II SA/Gd 171/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2018 r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu A. Ł. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 171/17 w sprawie ze skargi A. Ł. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska Delegatura z dnia 20 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie uregulowania stanu formalno – prawnego związanego ze zbieraniem odpadów postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 171/17. Skarżący A. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 20 czerwca 2016 r., nr [..]. W dniu 14 czerwca 2017 r. skarżący złożył w Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomoc w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata, stwierdzając, że przedstawienie przez skarżącego swojej sytuacji majątkowej w sposób niepełny wraz z okolicznością posiadania przez osoby wspólnie z nim gospodarujące oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym oznacza, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez skarżącego, postanowieniem z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 171/17, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2017 r., stwierdzając, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Następnie, po wystosowanym przez Sąd do skarżącego w dniu 29 grudnia 2017 r. wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem skarżący, w dniu 26 stycznia 2018 r., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w tym w zakresie opłaty kancelaryjnej. W złożonym wniosku skarżący wskazał, że z uwagi na zły stan majątkowy nie jest w stanie ponieść opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Podkreślił, że jest na utrzymaniu rodziców, którzy co miesiąc otrzymują emeryturę w łącznej wysokości 2742 zł. On sam otrzymuje dochód z prac dorywczych w wysokości 200 zł miesięcznie. Skarżący, jak wskazał, posiada działkę rolną o powierzchni 2,2 ha, o wartości 60 000 zł, którą nabył za pieniądze pochodzące z darowizn. Skarżący i jego rodzice miesięcznie przeznaczają kwotę: 1200 zł na wyżywienie; 500 zł na rachunki (prąd, gaz, woda itd.) oraz 700 zł na zakup lekarstw. Skarżący cały uzyskany przez siebie dochód przeznacza na własne potrzeby a część wydatków z tego tytułu, w wysokości 200 zł, pokrywają jego rodzice. Referendarz sądowy, uznając złożone przez skarżącego oświadczenie za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, zarządzeniem z dnia 5 lutego 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), wezwał skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń. Powyższe wezwanie skarżący otrzymał w dniu 23 lutego 2018 r. a tym samym termin do jego wykonania upływał dla skarżącego w dniu 2 marca 2018 r. W terminie tym skarżący nie udzielił odpowiedzi na wystosowane do niego wezwanie a w dniu 2 marca 2018 r. uiścił na rachunek bankowy Sądu kwotę 100 zł tytułem należnej opłaty kancelaryjnej. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 171/17, odmówił zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 sierpnia 2017 r., wskazując, że skarżący poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej i rodzinnej a tym samym nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Od postanowienia tego skarżący wniósł sprzeciw wskazując, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił swoją trudną sytuację materialną a referendarz nie wziął tego pod uwagę i nie przeanalizował w należyty sposób podanych informacji. Zobowiązania referendarza do przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń nie był zaś w stanie wykonać, gdyż przedłożenie szeregu dokumentów w terminie 7 dni było po prostu nierealne. Wyciągi i zaświadczenia z banków, co do posiadanych rachunków bankowych i lokat oraz zaświadczenia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa są możliwe do uzyskania, jednakże w terminie o wiele dłuższym. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez A. Ł. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - nie zasługiwał na pozytywne rozpoznanie. Zauważyć na wstępie należy, że podlegający w niniejszej sprawie rozpoznaniu wniosek skarżącego jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 171/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 14 czerwca 2017 r., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 171/17, mocą którego odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata. W związku z tym wniosek skarżącego z dnia 26 stycznia 2018 r. podlegał rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369). Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca odmienną - niż przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku - ocenę sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Dlatego też, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Prawidłowa ocena przesłanek z art. 246 powinna uwzględniać także stan rodzinny wnioskodawcy ubiegającego się o prawo pomocy a co za tym idzie, również wykaz i sytuację zarobkową (dochody) osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą (zob. postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 373/08, Legalis). Co więcej, strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 ustawy, co do zasady, nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Z uwagi na powyższe nie można uznać skarżącego za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący prowadzi bowiem w dalszym ciągu wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, którzy otrzymują co miesiąc emeryturę, zaś on sam nadal uzyskuje dochód z prac dorywczych. Zauważyć jednocześnie należy, że strona żądająca przyznania prawa pomocy powinna w tym celu złożyć na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa, który zgodnie z dyspozycją art. 252 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zgodnie zaś z art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niezastosowanie się do wezwania wystosowanego na podstawie art. 255 ustawy wyklucza zaś przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 227/11, Legalis). Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne i nie jest wystarczające do oceny zasadności wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 718/11, Legalis). Na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd dokonuje oceny oświadczeń strony uzupełnionych ewentualnie w trybie art. 255 ustawy. Sąd, orzekając w przedmiocie prawa pomocy, opiera swe rozstrzygnięcie na aktach postępowania w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy, a zatem, dokonując oceny w zakresie spełnienia przez stronę przesłanek z art. 246 ustawy, sąd bierze pod uwagę każdorazowo aktualny stan sprawy z daty orzekania, uwzględniając treść oświadczeń strony zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także treść dokumentów załączonych do tego wniosku i ewentualnie zgromadzonych w trybie art. 255 ustawy. Sąd może uzupełnić obraz sytuacji bytowej strony ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy jedynie o informacje i dane wynikające z akt sprawy. Wyjaśnić przy tym należy, że wezwanie referendarza dotyczyło złożenia nie tylko dokumentów, ale także stosownych oświadczeń. Skarżący zaś nie złożył ani żądanych dokumentów, ani jakichkolwiek oświadczeń, przez co uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej i rodzinnej, a w konsekwencji nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy. W dniu 2 marca 2018 r. skarżący złożył jedynie wyjaśnienia na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, które nie zawierały informacji we wskazanym w zarządzeniu referendarza z dnia 5 lutego 2018 r. zakresie. Również w sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżący nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 165, art. 246 § 1 i art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.