II SA/Gd 270/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia 12 listopada 2009 r., wydaną na podstawie art. 104, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 3 pkt 1 lit. c, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6, art. 8, art. 13, art. 14, art. 20 ust. 3 i art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i § 2 ust. 2 pkt 6 lit. f rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881) Prezydent Miasta, po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję własną z dnia 9 lipca 2008 r. przyznającą Z. D. świadczenia rodzinne na M. D. oraz orzekł o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2008/2009 w formie: zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie ustaleń, iż miesięczny dochód w rodzinie wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę w 2007 r. wyniósł 275,13 zł, decyzją z dnia 9 lipca 2008 r. przyznano jej świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy 2008/2009. W pouczeniu zawartym w ww. decyzji poinformowano, że w przypadku zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych strona jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Do dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych zalicza się, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dochody z gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, że dnia 18 sierpnia 2009 r. otrzymał informację z Urzędu Gminy, że wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,8517 ha fizycznych, co stanowi 6,0762 ha przeliczeniowych. Po ponownym ustaleniu prawa do zasiłku rodzinnego, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w 2007 r. wyniósł 643,51 zł, tym samym przekroczone zostało kryterium dochodowe o kwotę wyższą niż najniższy zasiłek rodzinny to jest o kwotę 60,51 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. D. zarzuciła błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że uzyskiwała ona dochód z gospodarstwa rolnego i nie ujawniła tego faktu. Przyznała, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 6,0762 ha przeliczeniowego, jednakże nie uzyskuje żadnego dochodu z tej nieruchomości, albowiem w marcu 2005 roku użyczyła ją bezpłatnie A. S., który utrzymuje grunty orne w należytym stanie. Przedłożyła wraz z odwołaniem oświadczenie ww. osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 stycznia 2010 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając powyższą decyzję Kolegium wyjaśniło, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. Dochód z gospodarstwa rolnego wylicza się ryczałtowo według hektarów przeliczeniowych. W ocenie Kolegium z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że ustalając dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego uwzględnia się powierzchnię gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego z wyjątkiem obszarów wymienionych w tym przepisie. Pośród tych wyjątków brak jest wymienionych w odwołaniu gruntów oddanych w nieodpłatne użyczenie. Brak jest też gruntów objętych ustną umową dzierżawy, poświadczoną obecnie pisemnie dla celów dowodowych. W ocenie Kolegium okoliczność, że wnioskodawczyni była właścicielką gospodarstwa rolnego, powoduje, iż dochód z tego gospodarstwa winien być uwzględniony w dochodzie rodziny za 2007 rok. Przekroczenie kryterium dochodowego o kwotę wyższą niż najniższy zasiłek rodzinny uniemożliwia przyznanie tego zasiłku, a także dodatków do tego zasiłku będących jego pochodną. W skardze ma powyższą decyzję Z. D. zarzuciła błędne przyjęcie, że uzyskuje ona dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego. W ocenie skarżącej dowodem na tę okoliczność, jest poświadczona ustana umowa o oddaniu gospodarstwa w bezpłatne użyczenie od marca 2005 roku w zamian za utrzymanie tych gruntów w stanie czynnym. Podniosła, że nielogicznym jest przypisywanie jej dochodu z gospodarstwa rolnego, które nie jest w jej władaniu. Wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi oświadczenia A. S. o oddaniu mu przez skarżącą gospodarstwa rolnego w bezpłatne użyczenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 8 czerwca 2010 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonej do pisma umowy dzierżawy z dnia 14 marca 2010 r. potwierdzającej zawarcie w dniu 1 marca 2005 r. ustnej umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego z A. S. Wskazała, że nie miała wiedzy, iż umowa taka będzie w przyszłości potrzebna jako dowód. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego przedłożyła oświadczenie o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, który został uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W oświadczeniu tym zawarte zostało pouczenie, jaki dochody powinno ono obejmować. Wśród tych dochodów wyszczególnione zostały m.in. dochody z gospodarstwa rolnego, zatem brak było podstaw do uwzględnienia twierdzeń skarżącej, iż nie posiadała ona wiedzy o konieczności wykazania dochodu z gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką. Pouczenie zwarte w oświadczeniu o wysokości dochodu ma na celu zapoznanie wnioskodawców z ustawowymi źródłami dochodów, które podlegają uwzględnieniu w toku ustalania prawa do zasiłku rodzinnego. Zapoznanie się z pouczeniem pozwala wnioskodawcy wypełnić oświadczenia w sposób umożliwiający organowi przyznającemu świadczenie dokonanie prawidłowych i wyczerpujących ustaleń co do wysokości uzyskiwanego dochodu rodziny. Konsekwencje niezapoznania się z pouczeniem bądź nierzetelnego wypełnienia oświadczenia o wysokości dochodu obciążają wnioskodawcę. Oznacza to, że późniejsze wykrycie przez organ okoliczności nieujawnionych przez wnioskodawcę stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną przyznającą świadczenia rodzinne i ponownego ustalenia prawa do zasiłku z uwzględnieniem nowych okoliczności w sprawie. W przedmiotowej sprawie skarżąca, w oświadczeniu z dnia 8 lipca 2008r. załączonym do wniosku o przyznanie świadczeń na okres zasiłkowy 2008/2009, nie wykazała dochodu z gospodarstwa rolnego stanowiącego jej własność. W konsekwencji organ I instancji, decyzją z dnia 9 lipca 2008 r., przyznał skarżącej zasiłek rodzinny wraz z określonymi dodatkami do tego zasiłku, albowiem ustalony na podstawie nieprawidłowo wypełnionego oświadczenia o dochodach, miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy nie przekraczał kryterium dochodowego. Po uzyskaniu informacji, że skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego, organ I instancji prawidłowo wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia 9 lipca 2008 r. Wyszły bowiem na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania wymienionej decyzji, nie znane organowi, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń, uwzględniając przy obliczeniu dochodu rodziny skarżącej także dochód z gospodarstwa rolnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł. W przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawała okoliczność, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 6,0762 ha przeliczeniowych, przy czym okoliczność ta nie była znana organowi wydającemu decyzję z dnia 9 lipca 2008 r. w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na dziecko na okres zasiłkowy 2008/2009 wraz z dodatkami. Sporną kwestią pomiędzy stronami było natomiast to, czy dochód z tegoż gospodarstwa rolnego podlegał wliczeniu do dochodu rodziny skarżącej przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych. Skarżąca podnosiła bowiem, że nie uzyskuje dochodu z gospodarstwa rolnego, albowiem, jak początkowo twierdziła w marcu 2005 roku w użyczyła je nieodpłatnie osobie trzeciej, zaś jak wykazywała później, oddała w dzierżawę. Istotną w tym zakresie jest treść art. 5 ust 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych Zgodnie z tym przepisem ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Umowa, jaką zawarła skarżąca, bez względu na to czy była to umowa nieodpłatnego użyczenia, czy też umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego, nie została wymieniona w ww. przepisie. Skarżąca nie jest emerytką lub rencistką, zaś przedmiotowa umowa dzierżawy nie została przez nią zarejestrowana w organie ewidencji gruntów i budynków, co jest warunkiem uznania, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( tj. Dz.U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). Wobec powyższego bez znaczenia dla sposobu ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego skarżącej pozostawała podnoszona przez nią okoliczność, że faktycznie nie uzyskuje z niego dochodu. Ze stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić. Samo bowiem posiadanie gospodarstwa rolnego powoduje, że organ wydający decyzję w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego winien, obliczając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się, uwzględnić fakt posiadania gospodarstwa rolnego stosując wyliczenie przewidziane w art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym z gospodarstwa rolnego, w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymuje się także ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub użytkowanie. Jak wielokrotnie wskazywano art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera jedynie założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego prawem wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjmowanym przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2009r., sygn. akt I OSK 3/09; z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 321/07, LEX nr 401679, z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 50/08; z dnia 23 czerwca 2009r., sygn. akt I OSK 1290/08; z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1651/09, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy administracji prawidłowo zatem uznały, że do dochodu rodziny wnioskodawczyni należało doliczyć dochód osiągnięty w 2007 roku z gospodarstwa rolnego wyliczony według zasad określonych w art. 5 ust. 8, 8a i 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Miesięczny dochód rodziny Z. D. w 2007 został prawidłowo ustalony, z uwzględnieniem dochodu z gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,0762 ha przeliczeniowych, i wyniósł 643,51 zł w przeliczeniu na osobę. W tej sytuacji rodzina skarżącej nie spełniała kryterium dochodowego w przeliczeniu na osobę wynoszącego w myśl art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych 583 zł, ani też kryterium dochodowego obliczonego stosownie do art. 5 ust. 3 tejże ustawy. Nie spełnia też kryterium dochodowego obliczonego stosownie do art. 5 ust. 3 tejże ustawy, gdyż kryterium dochodowe zostało przekroczone o 72,40 zł, czyli o kwotę wyższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego wynosząca 48 zł. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę jako bezzasadną oddalił.