II SA/Gd 392/13

Dnia 7 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2013 roku, nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji dotyczącej warunków zabudowy postanawia: odmówić skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 września 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 392/13 o odmowie przyznania M. W. prawa pomocy. Z akt niniejszej sprawy wynika, że opisane powyżej postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 września 2013 roku zostało doręczone skarżącej w dniu 17 października 2013 roku wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu. W dniu 24 października 2013 roku skarżąca nadesłała drogą elektroniczną sprzeciw od ww. postanowienia. Skarżąca została wezwana do podpisania sprzeciwu bądź do nadesłania odpisu sprzeciwu podpisanego własnoręcznym, oryginalnym podpisem - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 20 listopada 2013 roku. Termin do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu upłynął zatem skarżącej w dniu 27 listopada 2013 roku. W dniu 10 grudnia 2013 roku skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu, nadsyłając jednocześnie podpisany sprzeciw z dnia 23 października 2013 roku, jak również uzupełniając uzasadnienie wniesionego sprzeciwu. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, skarżąca wyjaśniła, że w dniu 25 listopada 2013 roku wystąpiła u skarżącej nagła choroba, przebiegająca z wysoką temperaturą, trwająca do dnia 3 grudnia 2013 roku, a gwałtowne osłabienie uniemożliwiło udanie się do urzędu pocztowego w celu dopełnienia wymaganej przez sąd czynności procesowej. Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2014 roku zobowiązano skarżącą do uprawdopodobnienia, podnoszonych we wniosku, okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w szczególności nadesłania stosownego zaświadczenia lekarskiego o obłożnej chorobie, bądź takiej, która uniemożliwiła skarżącej usunięcie braków formalnych sprzeciwu, oraz wskazania z jakich powodów nie mogła skorzystać z pomocy innych osób (np. rodziny, sąsiadów itp.), a także do dokładnego wskazania daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych sprzeciwu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zobowiązania, pod rygorem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu w oparciu o twierdzenia w nim zawarte. Wykonując powyższe zarządzenie skarżąca nadesłała pismo z dnia 28 stycznia 2014 roku, w którym wyjaśniła, że w okresie choroby nie korzystała z pomocy lekarskiej w związku z czym nie ubiegała się o wystawienie zwolnienia lekarskiego bądź innego zaświadczenia lekarskiego. Niekorzystanie z opieki medycznej nie wyklucza wystąpienia u wnioskodawczyni nagłej, ostrej choroby, przebiegającej z wysoką temperaturą we wskazanym okresie. Podniosła, że dokonała wyboru metod terapeutycznych kierując się poszanowaniem naturalnych sił ozdrowieńczych organizmu, czego nie zapewnia terapia medycyny konwencjonalnej. Podkreśliła, że służy jej konstytucyjne prawo wyboru leczenia. Wskazała, że sama konieczność uzyskania zwolnienia lekarskiego nie jest i nie powinna być powodem do wzywania lekarza na wizytę domową bądź do stawienia się w przychodni zdrowia. Wskazała, że samo przedłożenia zwolnienia lekarskiego nie jest potwierdzeniem braku winy. Wyjaśniła także, że dochodzi u niej w okresie ostatnich kilku miesięcy do powtarzających się ostrych stanów chorobowych przebiegających z wysoką temperaturą i osłabieniem. Wnioskodawczyni wyjaśniła nadto, że nie mogła skorzystać z pomocy członków rodziny z uwagi na okoliczność jednoosobowego zamieszkiwania i samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Ponadto wskazała, że nie utrzymuje bliskich relacji z sąsiadami, których istnienie gwarantowałoby zaufane powierzenie przesyłki i dostarczenie jej do urzędu pocztowego. Jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych sprzeciwu wskazała dzień 4 grudnia 2013 r. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Z przepisu tego wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przywrócenie uchybionego terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy i jednocześnie wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Z kolei brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli strony i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). W postanowieniu z dnia 16 stycznia 2009 roku, sygn. akt I OZ 966/08 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny kategorycznie stwierdził, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak: ogólnie zły stan zdrowia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 roku, sygn. akt II UZ 90/01, OSNPUS 2003, nr 24, poz. 602); złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1976 roku, sygn. akt IV PRN 8/76, Baza Orzeczeń LEX nr 7828 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1974 roku, sygn. akt II CO 18/73, Baza Orzeczeń LEX nr 7372); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 roku, sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.); niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 roku, sygn. akt SA/Sz 1117/99, niepubl.). Na nagły charakter przeszkody, uniemożliwiającej dopełnienie obowiązku, wskazuje się również w innych, licznych orzeczeniach sądów. Przykładowo można jedynie wymienić: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1998 roku, sygn. akt SA/Łd 575/98 (Baza Orzeczeń LEX nr 36221); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1999 roku, sygn. akt III SA 1436/99 (Baza Orzeczeń LEX nr 40057); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 2162/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 43285); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 roku, sygn. akt I SA/Ka 1718/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 33415); postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 roku, sygn. akt II OZ 712/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, za przeszkodę w dochowaniu terminu do usunięcia braków formalnych sprzeciwu nie można było uznać okoliczności choroby skarżącej. Skarżąca - mimo, że według jej oświadczenia cierpi na powtarzające się ostre stany chorobowe, nie wykazała, że są to choroby uniemożliwiające podejmowanie czynności procesowych. Po pierwsze wskazać należy, że skarżąca nie przedłożyła, również po doręczeniu jej wezwania Sądu, jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, która potwierdzałaby fakt wystąpienia u skarżącej stanu chorobowego w dniach od 25 listopada 2013 roku do 3 grudnia 2013 roku, stanowiącego przeszkodę w dochowaniu terminu. Samo twierdzenie skarżącej, że wykorzystuje metody medycyny niekonwencjonalnej, nie jest wystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Wbrew twierdzeniom skarżącej, to właśnie odpowiednie zaświadczenie lekarskie, z którego by wynikały np. zalecenia pozostawania w domu, czy też leżenia, stanowiłoby uprawdopodobnienie, że przeszkoda w postaci choroby mogłaby zostać uznana za rzeczywistą. Sąd, nie negując faktu wystąpienia u skarżącej stanu chorobowego, jak również wyboru określonej metody leczenia, wyjaśnia, że samo oświadczenie skarżącej o przebiegu choroby, który miałby powodować wyłączenie możliwości dokonania czynności w terminie, nie jest wystarczające do uwzględnienia wniosku. Po drugie, jak wskazuje przebieg postępowania w niniejszej sprawie, skarżąca, mimo że – według jej oświadczenia - dotknięta była w okresie biegu terminu do usunięcia braków formalnych sprzeciwu (25.11 – 03.12.2013 r.) stanem chorobowym przebiegającego - jak sama to określiła "z wysoką temperaturą i ogromnym osłabieniem", była w stanie samodzielnie sformułować i wysłać w dniu 25 listopada 2013 roku pisma drogą elektroniczną z załączeniem szeregu dokumentów (vide: k. 75 i 83 akt). Po trzecie, biorąc pod uwagę wskazywaną przez skarżącą powtarzalność podobnych dolegliwości w okresie ostatnich kilku miesięcy, nawet jeśli u skarżącej w rzeczywistości dolegliwości te występują, to przebieg niniejszego postępowania, w którym skarżąca aktywnie bierze udział od lipca 2013 roku, nie daje podstaw do twierdzenia, że mają one charakter nagłej przeszkody nie do przezwyciężenia przy użyciu uzasadnionego w takich warunkach wysiłku. Niewątpliwie skarżąca podejmuje w tym okresie czynności procesowe, zatem - jeśli w okresie biegu terminu do usunięcia braków formalnych sprzeciwu, opisane dolegliwości rzeczywiście się pojawiły, to przyjąć należy, że nie były one przeszkodą do zachowania tego terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do przywrócenia terminu, skoro skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. Sąd wydał postanowienie na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią przepisu art. 86 § 1 zd. 2. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie znajdując podstaw do przeprowadzenia rozprawy w celu rozpoznania wniosku skarżącej. Skarżąca miała bowiem możliwość wskazania w piśmie procesowym wszystkich istotnych okoliczności związanych z jej wnioskiem, co też uczyniła.