II SA/Gd 175/25

WyrokWSA w Gdańsku2025-05-14

Skład orzekający: Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Asesor WSA Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpoznając sprawę świadczenia pielęgnacyjnego, prawidłowo zinterpretowało i zastosowało wiążącą ocenę prawną sądów administracyjnych, w szczególności dotyczącą związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia, uwzględniając zmianę stanu faktycznego polegającą na zaprzestaniu sprawowania opieki?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ ten naruszył prawo, nie stosując się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednich orzeczeniach sądów administracyjnych. Sądy te jednoznacznie przesądziły, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym mężem uniemożliwiał skarżącej podjęcie zatrudnienia, co stanowiło bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Kolegium błędnie zinterpretowało zmianę stanu faktycznego (zaprzestanie opieki) jako dowód na brak konieczności sprawowania opieki w przeszłości, ignorując fakt, że ocena prawna dotyczyła okresu sprawowania opieki.
Stan faktyczny
Skarżąca E.T. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy administracji dwukrotnie odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką oraz na pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny uchylały decyzje organów, wskazując na konieczność przyznania świadczenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie odmówiło przyznania świadczenia, uznając, że po zaprzestaniu opieki nad mężem (kwiecień 2024 r.) skarżąca nie podjęła zatrudnienia z wyboru życiowego, a nie z konieczności opieki.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2025 r., sygn. akt SKO Gd/4238/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej E. T. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pani E.T. (dalej: Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 17 stycznia 2025 r., nr SKO Gd/4238/24, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Sekcji ds. Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z 7 października 2021 r., nr 1802/ŚR/2021, wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta M., o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 8 grudnia 2020 r. Skarżąca złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem W.T. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że mąż skarżącej, W.T. (ur. 21 maja 1957 r.) legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z 28 września 2020 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 30 września 2022 r. W orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26 sierpnia 2020 r. W orzeczeniu wskazano także, że W.T. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z dołączonego do wniosku wykazu czynności opiekuńczych wynika, że Skarżąca w ramach sprawowanej opieki codziennie pomaga mężowi w czynnościach higienicznych, smaruje go kremami przeciw odparzeniom, przygotowuje ubrania i pomaga w ubieraniu, trzy razy dziennie mierzy ciśnienie, poziom glukozy i podaje insulinę, leki, kilka razy dziennie przygotowuje i podaje posiłki zgodnie ze ścisłą dietą, sprząta, pierze, prasuje, w razie potrzeby umawia i uczestniczy w wizytach lekarskich, opłaca rachunki, robi zakupy i realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, czyta książki i pisma urzędowe, układa do snu, wykonuje masaże i oklepuje, czuwa podczas snu. Organ I instancji w oparciu o złożony wniosek oraz przeprowadzony w dniu 12 listopada 2020 r. wywiad środowiskowy ustalił, że Skarżąca mieszka wspólnie z mężem W.T., który choruje na przewlekłą niewydolność krążenia, nadciśnienie tętnicze, otyłość, nefropatię cukrzycową, cukrzycę typu 2, regularnie jest dializowany. Mąż Skarżącej porusza się samodzielnie i nie korzysta z przedmiotów ortopedycznych, samodzielnie spożywa przygotowane wcześniej posiłki, bez opieki Skarżącej pozostaje jedynie w trakcie dializ. Mąż Skarżącej posiada troje rodzeństwa, które jednak nie może się nim opiekować z powodu wieku lub stanu zdrowia. W.T. posiada także dwoje dzieci, które nie utrzymują z nim kontaktu. Organ I instancji ustalił, że Skarżąca od 13 października 2020 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna (bez prawa do zasiłku). Po raz ostatni pracowała w okresie od 28 lipca 1993 r. do 29 maja 1994 r. w ramach prac interwencyjnych. Przed zarejestrowaniem się jako osoba bezrobotna w październiku 2020 r. Skarżąca po raz ostatni figurowała jako osoba bezrobotna 8 listopada 2017 r., lecz została wyrejestrowana z powodu niestawienia się w Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i braku powiadomienia o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że Skarżąca zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego, przygotowuje wszystkie posiłki, wykonuje przy mężu wszystkie czynności higieniczno - sanitarne i dba o prawidłowy przebieg procesu leczenia. Skarżąca oświadczyła, że opiekę nad mężem sprawuje całodobowo i przez całą dobę jest do dyspozycji męża. W dołączonym do wniosku oświadczeniu skarżąca zadeklarowała wolę rezygnacji z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle tak zebranego materiału dowodowego decyzją z 22 stycznia 2021 r. odmówiono przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem wskazując, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, odnosząca się do daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Organ I instancji wskazał także, że skarżąca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad małżonkiem, a zatem zachodzi negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu I instancji, Skarżąca wniosła odwołanie, na skutego którego decyzją z 23 lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że wedle orzecznictwa sądów administracyjnych przesłanka odnosząca się do daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie powinna być stosowana, mimo że ustawodawca nie zadbał o stosowną modyfikację przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie Kolegium wskazało, że materiał dowodowy wymaga uzupełnienia o informacje dotyczące stanu zdrowia W.T., zakresu opieki sprawowanej przez Skarżącą oraz związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad mężem a rezygnacją przez Skarżącą z aktywności zawodowej. W oparciu o kolejny wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 31 sierpnia 2021 r. oraz składane przez Skarżącą oświadczenia organ I instancji ustalił, że stan zdrowia W.T. pogarsza się z powodu gromadzenia wody w organizmie. Z tego względu mąż Skarżącej ma coraz mniej sił i coraz mniej chodzi. Dokucza mu też drętwienie kończyn, stopa cukrzycowa. Jest po operacji oka i oczekuje na drugą operację. Porusza się samodzielnie, ale w toalecie wymaga pomocy, gdyż toaleta nie jest dostosowana do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Samodzielnie spożywa posiłki. W.T. jest trzy razy w tygodniu dializowany, a każda dializa trwa około 5 godzin. Mąż Skarżącej w ciągu dnia głównie leży lub siedzi, sam w domu zostaje na krótko. W przypadku nieobecności żony w domu, w razie konieczności, mąż Skarżącej utrzymuje z nią kontakt telefoniczny. Mąż Skarżącej sam potrafi się ogolić, uczesać, zaś przy ubieraniu się, myciu, korzystaniu z toalety wymaga pomocy drugiej osoby. Ponadto ustalono, że Skarżąca ma wykształcenie średnie i nie ma żadnych kwalifikacji zawodowych. Skarżąca oświadczyła także, że przed podjęciem się sprawowania opieki nad mężem pracowała w Niemczech jako opiekunka osób starszych, jednak nie posiada na tę okoliczność żadnych dokumentów. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z 7 października 2021 r. odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazując, że w jego ocenie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ I instancji podtrzymał jednak swoje stanowisko co do zaistnienia w sprawie negatywnych przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 20 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji w zakresie zaistnienia negatywnej przesłanki, wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznało natomiast, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia wskazana w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem w ocenie organu II instancji skarżąca nie została zmuszona do zrezygnowania z pracy zarobkowej, jak również do jej niepodejmowania ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z 20 kwietnia 2022 r. wezwał pełnomocnika Skarżącej do przesłania dokumentów potwierdzających, że w 2020 r. Skarżąca wykonywała pracę zarobkową. W piśmie z 29 kwietnia 2022 r. Skarżąca wyjaśniła, że od 1994 r. do 2009 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem M.K. Od 2009 r. do 2020 r. podejmowała prace dorywcze w Niemczech, nie posiada jednak dokumentów potwierdzających to zatrudnienie. Jednocześnie, pismem z 20 kwietnia 2022 r. Kolegium zwróciło się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego i ustalenie, czy po zarejestrowaniu się w Powiatowym Urzędzie Pracy w 2020 r. Skarżąca była zainteresowana podjęciem aktywności zawodowej, tzn. czy stawia się w Urzędzie Pracy, korzysta z poradnictwa zawodowego, czy jest zainteresowana przedstawianymi przez Urząd Pracy ofertami pracy, czy jest zainteresowana podnoszeniem swoich kwalifikacji zawodowych. W odpowiedzi na to wezwanie organ I instancji przesłał zaświadczenie z Urzędu Pracy, zgodnie z którym Skarżąca zarejestrowała się jako bezrobotna w dniu 13 października 2020 r. Jako bezrobotna zarejestrowana była do dnia 20 listopada 2020 r. W tym okresie Skarżącej nie przedstawiono ofert pracy ani ofert szkoleń, a Skarżąca w tym czasie potwierdzała gotowość do podjęcia zatrudnienia. W oświadczeniu z 16 maja 2022 r. Skarżąca wyjaśniła, że w 2020 r. zarejestrowała się w Urzędzie Pracy za radą pracownika socjalnego, tylko do czasu uzyskania ubezpieczenia w ośrodku pomocy społecznej. Przed 2020 r. Skarżąca była zaś zarejestrowana w Urzędzie Pracy, z przerwami, w latach 2009 - 2017. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jedyne potwierdzone zatrudnienie Skarżącej miało miejsce w latach 1993 - 1994 w ramach prac interwencyjnych. W latach 1994 - 2009 pobierała ona natomiast świadczenie pielęgnacyjne w związku z niemożnością podjęcia zatrudnia z powodu sprawowania opieki nad synem. Następnie, w latach 2009 - 2017, z przerwami, była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Brak jest danych potwierdzających, by w tym okresie Skarżąca podejmowała zatrudnienie, a Skarżąca nie wskazała, by pracowała zarobkowo w tym okresie. Następnie, w październiku 2020 r., a zatem w czasie, gdy podjęła się już sprawowania opieki nad mężem, zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, jednak nie w celu poszukiwania zatrudnienia, tylko w związku z poradą pracownika socjalnego, dla uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego, bowiem gdy uzyskała ubezpieczenie z pomocy społecznej wyrejestrowała się z Urzędu Pracy. Kolegium uznało przy tym, że Skarżąca nie udowodniła w żaden sposób pracy dorywczej, którą wedle jej oświadczenia, miała wykonywać w Niemczech. W ocenie Kolegium, organy rozpatrujące sprawę o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i badające, czy w przypadku wnioskodawcy zaszła konieczność rezygnacji z zatrudnienia i niepodejmowania go, nie mogą opierać się wyłącznie na zapewnieniach strony o wykonywaniu pracy zarobkowej. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi bowiem wykazać, że podejmując się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, był zmuszony do zaprzestania aktywności zawodowej. Powinien zatem przedstawić dokument wystawiony przez pracodawcę, z którego wynikać będzie, jaki był okres zatrudnienia i z jakiej przyczyny stosunek pracy ustał. Związek pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny a rezygnacją z zatrudnienia i niepodejmowaniem go musi być bezpośredni i ścisły i nie może wzbudzać jakichkolwiek wątpliwości. Kolegium stwierdziło, że związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy zarobkowej i jej niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem w przypadku Skarżącej nie występuje, ponieważ nie wykazała ona w żaden sposób, że pracowała zarobkowo przed podjęciem się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Ponadto, Kolegium uznało, że nawet gdyby przyjąć, że Skarżąca w 2020 r., przed podjęciem się sprawowania opieki nad mężem rzeczywiście pracowała, to o związku przyczynowo - skutkowym pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z aktywności zawodowej nie może być mowy także z powodu zakresu opieki sprawowanej przez Skarżącą nad mężem. Jak wskazał organ odwoławczy, z informacji uzyskanych w trakcie wywiadu środowiskowego wynika bowiem, że W.T. wymaga pomocy opiekuna przy ubieraniu, korzystaniu z toalety, czynnościach higieniczno - pielęgnacyjnych. Trzeba mu też przygotować posiłki i dopilnować czynności związanych z procesem leczenia, czyli wykupić lekarstwa, podać je, umówić wizytę lekarską i udać się na nią. Mąż Skarżącej po mieszkaniu porusza się samodzielnie i sam spożywa przygotowane posiłki. W razie potrzeby potrafi zadzwonić po skarżącą. Mąż Skarżącej nie podejmuje również zachowań mogących stanowić zagrożenie dla niego lub otoczenia. Odnosząc się do wskazywanej przez Skarżącą okoliczności, że mąż potrzebuje jej pomocy przy korzystaniu z toalety, bowiem toaleta nie jest dostosowana do potrzeb osoby niepełnosprawnej, Kolegium uznało, że urządzenia toaletowe zawsze można dostosować w ten sposób, by korzystanie z nich było dla osoby niepełnosprawnej wygodne. W ocenie Kolegium, w sytuacji, gdy domownik staje się osobą niepełnosprawną i ma problem ze skorzystaniem z toalety bez pomocy drugiej osoby, to w pierwszej kolejności powinno się podejmować kroki służące stworzeniu takich warunków, w których osoba niepełnosprawna będzie w stanie sama skorzystać z toalety, w szczególności w tych przypadkach, w których osoba niepełnosprawna jest w stanie sama poruszać się po mieszkaniu, jak to ma miejsce w przypadku męża Skarżącej. W oparciu o ustalenia poczynione w trakcie wywiadu środowiskowego Kolegium uznało, że czynności ściśle związane z opieką nad mężem nie zajmują Skarżącej tyle czasu, że praca zarobkowa byłaby w jej przypadku całkowicie wykluczona. Nie musi ona bowiem wykonywać przy mężu takich czynności jak karmienie, przewracanie z boku na bok, zmiana pieluchomajtek, dozór z uwagi na ryzyko podjęcia przez męża nieracjonalnych zachowań. Do zakresu opieki nie można też, zdaniem Kolegium, zaliczyć tych czynności, które Skarżąca wykonuje w ramach prowadzenia gospodarstwa domowego. Skoro małżonkowie prowadzą jedno gospodarstwo domowe, to takie czynności jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów Skarżąca wykonuje także dla siebie. W przypadku osób wnioskujących o świadczenie pielęgnacyjne wliczenie czynności związanych z prowadzeniem domu byłoby zasadne jedynie wówczas, gdyby opiekun osoby niepełnosprawnej, poza prowadzeniem swojego domu, musiał także zajmować się domem osoby niepełnosprawnej. Jeśli natomiast osoba niepełnosprawna i jej opiekun zamieszkują razem, brak jest podstaw do zaliczenia domowych czynności do zakresu opieki nad osobą niepełnosprawną. Kolegium uznało także, że aktualny stan zdrowia W.T. nie skutkował koniecznością rezygnacji przez Skarżącą z aktywności zawodowej, bowiem jest on w dużym stopniu samodzielny i nie podejmuje zachowań nieracjonalnych, zatem nie wymaga nieprzerwanej wielogodzinnej obecności opiekuna. Codzienne czynności opiekuńcze skarżącej wykonywane wobec męża ograniczają się do pomocy w porannej i wieczornej toalecie, ubieraniu i rozbieraniu, czynnościach pielęgnacyjnych i higienicznych, przygotowaniu posiłków, podania leków, wsparcia przy wychodzeniu z domu. Inne czynności, takie jak wizyty lekarskie, załatwianie spraw urzędowych, nie są wykonywane codziennie. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że W.T. trzy razy w tygodniu uczestniczy w dializach poza domem, które trwają 5 godzin, a Skarżąca w nich nie uczestniczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 23 lutego 2023 r., wydanym w sprawie II SA/Gd 662/22 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 20 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/6297/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m. in., że niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18. roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Ponadto, wskazania wymaga, iż zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Norma prawna zawarta w tym przepisie wyklucza zatem możliwość pobierania przez daną osobę jednocześnie specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Dopuszczalny jest zbieg uprawnień, ale nie kumulatywne pobieranie świadczeń (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 11 sierpnia 2022 r., IV SA/Po 345/22, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywołany przepis nie ogranicza jednak prawa wyboru przez osobę uprawnioną świadczenia pielęgnacyjnego, gdy specjalny zasiłek opiekuńczy jest już przyznany wcześniejszą decyzją. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być bowiem interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do kilku świadczeń rodzinnych, przysługuje jedno, wybrane przez osobę uprawnioną. Organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie innego świadczenia. Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że posiadanie obecnie przez Skarżącą prawa do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie mogło samo w sobie stanowić przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd uznał także, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma istotnego znaczenia to, że Skarżąca nie udokumentowała wcześniejszego zatrudnienia. W sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, czynienie zatem rozważań na temat bierności zawodowej Skarżącej jawi się jako całkowicie zbędne i noszące zmaniona niedopuszczalnego poszerzania katalogu przesłanek uzależniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane nawet osobom, które nigdy wcześniej nie pracowały. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest natomiast to, czy aktualnie Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie wyklucza przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym, która miała miejsce miesiąc, rok, czy 25 lat przed złożeniem wniosku pod warunkiem oczywiście, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwa (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r., II SA/Po 827/19). Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Nie można również podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) jest na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Sąd pierwszej instancji powołał się na orzecznictwo i stwierdził, że przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy. Z tego też powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (zob. wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2022 r., II SA/Łd 229/22). Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w tym zwłaszcza spostrzeżenia pracownika socjalnego poczynione w trakcie wywiadów środowiskowych oraz oświadczenia Skarżącej, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, potwierdzają, że zaangażowanie Skarżącej w opiekę nad mężem jest przeszkodą w podjęciu przez nią aktywności zawodowej. W ocenie Sądu Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznając, że sam fakt, iż brak jest dowodów na aktywność zawodową Skarżącej przed podjęciem się sprawowania opieki nad mężem, wyklucza możliwość stwierdzenia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Powyższy błąd spowodował zaś, że Kolegium nie zbadało należycie istotnych w tej sprawie okoliczności mający wpływ na wyjaśnienie, czy taki związek przyczynowy występuje, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przeprowadzone w toku niniejszego postępowania dowody wyraźnie wskazują, że niepodejmowanie przez Skarżącą zatrudnienia ma ścisły związek z opieką sprawowaną nad mężem. Z akt sprawy nie wynika także, aby istniały inne obiektywne przeszkody, np. zdrowotne, które uniemożliwiałyby Skarżącej podjęcie zatrudnienia. Przeszkód tych nie może stanowić wiek (50 lat) ani kwalifikacje Skarżącej. Nie sposób zatem dopatrzeć się okoliczności, które negowałyby istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez Skarżącą opieki a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. Za nieuzasadnione należy uznać zatem twierdzenie organu odwoławczego, który wskazał, że wątpliwym jest, by Skarżąca aktualnie była zainteresowana rozpoczęciem aktywności zawodowej. Skarżąca wszak konsekwentnie w toku postępowania twierdziła, że podjęłaby pracę zawodową, gdyby nie musiała sprawować opieki nad mężem, a akta sprawy nie dostarczają podstaw do kwestionowania tego oświadczenia. Sąd nie podzielił również stanowiska Kolegium, które uznało, że także zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad mężem nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia, przynajmniej w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium stwierdziło, że samodzielność męża Skarżącej, a także jego aktualny stan zdrowia wykluczają konieczność stałej i długotrwałej opieki uzasadniającej przyznanie świadczenia. Zdaniem Sądu, analiza całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do odmiennych od przyjętych przez Kolegium wniosków co do niepodejmowania przez Skarżącą zatrudnienia w celu realizacji niezbędnej potrzeby sprawowania opieki nad mężem. Ujawnione w toku postępowania okoliczności, których nie podważyło Kolegium, potwierdzają adekwatność niezbędnej opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym, niezdolnym do samodzielnej egzystencji mężem skarżącej względem zakresu potrzeb określonych w orzeczeniu. Zdaniem Sądu, stwierdzenie, W.T. jest "w dużym stopniu samodzielny i nie podejmuje zachowań nieracjonalnych", a zatem "nieprzerwana wielogodzinna obecność opiekuna" nie jest przy nim konieczna, jest bezpodstawne i pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią orzeczenia o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, którym orzekające organy są związane. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej, które rozpoznają wnioski w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie mogą samodzielnie miarkować czy też oceniać skali niezdolności do samodzielnej egzystencji osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sam fakt, że podopieczny jest w stanie wykonywać pewne proste czynności domowe, spożywać posiłki, czy poruszać się nie może w żaden sposób przesądzać, że zakres świadczonej opieki nie wymaga od opiekuna rezygnacji z pracy. Nadto, czasu spędzanego przez męża Skarżącej na dializach, aktualnie w wymiarze większym niż 3 razy w tygodniu, nie można traktować jako umożliwiającego skarżącej podjęcie zatrudnienia, albowiem ze względu na ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia męża, potwierdzone orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z powodu znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji, skarżąca musi pozostawać w stałej gotowości do udzielania mu pomocy. Wskazać należy, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1, nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę, sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała. Odnosząc się do stanowiska prezentowanego w zaskarżonej decyzji wskazać należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie podważa twierdzeń Skarżącej o sprawowaniu przez nią opieki w sposób stały oraz długotrwały pomimo tego, że niepełnosprawny mąż skarżącej 3 razy w tygodniu (a obecnie częściej) przez ok. 5 godzin dziennie przebywa poza domem, na dializach. Wykonywanie przez opiekuna w tym czasie czynności związanych z zapewnieniem stabilnego stanu zdrowia męża (których szczegółowy opis strona przedstawiła w trakcie postępowania), w ocenie Sądu również stanowi opiekę nad niepełnosprawnym mężem. W ocenie Sądu, wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie okoliczności dotyczące zakresu świadczonej przez Skarżącą opieki nad mężem oraz ich związek z niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia nie został przez Kolegium podważony w sposób, który uzasadniał odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji za nieuzasadnione należało uznać stanowisko organu odwoławczego o braku istnienia związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Sąd zobowiązał Kolegium do dokładnego poinformowania Skarżącej o jej sytuacji prawnej w kontekście spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego, do czego niezbędne będzie wyeliminowanie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy oraz wezwanie do złożenia stosownych dokumentów umożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, z odpowiednim pouczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 czerwca 2024 r. wydanym w sprawie I OSK 1271/23 oddalił wniesioną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał m.in., że istota zarzutów podniesionych przez Kolegium sprowadza się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, iż w sprawie zostały spełnienie przez Panią E.T. przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia, wobec konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Organ odwoławczy stwierdził, że w analizowanym stanie faktycznym brak jest określonego w ww. normie związku przyczynowo-skutkowego z uwagi na brak aktywności zawodowej wnioskodawczyni w okresie poprzedzającym wystąpienie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a także z uwagi na zakres i wymiar świadczonej mężowi pomocy, która nie wyklucza podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie NSA przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w sytuacji konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną oceniać należy każdorazowo w sposób zindywidualizowany. Istotne jest, by była to ocena aktualna, obejmująca walidację zakresu potrzeb podopiecznego, czynności, których wykonywanie jest konieczne w celach pomocowych, oraz czasu, który wnioskujący o świadczenie poświęca na ich sprawowanie. Następnie należy odnieść powyższe do możliwości kontynuacji zatrudnienia bądź możliwości podjęcia pracy przez opiekuna. Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy zauważyć należy, że sytuacja wcześniejszej rezygnacji (niepodejmowania) przez stronę z zatrudnienia była o tyle "nieistotna", że na datę złożenia wniosku – z uwagi na zły stan zdrowia męża i zakres wykonywanych czynności opiekuńczych – nawet gdyby Skarżąca miała potencjalną możliwość podjęcia zatrudnienia, wykluczałaby to sprawowana opieka. Z akt sprawy nie wynikają też inne niż konieczność opieki na niepełnosprawnym mężem, okoliczności stanowiące obiektywną przeszkodę podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wiek 50 lat, czy brak kwalifikacji zawodowych nie stanowi obiektywnej przesłanki uniemożliwiającej jakiejkolwiek aktywności zarobkowej. Nie każda aktywność wymaga posiadania stosownego, formalnego wykształcenia. Liczne stanowiska pracy wymagają jedynie krótkiego przeszkolenia przeprowadzanego często przez samego pracodawcę. Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że zakres i wymiar czasowy sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnia lub innej pracy zarobkowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, że czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą i wskazane w ramach przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebrana w aktach sprawy dokumentacja medyczna, uzasadniają niepodejmowanie przez opiekuna pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Trudno bowiem przyjąć, że mąż Skarżącej, który potrzebuje pomocy w podstawowych czynnościach higienicznych, w tym przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych i samoobsługowych, nie wymaga poświęcenia czasu i uwagi opiekuna w zakresie, który umożliwiałby opiekunowi jednoczesne świadczenie pracy. Opisane wyżej powyżej czynności opiekuńcze wykonywane są przez skarżącą na stałe, codziennie i obejmują działania powtarzane kilkukrotnie w ciągu dnia, np.: kwestie związane z utrzymaniem higieny podopiecznego, podawanie leków, mierzenie poziomu cukru, przygotowywanie i podawanie specjalnych posiłków. Niewątpliwie też tzw. czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień. Pozbawione trafności jest w tej sytuacji twierdzenie, że zakres czynności opiekuńczych sprawowanych przez skarżącą wobec męża w znacznej mierze odpowiada codziennym czynnościom wykonywanym w każdej rodzinie. Zakres czynności i częstotliwość z jaką skarżąca pomaga mężowi w codziennym funkcjonowaniu w istotny sposób ogranicza ją czasowo i tym samym eliminuje z rynku pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził m.in., że w jego ocenie ujawniona w trakcie ponownego rozpatrywania odwołania wnioskującej od decyzji organu I instancji okoliczność, tzn. to, że od końca kwietnia 2024 r., tzn. od czasu wyprowadzenia się od niepełnosprawnego małżonka, wnioskująca nie podjęła zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, stanowi dowód na to, że opieka sprawowana nad niepełnosprawnym mężem nie stanowiła dla wnioskującej przeszkody w podjęciu aktywności zawodowej. Bierność zawodowa wnioskującej była i jest efektem wyboru życiowego, a nie konieczności wynikłej ze sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem. Od czasu wyprowadzenia się od męża w kwietniu 2024 r. do chwili obecnej upłynęło 8 miesięcy. Zdaniem Kolegium, w ciągu tak długiego czasu osoba, której zależy na podjęciu pracy zarobkowej, jest w stanie to uczynić. Wnioskująca ma doświadczenie w opiece nad osobami schorowanymi - nawet twierdziła, że pracowała za granicą jako opiekunka osób starszych – nie powinna mieć więc większych trudności w podjęciu pracy jako opiekunka, zważywszy na to, że aktualnie wiele osób poszukuje opiekunów dla niedołężnych członków swoich rodzin. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że wnioskująca wprawdzie sprawowała opiekę nad małżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże opieka nie była przyczyną bierności zawodowej wnioskującej. Tego rodzaju sytuacja nie może zostać uznana za spełnienie przesłanki związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 17 stycznia 2025 r. zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez Skarżącą. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, zasądzenia kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Kolegium odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast w myśl art. 171 tej ustawy, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Związanie organów administracji publicznej oraz sądów oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie (wyr. NSA z 8 stycznia 2020 r., I OSK 403/19; wyr. NSA z 19 października 2007 r., II FSK 1128/06). Ocena prawna dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia. Związanie sądu w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyr. NSA z 18 maja 2016 r., I OSK 2003/14; wyr. NSA z 4 czerwca 2009 r., I OSK 426/08; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023). Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest głównym kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyr. NSA z 22 kwietnia 2022 r., I OSK 805/19; wyr. NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10). Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, czyli ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zaistniała po wydaniu orzeczenia sądowego zmiana istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia. Zmieniające się okoliczności sprawy powodują nieaktualność w części lub w całości oceny sprawy dokonanej na podstawie art. 153 p.p.s.a. i jednocześnie konieczność dokonania jej weryfikacji na podstawie stanu aktualnego (por. wyr. NSA z 15 kwietnia 2005 r., OSK 1403/04; wyr. NSA z 6 lipca 2011 r., I FSK 1042/10; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023). W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie przedmiotową sprawę, nie zaistniała żadna z przesłanek uprawniających Samorządowe Kolegium Odwoławcze do uznania, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 23 lutego 2023 r. (II SA/Gd 662/22) oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2024 r. (sygn. akt I OSK 1271/23) utraciły moc wiążącą. Powyższe oznacza, że wydana przez Kolegium decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Nie budzi wątpliwości, że Sądy uprzednio rozpoznające sprawę jednoznacznie przesądziły, że zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad mężem uniemożliwiał Skarżącej podjęcie jakiekolwiek zatrudnienia. Szczegółowo wyjaśniono, że zakres czynności opiekuńczych uzasadniał niepodejmowanie zatrudnienia, czym przesądzono, że w sprawie istniał bezpośredni związek niepodejmowania zatrudnienia ze sprawowaniem opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wydanej ponownie decyzji nie wskazało na żadne nowe okoliczności pozwalające na zakwestionowania oceny dokonanej w tej sprawie przez Sądy obu instancji. Wbrew twierdzeniom organu, nie ma żadnego związku pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia po zakończeniu opieki nad mężem, a obiektywną niemożnością jej podjęcia w czasie, gdy opieka była sprawowana. Jak szczegółowo wyjaśniły już Sądy rozpoznające te sprawę, istotna jest ocena związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką w okresie, w którym jest ona sprawowana. Jeżeli, tak jak uznały uprzednio Sądy – nie ma znaczenia stan zatrudnienia Skarżącej przed podjęciem się opieki nad mężem, to oczywistym jest, że tym bardziej nie może mieć znaczenia w sprawie stan zatrudnienia Skarżącej po zakończeniu sprawowania opieki. Na marginesie jedynie zauważyć należy, że wnioski Kolegium wyciągnięte na podstawie pisma pełnomocnika Skarżącej z 10 stycznia 2025 r. noszą znamiona dowolności i nie znajdują uzasadnienia w rzeczonym piśmie. Wynika bowiem z niego jedynie, że Skarżąca poszukuje pracy. Wyciąganie z takiego wyłączenie oświadczenia wniosku, że Skarżąca nie jest w istocie zainteresowana podjęciem zatrudnienia jest naruszeniem nie tylko art. 80 k.p.a., ale także naruszeniem art. 7, 8 i 77 § 1 tej ustawy. SKO w tej sprawie nie podjęło bowiem żadnych czynności zmierzających do weryfikacji przyczyn niepodejmowania przez Skarżącą zatrudnienia po zakończeniu opieki nad mężem. Podkreślić przy tym ponownie należy, że okoliczność ta i tak nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej do Sądu decyzji, ponieważ jak wyjaśniono powyżej nie stanowi zmiany stanu faktycznego uprawniającego organ do niezastosowania się do oceny prawnej i wytycznych, co dalszego postępowania zawartych w wydanych już w tej sprawie orzeczeniach sądów administracyjnych. Jedyną wynikającą ze zgromadzonego w spawie materiału dowodowego okolicznością stanu faktycznego, która uległa w tej sprawie zmianie w stosunku do stanu faktycznego będącego podstawą wydania przez Kolegium decyzji 20 czerwca 2022 r. jest zaprzestanie przez Skarżącą sprawowania opieki nad mężem od 25 kwietnia 2024 r. (zob. k 22 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Samorządowe Kolegium Odwoławcze poprzestając na wadliwej ocenie związku braku aktywności zawodowej Skarżącej z koniecznością sprawowania opieki, nie odniosło się do kwestii ewentualnego wpływu zaprzestania opieki na prawo Skarżącej do wnioskowanego przez nią świadczenia, dlatego będzie to uczynić ponownie rozpoznając sprawę. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) zaliczając do nich wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na wniosek Skarżącej zawarty w skardze (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowego Kolegium Odwoławcze zobowiązane jest do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wynikających z niniejszego wyroku, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 23 lutego 2023 r. (II SA/Gd 662/22) oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2024 r. (sygn. akt I OSK 1271/23). Przywołane orzecznictwo dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło