II SA/Gd 505/23
WyrokWSA w Gdańsku2024-07-24
Skład orzekający: Diana Trzcińska, Jolanta Górska, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiadującej z działką inwestycyjną, na której wydano pozwolenie na budowę, posiada status strony w postępowaniu o wznowienie decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Właściciel nieruchomości sąsiadującej z działką inwestycyjną nie posiada statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, jeśli jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu określonym na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Potencjalny spór graniczny nie wpływa na status strony, gdyż oświadczenie inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością korzysta z domniemania prawdziwości do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sporu granicznego. Wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a jedynie interes faktyczny, co nie uprawnia do udziału jako strona w postępowaniu.Stan faktyczny
Starosta Kartuski wydał 4 marca 2022 r. ostateczną decyzję zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i gospodarczego na działce inwestora J. S. Wnioskodawca A. D., właściciel sąsiednich działek, złożył wniosek o wznowienie postępowania, twierdząc, że jest stroną postępowania z uwagi na sporny przebieg granic działek i oddziaływanie inwestycji na jego nieruchomość. Organ pierwszej instancji i organ odwoławczy odmówiły uchylenia decyzji i uznały, że Wnioskodawca nie ma statusu strony, gdyż jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. Wnioskodawca zaskarżył decyzję wojewody do WSA w Gdańsku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A.D na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 31 marca 2023 r., nr WI-I.7840.1.25.2023.KW w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu wraz z projektem architektoniczno-budowlanym i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
Decyzją z 4 marca 2022 r. Starosta Kartuski (dalej: "Starosta", "organ pierwszej instancji") zatwierdził projekt zagospodarowania terenu wraz z projektem architektoniczno-budowlanym i udzielił J. S. (dalej: "Inwestor") pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego w ramach tworzenia nowej zabudowy zagrodowej na działce nr [...], obręb Ż., gmina S.
Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 25 marca 2022 r.
Wnioskiem z 18 maja 2022 r. A. D. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący"), na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", wystąpił do Starosty o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z 4 marca 2022 r.
W uzasadnieniu wskazano m.in., że Wnioskodawca jest właścicielem działek
nr [..] i [...], które sąsiadują z działką inwestycyjną. Wskazano również, że o decyzji Starosty z 4 marca 2022 r. Wnioskodawca dowiedział się 4 maja 2022 r. na skutek informacji przekazanej przez Policję w S., która podjęła interwencję w sprawie rozpoczęcia budowy na działce nr [...]. Odwołując się do treści art. 28 ust. 2 ustawy
z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) - dalej: "Prawo budowlane", wskazano, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Mając na uwadze treść tego przepisu stwierdzono, że Wnioskodawca także powinien występować w niniejszej sprawie
w charakterze strony. Jego nieruchomość znajduje się bowiem w sąsiedztwie prowadzonej inwestycji, zaś realizowana budowa ma bezpośrednie oddziaływanie na jego grunty. Dodano, że interes prawny Wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu wynika także
z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.) - dalej: "k.c.", który stanowi, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Wskazano, że przed Sądem Rejonowym
w Kartuzach toczy się postępowanie z wniosku A. D. z udziałem Gminy S. i M. S. o rozgraniczenie. Biorąc zatem pod uwagę, że granice nieruchomości są sporne Wnioskodawca posiada interes prawny w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę. Podniesiono, że celem toczącego się postępowania sądowego jest ustalenie przebiegu granic działek, a do momentu ich prawomocnego ustalenia wszelkie inwestycje realizowane na sąsiednim gruncie bezpośrednio oddziałują na nieruchomość Wnioskodawcy. Może się bowiem okazać, że prowadzona budowa naruszy granice działek, bądź też przepisy określające normy budowlane. Niewątpliwie zatem nieruchomość Wnioskodawcy znajduje się w granicach oddziaływania inwestycji, na skutek jej wykonania korzystanie przez Wnioskodawcę z posiadanej nieruchomości może zostać utrudnione.
Postanowieniem z 24 czerwca 2022 r. Starosta wznowił postępowanie zakończone swoją ostateczną decyzją z 4 marca 2022 r., a następnie decyzją z 29 grudnia 2022 r. odmówił jej uchylenia.
W uzasadnieniu decyzji z 29 grudnia 2022 r. organ pierwszej instancji wskazał m.in., że nie znajdując przepisów dotyczących ograniczeń w zagospodarowaniu działki będącej własnością Wnioskodawcy, tj. działki nr [...] i innych działek sąsiednich, ze względu na zatwierdzoną decyzją z 4 marca 2022 r. inwestycję na terenie działki nr [...], potwierdził wyniki analizy przeprowadzonej w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji
o pozwoleniu na budowę i stwierdził, że działka nr [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji zatwierdzonej na działce nr [...]. Zdaniem Starosty ponownie wyznaczony obszar oddziaływania obiektu (w wyniku postępowania wznowieniowego) potwierdził, że przedmiotowy obszar ogranicza się tylko do działki nr [...], a więc jedynie do terenu objętego inwestycją.
Na podstawie definicji obszaru oddziaływania inwestycji, w związku z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 28 k.p.a. oraz ze względu na fakt że nie stwierdzono oddziaływania planowanej budowy na działkę nr [...] organ pierwszej instancji uznał,
że Wnioskodawcy nie będzie przysługiwał status strony postępowania.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Starosta podniósł,
że ewentualny spór o granice działki, na której zaprojektowano obiekt budowlany, nie może mieć wpływu na postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę. Podkreślono,
że w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę nie może nastąpić rozstrzygnięcie kwestii rozgraniczenia, bo organy architektoniczno-budowlane nie mają w tym zakresie kompetencji. Ponadto żaden przepis nie uzależnia wydania decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę od wyniku postępowania rozgraniczeniowego. Podano, że zgodnie z art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego jeśli inwestor spełni wymagania określone prawem budowlanym, w tym złoży oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz mapę zasadniczą z aktualną treścią, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawcę Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), decyzją z 31 marca 2023 r. utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przeprowadził wywód prawny dotyczący instytucji wznowienia postępowania koncentrując się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując następnie, że stroną postępowania administracyjnego, zgodnie z art 28 k.p.a., jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (strona w znaczeniu biernym), oraz każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (strona w znaczeniu czynnym). Przy czym stroną jest nie tylko podmiot, który brał udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, lecz także ten, który wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczył, ale może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a., uzasadniającego jego udział.
Wojewoda wskazał, że interes prawny w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, obok inwestora i innych osób mogących także wykazać się prawem do dysponowania nieruchomością objętą procesem inwestycyjnym, posiadają także właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się
w "obszarze oddziaływania obiektu", co wynika z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, jako stanowiącego lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy podniósł, że sam fakt, iż dany podmiot jest właścicielem, zarządcą lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością inwestycyjną nie jest wystarczającą podstawą do uznania, że podmiotowi takiemu przysługuje status strony postępowania dotyczącego decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wojewoda podał również, że przez obszar oddziaływania obiektu, zgodnie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu (brzmienie przepisu w dacie złożenia wniosku o wznowienie postępowania). Prawidłowe określenie tego obszaru jest elementem koniecznym dla ustalenia stron postępowania w sprawie
o wydanie pozwolenia na budowę. Wskazano, że obszar oddziaływania obiektu stanowi pewne kryterium ustalania, czy nieruchomość znajdzie się w obszarze, który będzie w jakiś sposób "dotknięty" realizacją nowej inwestycji, a tym samym, czy istnieje podstawa do uznania, że istnieje interes prawny osób trzecich, które mogą uczestniczyć
w postępowaniu dotyczącym udzielenie pozwolenia na budowę.
Zdaniem organu odwoławczego z literalnej wykładni art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego wynika, że określony obszar może być uznany za "obszar oddziaływania obiektu", jeżeli łącznie spełnione zostaną dwa warunki. Po pierwsze badany obszar znajduje się w granicach wyznaczonych przez przepisy odrębne, którymi są m.in. przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawa wodnego, a także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Po drugie przepisy te powinny wprowadzać związane z projektowanym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu otaczającego go terenu, W takiej sytuacji pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu" będzie się materializować, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów inwestycji, także biorąc pod uwagę jej funkcję i sposób zagospodarowania terenu znajdującego się jej w otoczeniu, będą się konkretyzować odpowiednie normy prawa wytyczające pewną strefę ograniczeń w zabudowie otaczającego terenu, w związku z projektowanym obiektem.
Ponownie odwołując się do judykatury Wojewoda podniósł, że ustalenie stron
w postępowaniu o pozwolenie na budowę zawiera pewien element potencjalności. Stroną tego postępowania powinny być nie tylko osoby, których prawa zostają naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie osoby, na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać, a w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek sprawdzić, czy zostały spełnione wszystkie wymagania wynikające z przepisów Prawa budowlanego i przepisów odrębnych. Niezbędne jest więc wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zagospodarowanie (użytkowanie) działki sąsiedniej ze względu na powstanie projektowanej zabudowy. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja,
że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie. Potencjalna możliwość oddziaływania projektowanej inwestycji, aby mogła uzasadniać występowanie interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu, musi w każdym przypadku wiązać się z potrzebą zbadania
w postępowaniu zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji.
Organ odwoławczy zaznaczył, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Wojewoda podał następnie, że Wnioskodawca jest właścicielem działek nr [...]
i [...] w Ż., zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości objętej planowaną inwestycją, na działce nr [...] znajduje się wyrobisko kopalni piasku i żwiru, natomiast działka nr [...] jest niezabudowana.
Odnosząc się do kwestii toczącego się przed sądem powszechnym postępowania rozgraniczeniowego organ odwoławczy wyjaśnił, że rozgraniczenie nieruchomości, a więc ustalenie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami, regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.) - dalej: "P.g.k.", a ponadto przepisy art. 152-153 k.c. Odwołując się do treści przepisów
art. 29, art. 36 i art. 37 P.g.k. Wojewoda podał, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Sąd, przed którym toczy się sprawa
o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. W tym wypadku sąd w orzeczeniu zamieszcza również rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości. Prawomocne orzeczenia
i ostateczne decyzje ustalające przebieg granic nieruchomości sąd lub organ rozstrzygający przesyła z urzędu w terminie 30 dni do sądów rejonowych właściwych do prowadzenia ksiąg wieczystych i do właściwych starostów, w celu ujawnienia ich
w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z projektu zagospodarowania działki (s. 18) wynika, iż projektowany budynek mieszkalny znajduje się w odległości 20 m od granicy
z działką nr [...], z kolei budynek gospodarczy zaplanowano w odległości 35,4 m od tej granicy. Zachowano zatem wymagane odległości usytuowania budynków od granicy działki, które według § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2022 r., poz. 1225) - dalej: "rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 r.", wynoszą 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy oraz 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Wojewoda stwierdził tym samym, że interesu prawnego Wnioskodawcy
w kwestionowaniu decyzji Starosty z 4 marca 2022 r. nie można wywodzić z § 12 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., ani też z przepisów przeciwpożarowych. Również nie można go upatrywać w związku z § 13 i 60 ww. rozporządzenia, które dotyczą kwestii zacieniania i przesłaniania sąsiedniej nieruchomości. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia oddziaływania tego obiektu na nieruchomości należące do Wnioskodawcy.
Zdaniem organu odwoławczego planowana inwestycja nie pozbawia również nieruchomości Wnioskodawcy dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, prąd, energia), ani dostępu do drogi. Wskazano, że działka, z której ma się odbywać zjazd na teren projektowanej inwestycji (nr [...]) jest drogą gminną ogólnodostępną.
Wojewoda ocenił następnie, że źródła interesu prawnego Wnioskodawcy nie można wywodzić również z art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 Prawa budowlanego. Odwołując się do judykatury organ odwoławczy wskazał, że pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich, do którego odnosi się art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, powinno być interpretowane w oparciu
o przesłanki obiektywne, a wiec w oparciu o zgodność z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi przewidzianymi w przepisach rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. Wojewoda powtórzył, że sporna inwestycja nie ogranicza w żaden sposób Wnioskodawcy w możliwości zabudowy należących do niego nieruchomości.
Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na usytuowanie inwestycji w stosunku do nieruchomości Wnioskodawcy nie znajdują się one w obszarze oddziaływania inwestycji objętej pozwoleniem na budowę. Wskazano, że Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, które świadczyłyby o tym, iż planowane przedsięwzięcie w aktualnym stanie spowoduje jakiekolwiek ograniczenia, wynikające
z obowiązujących przepisów prawa, w możliwości zabudowy należących do niego działek. Inwestycja nie powoduje ograniczeń związanych z korzystaniem z sieci uzbrojenia terenu, pozbawieniem dostępu do drogi publicznej, zapewnieniem wymaganej ilości godzin dopływu światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych zgodnej z przepisami.
Wojewoda zwrócił uwagę, że na mapie do celów sądowych, będącej załącznikiem do opinii biegłego sądowego geodety, zaznaczono różnymi kolorami przebieg granic wskazanych przez M. S. i A. D., według ewidencji, spokojnego stanu władania oraz według ustalonych punktów granicznych. Organ odwoławczy przyznał,
że granice te mają różny przebieg, natomiast wszystkie z nich znajdują się na terenie działki Wnioskodawcy, w odległości około 2,5 - 7,5 m od aktualnej granicy działki. Tym samym, w przypadku zatwierdzenia przez sąd nowego przebiegu granic zaprojektowane budynki znalazłyby się w jeszcze większej odległości od granicy działek Wnioskodawcy niż obecnie, oddziaływanie planowanej inwestycji na jego nieruchomości byłoby zatem jeszcze bardziej ograniczone.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku księgi wieczystej dla działki nr [...] oraz wynikającego z tego faktu braku możliwości wykazania przez Inwestora tytułu prawnego do nieruchomości Wojewoda zwrócił uwagę, że w aktach organu pierwszej instancji znajduje się kopia aktu własności ziemi z 30 listopada 1975 r., z którego wynika, że M. S. jest właścicielką m.in. działki nr [...] w Ż. Tym samym, zarzut naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego uznano za bezzasadny.
Odnośnie do argumentu dotyczącego istniejącego na działce nr [...] złoża piasku
i żwiru wodnolodowcowego, podlegającego ochronie prawnej, do którego dostęp będzie ograniczony po wybudowaniu przedmiotowej inwestycji, organ odwoławczy uznał, że nie stanowi on podstawy do przyznania Wnioskodawcy interesu prawnego do udziału
w postępowaniu o pozwolenie na budowę. W tym zakresie Wojewoda wyjaśnił, że działka nr [...] objęta jest ustaleniami uchwały nr XXII/248/2008 Rady Gminy Stężyca z dnia
16 grudnia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obrębu geodezyjnego Żuromino, w gminie Stężyca. Działka ta leży na terenie oznaczonym symbolem "1.5.R" - tereny produkcji rolnej - enklawy rolne, funkcja uzupełniająca: zabudowa zagrodowa, usługi agroturystyki, zalesienia, infrastruktura techniczna. Zaznaczono, że w ustaleniach szczegółowych karty terenu nie ma informacji na temat istniejącego złoża, ani żadnych ograniczeń w zabudowie w związku z jego istnieniem. Z kolei działka nr [...] objęta jest uchwałą nr XIX/323/2017 Rady Gminy Stężyca z dnia 30 stycznia 2017 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu obrębu geodezyjnego Żuromino, gdzie obowiązuje karta terenu oznaczona symbolem "1-PG" - obszary i tereny górnicze (eksploatacja złoża kruszyw naturalnych), z dopuszczeniem lokalizacji obiektów budowlanych związanych z eksploatacją złoża. W ocenie organu odwoławczego z uwagi na fakt, że w planie miejscowym obejmującym działkę nr [...] nie zaznaczono złoża kopalin, ani żadnych ograniczeń związanych z tym złożem, nie można stwierdzić, aby planowana inwestycja oddziaływała w tym zakresie na nieruchomości Wnioskodawcy, czy na sposób korzystania z nich, w tym widocznego na mapie satelitarnej wyrobiska na działce nr [...]. Zdaniem Wojewody nie można z tej kwestii wywodzić źródła interesu prawnego Wnioskodawcy do występowania w postępowaniu w sprawie przedmiotowego pozwolenia na budowę.
Podsumowując organ odwoławczy ocenił, że w treści wniosku, kolejnych pismach oraz odwołaniu Wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, odmiennego od interesu faktycznego, mogącego przyznać mu status strony postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na budowę, zakończonego ostateczną decyzją Starosty z 4 marca 2022 r. Powtórzono,
że decyzja ta nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach Wnioskodawcy ani nie wpływa na jego prawa i obowiązki, w tym w szczególności na sposób zabudowy jego nieruchomości. Zdaniem Wojewody okoliczności opisywane przez Wnioskodawcę świadczą jedynie o jego interesie faktycznym w niniejszym postępowaniu administracyjnym.
W skardze na decyzję organu odwoławczego A. D., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy i niewszechstronny oraz dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego i uznanie, że nieruchomość Skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, podczas gdy organ nie wskazał, w jaki sposób określił krąg nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania oraz jakie kryteria przyjął oraz z całokształtu materiału dowodowego, w tym opinii biegłego mgr inż. K. C. wynika, że konieczna jest korekta granicy prawnej działek, zaś projektowany budynek ma oczywisty i znaczący wpływ na nieruchomość Skarżącego, bowiem zgodnie z ww. opinią ma on zostać wybudowany na spornym terenie;
2. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 28 § 2 k.p.a. poprzez odmówienie Skarżącemu statusu strony niniejszego postępowania, podczas gdy jest on właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu, bowiem pomiędzy stronami toczy się postępowanie rozgraniczeniowe, zaś w świetle opinii biegłego mgr inż. K. C. niezbędna jest korekta granic prawnych działek, a projektowany budynek ma zostać wybudowany na spornym terenie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, że organ odwoławczy przeprowadził postępowanie w sposób wybiórczy, nie dokonując wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i popierając w tym zakresie ustalenia organu pierwszej instancji. Zdaniem strony skarżącej organ nie wskazał, na jakiej podstawie określił obszar oddziaływania obiektu, w szczególności nie wskazał, jakie kryteria przyjął do oceny oddziaływania oraz jaki obszar został uznany za znajdujący się w nim, skoro nawet nieruchomość sąsiadująca z działką uczestników nie jest - zdaniem organu - w obszarze oddziaływania obiektu. Samo wskazywanie odległości umiejscowienia planowanej inwestycji od spornych granic uznano za niewystarczające.
Zwrócono uwagę, że odnosząc się do treści opinii biegłego mgr inż. K. C., z której jednoznacznie wynika, że konieczna jest korekta granic działek, Wojewoda wdał się w polemikę co do jej treści, ale pominął fakt, że kwestia przesunięcia granic działek uczestników postępowania jest sporna i na pewno zostanie dokonana. Zdaniem strony skarżącej w świetle tej opinii wpływ planowanej budowy na nieruchomość Wnioskodawcy jest oczywisty. Organ nieprawidłowo jednak zaczął oceniać ustalony przez biegłego przebieg granic - bez prawomocnego postanowienia sądu w tym zakresie, są to bowiem jedynie rozważania czysto teoretyczne, a fakt czekającej strony zmiany granic nie pozostaje bez wpływu na planowaną budowę. Wskazano, że granice budynku znajdują się na spornym terenie, zaś w świetle konieczności korekty granicy prawnej działek budynek ten znajdzie się na nieruchomości Wnioskodawcy.
Podkreślono, że w postępowaniu administracyjnym organ powinien rozpatrzyć całokształt zebranego materiału dowodowego, natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy organ oparł się wyłącznie na oświadczeniu J. S. co do dysponowania nieruchomością na potrzeby budowlane, pomijając przy tym dowód przeciwny - opinię biegłego geodety. Gdyby natomiast organ dokonał wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego w sprawie jedynym słusznym i logicznym wnioskiem jest uznanie, że granice projektowanego budynku znajdują się na spornym terenie, a co za tym idzie -
w obszarze odziaływania obiektu.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego podtrzymano argumentację zaprezentowaną we wniosku
o wznowienie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Pomorskiego z 31 marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Kartuskiego
z 29 grudnia 2022 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Starosty Kartuskiego
z 4 marca 2022 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu wraz z projektem architektoniczno-budowlanym i udzielającej J. S. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego w ramach tworzenia nowej zabudowy zagrodowej na działce nr [....] obręb Ż., gmina S.
Z powyższego wynika, że kwestionowane w niniejszym postępowaniu decyzje podjęte zostały w nadzwyczajnym trybie postępowania, w wyniku którego legalnie dochodzi do podważenia sformułowanej w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) zasady trwałości decyzji ostatecznej. Wznowienie postępowania administracyjnego jest bowiem instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1, art. 145a lub 145b k.p.a. Wymaga to przeprowadzenia takiego postępowania z zachowaniem wszystkich reguł wznowienia określonych w przepisach art. 145-153 k.p.a.
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. Wszczynając postępowanie w sprawie wznowienia postępowania
w pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji bada, czy istnieją ustawowe przesłanki wznowienia określone enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Spełnienie wskazanego wymogu skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w drugiej fazie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.).
Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, która może zakończyć się wyłącznie jednym
z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 k.p.a. W oparciu o ten przepis organ może wydać decyzję: 1) odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo 2) uchylić decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia
i orzec na nowo co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), albo 3) stwierdzić,
że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdy występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie Starosta w postanowieniu z 24 czerwca 2022 r. jako podstawę wznowienia postępowania przyjął, zgodnie z żądaniem Wnioskodawcy, okoliczność, że nie brał on udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z 4 marca
2022 r., tj. przesłankę wznowieniową wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego organ pierwszej instancji (a następnie organ odwoławczy) uznał, że podstawa ta nie istnieje, co skutkowało odmową uchylenia decyzji dotychczasowej.
W konsekwencji istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska organów, które uznały, że Skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z 4 marca 2022 r.
Oceniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności należy wskazać, że przymiot strony w postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę jest uwarunkowany normą wynikającą z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
(Dz. U. z 2024 r., poz. 725), który stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu określony został w art. 3 pkt 20 tej ustawy, który w dacie wydania decyzji z 4 marca 2022 r. stanowił, że jest to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
Zatem przy ustalaniu, czy dany podmiot posiada przymiot strony w postępowaniu
o udzielenie pozwolenia na budowę należy mieć na uwadze kategorie podmiotów wyszczególnionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz właściwie rozumiany obszar oddziaływania obiektu.
Dodatkowo, ustalając krąg osób posiadających interes prawny w postępowaniu dotyczącym udzielania pozwolenia na budowę, należy mieć również na uwadze przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, który w dacie wydawania przez Starostę decyzji
z 4 marca 2022 r. stanowił, że obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony
w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wyrazem dążenia do osiągnięcia swoistego kompromisu między interesem inwestora oraz indywidualnym interesem osób trzecich i interesem społecznym w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a., będącego podstawą nadania określonym podmiotom statusu strony w tym postępowaniu. W art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego ustawodawca ograniczył,
w porównaniu z regulacją art. 28 k.p.a., zakres podmiotowy postępowania w sprawie uzyskania pozwolenia na budowę przez, z jednej strony, wskazanie kategorii podmiotów uprawnionych do bycia stroną tego postępowania, z drugiej zaś - przez zdefiniowanie pojęcia obszaru oddziaływania obiektu, które w założeniu miało ułatwić ustalenie interesu prawnego właściciela, użytkownika wieczystego oraz zarządcy sąsiednich nieruchomości (por. wyrok NSA z 28 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 208/06, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazuje się również, że interes prawny uprawniający do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony musi znajdować oparcie w normie prawa materialnego dającej się zastosować w konkretnej sytuacji wobec konkretnego podmiotu prawa; musi być przy tym aktualny i realny (zob. np. wyrok WSA w Krakowie
z 24 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 432/20).
Nie ulega wątpliwości, że własność jest prawem gwarantowanym konstytucyjnie. Stosownie jednak do treści art. 64 ust. 3 Konstytucji RP prawo to może być ograniczone tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Sytuacja jednostki jako podmiotu własności nieruchomości poddana jest reglamentacji administracyjnoprawnej, której elementem jest regulacja Prawa budowlanego oraz -
w ramach wyraźnej delegacji - aktów wykonawczych do tej ustawy. Wskazane unormowania prawa publicznego wprowadzają różnego rodzaju precyzyjnie określone ograniczenia w zakresie możliwości zabudowy nieruchomości, do której inwestor posiada tytuł prawny. Są to ograniczenia ilościowe, jakościowe, gabarytowe, a także ograniczenia przestrzenne w zakresie konieczności zachowania odpowiednich odległości zabudowy. Celem wprowadzenia tych normatywnych ograniczeń było nie tylko zapewnienie bezpieczeństwa w budownictwie, ale także ochrona interesu publicznego oraz ochrona interesu indywidualnego podmiotów mających tytuł prawny do nieruchomości pozostającej w zakresie oddziaływania obiektu (inwestycji). Zakres oddziaływania obiektu wyznaczany jest indywidualnie przez zastosowanie wskazanych wyżej normatywnych ograniczeń.
Z drugiej strony te ograniczenia normatywne gwarantują realizację wolności zabudowy tym inwestorom, których zamierzenie inwestycyjne ich nie przekracza. Wskazane regulacje administracyjnoprawne stanowią lex specialis wobec regulacji prawa cywilnego i one, a nie ogólnie rozumiane prawo cywilne, wyznaczają przesłanki uzyskania przez konkretny podmiot statusu strony w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz uzyskania pozwolenia na budowę (zob. wyrok WSA w Opolu z 17 lutego 2022 r.
sygn. akt II SA/Op 515/21).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał, w jaki sposób prawo korzystania z jego nieruchomości zostanie naruszone lub ograniczone przez realizację przedmiotowej inwestycji. Analiza treści pism składanych w toku postępowania administracyjnego, odwołania od decyzji organu pierwszej instancji i skargi na decyzję organu odwoławczego prowadzi do wniosku, że Skarżący swój interes prawny wywodzi głównie z usytuowania działek nr [...] i [...] położonych - jego zdaniem - w obszarze oddziaływania inwestycji. Dlatego stwierdzić należy, że Skarżący nie posiada indywidualnego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, gdyż brak jest przepisu prawa materialnego, który ograniczałby zagospodarowanie, czy też użytkowanie jego nieruchomości, co szczegółowo przeanalizował organ pierwszej instancji na s. 5-11 uzasadnienia decyzji z 29 grudnia 2022 r.
Należy zgodzić się z organami, że Skarżący w żaden sposób nie wykazał,
iż nastąpiło naruszenie jego interesu prawnego, koncentrując się na próbie wykazania naruszenia interesu faktycznego przez sporną inwestycję. Skarżący nie wskazał żadnego konkretnego naruszenia przepisu prawa materialnego, który ograniczałby w sposób realny i konkretny korzystanie z jego nieruchomości. Jeżeli inwestycja nie wykazuje żadnej sprzeczności z przepisami prawa to spowodowane realizacją inwestycji faktyczne dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). Posadowienie spornego obiektu będzie zrealizowane w odległościach przewidzianych obowiązującymi przepisami (co wykazał organ odwoławczy na s. 4-5 decyzji z 31 marca 2023 r.), a inwestycja zgodna jest z wymaganiami ochrony środowiska. Wobec tego brak jest okoliczności, z których można byłoby wyprowadzić wniosek, że pomimo sąsiedztwa nieruchomości Skarżącego
z terenem inwestycji projektowana zabudowa będzie oddziaływała na jego nieruchomość, wprowadzając ograniczenia w możliwości jej zagospodarowania, w szczególności w jej zabudowie.
Odnosząc się do kwestii związku pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej pozwolenia na budowę a sprawą o rozgraniczenie pomiędzy działką, na której planowana jest inwestycja, a działką sąsiednią (stanowiącą własność Skarżącego), należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się w tym zakresie dwa przeciwstawne poglądy.
Według pierwszego z nich, w razie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja - mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 1432/98, wyrok NSA z 13 września 2001 r. sygn. akt IV SA 420/99, wyrok WSA w Białymstoku z 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 32/08). Pogląd ten motywowany jest twierdzeniem, że w sytuacji, gdy prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie jest wykazane niewadliwe, przez co może budzić wątpliwości, a zmiana przebiegu granicy w postępowaniu rozgraniczeniowym spowodowałaby niezachowanie odległości (§ 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2022 r., poz. 1225)), zwłaszcza gdy budowa jest projektowana w granicy, do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego nie można wydać pozwolenia na budowę, bowiem nie ma możliwości prawidłowego usytuowania planowanego obiektu budowlanego w stosunku do spornej granicy.
Według drugiego poglądu, ewentualny spór o granice działki, na której zaprojektowano obiekt budowlany, nie może mieć wpływu na postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę (zob. wyroki NSA: z 24 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2102/10,
z 10 września 2001 r. sygn. akt II SA/Lu 440/00, z 8 stycznia 2003 r. sygn. akt II SA/Lu 1156/01, z 12 marca 2003 r. sygn. akt SA/Bk 1472/02 oraz wyroki: WSA w Białymstoku
z 22 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 121/07, WSA w Lublinie z 12 marca 2013 r.
sygn. akt II SA/Lu 77/13). W uzasadnieniu tego stanowiska podniesiono,
że w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę nie może nastąpić rozstrzygnięcie kwestii rozgraniczenia, bo organy architektoniczno-budowlane nie mają w tym zakresie kompetencji. Ponadto żaden przepis nie uzależnia wydania decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę od wyniku postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego, jeśli inwestor spełni wymagania określone prawem budowlanym, w tym złoży oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz mapę zasadniczą z aktualną treścią, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Opowiadając się za ostatnio zaprezentowanym poglądem i przedstawioną na jego poparcie motywacją, należy w szczególności zauważyć, że skoro jednym z wymogów wniosku o zatwierdzenie pozwolenia na budowę jest złożenie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane i jest to w zakresie wykazania takiego prawa wymóg wystarczający, to dopóki takie oświadczenie nie zostanie skutecznie zakwestionowane, korzysta ono z domniemania jego zgodności ze stanem prawnym.
W ocenie Sądu, zakwestionowanie takiego oświadczenia, a więc obalenie wynikającego
z niego domniemania nie może jednak nastąpić poprzez samo twierdzenie strony niepoparte jakimkolwiek dokumentem, decyzją administracyjną, czy orzeczeniem sądu.
W sytuacji, gdy elementem oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością jest określenie położenia granicy nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja,
a więc przestrzenny zasięg prawa inwestora do dysponowania tą nieruchomością, do skutecznego zakwestionowania takiego oświadczenia konieczne jest rozstrzygnięcie sporu granicznego. Samo wszczęcie postępowania, które może doprowadzić do zmiany przebiegu granicy (ale wcale nie musi), nie wystarcza - w ocenie Sądu - do podważenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przebieg granicy może zmienić bowiem dopiero decyzja administracyjna bądź orzeczenie sądu powszechnego. Ponadto, przy często występujących w praktyce sporach sąsiedzkich, wykładnia zaprezentowana przez stronę skarżącą mogłaby prowadzić do paraliżu procesów inwestycyjnych, bądź nawet trwałej rezygnacji przez inwestorów z realizacji inwestycji budowlanych. Z drugiej strony sąsiedzi nieruchomości, na których planowana jest realizacja obiektu budowlanego, nie są pozbawieni możliwości obrony swych interesów w sytuacji doprowadzenia do zmiany przebiegu granicy już po uzyskaniu przez inwestora pozwolenia na budowę, czy nawet po jej zrealizowaniu.
Zgodnie bowiem z art. 151 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
(Dz. U. z 2024 r., poz. 1061) jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze. Zagadnienia te są jednak rozpatrywane na gruncie procedury cywilnej, a nie administracyjnej.
Jak wynika z projektu zagospodarowania działki (s. 18) projektowany budynek mieszkalny znajduje się w odległości 20 m od granicy z działką nr [...], należącą do Skarżącego. Budynek gospodarczy z kolei zaplanowano w odległości 35,4 m od tej granicy. Zachowano zatem wymagane odległości usytuowania budynków od granicy działki, zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. Z dostarczonej przez Skarżącego mapy do celów sądowych, będącą załącznikiem do opinii biegłego sądowego geodety, wynika, że zaznaczone na niej granice mają różny przebieg, jednak wszystkie znajdują się na terenie działki Skarżącego, w odległości około 2,5 - 7,5 m od aktualnej granicy działki. A zatem, również w przypadku zatwierdzenia przez sąd powszechny nowego przebiegu granic zaprojektowane budynki nie znalazłyby się w większym zbliżeniu do granicy działek Skarżącego niż obecnie.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku księgi wieczystej dla działki nr [...] oraz wynikającego z tego faktu braku możliwości wykazania przez Inwestora tytułu prawnego do nieruchomości należy zauważyć, że w aktach organu pierwszej instancji znajduje się kopia aktu własności ziemi z 30 listopada 1975 r., z którego wynika, że M. S. jest właścicielką m.in. działki nr [...] w Ż. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W tych okolicznościach w ocenie Sądu uprawnione jest stanowisko organów administracji, że brak jest podstaw prawnych w świetle art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego (a także art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy), aby uznać, że Skarżący jest legitymowany do tego, aby brać udział w postępowaniu administracyjnym w sprawie pozwolenia na budowę udzielonego decyzją Starosty z 4 marca 2022 r. w charakterze strony.
Podsumowując Sąd stwierdza, że w toku niniejszego postępowania organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Przy jego ocenie organy nie przekroczyły zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów postępowania
w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, w tym wskazanych w skardze art. 7
i art. 77 § 1 k.p.a., które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło