II SA/Gd 221/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-04-06

Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Mariola Jaroszewska, Krzysztof Ziółkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy działka wydzielona pod poszerzenie drogi, która nie została formalnie zaliczona do kategorii dróg publicznych, przechodzi z mocy prawa na własność gminy na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli jej przeznaczenie wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przeznaczenie działki pod drogę publiczną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nawet jeśli droga ta nie została jeszcze formalnie zaliczona do kategorii dróg publicznych, jest wystarczającą podstawą do przejścia własności tej działki na gminę z mocy prawa na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak formalnego zaliczenia drogi do kategorii dróg publicznych nie stoi na przeszkodzie zastosowaniu tego przepisu, jeśli plan miejscowy jednoznacznie przewiduje taki cel dla danej działki. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie art. 97 ust. 1a pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że wypis z rejestru gruntów nie jest dokumentem stwierdzającym tytuł prawny do nieruchomości w rozumieniu tego przepisu, a takim dokumentem jest np. wpis do księgi wieczystej lub akt notarialny.
Stan faktyczny
H. S. złożył wniosek o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości. Wójt Gminy zatwierdził projekt, wydzielając m.in. działkę nr [...] pod poszerzenie drogi gminnej. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z powodu wad formalnych. Wójt ponownie wydał decyzję, która została utrzymana w mocy przez SKO. SKO uznało, że działka nr [...] nie stanowi drogi publicznej w sensie prawnym, ponieważ brak jest uchwały Rady Gminy o zaliczeniu jej do tej kategorii, co uniemożliwiało stwierdzenie przejścia własności na gminę z mocy prawa. H. S. zaskarżył decyzję SKO, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących przejścia własności działki pod drogę publiczną oraz naruszenie przepisów dotyczących zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia art. 97 ust. 1a pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na brak wymaganego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy; określa, że decyzje te nie mogą być wykonane; zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 14 lipca 2010 r. nr [...], 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego H. S. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 19 października 2009 r. H. S. wystąpił do Wójta Gminy z wnioskiem o zatwierdzenie projektu podziału działek oznaczonych nr [...] i nr [...], położonych w P., gmina S. Wójt Gminy decyzją z dnia 16 listopada 2009 r. Nr [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] i nr [...], położonych w obrębie geodezyjnym P., gmina S., stanowiących własność H. S. W decyzji określono, iż w wyniku podziału działki nr [...] powstają nowe działki oznaczone nr [...]. W wyniku podziału działki oznaczonej nr [...] powstają nowe działki oznaczone nr [...]. Dla nowo powstałych działek należy zapewnić dostęp do drogi publicznej: dla działek nr [...] należy ustanowić służebność przejazdu działkami oznaczonymi nr [...]. Powyższy warunek uważa się za spełniony również w przypadku, gdy sprzedaż każdej z działek nastąpi wraz ze sprzedażą udziałów w prawie do działek nr [...]. Dla działki nr [...] należy ustanowić służebność przejazdu działkami oznaczonymi nr [...]. Powyższy warunek uważa się za spełniony również w przypadku, gdy sprzedaż działki nastąpi wraz ze sprzedażą udziałów w prawie do działek nr [...]. W decyzji określono ponadto, iż działka nr [...] stanowiące poszerzenie drogi gminnej, z mocy prawa przechodzą na własność Gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stanie się ostateczna. W decyzji tej określono również, iż w razie sporządzenia umowy zbycia nieruchomości w formie aktu notarialnego zostanie ustalona w drodze decyzji jednorazowa opłata w wysokości 20 % z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wynikającego ze zmiany planu. Ponadto określono, iż zgodnie z art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami, w oparciu o stawkę procentową ustaloną w drodze uchwały nr [...] Rady Gminy z dnia 30 grudnia 2008 r. zostanie ustalona w drodze decyzji opłata adiacencka z tytułu podziału w wysokości 10 % od różnicy wartości nieruchomości. Decyzja Wójta Gminy z dnia 16 listopada 2009 r. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2010 r. Nr [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wyjaśniło, iż art. 107 § 1 i 2 kpa określa, jakie składniki powinna zawierać decyzja. Dodatkowe składniki, tj. termin, warunek, zlecenie czy też określenie skutków prawnych wynikających z mocy prawa mogą być zawarte w rozstrzygnięciu decyzji, o ile przewidują to przepisy szczególne, a więc gdy przepisy uprawniają organ do ich zamieszczenia w decyzji. Tym samym niedopuszczalne jest zawarcie w rozstrzygnięciu decyzji kwestii związanych ze skutkiem nieważności decyzji w razie niespełnienia się określonych warunków, skutków przejścia z mocy prawa na własność Gminy działek nr [...] z chwilą, w której decyzja stanie się ostateczna, czy też kwestii związanych z opłatą adiacencką czy rentą planistyczną. Kwestie te mogą być ewentualnie zawarte w uzasadnieniu decyzji, jako kwestie mające walor informacyjny dla stron. Z tych przyczyn zaskarżona decyzja w ocenie Kolegium, wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, w ocenie Kolegium, kwestia dotycząca przeznaczenia działki nr [...] na poszerzenie drogi publicznej wymaga dokonania ustaleń oraz szczegółowego wyjaśnienia. Wójt Gminy ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia 14 lipca 2010 r. Nr [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] oraz działka nr [...], położonych w obrębie geodezyjnym P., gmina S. będących własnością H. S. W rozstrzygnięciu określono, iż w wyniku podziału działki oznaczonej nr [...] powstają nowe działki oznaczone nr [...]. Natomiast w wyniku podziału działki oznaczonej nr [...] powstają nowe działki oznaczone nr [...]. Decyzja Wójta wydana została na podstawie art. 93 ust. 1, 3, 4, 5, art. 96 ust. 1, 4, art. 97 ust. 1, 1a, art. 98 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), art. 39 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 2001 r. Nr 142 poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa. W uzasadnieniu Wójt wskazał, iż w decyzji uwzględniono zarzuty zawarte w decyzji organu odwoławczego. Jednakże, w ocenie organu I instancji, w celu ustalenia statusu prawnego poszerzenia drogi oznaczonej jako działka nr [...] należy wziąć pod uwagę art. 7 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.), który stanowi, iż zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu, a ustalenie przebiegu istniejących dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy. Wójt wskazał również, iż dla nowo wydzielonych działek należy zapewnić dostęp do drogi publicznej w następujący sposób: dla działek nr [...] należy ustanowić służebność przejazdu działką oznaczoną nr [...]. Powyższy warunek uważa się za spełniony również w przypadku, gdy sprzedaż każdej z działek nastąpi wraz ze sprzedażą udziałów w prawie do działki nr [...]. Dla działki nr [...] należy ustanowić służebność przejazdu działką oznaczoną nr [...]. Powyższy warunek uważa się za spełniony również w przypadku, gdy sprzedaż działki nastąpi wraz ze sprzedażą udziałów w prawie do działek nr [...]. Ponadto działki oznaczone numerami [...], stanowiące poszerzenia dróg gminnych, z mocy prawa przechodzą na własność Gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stanie się ostateczna. Ponadto organ ustalił, iż podział nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] oraz działka nr 82 jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentów wsi [...], gmina S., uchwalonego uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 25 października 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. Nr [...]). Zgodnie z art. 93 ust. 2, 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wójt Gminy wydał pozytywną opinię co do zgodności wstępnego projektu podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, postanowieniem Nr [...] z dnia 13 października 2009 r. Wójt wskazał również, iż w razie sporządzenia umowy zbycia nowo utworzonych działek w formie aktu notarialnego, zostanie ustalona w drodze decyzji jednorazowa opłata w wysokości 20 % z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wynikającego ze zmiany planu, a notariusz w terminie 7 dni od daty sporządzenia tej umowy prześle Wójtowi Gminy wypis z aktu notarialnego, co jest zgodne z art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.). Natomiast zgodnie z art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami, w oparciu o stawkę procentową ustaloną w drodze uchwały Nr [...] Rady Gminy z dnia 30 grudnia 2008 r., zostanie ustalona w drodze decyzji opłata adiacencka z tytułu podziału w wysokości 10% od różnicy wartości nieruchomości. H.S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Według odwołującego bezpodstawnie pominięto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że działka nr [...] przeznaczona jest na poszerzenie publicznej drogi gminnej, nadto że w przypadku zbycia działki nr [...] nałożono obowiązek ustanowienia służebności przejazdu działką nr [...] lub sprzedaży udziału w działce nr [...], oraz że w przypadku zbycia działki [...] nałożono obowiązek ustanowienia służebności przejazdu działką nr [...] lub sprzedaży udziału w działce nr [...]. W ocenie odwołującego zawarcie w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, że działka nr [...] została wydzielona pod poszerzenie gminnej drogi publicznej, jest konieczne do jednoznacznego ustalenia, że nastąpił skutek w postaci przejścia tej działki z mocy prawa na własność Gminy i ujawnienia tego faktu w księże wieczystej. Działka nr [...] w planie miejscowym oznaczona jest symbolem KDD, co zgodnie z częścią opisową planu oznacza drogi publiczne dojazdowe. Działka ta jest przeznaczona w planie na drogę publiczną i została wydzielona w taki sposób, aby poszerzyć istniejącą już drogę. W takim wypadku zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami działka przechodzi z mocy prawa na własność Gminy. Nie ma znaczenia, że droga nie została zaliczona do kategorii dróg publicznych w trybie ustawy o drogach publicznych, albowiem decydujące jest przeznaczenie w miejscowym planie, bowiem to plan decyduje o sposobie zagospodarowania nieruchomości. Zdaniem strony brak zaliczenia drogi do kategorii dróg gminnych nie stoi na przeszkodzie przejściu własności działki wydzielonej pod drogę. Skoro działka nr [...] nie jest jeszcze drogą publiczną to i tak działka nr [...] przechodzi na własność gminy jako działka wydzielona pod drogę publiczną. Wówczas nie mogłaby być działką wydzieloną na poszerzenie istniejącej drogi publicznej, jest natomiast działką wydzieloną pod drogę publiczną i przechodzi na własność gminy z mocy prawa. Organ traktuje działkę nr [...] jako drogę publiczną wydzielając nowe działki nr [...] i określając dla nich dojazd do działki nr [...] poprzez nakaz ustanowienia odpowiednich służebności. Droga nr [...] jest drogą publiczną, jest wykorzystywana jako dojazd do wielu nieruchomości, w tym gospodarstw rolnych i jest powszechnie używana. Odwołujący się wniósł o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uzupełnienie uzasadnienia decyzji o stwierdzenie, że działka nr [...] jest wydzielona na poszerzenie publicznej drogi gminnej oraz wykreślenie z części uzasadnienia w pkt 1 i 2 odniesień do działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 grudnia 2010 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 14 lipca 2010 r. Decyzja Kolegium wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 93 ust. 1, 3, 4, 5, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1, 1a, art. 98 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 1, art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.). Kolegium opisało stan faktyczny sprawy i wyjaśniło, iż w sprawie podziału nieruchomości mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do treści art. 93 ust. 1 ustawy, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek grantu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną (art. 93 ust. 3 ustawy). Zgodnie zaś z treścią art. 96 ust. 1 podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział. Odnosząc się do spornej kwestii uzupełnienia uzasadnienia decyzji o stwierdzenie, że działka nr 80/6 jest wydzielona na poszerzenie drogi publicznej Kolegium wskazał, iż stosownie do treści art. 98 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych (podkreślenie organu). Kolegium wskazało, iż w uchwale Rady Gminy Nr [...] z dnia 25 października 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentów wsi [...] gmina S. - teren działki nr [...] został oznaczony jako KDD, co oznacza tereny publiczne: drogi i ulice dojazdowe. Samo jednak określenie przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego danej działki pod drogi publiczne nie powoduje automatycznie zaliczenia danej działki do drogi określonej kategorii. W ustawie o gospodarce nieruchomościami brak jest definicji drogi publicznej, co oznacza, iż w tym zakresie znajduje zastosowanie ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z treścią art. 1 tej ustawy drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na: drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe i drogi gminne (art. 2 ust. 1). Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy, po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu. Również ustalenie przebiegu istniejących dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 7 ust. 3). Kolegium ustaliło, iż Rada Gminy nie podjęła uchwały w przedmiocie zaliczenia działki nr [...] do określonej kategorii dróg publicznych. Tym samym, w sensie prawnym, działka nr [...] nie stanowi drogi publicznej. Natomiast przepis art. 98 zdanie trzecie ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się do istniejących dróg publicznych. Przedmiotowa działka nie posiada statusu istniejącej drogi publicznej, gdyż brak jest stosownej uchwały właściwego organu gminy, na podstawie której działka nr [...] została zaliczona do określonej kategorii dróg publicznych. Tym samym, w ocenie organu, brak jest podstaw prawnych do uzupełnienia uzasadnienia zaskarżonej decyzji o wnioskowane w odwołaniu stwierdzenie dotyczące wydzielenia działki nr [...] na poszerzenie publicznej drogi gminnej, skoro publiczna droga gminna nie istnieje (w sensie prawnym). Natomiast, w związku z treścią art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wymaga, aby nowo wydzielone działki gruntu miały dostęp do drogi publicznej, zasadne jest zastosowanie do nowopowstałej działki nr [...], stanowiącej poszerzenie drogi wewnętrznej, przepisów art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w celu zapewnienia dojazdu do nowopowstałych działek nr [...]. Art. 99 stanowi bowiem, że jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. H. S. – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: art. 98 ust. 1 i art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w związku z art. 1, art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), poprzez nieuprawnione przyjęcie, że działka nr [...] położona w miejscowości P., gmina S., została wydzielona pod poszerzenie drogi wewnętrznej a nie pod poszerzenie gminnej drogi publicznej. Taka interpretacja doprowadziła do niezgodnego z prawem przyjęcia przez organ, że przedmiotowa nieruchomość nie przeszła z mocy prawa na własność Gminy S. Ponadto zarzuca się w skardze naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 99 w związku z art. 93 ust. 3 ustawy, polegające na zastrzeżeniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji warunku, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostanie ustanowiona na działce nr [...] służebność przejazdu tak, by nowo wydzielone działki miały zapewniony dostęp do drogi publicznej, podczas gdy faktycznie działka nr [...] została wydzielona na poszerzenie gminnej drogi publicznej, która z mocy prawa stała się własnością gminy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym ocena legalności skarżonego rozstrzygnięcia następuje w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze także ponad te zarzuty, w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Badając w świetle przedstawionych wyżej kryteriów zaskarżona decyzję Sąd uznał, że narusza ona prawo, z zatem skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 14 lipca 2010 r. Nr [...], którą zatwierdzono projekt podziału nieruchomości położonej w P. gmina S. - działki nr [...] stanowiących własność H. S., na działki nr [...]. Podstawę rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 93 ust. 1, 3, 4, 5 art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 i 1a, art. 98 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), dalej u.g.n., a także art. 1, art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115, z późn. zm.). Kontrolowane postępowanie administracyjne wszczęte zostało na wniosek H. S. z dnia 19 października 2009 r. o zatwierdzenie podziału nieruchomości – działek nr [...], do którego dołączono: postanowienie Wójta Gminy z dnia 13 października 2009 r. Nr [...] pozytywnie opiniujące proponowany przez H. S. wstępny projekt podziału działek, wykaz zmian gruntowych, protokół z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości wraz ze szkicem, wypis z rejestru gruntów odnośnie działek nr [...] (vide: k. 7-11 akt administracyjnych I instancji). W aktach administracyjnych znajduje się także wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Nr [...] z dnia 25 października 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. [...]) w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentów wsi [...] gmina S. (vide: k. 12 akt administracyjnych I instancji). Ustalenia planu w odniesieniu do terenów komunikacji (§ 3 ust. 1 pkt "z" ppkt "dd") przewidują, że symbolem KDD (publiczne) oznacza się drogi i ulice dojazdowe. Pozostaje niesporne, że drogowa działka gminna nr [...] oznaczona w planie symbolem KDD nie ma statusu drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, wobec braku stosownej uchwały Rady Gminy S., podjętej zgodnie z art. 7 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy (por. wykaz dróg gminnych k. 13 akt administracyjnych I instancji). Jest także niesporne, że według załącznika graficznego do wskazanego planu część działki nr [...] (według postanowienia oznaczona literą G, według decyzji numerem [...]) pozostaje w liniach rozgraniczających teren oznaczony symbolem KDD (obejmujący również działkę drogową nr [...]). Stosownie do treści postanowienia punktu 4 lit. a Karty terenu dla terenu o symbolu KDD "dopuszcza się podziały nieruchomości wzdłuż linii rozgraniczających tereny oraz drogi". Wskazać należy, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587), obowiązującego w dacie podjęcia przedmiotowej uchwały o planie, a określającego podstawowe oznaczenia graficzne i literowe dotyczące przeznaczenia terenów, które należy stosować na projekcie rysunku planu miejscowego, tereny dróg publicznych oznacza się literami KD. W świetle przytoczonych okoliczności, zgodność podziału działki nr [...] oraz nr [...] z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dopuszczała podział jedynie na warunkach określonych w szczegółowych postanowieniach tego planu, ustalających również zasady podziału nieruchomości (podobnie jak wyżej dla pozostałych Kart terenu, dotyczących zabudowy jednorodzinnej, letniskowej, zieleni krajobrazowo - ekologicznej). Ustalenia organu, w tej sytuacji wadliwe, doprowadziły do błędnego rozstrzygnięcia w odniesieniu do działki nr [...]. Powstała w wyniku podziału działka nr [...] według planu, co wynika także z treści postanowienia opiniującego z dnia 13 października 2009 r. Nr [...], położona jest w liniach rozgraniczających teren drogi publicznej (dojazdowej, KDD) obejmującej działkę gminną, drogową nr [...], a więc przeznaczona została w planie pod drogę publiczną. Stosownie do treści art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Ust. 2 przewiduje, że zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Zgodnie z ust. 3 podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6. Stosownie do treści art. 98 ust. 1 działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Zaznaczyć w związku z treścią art. 98 ust. 1 u.g.n. należy, iż wypowiedzenie się przez organ zatwierdzający podział odnośnie przejścia prawa własności nie ma żadnego znaczenia prawnego, gdyż przejście prawa własności nie dokonuje się w takim przypadku z mocy decyzji w sprawie podziału, ale z mocy prawa (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 276/05, dostępny w Internecie http://nsa.orzeczenia.gov.pl). Zbędne jest zatem powoływanie się przez organ I instancji nawet w uzasadnieniu decyzji na okoliczności objęte przepisem art. 98 u.g.n., gdyż stwierdzenia takie nie mogą przesądzić o własności spornej działki. O tym bowiem, który z podmiotów wymienionych w art. 98 ust. 1 cytowanej ustawy nabędzie z mocy tego przepisu prawo własności działek gruntu, decydują postanowienia planu. W przedstawionym zakresie żądania skarżącego, sformułowane zarówno w odwołaniu jak i w skardze nie mogą zostać uwzględnione. Niemniej wymaga się, by w decyzji jednoznacznie rozstrzygnięto o wydzieleniu działki gruntu pod drogę publiczną (czy też poszerzenie drogi publicznej), czego w kontrolowanej decyzji Wójta Gminy z dnia 14 lipca 2010 r. Nr [...] zabrakło. Tym samym organ naruszył przepis art. 93 ust. 1 u.g.n., dokonując podziału działki nr [...] niezgodnie z postanowieniami planu. Należy następnie zauważyć, na tle unormowania art. 98 ust. 1 u.g.n., iż w doktrynie zwraca się uwagę na nieprecyzyjność tego uregulowania, w sytuacji braku w dacie podziału aktu prawnego o zaliczeniu danej drogi do dróg publicznych. Przepis ten należy zatem odczytywać w tym znaczeniu, iż chodzi o działki, które w przyszłości mają być przeznaczone pod drogi publiczne. Zarówno w nauce jak i orzecznictwie (por. m. in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 413/08, Baza orzeczeń LEX nr 602032) powszechnie przyjmuje się, iż przebieg przyszłej drogi, o której mowa w art. 98 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, winien wynikać z planu miejscowego, a w przypadku jego braku z ostatecznej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. W wyroku z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1462/06 (baza orzeczeń LEX nr 453471) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, podzielany przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie iż "zapewnienie zgodności podziału z planem miejscowym powoduje niekiedy konieczność wydzielenia części działek pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, jeżeli takie ich przeznaczenie zostało określone w planie. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (art. 2a ust. 2 ustawy). Do danego zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą (art. 20 pkt 4 ustawy). W celu dostosowania skutków podziału nieruchomości do założeń ustawy o drogach publicznych, ustawa o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne (gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe) - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne (art. 98 ust. 1). Następuje zatem wywłaszczenie właściciela gruntu.(...) Planowanie przebiegu drogi publicznej (gminnej, powiatowej, wojewódzkiej, krajowej) w ramach sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego nie ma bezpośredniego związku z procedurą zaliczania istniejących dróg do odpowiedniej kategorii dróg publicznych wynikającą z przepisów ustawy o drogach publicznych. Zaliczenie nowego odcinka drogi do odpowiedniej kategorii drogi następuje po jego wybudowaniu z chwilą włączenia go do eksploatacji. Regulacja ta nie stoi na przeszkodzie wcześniejszemu uwzględnieniu projektowanego przebiegu drogi w planie zagospodarowania przestrzennego (...)". Zgodnie z normą art. 98 § 1 u.g.n. wydzielenie działki pod drogę przesądza losy prawne gruntu. Własność gruntu zajętego pod drogę, z dniem w którym decyzja administracyjna o zatwierdzeniu podziału stała się ostateczna lub orzeczenie sądu o podziale prawomocne, przechodzi z mocy prawa. Tak więc to treść planu wywołuje skutek w postaci przejścia prawa własności nieruchomości, w tym przypadku na gminę. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela także pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 352/06, w sprawie dotyczącej podziału nieruchomości, wszczętej z urzędu w związku z przebiegiem drogi publicznej, że "nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym (...) dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. Inwestor, podejmując się realizacji drogi, musi najpierw zadbać o uregulowanie spraw własnościowych dotyczących gruntu, na którym zamierza zrealizować danego rodzaju inwestycję" (por. także aprobujący wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2008 r., I OSK 410/07, Baza orzeczeń LEX nr 453975). W świetle powyższych rozważań zasadne są zarzuty skargi odnoszące się do braku rozstrzygnięcia, że działka nr [...] wydzielona została pod drogę publiczną, stosownie do treści miejscowego planu - uchwały Rady Gminy Nr [...] z dnia 5 października 2006 r. W konsekwencji wadliwości rozstrzygnięcia o podziale błędna jest także część decyzji obejmująca uzasadnienie, podjęta na podstawie art. 99 u.g.n., a odnosząca się do konieczności zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla działek oznaczonych numerami [...]. W sytuacji bowiem, gdy skutkiem podziału nowopowstała działka nr [...] przewidziana została pod drogę publiczną (poszerzenie drogi dojazdowej nr [...], w planie oznaczonej symbolem KDD), ustanowienie służebności przejazdu dla niektórych z pozostałych działek, w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej, okoliczność tę powinno uwzględniać. Niewątpliwie jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3 u.g.n., to stosownie do art. 99 tej ustawy podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Natomiast które z powstałych wyniku podziału działki powinny zostać obciążone służebnością powinno wynikać z rozstrzygnięcia o podziale podjętego na skutek prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i w zgodzie z obowiązującym planem miejscowym, czego w kontrolowanym postępowaniu zabrakło. Trafne są w związku z powyższym także zarzuty skargi co do naruszenia przez organy art. 93 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 99 u.g.n. Ponieważ Sąd kontroluje zgodność z prawem zaskarżonego aktu w pełnym zakresie, dopatrzył się także naruszenia przez organy przepisu art. 97 ust. 1 i ust. 1a u.g.n. Wymaga bowiem podkreślenia, że dla postępowania wszczynanego na wniosek, którego koszt obciąża wnioskodawcę, przesłanką warunkująca jego wszczęcie jest dołączenie do wniosku dokumentów wymienionych we wskazanym przepisie, w tym dokumentu wykazującego tytuł prawny do nieruchomości. Zgodnie z art. 97 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. W kontrolowanym postępowaniu sprawa toczy się na wniosek H. S., występującego jako właściciel działek nr [...]. Do wniosku, o którym mowa w przytoczonym wyżej przepisie, należy dołączyć następujące dokumenty (ust. 1a): 1) stwierdzające tytuł prawny do nieruchomości; 2) wypis z katastru nieruchomości i kopię mapy katastralnej obejmującej nieruchomość podlegającą podziałowi; 3) decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku, o którym mowa w art. 94 ust. 1 pkt 2; 3a) pozwolenie, o którym mowa w art. 96 ust. 1a, w przypadku nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków; 4) wstępny projekt podziału, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95; 5) protokół z przyjęcia granic nieruchomości; 6) wykaz zmian gruntowych; 7) wykaz synchronizacyjny, jeżeli oznaczenie działek gruntu w katastrze nieruchomości jest inne niż w księdze wieczystej; 8) mapę z projektem podziału. Datą wszczęcia takiego postępowania jest data złożenia wniosku odpowiadającego tym wymogom. Jeżeli wniosek posiada braki wówczas organ stosownie do treści art. 64 § 2 kpa wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że ich nieusunięcie skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Tytuł prawny do nieruchomości (art. 97 ust. 1a pkt 1 u.g.n.) stwierdza przede wszystkim wpis do księgi wieczystej tej nieruchomości (por. w szczególności art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz. U. Nr 19, poz. 147 z późn. zm.). Stan własności można także ustalić na podstawie treści aktu notarialnego, w sytuacji bowiem zbycia własności wpis do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny. Według Sądu natomiast dokumentem stwierdzającym tytuł prawny do nieruchomości nie jest wypis z rejestru gruntów, a tylko taki dokument znajduje się w aktach administracyjnych. Jak wskazuje się w orzecznictwie (por. m. in. wyrok NSA z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1395/10, publ. Wspólnota z 2010 r., nr 39, poz. 42, wyrok NSA z dnia 19 marca 2003 r., sygn. akt II SA/ 1018/02, Baza orzeczeń LEX nr 156374) organy ewidencyjne rejestrują jedynie stan prawny ustalony w innym trybie lub przez inne organy. Postępowanie ewidencyjne służy rejestracji bezspornych danych o gruntach, budynkach, lokalach (podkreślenie Sądu). Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu (w tym w szczególności prawa własności) mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), podjętego na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.). Tak więc wpisy w ewidencji gruntów podmiotowych praw do gruntu, jako pochodne, wymagają podstawy wynikającej z księgi wieczystej, ostatecznej decyzji administracyjnej, aktu notarialnego, bądź prawomocnego wyroku sądowego. Dopiero te ostatnie dokumenty mogą stwierdzać prawo własności w rozumieniu art. 97 ust. 1a pkt 1 u.g.n., tym samym rozpatrzenie wniosku strony zawierającego brak określony we wskazanym przepisie stanowi o jego naruszeniu w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną, w pierwszej kolejności dokona sprawdzenia kompletności wniosku strony, a następnie rozpatrzy go stosownie do ustalonych okoliczności sprawy. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., ponieważ opisane naruszenia dotyczyły organów obu instancji, orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie podlegają wykonaniu (punkt drugi wyroku). O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. ustalając, że na poniesione koszty składa się wpis sądowy (200 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego (240 zł) wraz z opłatą od pełnomocnictwa (17 zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło