym zakresie organy nie dokonały żadnych ustaleń. Skarżąca podniosła również, że w żaden sposób nie miała możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, na przykład poprzez złożenie wniosków dowodowych oraz wypowiedzenie się do zebranego materiału przed wydaniem decyzji zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji. Podkreślono także, że niniejsze świadczenie zostało w pełni przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, tj. na wszelkie opłaty związane z uczęszczaniem syna do szkoły. Zdaniem Skarżącej, okoliczność na co zostało przeznaczone wypłacone świadczenie wychowawcze, ma istotny wpływ na ocenę czy świadczenie to mogło być nienależnie pobrane. Prezes ZUS odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Podstawą prawną przyznania spornego świadczenia były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry Start" (Dz.U. z 2021 r., poz. 1092), dalej jako "rozporządzenie", wydanego na podstawie art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r., o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r., poz. 177 ze zm. - dalej jako "ustawa o wspieraniu rodziny"). Zgodnie z § 5 rozporządzenia, świadczenie dobry start przysługuje osobom, o których mowa w § 4 ust. 1, w wysokości 300 zł (ust. 1). Stosownie natomiast do § 4 ust. 1 rozporządzenia świadczenie to przysługuje: rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych - raz w roku na dziecko (pkt 1) oraz osobom uczącym się - raz w roku (pkt 2). Świadczenie dobry start przysługuje w związku z rozpoczęciem roku szkolnego do ukończenia przez dziecko lub osobę uczącą się wieku określonego w § 4 ust. 2. Celem przedmiotowego świadczenia jest zatem częściowe zrekompensowanie rodzicom wychowującym dzieci wydatków ponoszonych na ich edukację w związku z rozpoczęciem roku szkolnego. Cel ten służy zaspokojeniu potrzeb dziecka związanych z rozpoczęciem roku szkolnego poprzez udzielenie wsparcia na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem przez dziecko roku szkolnego, a więc wydatków ponoszonych także przez rzeczywistych opiekunów dziecka (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 grudnia 2024 r., II SA/Bd 710/24). W myśl § 8 rozporządzenia, postępowanie w sprawie świadczenia dobry start prowadzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia dobry start nie wymaga wydania decyzji (§ 15 ust. 1 rozporządzenia). W sprawach odmowy przyznania świadczenia dobry start, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia dobry start oraz nienależnie pobranego świadczenia dobry start Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (§ 15 ust. 4 rozporządzenia). Stosownie do treści § 29 rozporządzenia osoba, która pobrała nienależnie świadczenie dobry start, jest obowiązana do jego zwrotu (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenie dobry start uważa się: 1) świadczenie dobry start wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; 2) świadczenie dobry start wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia; 3) świadczenie dobry start wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona do tego świadczenia, z przyczyn niezależnych od organu, który przyznał to świadczenie. W § 30 rozporządzenia wskazano, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozporządzeniu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735). Z unormowań k.p.a. wynika natomiast, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Stoją także na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy zobligowane są w sposób wyczerpujący zebrać i wnikliwie rozpatrzyć cały materiał dowodowy, mając na względzie fakt, że dana okoliczność może zostać uznana za udowodnioną dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Kompletny materiał dowodowy powinien stanowić następnie podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wyniki ustaleń poczynionych przez organy orzekające obu instancji winny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w art. 107 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, decyzja administracyjna powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej (art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.) Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie prawne decyzji nie może ograniczać się wyłącznie do powołania przez organ wydający decyzję jednostkowego przepisu prawa czy też ogólnego wskazania daty, tytułu i publikatora aktu prawnego, na podstawie którego podjęte zostało rozstrzygnięcie. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi w postępowaniu administracyjnym realizację zasady przekonywania, unormowanej w art. 11 k.p.a., według której organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 grudnia 2024 r., II SA/Bd 710/24). Sporządzanie uzasadnienia jest silnie powiązane z realizacją zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Na pierwszy plan wysuwa się w tym zakresie, wyrażona w art. 11 k.p.a., zasada przekonywania (zob. wyr. WSA w Poznaniu z 7 grudnia 2010 r., II SA/Po 299/10). Stosownie do tej zasady, organ administracji publicznej obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności podjętego rozstrzygnięcia jest właśnie uzasadnienie (wyr. NSA z 6 stycznia 1994 r., SA/Wr 806/93, Prok. i Pr. - wkł. 1995, Nr 2, poz. 57; wyr. WSA w Warszawie z 6 listopada 2006 r., IV SA/Wa 1374/06; wyr. WSA w Olsztynie z 6 maja 2014 r., II SA/Ol 256/14; wyr. WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2015 r., II SA/Bd 82/15; wyr. WSA w Łodzi z 14 września 2022 r., I SA/Łd 390/22). Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (wyr. WSA w Warszawie z 16 listopada 2004 r., I SA 1128/03 oraz z 7 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1245/08). Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (wyr. WSA w Warszawie z 17 lutego 2006 r., VI SA/Wa 985/05), gdyż sytuacja taka może mieć wpływ na wynik sprawy (wyr. WSA w Białymstoku z 25 marca 2014 r., II SA/Bk 1015/13). W rozpoznawanej sprawie decyzje wydane przez organy obu instancji nie zawierają uzasadnień odpowiadających opisanym powyżej wymogom k.p.a. Istotne jest przy tym, że decyzje te rozstrzygają dwie odrębne sprawy administracyjne – sprawę zmiany wysokości świadczenia oraz sprawę nienależnie pobranego świadczenia. W tej drugiej kwestii w ogóle brak jest uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięć organu obu instancji, co samo w sobie powoduje konieczność ich eliminacji decyzji z obrotu prawnego, natomiast uzasadnienie zmiany wysokości świadczenia ogranicza się jedynie do wskazania wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 12 stycznia 2023 r. oraz opisania przebiegu postępowania w sprawie, pomijając całkowicie wyjaśnienie podstawy prawnej zmiany wysokości świadczenia. Znamienne jest również, że żadna z decyzji nie wskazuje podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienie nie są w tej sprawie jedynymi uzasadniającymi uchylenie decyzji organów obu instancji. Decyzja organu I instancji wydana został także z naruszeniem art. 61 § 4 k.p.a., w myśl którego o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Obowiązek powiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, a także o zakresie tego postępowania, stanowi wypełnienie gwarancji procesowych strony danego postępowania, wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Obowiązek ten ma umożliwić stronie postępowania realizację określonych przepisami prawa uprawnień procesowych, mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy, a więc czynności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2024 r., I OSK 3039/23). Prowadzące postępowanie organy obu instancji nie zapewniły także Skarżącej czynnego udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwiły jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.). Naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego (zasada zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu) także prowadzić musi do eliminacji z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji. Niezrozumiałe jest także powołanie się przez Prezesa ZUS na § 5 ust. 2 rozporządzenia jako na podstawę zmiany wysokości świadczenia. Przepis ten wskazuje jedynie, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia dobry start ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia. Nie upoważnia on organów administracji do wydawania decyzji w sprawie zmiany wysokości spornego świadczenia. Podzielić należy pogląd, że w sprawie nie może umknąć charakter prawny decyzji zmieniającej uprzednio ustalone (przyznane) prawo do świadczenia. W tej materii należy odwołać się do poglądów judykatury wypowiedzianych na gruncie świadczenia wychowawczego określonego w ustawie z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 421 - ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). W przypadku świadczenia wychowawczego, podobnie jak w przypadku świadczenia "Dobry Start", przewidziano bowiem (art. 13a ust. 1 i ust. 4 ww. ustawy), że przyznanie przez ZUS świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji, jednakże w sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do tego świadczenia oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ZUS wydaje decyzję. Wprawdzie powołana ustawa, w przeciwieństwie do mającego zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenia określa jednak przesłanki, w których nastąpić może zmiana lub uchylenie prawa do przyznanego świadczenia (por. art. 27), to jednak sam charakter prawny decyzji wydanej w tym przedmiocie (zmiany/uchylenia ustalonego wcześniej prawa) jest tożsamy w przypadku każdego ze świadczeń. Powyższe pozwoliło wykorzystać dorobek orzeczniczy wypracowany na gruncie sporów o świadczenie wychowawcze. W orzecznictwie tym podkreśla się, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem wobec postępowania zakończonego materialnoprawną czynnością ustalenia prawa do tego świadczenia. W wyroku z 30 listopada 2023 r., I OSK 209/22 NSA wskazał, że decyzja zamieniająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. odpowiednik § 15 ust. 4 rozporządzania), ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość, od daty wydania decyzji). Stanowisko to znajduje obecnie aprobatę w orzecznictwie sądów administracyjnych i skład orzekający w niniejszej sprawie również je podziela. Pogląd ten jest także wyrażany w piśmiennictwie (por. m.in. R. Prokop [w:] Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, red. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, LEX/el. 2019, art. 27). Tym samym w trybie art. 27 ustawy (określającym przesłanki uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego) nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane (por. wyrok WSA w Łodzi z 28 marca 2025 r., II SA/Łd 106/25). Tożsame stanowisko prezentowane jest także w najnowszym orzecznictwie NSA. Dostrzec należy, że Sąd ten w wyroku z 30 listopada 2023 r., I OSK 172/22 wskazał, że jakkolwiek w trybie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie będzie podlegało uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego, które zostało już skonsumowane, to nie stanowi to przeszkody, aby organ wdrożył, na podstawie art. 25 ust. 1 tej ustawy postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i doprowadził do orzeczenia o jego zwrocie decyzją administracyjną. NSA wywiódł, że przedstawione w uzasadnieniu tego wyroku rozumienie relacji ww. przepisów (art. 27 i art. 25 ust. 1) istotnie ogranicza prawną doniosłość rozstrzygnięcia podejmowanego w trybie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (uchylenie/zmiana prawa do świadczenia), przewidując możliwość jego wydania jedynie w okresie gdy jeszcze nie ekspirowało rozstrzygnięcie przyznające prawo do świadczenia wychowawczego, a tym samym prawo to nie zostało całkowicie skonsumowane (por. też wyrok NSA z 28 lipca 2023 r., I OSK 1014/21). Podzielając zaprezentowane wyżej poglądy i przenosząc je na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skoro świadczenie "Dobry Start" jest przyznawane raz w roku (§ 4 ust. 1 rozporządzenia) oraz zostało ono wypłacone, jak należy zakładać, Skarżącej najpóźniej we wrześniu 2023 r., to w dacie orzekania organu w tej sprawie świadczenie to zostało już całkowicie "skonsumowane". Z uwagi na powyższe oraz przy uwzględnieniu przedstawionego wyżej konstytutywnego charakteru prawnego decyzji zmieniającej prawo do świadczenia działającej ze skutkiem ex nunc (na przyszłość od jej wydania), brak było podstaw, aby uznać kontrolowane decyzje za niewadliwe, skoro decyzja zmieniająca dotyczyła prawa już skonsumowanego (zrealizowanego) - por. w tym względzie podobne orzeczenia: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 lipca 2024 r., II SA/Go 105/24; wyrok WSA w Krakowie z 13 sierpnia 2024 r.; III SA/Kr 728/24, wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 lipca 2024 r., II SA/Go 97/24 oraz II SA/Go 104/24). W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że postępowanie ZUS w sprawie zmiany wysokości świadczenia z programu "Dobry Start" przyznanie Skarżącej pismem z 21 lipca 2023 r. było bezprzedmiotowe. Odnosząc się natomiast do tej części zaskarżonej decyzji, w której orzeczono o zwrocie kwoty 150 zł tytułem nienależnie pobranego świadczenia – poza wadami tego rozstrzygnięcia opisanymi wyżej, Sąd rozpoznający sprawę podziela wyrażone w skardze i orzecznictwie stanowisko, że przepisów o nienależnie pobranym świadczeniu, w szczególności § 29 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, nie można interpretować ani stosować w sposób, który prowadziłby do rezultatów niedających się pogodzić z ratio legis regulacji prawnej. W szczególności, skoro świadczenie to jest wypłacane na potrzeby dziecka, to należy wziąć pod uwagę czy świadczenie zostało spożytkowane w taki właśnie sposób. Trzeba bowiem pamiętać, że świadczenie "Dobry Start" służyć ma dziecku i do niego jest w rzeczywistości skierowane. Rodzic jest jedynie podmiotem, któremu z formalnego punktu widzenia przysługuje prawo do pobrania świadczenia i które powinien spożytkować na potrzeby dziecka. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji okazały się zatem wadliwe. Zgromadzony materiał dowodowy nie uprawniał organu do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, z pominięciem oceny czy środki przyznane i wypłacone na podstawie przyznanego uprzednio prawa do świadczenia zostały wykorzystane zgodnie z celem, jaki został przez prawodawcę określony dla tego rodzaju świadczeń. Tylko poczynienie takich ustaleń uprawnia do oceny, czy było ono nienależnie pobrane. W sytuacji ustalenia przez organ przeznaczenia środków pochodzących ze świadczenia na pokrycie wydatków związanych z potrzebami dziecka uzasadnione stałoby się ustalenie, że w sprawie nie zaistniała podstawa do uznania świadczenia za nienależnie pobrane (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 czerwca 2024 r., II SA/Gl 412/24). Rację ma Skarżąca, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie wykazały w żaden sposób, aby otrzymane przez Skarżąca świadczenie nie zostało spożytkowane na potrzeby dziecka związane z obowiązkiem szkolnym. Brak było zatem podstaw do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, a prowadzone postępowanie – wobec braku jakichkolwiek dowodów nieprawidłowe spożytkowanie świadczenia, uznać należy również za bezprzedmiotowe w tym zakresie. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia z programu "Dobry Start" i uznania części świadczenia za nienależnie pobrane stwierdzając, że zostały one wydane z istotnym naruszeniem wskazanych w uzasadnieniu przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które to naruszenia maja istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Ponadto Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył jednocześnie postępowanie. Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił bowiem aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na wniosek Prezesa ZUS zawarty w odpowiedzi na skargę. Stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Przywołane orzecznictwo dostępne jest w Centralnej Bzie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenie.nsa.gov.pl.