II SA/Gd 316/13

WyrokWSA w Gdańsku2013-08-07

Skład orzekający: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dzierżawca nieruchomości rolnych Skarbu Państwa posiada legitymację do zaskarżenia uchwały rady gminy w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jeśli zmiana ta hipotetycznie pozbawia go przyszłego prawa pierwokupu lub prawa nabycia nieruchomości?
Ratio decidendi
Skarżącej, jako dzierżawcy nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, nie przysługuje legitymacja do zaskarżenia uchwały rady gminy w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Studium nie kształtuje bezpośrednio sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości, a potencjalne naruszenie interesu prawnego skarżącej ma charakter przyszły i hipotetyczny, uzależniony od decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa o sprzedaży nieruchomości oraz od uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Stan faktyczny
Skarżąca N. T., dzierżawiąca grunty rolne, zaskarżyła uchwałę Rady Gminy Cedry Wielkie zmieniającą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zmiana ta przewidywała zastąpienie dotychczasowego przeznaczenia gruntów rolnych na tereny rozwojowe produkcyjno-usługowe. Skarżąca zarzuciła naruszenie procedury planistycznej, w tym niewłaściwą chronologię sporządzenia projektu studium i prognozy oddziaływania na środowisko, brak oceny wpływu zmiany na środowisko oraz brak odrębnego rozpatrzenia uwag. Twierdziła, że zmiana pozbawia ją praw podmiotowych, w tym prawa pierwokupu, wynikających z ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, wskazując na zgodność uchwały z prawem i brak naruszenia uprawnień skarżącej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi N. T. na uchwałę Rady Gminy Cedry Wielkie z dnia 15 lutego 2012 r., nr XIV/117/12 w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oddala skargę. Rada Gminy C. w dniu 15 lutego 2012 r. podjęła uchwałę Nr [...] w przedmiocie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy C. Uchwałę podjęto na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 oraz art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U., nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz uchwały Rady Gminy w C. Nr [...] z dnia 24 września 2008 r. w sprawie przystąpienia do zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy C. Pismem z dnia 25 stycznia 2013 r. skarżąca N. T. wezwała Radę Gminy C. do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego podjęciem przedmiotowej uchwały w przedmiocie zmian prowadzących do wykluczenia na dalszych etapach procedury planistycznej dotychczasowego rolnego przeznaczenia działek gruntu dzierżawionych przez skarżącą (nr:[...]), co pozbawiło ją uprawnień i praw podmiotowych przysługujących na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187 ze zm.), w tym prawa pierwokupu (art. 38a ust. 1 ustawy). Ustalone w ramach zmiany Studium kierunki zagospodarowania przestrzennego Gminy Cedry Wielkie przewidują zastąpienie dotychczasowego przeznaczenia gruntów rolnych, na terenie których skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne, na tereny rozwojowe produkcyjno-usługowe dla modułów wielkoprzemysłowych. Skarżąca zarzuciła, że procedura planistyczna poprzedzająca podjęcie przedmiotowej uchwały jest obarczona licznymi uchybieniami, do których doszło zarówno na etapie tworzenia projektu zmian studium, jak i rozstrzygania o sposobie rozpatrzenia uwag, m.in. miały miejsce następujące naruszenia: - niewłaściwa chronologia sporządzenia projektu studium i prognozy oddziaływania na środowisko; - brak dokonania w prognozie oddziaływania na środowisko opisu i oceny wpływu na środowisko zastąpienia obszaru użytków zielonych o powierzchni około 500 ha, w tym 84,61 ha będących przedmiotem dzierżawy przez skarżącą, obszarami produkcyjno-usługowymi dla modułów wielkoprzestrzennych); - brak odrębnego rozpatrzenia poszczególnych uwag do projektu studium, w tym uwag skarżącej. W związku z powyżej przytoczonymi zarzutami, zdaniem skarżącej doszło do naruszenia art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U., nr 80, poz. 717 ze zm.), co potwierdza wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 roku, II OSK 337/2010), a nieuwzględnienie uwag skarżącej - do naruszenia art. 71 i 72 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., nr 25 poz. 150). Ponadto oparcie się przez organ w odniesieniu do zmiany przeznaczenia gruntów rolnych wyłącznie na opinii ich właściciela stoi w sprzeczności z zasadą, iż zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolne jest uzasadniona jedynie w wypadku obiektywnych okoliczności, a nie subiektywnego przekonania właściciela gruntu o zasadności tej zmiany. W odpowiedzi na pisemne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 25 stycznia 2013 r., Rada Gminy C., pismem z dnia 20 lutego 2013 r., stwierdziła brak podstaw do zmiany bądź też uchylenia przedmiotowej uchwały jako zgodnej z prawem i nienaruszającej uprawnień skarżącej. Organ wskazał, że właściciel części działek gruntu objętych Studium, których dotyczy wezwanie (tj. Agencja Nieruchomości Rolnych) nie kwestionuje planowanej zmiany przeznaczenia tych działek, uznając planowaną zmianę za zgodną z interesem Skarbu Państwa. Odnosząc się do zarzutu rzekomo niewłaściwej chronologii sporządzenia projektu studium i prognozy oddziaływania na środowisko Rada Gminy wskazała, iż zarzut ten jest niezasadny, gdyż w przypadku uzgodnień i prognoz z natury rzeczy w pierwszej kolejności musi istnieć przedmiot tych uzgodnień i prognoz, aby organy uprawnione do wyrażenia swej opinii mogły zająć odpowiednie stanowisko. W tym przypadku konieczne jest opracowanie projektu studium, a następnie - w oparciu o proponowane w studium rozwiązania - ustalenie, jakie potencjalnie skutki projekt ten może wywołać. Nie jest możliwa ocena "skutków" bez uprzedniego istnienia "przyczyny", tj. projektu studium, które może być dopiero przedmiotem oceny. W niniejszej sprawie uzyskano uzgodnienie zakresu i stopnia szczegółowości, sporządzono projekt studium do którego następnie powstała prognoza, a potem cały dokument, czyli projekt studium wraz prognozą został uzgodniony z właściwymi organami. Co do zarzutu dotyczący niedokonania w prognozie oddziaływania na środowisko opisu i oceny wpływu na środowisko zastąpienia obszaru użytków zielonych o powierzchni ok. 500 ha (w tym 84,61 ha będących przedmiotem dzierżawy przez N. T.), obszarami produkcyjno-usługowymi dla modułów wieloprzestrzennych, Rada Gminy stwierdziła, iż wyżej wspomniana prognoza obejmuje swym zakresem cały obszar, którego dotyczy projekt studium, a więc również teren będący w dyspozycji skarżącej. Ponadto dodała, że nie ma przy tym potrzeby bardziej szczegółowego odnoszenia się do poszczególnych działek lub fragmentów obszarów. Natomiast odnośnie zarzutu skarżącej w przedmiocie braku odrębnego rozpatrzenia każdej z uwag Rada Gminy w tej kwestii powołała się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Wr 238/09) – zgodnie, z którym "z treści art. 12 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dalej jako u.p.z.p., nie wynika aby uwagi, które zostały złożone do projektu studium i nie zostały uwzględnione przez wójta musiały być poddane indywidualnemu, odrębnemu głosowaniu. Wykładnia gramatyczna i celowościowa art. 12 ust. 1 u.p.z.p. wskazuje natomiast, że ustawodawca dopuszcza uchwalenie studium z jednoczesnym rozpatrzeniem uwag wcześniej nieuwzględnionych". Jedno głosowanie nie oznacza, iż wszystkie uwagi zostały rozpatrzone en bloc". Rada Gminy wskazała, że nieuwzględnienie uwagi skarżącej nie przesądza o wadliwości podjętej uchwały i powołała się na wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 maja 2008 r. (sygn. akt II OSK 1716/07) w którym wskazano, że "żaden przepis prawa nie tworzy obowiązku uwzględnienia żądania co do sposobu przeznaczenia określonego gruntu". Ponadto Rada Gminy podkreśliła, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest dokumentem strategicznym, nie jest natomiast - w odróżnieniu od miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - aktem prawa miejscowego. Nawet przyjmując miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w którym grunty rolne przeznaczone zostaną na inne cele, można je wykorzystywać rolniczo do czasu zagospodarowania ich zgodnie z nowym przeznaczeniem określonym miejscowym planie, a rozpoczęcie celu innego niż rolne użytkowania gruntów wymaga uprzedniej decyzji właściwego organu. Rada Gminy C. wskazała, iż Wojewoda dokonując kontroli kwestionowanej uchwały w ramach realizacji uprawnień nadzorczych w trybie art. 85 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym nie wniósł wobec treści podjętej uchwały żadnych uwag ani zastrzeżeń, uznając ją za zgodą z obowiązującym prawem. N. T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na uchwałę Rada Gminy C. z dnia 15 lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy C. wnosząc o orzeczenie niezgodności jej z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała się na treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i argumenty podniesione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego podjęciem przedmiotowej uchwały z dnia 25 stycznia 2013 r. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy C. wniosła o oddalenie skargi w całości jako niezasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w odpowiedzi na wezwanie skarżącej do usunięcia naruszenia prawa z dnia 20 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.), zwanej dalej ustawą, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przesłankami skutecznego wniesienia skargi i podważenia zarządzenia organu gminy w drodze zaskarżenia jej do sądu administracyjnego są uprzednie wezwanie organu do usunięcia naruszenia oraz wykazanie przez skarżącego, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie. Skarżąca wyczerpała wymóg wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, a skargę wniesiono w terminie przewidzianym w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Wnosząc skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym skarżący winien wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną, a nie wyłącznie faktyczną sytuacją, a zaskarżonym przezeń zarządzeniem, polegający na tym, że zarządzenie ta narusza jego interes prawny lub uprawnienie. W orzecznictwie sądwoadministracyjnym przyjmuje się, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Przy czym, w przypadku przesłanki wskazanej w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym interes prawny skarżącego musi zostać dodatkowo naruszony w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków, przy czym naruszenie to winno istnieć w momencie zaskarżenia aktu, a nie wystąpić dopiero w przyszłości. Kwestionując akt w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. trzeba zatem wykazać, że negatywnie wpływa na sferę prawno-materialną skarżącego, czyli np. pozbawia go pewnych, gwarantowanych prawem uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Stanowi to istotne zawężenie legitymacji skargowej w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 50 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Dopiero naruszenie interesu prawnego otwiera drogę do merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skardze. Do wniesienia skargi nie legitymuje zatem sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani stan zagrożenia interesu prawnego. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2001 r., sygn. II SA 1410/01, LEX nr 53376, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2001 r., sygn. akt II SA 1410/01 LEX nr 322175). Skarżąca nie wykazała, by przysługiwało jej oparte na przepisie prawa materialnego uprawnienie, które zostało naruszone poprzez wydanie zaskarżonego aktu. Postanowienia studium, z uwagi na fakt, iż akt ten nie ma charakteru aktu prawa miejscowego, co do zasady, nie kształtują sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości, lub podmiotów, którym przysługuje inne prawo do nieruchomości. Taką rolę kształtującą mają jedynie postanowienia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W orzecznictwie przyjmuje się, że z uwagi na treść art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647 ze zm.) stanowiącego, że ustalenia studium są wiążące dla rady gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, w pewnych sytuacjach ustalenia studium mogą prowadzić do naruszenia interesu prawnego. Niemniej naruszenie to ma charakter przyszły i nastąpi jedynie w sytuacji uchwalenia miejscowego planu. Dopóki ustalenia studium nie zostaną uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nie mogą one stanowić podstawy do wydawania decyzji administracyjnych i nie prowadzą do jakiejkolwiek zmiany stanu prawnego nieruchomości. Uchwalenie studium, co do zasady nie powinno zatem wywoływać skutku w postaci naruszenia interesu prawnego jakichkolwiek podmiotów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 marca 2012 r. sygn. II OSK 2687/11 postanowienia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w określony sposób mogą pośrednio oddziaływać na interes prawny lub uprawnienie właścicieli nieruchomości. Bezpośrednie kształtowanie przez studium sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości może mieć miejsce jedynie w wyjątkowych przypadkach, trudnych do wykazania. Charakter studium i zakres związania rady gminy jego postanowieniami, co do zasady nie kształtuje sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości, taką rolę kształtującą mają jedynie postanowienia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. (vide: LEX nr 1138193) Faktem jest, że gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Przyznanie prawa do zaskarżenia studium z tego powodu budzi jednak wątpliwości, z uwagi na niespełnienie przewidzianego w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ustawowego wymogu naruszenia przez zaskarżony akt interesu prawnego skarżącego. Co do zasady, w świetle treści tego przepisu, ochrona interesu uprawnionego powinna odbywać się przez kwestionowanie zapisów planu zagospodarowania przestrzennego. Stwierdzenie przez Sąd nieważności zapisów planu następuje z uwagi na naruszenie interesu prawnego danego podmiotu, także w przypadku zgodności z postanowieniami studium. Stwierdzenie nieważności uchwały eliminuje stan naruszenia interesu prawnego. Fakt dalszego istnienia uchwały w przedmiocie studium nie wywiera żadnego wpływu na sytuację prawną podmiotów, którym przysługuje prawo do nieruchomości położonych na obszarze objętym postanowieniami studium. Natomiast rada gminy, która po stwierdzeniu nieważności uchwały planistycznej będzie miała zamiar podjąć nową uchwałę w tym przedmiocie, zobligowana będzie do zmiany studium, aby zapewnić zgodność z prawem przyszłego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie interesu prawnego przez studium ma zawsze charakter przyszły i hipotetyczny, a nie bezpośredni i realny. W istocie za dopuszczeniem prawa zaskarżenia studium przemawiają argumenty pozaprawne, związane z możliwością zapobieżenia treści przyszłego planu zagospodarowania przestrzennego na wcześniejszym etapie, co umożliwi uniknięcie kosztów tego postępowania oraz długiej procedury planistycznej. Uwzględniając przyjęte w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko o dopuszczalności skargi na studium, Sąd rozważył, czy postanowienia studium doprowadzą do naruszenia interesów skarżącej w przypadku uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca powoływała się na uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r poz. 1187), zwanej dalej ustawą. Art. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że ustawa ta reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa skarżąca wskazywała na naruszenie przez studium jej uprawnień wynikających z tej ustawy, w tym z prawa przewidzianego w art. 38 a ust. 1 tej ustawy. Natomiast w skardze skarżąca powołała się na utratę prawa pierwszeństwa zakupu dzierżawionego gruntu po preferencyjnej cenie, wynikającego z art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 1 ustawy. Skarżącej nie przysługuje uprawnienie przewidziane w art. 38 a ustawy. Przepis ten stanowi, że mienie wchodzące w skład Zasobu może być wydzierżawiane lub wynajmowane osobom fizycznym lub prawnym z zapewnieniem dzierżawcy lub najemcy prawa kupna przedmiotu dzierżawy lub najmu najpóźniej z upływem okresu, na jaki została zawarta umowa. W umowie, zawartej na podstawie tego przepisu określa się wartość przedmiotu dzierżawy lub najmu, czynsz roczny w wysokości równej sumie wartości przedmiotu dzierżawy lub najmu podzielonej przez liczbę lat, na którą została zawarta umowa, i oprocentowania niespłaconej części tej wartości. W umowie sprzedaży cenę ustala się jako sumę wartości przedmiotu dzierżawy lub najmu i oprocentowania należnego za okres do dnia zawarcia tej umowy, a na poczet ceny zalicza się wpłacony czynsz. Umowa ta wykazuje cechy umowy podobnej do umowy leasingowej, w której celem umowy przy jej zawarciu jest przyszłe przeniesienie prawa własności rzeczy po ustaniu zawartego przez strony stosunku obligacyjnego. Umowa dzierżawy zawarta przez strony w niniejszej sprawie nie zawiera postanowień przewidzianych w art. 38a ustawy. Nie przewiduje ona przejścia prawa własności nieruchomości po ustaniu dzierżawy na rzecz skarżącej. Przeciwnie z zapisu § 10 tej umowy wynika obowiązek zwrotu przedmiotu dzierżawy właścicielowi. Skarżąca nie może wywodzić swojego interesu prawnego w niniejszej sprawie z faktu naruszenia jej uprawnień przewidzianych w art. 38 a ustawy, bowiem uprawnienia takie jej nie przysługują. Umowa dzierżawy zawarta przez strony jest umową unormowaną w art. 38 ustawy a nie art. 38 a ustawy. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy, na którego naruszenie skarżąca powołała się we wniesionej skardze, przewiduje prawo pierwszeństwa dzierżawcy w zakupie nieruchomości. Stanowi on, że pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości Zasobu po cenie ustalonej w sposób określony w ustawie, z zastrzeżeniem art. 17a ust. 1, art. 17b ust. 4 i art. 42, przysługuje dzierżawcy zbywanej nieruchomości, jeżeli dzierżawa trwała faktycznie przez okres co najmniej trzech lat. Uprawnienie do nabycia nieruchomości na podstawie tego przepisu, wykazuje istotną różnicę w stosunku do prawa nabycia nieruchomości w trybie art. 38 a ustawy. O ile uprawnienie przewidziane w art. 38 a ustawy jest uprawnieniem realizowanym każdorazowo po zakończeniu łączącej stron