II SA/Gd 394/17

WyrokWSA w Gdańsku2017-09-06

Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Dorota Jadwiszczok, Dariusz Kurkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję Wójta Gminy o odmowie udostępnienia informacji publicznej i umorzyło postępowanie, stwierdzając, że dostęp do informacji nie następuje na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz z mocy przepisów szczególnych (ustawy o finansach publicznych)?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie uchyliło decyzję Wójta Gminy i umorzyło postępowanie. Zaskarżona decyzja była sprzeczna z prawomocnym wyrokiem WSA, który zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ odwoławczy naruszył tym samym art. 153 i 170 PPSA, gdyż nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w poprzednim orzeczeniu.
Stan faktyczny
R. B. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii decyzji dotyczących umorzenia zobowiązań podatkowych powyżej 500 zł. Po bezskutecznej odpowiedzi organu pierwszej instancji, WSA zobowiązał Wójta do rozpoznania wniosku. Wójt wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji, powołując się na tajemnicę skarbową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta i umorzyło postępowanie, uznając, że sprawa nie podlega ustawie o dostępie do informacji publicznej, lecz ustawie o finansach publicznych. WSA uznał tę decyzję za błędną, wskazując na naruszenie art. 153 i 170 PPSA z uwagi na sprzeczność z poprzednim prawomocnym wyrokiem sądu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. B. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 10 kwietnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania R. B. od decyzji Wójta Gminy z 21 lutego 2017 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej uchyliło zaskarżoną decyzję i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że pismem z 17 listopada 2013 r. R. B. zwrócił się do Wójta Gminy z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii decyzji, bez anonimizacji w sprawie umorzenia zobowiązań podatkowych w 2012 r. podatnikom, którym umorzono kwoty powyżej 500 zł. Wójt Gminy nie udzielił odpowiedzi na złożony wniosek. Wnioskodawca złożył skargę na jego bezczynność do sądu administracyjnego. W drodze wyroku z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt II SAB/Gd 134/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał Wójta Gminy do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 od dnia zwrotu akt sprawy wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności. Wyrok stał się prawomocny w dniu 31 grudnia 2016 r. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynął do Urzędu Gminy w dniu 17 stycznia 2017 r.. W dniu 21 lutego 2017 r. Wójt Gminy wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przedstawił stan sprawy oraz wyjaśnił, że informacja publiczna której udostępnienia oczekuje wnioskodawca jest objęta tajemnicą skarbową. W związku z powyższym nie może zostać udostępniona. Od powyższej decyzji odwołanie złożył wnioskodawca wskazując, że w zaskarżonej decyzji nie wskazano imion, nazwisk i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Dokonując kontroli instancyjnej Kolegium doszło do wniosku, że brak było podstaw do wydania decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie, gdyż dostęp do informacji objętej wnioskiem skarżącego nie następuje na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz z mocy przepisów szczególnych a mianowicie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 z późn. zm.). Podało Kolegium, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764, dalej ustawa) reguluje zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz zasady i tryb udostępniania informacji publicznej. Stanowi ona realizację konstytucyjnie zagwarantowanego obywatelom w art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawa do informacji. Zgodnie z jego treścią obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Prawo do jej uzyskania i ponownego wykorzystania przysługuje każdemu z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 5 ustawy (art. 2 ust. 1 ustawy). Od osoby wykonującej swoje prawo do uzyskania informacji publicznej nie można żądać uprzedniego wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 ustawy). Stosownie do art. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, wglądu do dokumentów urzędowych oraz dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Ostatnie z wyżej powołanych uprawnień pozostaje w funkcjonalnym związku z uprawnieniami obywateli zwartych w ustawach regulujących ustrój i funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego. Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (art. 3 ust. 2 ustawy). Sformułowany w art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej przykładowy katalog informacji udostępnianych na jej podstawie pozwala w oparciu o zasadę powszechnego dostępu do takiej informacji sformułować tezę, że informacja publiczna to każda informacja związana z funkcjonowaniem (rozumianym szeroko) władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Otwarty katalog tych podmiotów, zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, określa art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacją publiczną będzie więc w praktyce każda informacja znajdująca się, zgodnie z prawem, w posiadaniu tych podmiotów. Innymi słowy informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych rozumianych jako działalność organów władzy publicznej oraz samorządów, osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, komunalnym lub Skarbu Państwa. Tytułem przykładu wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacja publiczna może dotyczyć w szczególności majątku publicznego i gospodarki finansowej prowadzonej przez organy samorządu terytorialnego. Informacje publiczną będą zatem stanowiły m. in. umowy o świadczenie usług na rzecz organu publicznego, a także rachunki lub faktury stanowiące podstawę do wydatkowania przez organ publiczny określonych kwot ze środków publicznych na rzecz podmiotów, które świadczą te usługi. Prawo do informacji publicznej nie jest oczywiście prawem zupełnie nieograniczonym. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Stosownie do art. 5 ust. 2 tej ustawy, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Jedna z tajemnic ustawowo chronionych o których mowa w powołanym wyżej przepisie jest tajemnica skarbowa. Problematyka tajemnicy skarbowej i jej ochrony została uregulowana w przepisach Działu VII ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej powoływana jako o.p.). Zgodnie z art. 1 tej ustawy, normuje ona zobowiązania podatkowe, informacje podatkowe, postępowanie podatkowe, kontrolę podatkową i czynności sprawdzające oraz tajemnicę skarbową. Pojęcie tajemnicy skarbowej zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w art. 293 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 293 § 1 o.p., indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową. Stosownie do art. 293 § 2 o.p., przepis ten stosuje się również do danych zawartych w: 1) informacjach podatkowych przekazywanych organom podatkowym przez podmioty inne niż wymienione w § 1; 2) aktach dokumentujących czynności sprawdzające; 3) aktach postępowania podatkowego, kontroli podatkowej oraz aktach postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe; 4) dokumentacji rachunkowej organu podatkowego; 5) informacjach uzyskanych przez organy podatkowe z banków oraz z innych źródeł niż wymienione w § 1 lub w pkt 1; 6) informacjach uzyskanych w toku postępowania w sprawie zawarcia porozumień, o których mowa w dziale II a o.p.. Jak wynika z powyższych przepisów, tajemnica skarbowa obejmuje dane, czyli fakty, liczby i informacje, dotyczące materiałów służących do ustalania obowiązku podatkowego oraz przekształcenia go w zobowiązanie podatkowe. Jak wskazuje się w doktrynie, dane objęte tajemnicą skarbową dotyczą w zasadzie pełnej treści dokumentów składanych przez podatników, płatników lub inkasentów. Obejmują one bowiem zawsze dane odnoszące się do danego podmiotu (w tym sensie są danymi indywidualnymi) i dotyczą źródeł i wysokości osiąganych przychodów oraz rodzajów i wysokości poniesionych wydatków (kosztów), a także zapłaconych zaliczek na podatek. Dane te obejmują również określenie danych osobowych podatnika (imiona i nazwisko, nazwisko rodowe, imiona rodziców), datę urodzenia, miejsce zamieszkania i miejsce wykonywania działalności gospodarczej lub miejsce zatrudnienia (nauki), numer ewidencyjny (PESEL), numer identyfikacji podatkowej (NIP), stan cywilny, osoby pozostające na utrzymaniu podatnika, dane dotyczące spadkodawcy, zapisodawcy, pożyczkodawcy itp.. Tajemnicą skarbową objęta jest całość akt postępowania podatkowego. Kończące to postępowanie w danej instancji decyzje administracyjne (lub inne rozstrzygnięcia) stanowią ich integralną część. Tajemnica skarbowa stanowi szczególny rodzaj tajemnicy służbowej, zatem jej granice muszą być zakreślone szeroko. Z opodatkowaniem związane są bowiem rozmaite zjawiska gospodarcze, a niejednokrotnie wiąże się ono z indywidualnymi przejawami życia jednostki (na przykład - udzielenie ulg w obowiązku podatkowym, przykładowo umorzenie zaległości podatkowej), co wymaga ścisłego przestrzegania zawodowej dyskrecji dotyczącej wszelkich informacji, jakie pozyskiwane są dla potrzeb stosowania prawa podatkowego. Katalog podmiotów zobowiązanych do przestrzegania tajemnicy skarbowej określa art. 294 § 1 o.p. i obejmuje m. in. wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę, marszałka województwa oraz pracowników urzędów ich obsługujących. Zachowanie tajemnicy skarbowej obowiązuje również po ustaniu zatrudnienia, zakończeniu stażu lub praktyki. Zasady udostępniania oraz katalog podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji objętych tajemnicą skarbową określa art. 295 i nast. o.p.. Katalog ten obejmuje organy administracji publicznej i inne podmioty, którym dane objęte tajemnicą skarbową są niezbędne do realizacji zadań przypisanych im przez prawo (na przykład sądy i prokuratury). Skarżący nie jest żadnym z podmiotów wskazanych w powołanych wyżej przepisach lecz osobą fizyczną realizującą swoje prawo do uzyskania informacji publicznej w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wywiedziono zasadnie, że w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mogą być ujawnione żadne indywidualne dane podatnika, płatnika, inkasenta, znajdujące się w posiadaniu organu podatkowego; można je ujawnić tylko od strony zbiorczej lub w sytuacji gdy przepis szczególny na to pozwala lub tego wymaga (na przykład rejestr podmiotów którym udzielono określonych ulg podatkowych o którym mowa w ustawie z dnia 27 września 2009 r. o finansach publicznych). Nie mogą być też ujawniane dane zawarte w rozstrzygnięciu organu podatkowego w sprawie indywidualnego wymiaru podatku przez konkretnego podatnika, materiały znajdujące się w aktach sprawy a nawet dane dotyczące numerów poszczególnych spraw podatkowych, dat wszczęcia i zakończenia indywidualnych postępowań podatkowych, gdyż są one danymi, o których mowa w art. 293 § 2 Ordynacji podatkowej i stanowią tajemnicę skarbową (por. wyrok NSA z 2 lutego 2005 r., OSK 1060/04, LEX nr 549582; wyrok WSA w Warszawie z 26 maja 2010 r., II SA/Wa 414/10, LEX nr 674497 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2003 r., I SA/Wr 2083/01, LEX nr 103437). Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1, zwanym dalej "centralnym repozytorium". Oznacza to, że pomimo szerokiego zakresu pojęcia informacji publicznej zastosowanie przepisów określających zasady jej udostępniania natrafia na istotne ograniczenia wynikające z przepisów tej ustawy (art. 1 ust. 2 i art. 5) oraz ustaw szczególnych. Stwierdzenie, że przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji mieszczących się w kategorii informacji publicznej, oznacza że ustępuje ona pierwszeństwa istniejącym regulacjom w przedmiocie ochrony informacji zawartych w innych przepisach. Innymi słowy, jeżeli przepisy prawa przewidują inne zasady dostępu do określonych informacji publicznych niż ustawa o dostępie do informacji publicznej, mają one pierwszeństwo przed tą ustawą. Ograniczenie to nie oznacza oczywiście, że dana informacja nie stanowi informacji publicznej, lecz to, że została ona wyłączona z kategorii informacji podlegających ujawnieniu w trybie określonym przez ustawę o dostępie do informacji publicznej. Wyłącznie tytułem przykładu można wskazać na dane zawarte w Krajowym Rejestrze Karnym (których udostępnienie kompleksowo regulują przepisy ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym - tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1063 z późn. zm.) oraz treść ksiąg wieczystych. W ocenie składu orzekającego Kolegium zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, zarząd jednostki samorządu terytorialnego podaje do publicznej wiadomości w terminie o którym mowa w art. 38 [do dnia 31 maja roku następnego - przyp. Kolegium] informację obejmującą: a) dane dotyczące wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego w poprzednim roku budżetowym, w tym kwotę deficytu albo nadwyżki, b) kwotę wykorzystanych środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, c) kwotę zobowiązań, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4, d) kwoty dotacji otrzymanych z budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz kwoty dotacji udzielonych innym jednostkom samorządu terytorialnego, e) wykaz udzielonych poręczeń i gwarancji, z wymienieniem podmiotów, których gwarancje i poręczenia dotyczą, f) wykaz osób prawnych i fizycznych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadaiących osobowości prawnej, którym w zakresie podatków lub opłat udzielono ulg, odroczeń, umorzeń lub rozłożono spłatę na raty w kwocie przewyższającej łącznie 500 zł, wraz ze wskazaniem wysokości umorzonych kwot i przyczyn umorzenia, g) wykaz osób prawnych i fizycznych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym udzielono pomocy publicznej. Zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, podanie do publicznej wiadomości wykazu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. f, nie narusza przepisów o tajemnicy skarbowej. Mając na uwadze przedstawiony powyżej stan faktyczny sprawy oraz powołane przepisy prawa stwierdziło Kolegium, że wydanie w sprawie zakończonej rozstrzygnięciem opisanym w osnowie decyzji administracyjnej było zbędne i niedopuszczalne. Skutkuje to koniecznością usunięcia jej z obrotu prawnego. Skoro powszechny dostęp dla nieograniczonej liczby podmiotów do informacji publicznej interesującej skarżącego zapewniają przepisy szczególne w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej, brak było podstaw do załatwienia sprawy na tej podstawie a w szczególności do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia. Aby rozstrzygnąć sprawę w sposób prawidłowy, organ pierwszej instancji powinien był poinformować wnioskodawcę o tym fakcie [że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania do informacji stanowiącej przedmiot jego zainteresowania - przyp. Kolegium], wskazać właściwy tryb dostępu i odesłać go do miejsca publikacji informacji lub przekazać mu w dogodny dla obu stron sposób wytworzoną w przeszłości i istniejącą informację. Innymi słowy, informacja której udostępnienia oczekuje skarżący powinna już od dawna funkcjonować w obrocie prawnym a dostęp do niej powinien być nieograniczony. Brak było zatem podstaw do orzekania w przedmiocie jej udostępnienia na wniosek w drodze decyzji administracyjnej Zarzuty podniesione w treści wniesionego odwołania są zasadne, jednak z uwagi na konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania organu pierwszej instancji pozostają one bez wpływu na dokonane rozstrzygnięcie. We wniesionej skardze R. B. zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podkreślił skarżący, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wadliwie odczytując treść wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Czym innym jest bowiem żądanie udostępnienia informacji publicznej w postaci decyzji administracyjnych, na podstawie art. 6 ustawy, a czym innym żądanie wykazu podmiotów wskazanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o finansach publicznych. Mamy więc do czynienia z sytuacjami stanowiącymi niewątpliwie dwa stany prawne, czego organ w ogóle nie dostrzegł (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2015 r., Sygn. akt IOSK1991/14). W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje rozstrzygnięcie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie ma okoliczność, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt II SAB/Gd 134/16 wypowiedział się co do sposobu udzielenia informacji publicznej przez Wójta Gminy w przedmiotowej sprawie zobowiązując w sentencji ten organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 17 listopada 2013 r. o udostępnienie kopii decyzji (bez anonimizacji) w sprawie umorzenia zobowiązań podatkowych w 2012 r., tym podatnikom, którym umorzono kwoty powyżej 500zł, w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności. Natomiast w uzasadnieniu powyższego prawomocnego orzeczenia sąd wskazał, że organ winien zastosować tryb przewidziany ustawą o dostępie do informacji publicznej i po rozważeniu, czy żądane informacje nie dotyczą tajemnic ustawowo chronionych (np. tajemnicy skarbowej), albo udzielić informacji publicznej, albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej jako "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia. W tym więc zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek (w:) System prawa procesowego cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek, tamże, s. 319). Artykuł 170 p.p.s.a. dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Orzeczenie wiąże również inne osoby, ale tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, LEX nr 48643). Wynikający z tego przepisu stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062). Nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści sentencji nie można się kierować treścią uzasadnienia. W niektórych sytuacjach będzie to nawet konieczne, zwłaszcza na gruncie procedury sądowoadministracyjnej. Należy w związku z tym przywołać tezę orzeczenia sądu istotną z punktu widzenia strony postępowania, że jeżeli nie zgadza się ona z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu WSA, to powinna kwestionować w odpowiednim środku odwoławczym orzeczenie zawierające ocenę prawną i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia zawarte w nim stanowisko będzie bowiem wiążące wobec wszystkich organów wskazanych w art. 170 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 stycznia 2012 r., II SA/Lu 936/11, LEX nr 1113957). Sąd zauważa, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję Wójta Gminy i umarzająca postępowanie w sprawie jest sprzeczna zarówno z sentencją jak i uzasadnieniem prawomocnego wyroku z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt II SAB/Gd 134/16, albowiem stwierdza, iż brak było podstaw do załatwienia sprawy na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w szczególności do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia. Tym samym naruszono w niniejszej sprawie art. 153 i 170 p.p.s.a. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło