II SA/Gd 485/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2025 r., nr SKO/Gd 714/25 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Pan L. S. (Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (SKO) z 28 kwietnia 2025 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 7 lutego 2023 r. Skarżący wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, J. S. Decyzją z 2 marca 2023 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na treść art. 17 ust. 1b ustawy o pomocy społecznej. Organ uznał, że niepełnosprawność matki Skarżącego powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia, a zatem nie ma podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzją z 25 lipca 2023 r. SKO uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zebrane przez organ pierwszej instancji dane nie są wystarczające dla jednoznacznego stwierdzenia, czy Skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności przesłanki wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 4 września 2023 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił Skarżącemu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo ich niepodejmowaniem w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z przeprowadzonego wywiadu rodzinnego wynika, że Skarżący nie mieszka z matką, jednak często zostaje u niej na noc. Wnioskodawca oświadczył, że posiada ok. 20 - letni staż pracy. Od ok. 8 lat nie pracuje i nie podejmował żadnych prac dorywczych. Ostatnią jego pracą była własna działalność gospodarcza. Od czasu zamknięcia działalności wnioskodawca nie był zarejestrowany w Urzędzie Pracy, nie zapoznawał się z ofertami pracy oraz nie podnosił swoich kwalifikacji zawodowych (posiada kwalifikacje zawodowe w zawodzie elektromonter). Skarżący oświadczył, że zrezygnował z zatrudnienia ze względu na zły stan zdrowia matki, jednak nigdy wcześniej nie ubiegał się o żadne świadczenie z tytułu sprawowania nad nią opieki. Aktualnie podopieczna choruje na migotanie przedsionków, niedowidzenie spowodowane jaskrą i zaćmą, zwyrodnienie stawów oraz ma problemy ze swobodnym poruszaniem się, porusza się przy pomocy balkoniku. Dwukrotnie złamała rękę, na skutek czego ręka ta jest niesprawna i niewładna. Matka Skarżącego jest w stanie częściowo sama się ubrać i umyć, jednak przy kąpieli potrzebuje pomocy przy wejściu i wyjściu z wanny, samodzielnie je posiłki, samodzielnie zażywa wcześniej przygotowane przez syna leki. Skarżący oświadczył, że często nocuje u matki i nie zostawia jej w ciągu dnia na dłużej niż dwie godziny. Przygotowuje dla matki posiłki, czasami przygotowuje je jego żona i podaje je matce. Zgodnie z oświadczeniem dzień zaczynają ok. godz. 7.00 - 7.30. Skarżący przygotowuje śniadanie, podaje leki ok. godz. 8.00, następnie wykonuje poranną toaletę ok. 20 min., zakupy od 8.30 - 10.00, ok. godz. 11.00 robi obiad i podaje go matce, od ok. godz. 13.00 do 19.00 spędza czas wspólnie z matką (w tym czasie idą na spacer bądź przebywają w domu), ok. godz. 19.00 kolacja i przygotowanie do spania. Podopieczna podczas wywiadu potwierdziła wykonywanie czynności przez syna. W ocenie organu pierwszej instancji, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaniem opieki przez wnioskodawcę a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, gdyż niepodejmowanie aktywności zawodowej nie jest wymuszone koniecznością sprawowania opieki nad matką, a rozmiar tej opieki jest na tyle mały, że umożliwia podjęcie zatrudnienia chociażby na niepełny wymiar czasu lub umowę zlecenie i zapewnienie w tym czasie matce pomocy w formie usług opiekuńczych. Nie została zatem spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Następnie organ odniósł się do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 i przypomniał, że niepełnosprawność matki datuje się od jej 59. roku życia, a zatem jest to druga przesłanka uniemożliwiająca przyznanie wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego decyzją z 18 kwietnia 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przypomniał ustalenia poczynione w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego z 16 sierpnia 2023 r., a następnie wskazał na ustalenia z pierwszego wywiadu środowiskowego, który miał miejsce 24 lutego 2023 r. Ustalono wówczas, że Skarżący zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej z powodu konieczności opieki nad matką. Skarżący nie może też podjąć zatrudnienia, ponieważ stan zdrowia matki uległ znacznemu pogorszeniu. Matka Skarżącego choruje na nadciśnienie, arytmię, zwyrodnienie kręgosłupa, jaskrę; ponadto złamała trzykrotnie rękę, w związku z czym nie może unieść ręki; ponadto w lewej ręce ma sztywne palce; nie jest zatem w stanie samodzielnie zaspokoić wszystkich swoich potrzeb życiowych; Skarżący pomaga matce w przygotowaniu posiłków, codziennych sprawach takich jak zakupy, umawianie i towarzyszenie w wizytach lekarskich, wychodzenie na spacery (podopieczna) porusza się przy pomocy balkonika), pomaga też w wieczornej toalecie, sprzątaniu mieszkania, praniu; u matki przebywa codzienne w godz. 8:30 – 12:00, 14:00 – 16:30 oraz od 19:00 do 20:30, a w innych godzinach - po uprzednim kontakcie telefonicznym. Zdaniem SKO dokonane w powtórzonym postępowaniu ustalenia nie wniosły nic nowego do sprawy, w związku z czym pismem z 12 marca 2024 r., w trybie art.136 k.p.a., zlecono organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia faktycznej sytuacji Skarżącego. W odpowiedzi organ pierwszej instancji przesłał przeprowadzony z podopieczną 27 marca 2025 r. wywiad środowiskowy, z którego wynika, że pozostaje ona pod opieką lekarza rodzinnego; przyjmuje leki na nadciśnienie, serce, migotanie przedsionków. Posiada orzeczenie o niepełnosprawności - pierwszą grupę inwalidzką wojenną; otrzymuje rentę kombatancką. Matka Skarżącego ma dwóch synów, mieszka sama. Podopieczna oświadczyła, że Skarżący odwiedza ją co drugi dzień przynosząc obiad; raz w tygodniu lub co drugi tydzień zabiera rzeczy do prania. Podopieczna oświadczyła również, że sama przygotowuje sobie śniadania i kolacje; sama się ubiera i myje; sama wychodzi z domu do pobliskiego sklepu; w ciągu dnia ogląda telewizję, czyta gazety albo reperuje ręcznie ubrania - szyje; czasem odwiedza ją znajoma; od czasu do czasu wnuk odkurzy mieszkanie i pościera kurze. Oświadczyła także, że wnioskodawca prowadzi pizzerię. We wnioskach pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy zawarł następujące uwagi: gdy przyszedł na wywiad, drzwi otworzyła p. J., która oświadczyła, że w dniu dzisiejszym nie ma czasu, ponieważ sama wychodzi do przychodni odebrać receptę na leki. P. J. była sama w domu, p. L. nie zastano; p. J. umówiła się z pracownikiem socjalnym na następny dzień. 4 kwietnia pracownik socjalny ponownie udał się do mieszkania p. J. i również w tym dniu p. J. była sama; oświadczyła, że nie miała kontaktu z synem i nie powiadomiła go o wizycie pracownika socjalnego. Według opinii pracownika socjalnego p. J. wypowiadała się logicznie, była zorientowana co do miejsca i czasu; poruszała się samodzielnie i sprawnie po mieszkaniu. Pracownik nie miał możliwości zweryfikowania informacji dotyczących zatrudnienia p. L. lub prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Po analizie całości materiału dowodowego SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że pomoc udzielana przez Skarżącego matce nie wyczerpuje znamion stałej długotrwałej pomocy, o której mowa w art.17 ust. 1 u.ś.r. Z oświadczenia podopiecznej wynika bowiem, że jest ona osobą w znacznym stopniu samodzielną; samodzielnie wychodzi do pobliskiego sklepu i do przychodni; w dniach wizyt pracownika socjalnego nie zastano wnioskodawcy w mieszkaniu matki. Jej oświadczenie zaprzecza złożonemu w trakcie wywiadu środowiskowego oświadczeniu wnioskodawcy o niemal całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji jego matki. Również ocena pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad z matką wnioskodawcy oraz fakt niezastania wnioskodawcy w dniu wizyt pracownika w mieszkaniu matki potwierdza znaczną samodzielność matki wnioskodawcy. Ponadto matka Skarżącego w trakcie wywiadu oświadczyła, że jej syn L. prowadzi pizzerię, gdy tymczasem strona oświadczyła, że od 2018 r. nie pracuje i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Wprawdzie informacja co do prowadzenia przez wnioskodawcę pizzerii lub wykonywania jakiejkolwiek innej pracy nie została zweryfikowana, niemniej stwierdzono, że wywiad środowiskowy przeprowadzony z podopieczną nie pozostawia wątpliwości co do jej znacznej samodzielności. Wszystkie powyższe okoliczności spowodowały, że SKO nie dało wiary oświadczeniu wnioskodawcy, że matka wymaga stałej długotrwałej opieki i on tę opiekę matce zapewnia. Konkludując, w ocenie organu odwoławczego, wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osoba niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznając skargę na powyższą decyzję SKO, wyrokiem z 20 listopada 2024 r., II SA/Gd 594/24 uchylił ją uznając, że organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku zlecenia organowi pierwszej instancji przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, w sprawie przeprowadzono czynności z matką Skarżącego, jednak Skarżącemu nie umożliwiono wypowiedzenia się co do dowodów zebranych w postępowaniu uzupełniającym. Ponownie rozpoznając sprawę SKO decyzją z 28 kwietnia 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 4 września 2023 r. odmawiającą ustalenia Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie SKO analiza przeprowadzonych w sprawie wywiadów środowiskowych, w tym tego z 18 marca 2025 r. ze Skarżącym, pozwala na stwierdzenie, że J. S. jest w znacznym stopniu samodzielna, mieszka sama, wychodzi do pobliskiego sklepu i do przychodni. W dniach wizyt pracownika socjalnego w jej mieszkaniu nie zastano Skarżącego ani żadnej innej osoby sprawującej opiekę, chociaż twierdzi on, że przebywa u matki w ciągu dnia w godz. od 7.30 do 21.00, a gdy nie może osobiście sprawować opieki, zastępuje go żona lub dzieci. Oświadczenie matki Skarżącego zaprzecza złożonemu w trakcie wywiadu środowiskowego oświadczeniu Skarżącego o niemal całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji jego matki. SKO podkreśliło, że pracownik socjalny, który udał się na wywiad do podopiecznej, dwukrotnie zastał ją poza mieszkaniem, w pierwszym przypadku wychodziła ona do lekarza, w drugim natomiast była wynieść śmieci. W konsekwencji SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że czynności wykonywane przez Skarżącego w związku z pomocą matce nie pochłaniają tyle czasu, by nie mógł podjąć on zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Faktyczne czynności wykonywane w ramach opieki nad matką to dowożenie posiłków, zabieranie rzeczy do prania, pomoc w wejściu pod prysznic, robienie większych zakupów, pozostawanie "pod telefonem". Zakres opieki i pomocy świadczonej matce nie wypełnia dyspozycji art.17 ust. 1 ustawy w zakresie pomocy stałej lub długotrwałej. Organ odwoławczy podkreślił, że Skarżący podaje sprzeczne niektóre informacje: w wywiadzie z 24 lutego 2023 r. podaje, że przebywa u matki najpóźniej w godz. 19 – 20.30, a w wywiadzie z 16 sierpnia 2023 r. podaje, że pozostaje u matki na noc; w wywiadzie z 18 marca 2025 r. podaje, że przebywa u matki codziennie od godz. 7.30 do 21.00 i pozostaje na noc 3-4 razy w tygodniu, chociaż w żadnym przypadku bytności w domu jego matki pracownik socjalny nie zastał Skarżącego ani nikogo, kto by go zastąpił; w wywiadzie z 24 lutego 2023 r. podaje, że matka sama spożywa posiłki, a w wywiadzie z 16 sierpnia 2023 r. raz podaje, że matka sama spożywa posiłki a zaraz potem, że ją karmi; w wywiadzie z 18 marca 2025 r. znów podaje, iż matka sama spożywa posiłki. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję SKO z 28 kwietnia 2025 r., wnosząc o jej uchylenie, zarzucił: błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych polegającą na przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez Skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na między innymi okoliczność, że matka będąc osobą niepełnosprawną "nie jest osobą leżącą i sama wstaje z łóżka"; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji i polegający na przyjęciu, że bezustanna pomoc, której Skarżący udziela matce nie wyczerpuje znamion stałej długotrwałej pomocy, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych; naruszenie prawa procesowego, tj. obrazę art. 6 k.p.a. w zw. z art. 170 i 171 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie tych przepisów w prowadzonym postępowaniu i wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej, gdy uprzednio ta sama sprawa została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku w dniu 20 listopada 2024 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 594/24; art. 61 § 4 i 5 k.p.a. poprzez niezawiadomienie Skarżącego o wszczęciu i prowadzeniu postępowania pod sygn. akt SKO Gd/714/25. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie wskazując, że prowadzone ponownie, po wyroku Sądu, postępowanie nie było postępowaniem nowym, a postępowaniem powtórzonym, prowadzonym w wyniku uchylenia uprzedniej decyzji przez Sąd, zatem nie było podstaw do zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania. SKO pismem z 1 kwietnia 2025 r. zawiadomiło natomiast stronę o zebraniu dodatkowego materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań, a także przedłożenia dodatkowych dowodów w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W przedmiotowym postępowaniu sąd administracyjny ponownie rozpoznaje sprawę po uprzednim uchyleniu poprzedniej decyzji administracyjnej wydanej przez SKO. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sąd jest związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez sąd, który poprzednio rozpoznawał tę sprawę i uchylił decyzję. W konsekwencji kontrola zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności odnosi się do weryfikacji wykonania wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych przez tut. Sąd w wyroku z 20 listopada 2024 r., II SA/Gd 594/24. Sąd ten dopatrując się naruszenia przez SKO przepisów art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 k.p.a., nakazał umożliwienie Skarżącemu odniesienie się do zebranego w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. W toku ponownie prowadzonego postępowania SKO pozyskało kolejne dwa wywiady środowiskowe przeprowadzone 18 marca 2025 r. ze Skarżącym oraz 27 marca 2025 r. z matką Skarżącego. Następnie pismem z 1 kwietnia 2025 r., doręczonym Skarżącemu 11 kwietnia 2025 r., zawiadomiło Skarżącego o zebraniu dodatkowego materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się, co do tego materiału oraz co do zgłoszonych żądań, a także o możliwości zgłoszenia kolejnych wniosków dowodowych – w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia. Skarżący z tego uprawnienia nie skorzystał. W ocenie Sądu rozpoznającego tę sprawę, SKO należycie wypełniło wytyczne zawarte w ww. wyroku z 20 listopada 2024 r. i umożliwiło Skarżącemu wypowiedzenie się co do uzupełnionego materiału dowodowego oraz złożenie ewentualnych wniosków dowodowych. W tej mierze Sąd nie stwierdza naruszenia przez SKO przepisów prawa, uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Dalej wskazać trzeba, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390) – zwanej dalej "u.ś.r." Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżący jako syn osoby wymagającej opieki, należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje ustalenie spełniania przesłanek powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. (pozytywna przesłanka przyznania świadczenia – tzw. związek przyczynowo – skutkowy). Przedmiotem sporu jest, czy Skarżący nie podejmuje (zrezygnował z) pracy zarobkowej wyłącznie z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Z oceną tej przesłanki wiąże się także konieczność ustalenia zakresu pomocy świadczonej podopiecznej po to, aby ustalić, czy rzeczywiście jest on tego rodzaju, że uzasadnia całkowitą rezygnację z zatrudnienia (jego podjęcia), gdyż nie ma jakikolwiek możliwości pogodzenia pracy – nawet w częściowym wymiarze - z taką opieką. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko SKO w zakresie niespełnienia przez Skarżącego pozytywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikającej z powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dotyczącej tzw. związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z podjęcia zatrudnienia w przypadku Skarżącego a świadczoną przez niego opieką na rzecz matki. Jak wynika z przytoczonego wyżej już art. 17 ust. 1 u.ś.r., wnioskujący o to świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Zauważyć również należy, że przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Natomiast, to sprawowana faktycznie opieka musi obiektywnie uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., I OSK 1549/19, przywołane orzecznictwo dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo stwierdził na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że całokształt ujawnionych okoliczności faktycznych przeczy istnieniu związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej matce w związku z jej znacznym stopniem niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzono pięć wywiadów środowiskowych, z czego trzy ze Skarżącym, a dwa z jego matką. Obowiązkiem SKO była ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu (por. wyrok NSA z 30 marca 1988 r., SA/Po 1495/87, niepubl.), co innymi słowy oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, chyba że chodzi o dowody dotyczące okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z 6 października 1993 r., I SA 1270/93, OSP 1994, nr 7-8, poz. 131). Zdaniem Sądu ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego przez SKO, w tym w szczególności wywiadów środowiskowych dokonana została w zgodzie z regulacją art. 80 k.p.a. SKO zasadnie wskazało, że z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika, że podopieczna jest osobą starszą i wymagającą opieki, przy czym jest osobą o znacznym stopniu samodzielności. Samodzielnie dba o higienę (z wyjątkiem pomocy w wejściu pod prysznic), przyjmuje leki i się ubiera. Skarżąca samodzielnie przyjmuje posiłki dostarczone przez Skarżącego. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że podopieczna mieszka sama, a także że sama jest w stanie wyjść do sklepu lub przychodni. Niewątpliwie oświadczenia podopiecznej składane w trakcie wywiadu środowiskowego oraz poczynione przez pracownika socjalnego obserwacje przeczą twierdzeniom Skarżącego o niemal całkowitej niezdolności podopiecznej do egzystencji. Pomimo, że pracownik socjalny odwiedził podopieczną dwukrotnie, nigdy nie zastał tam Skarżącego, co w sposób oczywisty przeczy jego twierdzeniom o sprawowaniu opieki codziennie od g. 7.30 do 21.00 z ewentualną możliwością pozostawienia Skarżącej co najwyżej na godzinę. Zaznaczyć należy, że wywiad środowiskowy jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 76 § 1 k.p.a. i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Prawodawca dopuszcza co prawda możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu przeciwko treści dokumentów (art. 76 § 3 k.p.a.), jednakże w rozpoznawanej sprawie takich dowodów Skarżący organowi administracji nie zaoferował. W konsekwencji twierdzenia Skarżącego kwestionujące wiarygodność matki z uwagi na zaniki pamięci oraz demencję nie zostały potwierdzone żadnym zaświadczeniem lekarskim i jako twierdzenia nieznajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym nie prowadziły do skutecznego zakwestionowania ustaleń dokonanych przez organy administracji na potrzeby wydania zaskarżonej decyzji. Podzielić przy tym należy pogląd, że co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Jeśli organ administracji publicznej ustali, że dana okoliczność nie zachodziła, a przy tym nie można mu postawić z tego tytułu zarzutu, to strona powinna podjąć starania mające na celu wykazanie prawdziwości jej twierdzeń. Przepis art. 7 k.p.a. nie stanowi źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania (por. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., II OSK 1681/17). Zdaniem Sądu SKO w prawidłowy i przekonujący sposób przeprowadziło ocenę zebranych materiałów dowodowych, w tym także wyjaśnień Skarżącego składanych w toku prowadzonego postępowania, kwestionując ich wiarygodność w zakresie sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad matką uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia i w konsekwencji zasadnie uznało, że wskazany zakres opieki udzielanej przez Skarżącego matce nie stanowi o przeszkodzie w podjęciu przez niego pracy zarobkowej. Prawidłowo SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołało się na sprzeczne wyjaśnienia Skarżącego składane przy okazji przeprowadzania kolejnych wywiadów środowiskowych. Organ odwoławczy trafnie uznał, że sprzeczna ze sobą treść wyjaśnień podważa ich wiarygodność. W związku z powyższym uzasadniona jest ocena SKO, że Skarżący nie wykonuje takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby go nieustannie i wymagały jego ciągłej obecności, choćby poprzez pozostawanie w dyspozycji, nie pozwalając tym samym na aktywność zawodową, nawet w zmniejszonym wymiarze godzin. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że pomimo znacznej niepełnosprawności matki Skarżącego, jest ona zdolna do częściowego samodzielnego funkcjonowania. Zdaniem Sądu SKO prawidłowo wywiodło, że zakres obowiązków spoczywających na Skarżącym nie usprawiedliwia jego całkowitej bierności zawodowej. Faktyczne czynności wykonywane w ramach opieki nad matką polegające na dowożeniu posiłków, zabierania rzeczy do prania, pomocy w wejściu pod prysznic, robienie większych zakupów, pozostawanie "pod telefonem", nie mogą być uznane za uniemożliwiające Skarżącemu podjęcia zatrudnienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną. Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a.