II SA/Gd 486/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 14 czerwca 2019 r., nr NSP-VIII.7581.1.219.2017.DL w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia oddalić wniosek skarżącego J. D. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 486/19. W dniu 15 lipca 2019 r. J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 14 czerwca 2019 r., nr NSP-VIII.7581.1.219.2017.DL. Sprawa ta zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Gd 486/19. W sprawie tej, starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II SPP/Gd 91/19, przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 13 listopada 2019 r. Pomorska Izba Adwokacka w Gdańsku poinformowała, że pełnomocnikiem skarżącego z urzędu wyznaczyła adwokat M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 486/19, oddalił skargę wniesioną przez skarżącego w niniejszej sprawie. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 16 czerwca 2020 r. W piśmie z dnia 2 czerwca 2020 r. Pomorska Izba Adwokacka w Gdańsku poinformowała, że pełnomocnikiem skarżącego z urzędu wyznaczono adwokat M. K. W piśmie z dnia 13 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącego adwokat M. K. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Wniosek powyższy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił postanowieniem z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 486/19. Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 909/20, oddalił zaś zażalenie wniesione na to postanowienie. W piśmie z dnia 27 czerwca 2022 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazując na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Pomorskiej Izby Adwokackiej w Gdańsku z dnia 30 marca 2022 r., uznające wykonującą obowiązki pełnomocnika z urzędu skarżącego adwokat M. M. winną popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, które to doprowadziło do zaniechania złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 486/19, orzekł o oddaleniu tego wniosku. W piśmie z dnia 18 lipca 2025 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 marca 2020 r., powołując się na opinię sądowo – psychiatryczną z dnia 18 lipca 2025 r. dotyczącą adwokat M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 486/19 - nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie przy tym do treści art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Należy mieć przy tym na uwadze, że zgodnie z treścią art. 87 § 5 p.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Ustawa nie stanowi przy tym co należy rozumieć przez sytuację wyjątkową. Należy przyjąć że są to nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 197). Niewątpliwie pojęcie to nie może być rozumiane rozszerzająco jako każdy przypadek (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, LEX nr 1130773). W orzecznictwie wskazuje się, że w takiej sytuacji przywrócenie terminu może nastąpić w rzeczywiście wyjątkowych okolicznościach typu działanie siły wyższej np. długotrwałej poważnej klęski żywiołowej (zob. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I FZ 345/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając taki wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w terminie oraz ustalić czy przedstawione we wniosku argumenty uzasadniają, że w sprawie zachodzi przypadek, który można uznać za wyjątkowy (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 624/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez wyjątkowy przypadek należy rozumieć okoliczność nadzwyczajną, która uniemożliwiła stronie dokonanie czynności w normalnym trybie (zob. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 109/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, wskazać należy, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze także działania samego pełnomocnika, jak również osób, którymi on się posługuje, zaś ich zaniedbania obciążają jego samego, a co za tym idzie nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie wystąpiły takie okoliczności, które można uznać za przypadek wyjątkowy, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Przede wszystkim zaś nie można uznać aby zachodził braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Już bowiem w wydanym w niniejszej sprawie, po rozpoznaniu pierwszego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku, postanowieniu z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 486/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że zarówno w dniu ogłoszenia wyroku na rozprawie, jak i przez cały okres biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku, skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego ustanowionego w ramach prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że wyznaczony pełnomocnik procesowy została prawidłowo powiadomiona o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 4 marca 2020 r., a informację o tym odebrała osobiście w dniu 6 lutego 2020 r. Mimo to pełnomocnik nie stawiła się na termin rozprawy, na której ogłoszony został wyrok oddalający skargę, ani nie podjęła żadnych innych czynności, w szczególności nie złożyła w terminie 7 dni wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. Dopiero w dniu 18 maja 2020 r. pełnomocnik poinformowała sąd o rezygnacji z pełnionej funkcji, co obligowało samorząd zawodowy do wyznaczenia dla strony nowego pełnomocnika, w ramach ustanowionego prawa pomocy. W tym czasie jednak wyrok się uprawomocnił wskutek niezłożenia wniosku o jego uzasadnienie. Zaistniałe zaniedbanie w tym zakresie, jakiego dopuścił się pełnomocnik reprezentujący stronę, wywołuje skutki takie, jak gdyby dopuściła się ich sama strona, która ponosi konsekwencje czynności podejmowanych przez pełnomocnika w jej imieniu (jak i konsekwencje braku podjęcia tych czynności). W związku z tym zaniedbanie pełnomocnika, a następnie jego rezygnacja z pełnionej funkcji i konieczność wyznaczenia nowego reprezentanta strony nie stanowi okoliczności wyłączającej winę skarżącego w uchybieniu terminowi. We wniosku o przywrócenie terminu nie powołano żadnych innych obiektywnych okoliczności mogących świadczyć o braku winy poprzednio wyznaczonego pełnomocnika w zaniechaniu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ocenę tę podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 909/20, oddalił zażalenie wniesione na to postanowienie, wskazując przy tym, że skarżący w ramach przedmiotowego wniosku nie wykazał, że jego poprzedni pełnomocnik uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku bez winy. Na ocenę tę powołał się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 12 lipca 2022 r. o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 marca 2020 r. Skarżący nie wykazał zaś aby od czasu wydania tych postanowień nastąpiła jakakolwiek zmiana okoliczności sprawy, która mogłaby uzasadniać odmienną ocenę. Zgodnie natomiast z treścią art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przedstawiona przez skarżącego wraz z rozpoznawanym obecnie wnioskiem opinia sądowo – psychiatryczna z dnia 29 marca 2025 r., dotycząca adwokat M. M., nie może stanowić nowej okoliczności świadczącej o braku winy i uzasadniającej przywrócenie skarżącemu uchybionego terminu. Tym bardziej, że w opinii tej stwierdzono brak podstaw do przyjęcia aby wystąpiły jakiekolwiek zakłócenia czynności, znoszące lub też ograniczające w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania postępowaniem. Zgodnie zaś z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu jest możliwe jedynie wtedy, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Wina uniemożliwia przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Z uwagi na powyższe, Sąd oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 486/19, o czym orzekł w postanowieniu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.