II SA/Gd 379/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia dotyczącego wniosku o wszczęcie egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 września 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 379/16. Wnioskiem z dnia 17 lipca 2017 r. Z. Z. zwrócił się do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w domu będącym w budowie, dom ten wymaga nakładów finansowych celem zabezpieczenia i wykończenia. Wnioskodawca nie posiada na to środków. Wedle oświadczenia nie posiada dochodów i nie pracuje. Opłaty eksploatacyjne i za media ponoszą dzieci i była żona. Referendarz sądowy, uznając oświadczenie skarżącego za niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości płatniczych, zarządzeniem z 24 lipca 2017 r., zobowiązał skarżącego do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem uznania, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy, w szczególności zaś wskazania i udokumentowania kosztów utrzymania, a także wyciągów z kont bakowych za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 30 sierpnia 2017 r., skarżący złożył poświadczenie złożenia podania o wydanie kserokopii PIT-38 złożonego za 2016 r., PIT-8C o odpłatnym zbyciu papierów wartościowych, fakturę za energie elektryczną na kwotę 99,62 zł, które opłaca dziecko, informacje o posiadanych rachunkach w Banku, ze wskazaniem dostępnych na dzień 25 sierpnia 2017 r. środków w jednym banku w kwocie 262 zł ( 400 zł minus 138 zł) oraz ujemnego salda w drugim banku na dzień 18 sierpnia 2017 r. Oświadczył, że podatek i wywóz odpadów opłaca była żona, ale nie utrzymuje z nią kontaktu. Nadto oświadczył, że nie pracuje, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie posiada pojazdów mechanicznych, a kwoty przekazywane przez najbliższych są zależne od możliwości i zmienne w czasie i formie (wpłaty na konto, przekazy, gotówka oraz rzeczowe). W związku z tym referendarz stwierdził, że skarżący nie zastosował się do wystosowanego wezwania, bowiem nie nadesłał dokumentów, ani nie złożył oświadczeń, które mogłyby wyjaśnić wątpliwości co do jego sytuacji majątkowej. W tej sytuacji referendarz uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącego dotyczące braku pracy i braku dochodów. Referendarz podkreślił, że skarżący nie przedstawił wyciągów z posiadanych rachunków bankowych a jedynie salda z jednego dnia. W zarządzeniu wezwano natomiast o wyciągi za trzy miesiące z posiadanych rachunków, celem ustalenia wysokości dochodów i wydatków skarżącego. Natomiast na podstawie przedłożonych dokumentów i formularza nie można było uznać, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów postanowieniem z dnia 4 września 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, powołując się na postanowienie z dnia 9 listopada 2016 r. przyznające mu prawo pomocy. Rozpoznając wniesiony sprzeciw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, nie zasługiwał na uwzględnienie, jak trafnie orzekł referendarz w zaskarżonym sprzeciwem postanowieniu. Zauważyć na wstępie należy, że podlegający w niniejszej sprawie rozpoznaniu wniosek skarżącego jest kolejnym wnioskiem złożonym w tej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 379/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 9 sierpnia 2016 r., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym wniosek skarżącego z dnia 17 lipca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podlegał ocenie w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że przez pojęcie zmiany okoliczności sprawy należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te okoliczności są bowiem decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżący we wniosku z dnia 17 lipca 2017 r. nie wykazał, że jego aktualna sytuacja rodzinna, stan majątkowy i dochody uzasadniają pozytywne rozpoznanie tegoż wniosku i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co prawidłowo ocenił referendarz. Ani ze złożonego przez skarżącego wniosku, ani też pisma z dnia 30 sierpnia 2017 r., nie wynika aby skarżący znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć bowiem należy, że skarżący, mimo zobowiązania referendarza sądowego, nie przestawił szczegółowych i wyczerpujących oświadczeń i dokumentów, które umożliwiałaby precyzyjne ustalenie sytuacji majątkowej, w jakiej skarżący aktualnie się znajduje. Skarżący nie tylko nie przedłożył dokumentów, ale również nie przedstawił precyzyjnej informacji o kosztach swojego utrzymania, poza tym nie przedstawił informacji o stanie rachunków bankowych za trzy miesiące. Od tego zaś zależała ocena, czy skarżący nie jest w stanie ponieść w ogóle jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czy wreszcie nie zachodzą żadne przeszkody w ich poniesieniu. Sąd również nie znalazł w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazać w tym miejscu należy, że art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się przy tym, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinno sprowadzać się do przypadków, a których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 83/11, Legalis). Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa zaś na stronie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 733/10, Legalis). Strona żądająca przyznania prawa pomocy powinna w tym celu złożyć na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa, który zgodnie z dyspozycją art. 252 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Ponadto, zgodnie z art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niezastosowanie się do wezwania wystosowanego na podstawie art. 255 ustawy wyklucza zaś przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 227/11, Legalis). Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne i nie jest wystarczające do oceny zasadności wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 718/11, Legalis). Na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd dokonuje oceny oświadczeń strony uzupełnionych ewentualnie w trybie art. 255 ustawy. Sąd, orzekając w przedmiocie prawa pomocy, opiera swe rozstrzygnięcie na aktach postępowania w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy, a zatem, dokonując oceny w zakresie spełnienia przez stronę przesłanek z art. 246 ustawy, sąd bierze pod uwagę każdorazowo aktualny stan sprawy z daty orzekania, uwzględniając treść oświadczeń strony zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także treść dokumentów załączonych do tego wniosku i ewentualnie zgromadzonych w trybie art. 255 ustawy. Sąd może uzupełnić obraz sytuacji bytowej strony ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy jedynie o informacje i dane wynikające z akt sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 165 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 4 września 2017 r.