umowy dzierżawy, a prawo do nabycia nieruchomości powstaje z mocy postanowień zawartej umowy, o tyle prawo pierwokupu przewidziane w art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy powstaje jedynie w przypadku podjęcia przez Agencję decyzji o sprzedaży nieruchomości. Zbycie nieruchomości Zasobu, zgodnie z art. 24 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, jest jednym ze sposobów gospodarowania tym Zasobem. Poza tym nieruchomości Zasobu mogą być m.in. oddawane na czas oznaczony do odpłatnego korzystania osobom prawnym lub fizycznym, wnoszone do spółki, oddawane na czas oznaczony administratorowi, przekazywane w zarząd, zamieniane, odłogowane, przekazywane nieodpłatnie Lasom Państwowym lub jednostkom samorządu terytorialnego. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa samodzielnie dokonuje wyboru sposobu gospodarowania nieruchomościami Zasobu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 października 2010 r. sygn. II OSK 1536/10 (dostępny na stronie internetowej nsa. gov.pl), powstanie prawa pierwszeństwa, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy, zależy od okoliczności faktycznej, polegającej na tym, czy Agencja wybierając sposób gospodarowania nieruchomością Zasobu, zdecyduje się na jej sprzedaż. To zaś czy taką decyzję przyjmie może zależeć od wielu innych czynników faktycznych, ekonomicznych, społecznych, związanych z interesem Skarbu Państwa. Uprawnienie skarżącej do zrealizowania prawa pierwszeństwa przy zakupie nieruchomości jest więc uprawnieniem przyszłym i niepewnym, uzależnionym wyłącznie od woli przeznaczenia nieruchomości do sprzedaży przez jej właściciela. Zaznaczyć także należy, że interes prawny we wniesieniu skargi na ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego jak i studium przysługuje właścicielom nieruchomości położonych na objętymi tymi aktami terenie. W orzecznictwie przyjmuje się, że co do zasady, stosunek obligacyjny nie uzasadnia istnienia takiego interesu. Przypadki przyznania interesu prawnego w zaskarżeniu uchwał planistycznych na podstawie stosunku obligacyjnego, jakim jest umowa dzierżawy, są wyjątkowe. Skarżąca, jako dzierżawcą nieruchomości, kwestionuje przeznaczenie nieruchomości w studium wbrew woli właściciela nieruchomości, powołując się na hipotetyczne uprawnienie do nabycia nieruchomości w razie jej sprzedaży. W ocenie Sądu, okoliczności te przemawiają za odmową przyznania skarżącej interesu w niniejszej sprawie. Sąd podziela stanowisko zawarte w cytowanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym Sąd ten stwierdził brak po stronie dzierżawcy nieruchomości wchodzącej w skład zasobu nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, legitymacji do zaskarżenia uchwały w przedmiocie studium zmieniającej przeznaczenie nieruchomości rolnej wchodzącej w skład zasobu nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, uzasadnianej naruszeniem uprawnień z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy. W wyroku tym wskazano, że "przeznaczenie w zaskarżonym studium dzierżawionej nieruchomości na działalność inną niż rolną nie wyłącza nieruchomości ze sprzedaży. Wiążący charakter relacji pomiędzy przeznaczeniem nieruchomości w studium a przeznaczeniem jej do sprzedaży nie wynika z art. 1 pkt 1 ustawy. Powołany przepis stanowi, że ustawa ta reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych i w cale nie oznacza, że nie mogą być sprzedawane nieruchomości, które w planie miejscowym nie są przeznaczone na cele gospodarki rolnej. Przepis ten określa zakres stosowania ustawy, a więc także to, które nieruchomości weszły do Zasobu, zaś sprzedawane mogą być nieruchomości Zasobu bez względu na co są w planie miejscowym przeznaczone. Ograniczenie sprzedaży nieruchomości Zasobu tylko do tych, które są przeznaczone w planie miejscowym na cele rolne nie wynika z przepisów powołanej ustawy. Nadto z innych jej przepisów wynika, że rozróżnia się sprzedaż nieruchomości oraz sprzedaż nieruchomości rolnej (art. 28a, art. 30 ust. 1 i 2), co jednoznacznie świadczy, że przeznaczona do sprzedaży może być też nieruchomość, która nie jest nieruchomością rolną. Tym bardziej zatem powołany przez skarżącego art. 1 pkt 1 ustawy o własności rolnej Skarbu Państwa nie oznacza, że nie mogą być sprzedawane nieruchomości nie przeznaczone na cele gospodarki rolnej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy". Z uwagi na brak legitymacji skarżącej do wniesienia skargi podniesione w niej zarzuty dotyczące wadliwości studium nie podlegały rozpoznaniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę, jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło