II SA/Gd 167/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. SKO Gd/8/23 w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić sporządzenia uzasadnienia wyroku. W dniu 2 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygn. II SA/Gd 167/24 oddalający skargę L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 7 grudnia 2023 r. o sygn. SKO Gd/8/23 w przedmiocie warunków zabudowy. Wyrok wydano na rozprawie. Pismem z 25 października 2024 r., nadanym do Sądu w dniu 28 października 2024 r., skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie ww. wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie tego uzasadnienia. Wobec braku podpisu skarżącego na ww. wniosku wezwano skarżącego do podpisania wniosku znajdującego się w aktach sprawy bądź do nadesłania wniosku zawierającego własnoręczny, oryginalny podpis – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wobec niepodjęcia dwukrotnie awizowanej przesyłki, na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. przesyłkę zwrócono do Sądu, gdzie została uznana za doręczoną w dniu 2 grudnia 2024 r. A zatem 7-dniowy termin do usunięcia braku formalnego pisma upłynął 9 grudnia 2024 r. W tym terminie skarżący nie usunął braku swojego pisma. Zarządzeniem z 17 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku pozostawił bez rozpoznania wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W piśmie z 10 stycznia 2025 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie, a także załączył własnoręcznie podpisany wniosek z 25 października 2024 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Postanowieniem z 2 kwietnia 2025 r. sygn. II OZ 446/25 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 grudnia 2024 r. wskazując, że na pierwszej stronie przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie znajdują się adnotacje o jej awizowaniu odpowiednio w dniach 18 listopada 2024 r. i 26 listopada 2024 r., a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się informacja o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej (nazwa placówki). Brak jest natomiast informacji o miejscu, w którym w dniu 18 listopada 2024 r. umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w tej placówce. Powyższe koresponduje z podnoszoną w zażaleniu okolicznością braku awizowania przedmiotowej przesyłki pod adresem skarżącego. Ze względu na doniosłe skutki procesowe powiązane z tzw. zastępczym trybem doręczenia nie może być żadnych wątpliwości, że wszystkie warunki określone w art. 73 p.p.s.a. zostały spełnione. W niniejszej sprawie takie wątpliwości zachodzą, zatem istnieje obawa ograniczenia stronie prawa do sądu z uwagi na uchybienia, których strona dopuściła się bez własnej winy. Po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z faktem, iż wraz z otrzymanym odpisem zarządzenia z 17 grudnia 2024 r. (w dniu 3 stycznia 2025 r.) skarżący dowiedział się o wezwaniu i w terminie 7 dni, tj. w dniu 10 stycznia 2025 r., nadał do Sądu zażalenie oraz dokonał czynności, której nie wykonał w pierwotnym terminie (tj. nadesłał podpisany wniosek z 25 października 2024 r.), należy uznać, że skarżący usunął brak formalny swojego wniosku z 25 października 2024 r., co skutkowało możliwością rozpoznania tego wniosku. Następnie Sąd przypomniał, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby przesłanki, o których mowa w art. 87 p.p.s.a. były spełnione łącznie. W braku spełnienia którejkolwiek z przesłanek następuje odmowa przywrócenia terminu, bądź też, w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego, jego odrzucenie. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie wyroku zapadłego w dniu 2 października 2024 r. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Powołując się na orzecznictwo Sąd wyjaśnił, że strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. W przypadku choroby należy zatem wykazać, że choroba była takiego rodzaju, że uniemożliwiała wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie (zob. wyrok NSA z 25 października 2023 r. sygn. III OZ 522/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwiła dokonanie czynności, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W odróżnieniu od nagłej choroby, która często nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę - osobiście lub przez domownika (zob. wyrok WSA w Warszawie z 5 października 2022 r. sygn. VI SA/Wa 1750/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący upatruje braku swojej winy w dochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w tym, że jest osobą w podeszłym wieku, z czego wynika jego obniżona zdolność koncentracji i zwiększona podatność na błędy. Jak sam przyznaje omyłkowo odłożył zawiadomienie o rozprawie wśród innych dokumentów i zaniechał dalszych czynności opierając się na wierze, że jego sprawa zostanie rozpoznana w innym terminie. Skarżący stwierdził, że opóźnienie wynikało wyłącznie z jego stanu zdrowia, wieku oraz nieuwagi. Tymczasem, co nie jest kwestionowane w sprawie, skarżący odebrał zawiadomienie o rozprawie w dniu 16 sierpnia 2024 r., w którym zawarto pouczenie, które w punkcie 2 wyraźnie wskazuje, że w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. W konsekwencji Sąd uznał, że skarżący – jako inicjator niniejszego postępowania sądowego, pomimo prawidłowego zawiadomienia, nie dochował należytej staranności i tym samym uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie z 16 kwietnia 2025 r. postanowieniem z 19 sierpnia 2025 r. sygn. II OZ 1156/25 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. W uzasadnieniu Sąd II instancji zauważył, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy. Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Co istotne, przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. NSA zauważył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktrynie utrwalony jest także pogląd, zgodnie z którym nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu - choroba musi mieć charakter niespodziewany lub musi wystąpić nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Konieczne jest wykazanie, że choroba wnioskodawcy była takiego rodzaju, że nie pozwoliła na wręczenie inną osobą, a tym bardziej jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie. W przypadku powoływania się we wniosku o przywrócenie terminu na problemy zdrowotne istotne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania (zob. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2024 r., sygn. akt I OZ 282/24; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 464-466, nb 5 pkt 1 i 16). W ocenie NSA, Sąd I instancji właściwie ocenił, że okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej jaką było złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego wyroku. Stanowisko zawarte w złożonym zażaleniu nie może zmienić powyższego zapatrywania. Podkreślono, że to wniosek strony i argumentacja w nim zawarta jest podstawą czynienia ustaleń. Tymczasem skarżący dopiero w zażaleniu podjął dalszą próbę wykazania braku winy w uchybieniu terminu wskazując na liczne choroby i objawy z tym związane. Argumentacja w tym zakresie w chwili obecnej nie może jednak odnieść zamierzonego skutku. NSA uznał, że to nie sytuacja zdrowotna i nagłe pogorszenie stanu zdrowia skarżącego były przyczyną uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, lecz niedostateczna staranność skarżącego w prowadzeniu własnych spraw. Następnie NSA odniósł się do tego, że w zażaleniu wskazano, iż skarżący nie miał możliwości powierzenia czynności innej osobie, jednakże nie wiadomo, czy chodzi o profesjonalnego pełnomocnika, czy posłużenie się inną osobą celem nadania przesyłki na poczcie. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika nadto, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Formułując ww. twierdzenie skarżący nie wyjaśnił, jakie przeszkody istniały, aby powierzyć wysłanie korespondencji żonie. Jeszcze raz należy zaakcentować, że to błędne przekonanie strony o terminie rozprawy, wynikające z nieuwagi, było zasadniczym powodem niedopełnienia czynności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 141 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 3). W sprawie o sygn. II SA/Gd 167/24 tutejszy Sąd wydał wyrok w dniu 2 października 2024 r. Wyrok oddalał skargę i zapadł na rozprawie, a zatem w myśl przywołanych powyżej przepisów strony mogły wystąpić o uzasadnienie wyroku w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku, a więc do dnia 9 października 2024 r. włącznie. Jak wynika z akt sprawy w ww. ustawowym terminie żadna ze stron nie złożyła takiego wniosku, co skutkuje brakiem możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, a w konsekwencji będzie prowadziło do uprawomocnienia się wyroku Sądu I instancji. Pismem z 25 października 2024 r., nadanym do Sądu w dniu 28 października 2024 r. (a zatem 19 dni po terminie), skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie ww. wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie tego uzasadnienia. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z wyżej opisanym postanowieniem NSA z 19 sierpnia 2025 r. sygn. II OZ 1156/25 postanowienie tutejszego Sądu z 16 kwietnia 2025 r. sygn. II SA/Gd 167/24 o odmowie skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stało się prawomocne. Wobec braku przywrócenia terminu do dokonania czynności (złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia) wniosek skarżącego nadany w dniu 28 października 2024 r. jest bezskuteczny. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 141 § 2 zdanie pierwsze oraz § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku o sygn. II SA/Gd 167/24 z 2 października 2024 r.