II SA/Gd 286/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie warunków zabudowy uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 stycznia 2011 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. O. [...] w G. terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 31 maja 2010 roku, nr [...], wydanej w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie na działce nr [...], usytuowanej w G. przy ul. S. [...], budynku jednorodzinnego dwukondygnacyjnego oraz rozbudowie, istniejącego już na ww. działce, budynku. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że odwołująca się Wspólnota nie została uznana przez organ I instancji za stronę postępowania, w związku z czym decyzja ustalająca warunki zabudowy nie została jej doręczona. Pomimo tego Wspólnota wniosła odwołanie od tej decyzji w dniu 29 października 2010 roku. Pozostałym stronom postępowania decyzja została doręczona w dniu 9 czerwca 2010 roku. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem dla wszystkich stron w dniu 23 czerwca 2010 roku. Zdaniem Kolegium, gdy legitymację do wniesienia odwołania w jednej sprawie posiada więcej podmiotów, a podlegająca zaskarżeniu decyzja nie została doręczona im wszystkim, należy przyjąć, że termin do wniesienia odwołania dla pominiętej przy doręczaniu strony biegnie od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie, której taki udział w postępowaniu zapewniono. W tym stanie rzeczy Kolegium uznało odwołanie Wspólnoty za wniesione po upływie terminu. W skardze na powyższe postanowienie Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. O. [...] w G. stwierdziła, że jej odwołanie powinno zostać rozpatrzone merytorycznie. Strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji I instancji, może bowiem wnieść odwołanie od tej decyzji aż do momentu, w którym decyzja ta stanie się ostateczna, to jest do czasu rozpatrzenia przez organ II instancji odwołań wniesionych przez inne strony, a gdy strony nie wniosły odwołania, przed upływem 14 dni od daty jej doręczenia innym stronom. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wyjaśniło, iż zarzuty podniesione przez skarżącą w odwołaniu zostały uwzględnione przy rozpatrywaniu sprawy z odwołań stron biorących udział w postępowaniu i wniesionych w terminie. Skutkiem tego zaskarżona decyzja organu I instancji została uchylona decyzją Kolegium z dnia 26 stycznia 2011 roku, nr [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, albowiem zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Wydając zaskarżone postanowienie Kolegium wyraziło pogląd, oparty - jego zdaniem, na treści przywołanych przez organ wyroków sądów administracyjnych, zgodnie z którym strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, ma możliwość złożenia odwołania, z tym że termin do jego wniesienia dla takiej strony liczy się od dnia doręczenia lub ewentualnie ogłoszenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu (bez względu na to czy strona ta wniosła, czy też nie, odwołanie). Po zapoznaniu się z treścią przywołanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyroków, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż orzeczenia, na które powołuje się Kolegium, zostały wydane w sprawach o odmiennym stanie faktycznym, niż ustalony w niniejszej sprawie. W sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 1999 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA 1758/97 (Baza Orzeczeń LEX nr 47876), w postępowaniu w pierwszej instancji brała udział tylko jedna strona, która nie wnosiła odwołania od decyzji organu I instancji. Podobnie w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2002 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA 2230/00 (Monitor Prawniczy z 2002 roku, nr 20, str. 916 - 917), od decyzji organu I instancji odwołały się wyłącznie podmioty, które nie brały udziału w postępowaniu w pierwszej instancji. Bezsporny stan faktyczny przedmiotowej sprawy przedstawia się odmiennie. Decyzja organu I instancji została doręczona osobom, które zostały uznane przez organ za strony postępowania, w dniu 9 czerwca 2010 roku. Dwie z nich, M. O. oraz J. P., wniosły odwołania, które zostały przez Kolegium rozpatrzone decyzją z dnia 26 stycznia 2011 roku, nr [...], uchylającą zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Oznacza to, że decyzja organu I instancji nie była ostateczna w dniu wniesienia odwołania przez skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową, to jest w dniu 25 października 2010 roku (data stempla pocztowego). Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach faktycznych sprawy, brak było podstaw do stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania. Podnieść bowiem należy, że zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądów administracyjnych, popartą poglądami doktryny, odwołanie może złożyć także strona, która nie brała udziału w postępowaniu I-instancyjnym. Co do zasady również, termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w I instancji, liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, jeżeli decyzja stanie się ostateczna, strona, która nie brała udziału w postępowaniu, może skutecznie bronić swoich praw jedynie przez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności. Wznowienie postępowania otwiera bowiem przed stroną ponownie postępowanie przed organem I instancji, gwarantując udział w tym postępowaniu, a następnie, w razie wniesienia odwołania, w postępowaniu odwoławczym. Jeżeli natomiast od decyzji zostało wniesione odwołanie przez stronę, która brała udział w postępowaniu w I instancji, osoba, która w tym postępowaniu nie brała udziału, ale ma uprawnienia strony (art. 28 k.p.a.), może wnieść odwołanie aż do chwili zapadnięcia decyzji odwoławczej (ostatecznej). (tak E. Iserzon w: E. Iserzon, J. Starościak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze." Wyd. IV, Warszawa 1970, str. 223 - 224, oraz B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 6. wydanie". Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2004, str. 574). Reasumując, tak długo jak decyzja organu I instancji nie nabrała przymiotu ostateczności, tak długo stronie, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, służy prawo do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2001 roku, sygn. akt II SA/Gd 2258/98, Baza Orzeczeń LEX nr 46472; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1998 roku, sygn. akt II SA 1391/98, Baza Orzeczeń LEX nr 41308; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2006 roku, sygn. akt II OSK 1209/05, Baza Orzeczeń LEX nr 289245; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2006 roku, sygn. akt II OSK 1276/05, Baza Orzeczeń LEX nr 505663; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2005 roku, sygn. akt II SA/Gd 1784/03, Baza Orzeczeń LEX nr 220249). Skoro zatem w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji, na skutek wniesienia odwołań przez strony postępowania, nie stała się ostateczna, to odwołanie skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, wniesione w dniu, w którym odwołania innych stron nie zostały jeszcze rozpatrzone, należało uznać za wniesione w terminie. Zaskarżone postanowienie, stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania, należało zatem uznać za wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., albowiem brak było podstaw do podjęcia w niniejszej sprawie takiego rozstrzygnięcia. Opisane powyżej istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, dawało podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium powinno mieć na uwadze, że w związku z wydaną w przedmiotowym postępowaniu decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2011 roku, nr [...], uchylającą zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazującą temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, postępowanie odwoławcze z odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. O. [...] w G. stało się bezprzedmiotowe.