II SA/Gd 550/18

WyrokWSA w Gdańsku2019-01-23

Skład orzekający: Jolanta Górska, Mariola Jaroszewska, Magdalena Dobek - Rak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy masy ziemne nawiezione na działki rolne, pochodzące z budowy drogi, stanowią odpad w rozumieniu ustawy o odpadach, a ich posiadacze (właściciele działek) są zobowiązani do ich usunięcia?
Ratio decidendi
Masy ziemne nawiezione na działki rolne, które nie zostały na tych działkach wydobyte, lecz przywiezione z innej nieruchomości, stanowią odpad w rozumieniu ustawy o odpadach, nawet jeśli zawierają materiały użyteczne lub są przeznaczone do dalszego wykorzystania. Właściciele nieruchomości, na których znajdują się te masy ziemne, są domniemani jako ich posiadacze i są zobowiązani do ich usunięcia, chyba że skutecznie obalą to domniemanie poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie włada inny podmiot. Niewłaściwe wykorzystanie tych mas ziemnych, niezgodne z przepisami dotyczącymi odzysku odpadów, potwierdza ich status jako odpadów podlegających usunięciu.
Stan faktyczny
Skarżący R. Z. i Z. Z. zostali zobowiązani decyzją Wójta Gminy, utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, do usunięcia odpadów w postaci mas ziemnych z ich działek. Masy te pochodziły z budowy drogi i zostały nawiezione na działki skarżących w celu podwyższenia terenu. Skarżący kwestionowali status tych mas jako odpadów, wskazując na firmę A. jako ich wytwórcę i posiadacza. Organy administracyjne uznały masy ziemne za odpad, a skarżących za ich posiadaczy, nakazując usunięcie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2019 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi R. Z. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów oddala skargę. Skarga R. Z. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2018 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu 11 lipca 2017 r. do Urzędu Gminy wpłynęło pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z prośbą o podjęcie działań w sprawie wykonania na terenie działki nr [..], obręb N., gmina S., nielegalnych prac ziemnych polegających na nawiezieniu materiału ziemnego i rozplantowaniu go na powierzchni około kilku hektarów, co spowodowało zniszczenie istniejącego szuwaru trzcinowego oraz zmianę rzeźby terenu. Wójt Gminy pismem z dnia 20 lipca 2017 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nakazu usunięcia odpadów (mas ziemnych) z miejsca na ten cel nieprzeznaczonego tj. działki nr [..], obręb N., gmina S. W dniu 28 lipca 2017 r. Z. Z. złożył do akt pismo w sprawie podwyższenia gruntu na działce nr [..], i wyjaśnił, że celem zasypania części działki było podwyższenie gruntu do wysokości dalszej uprawnej części działki i przywrócenie jej do produkcji rolnej, gdyż zgodnie z dokumentami była tam łąka. Jednocześnie, wskazał, że w 2016 r. przekazał część przedmiotowej działki firmie A. Po negocjacjach firma A. zapewniła go, że będzie posiadać duże nadwyżki ziemi, podwyższy jego działkę i wyrówna do wysokości dalszej części działki. Zgodnie z oświadczeniem Z. Z. ziemia nie została przekazana żadnym porozumieniem ani umową darowizny. W dniu 17 sierpnia 2017 r. Wójt Gminy, przy udziale Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Starostwa Powiatowego i asyście Straży Gminnej, przeprowadził oględziny na terenie działki nr [..]. Podczas oględzin ustalono, że: współwłaścicielami przedmiotowej działki są skarżący; masy ziemi zostały nawiezione na powierzchni około 0,5 ha na wysokość około 2 m; masy ziemi były zwożone od stycznia 2016 r. do czerwca 2017 r.; grunt ten to VI klasa łąka; nawiezienie mas ziemnych nastąpiło za zgodą skarżących; skarżący posiadają porozumienie z firmą A., z którego wynika, że właściciel przyjmuje masy ziemi w ilości 30 000 m3; skarżący oświadczyli, że do dnia oględzin tj. do dnia 17 sierpnia 2017 r. zwieziono około 10 000 m3 mas ziemi (właściciel złożył jako dowód kopię porozumienia z firmą A. po czym wycofał z akt sprawy); ziemię nawieziono w celu przywrócenia do produkcji rolnej łąki (VI klasy), ponieważ według właścicieli łąka była zbędna, gdyż nie prowadzą produkcji zwierzęcej; zgodnie z oświadczeniem skarżącego masy ziemi pochodzą z budowy drogi nr [..]; właściciel nie posiada wiedzy, czy przed nawiezieniem na przedmiotową działkę masy nie były oczyszczane; w trakcie nawożenia mas ziemi zostały wykonane nowe rowy; według ewidencji melioracyjnej był rów, który został zlikwidowany; według skarżącego rów istniał tylko na mapie co powodowało zalewanie okolicy; przepust został wykopany w celu jego naprawy (strona oświadczyła, że przepust był niedrożny) oraz aby uniemożliwić kierowcom wjazd na działkę w celu wywożenia odpadów; skarżący nie posiadał pozwolenia wodnoprawnego na zasypanie rowów i wykonanie nowego; ustalono, że masy ziemne zostały również nawiezione na działkę nr [..], która także stanowi współwłasność skarżących; w trakcie oględzin stwierdzono w nawiezionych masach ziemi: kamienie, elementy plastikowe, siatkę plastikową służącą do utwardzania gruntów, nasypów oraz kawałki asfaltu, pręty metalowe; według oświadczenia skarżącego znajdują się one na terenie drogi tymczasowej, którą wykonał we własnym zakresie. Skarżący odmówili podpisania oraz odbioru protokołu z oględzin w terenie, co odnotowano w protokole. Postanowieniem z dnia 11 września 2017 r. i z dnia 14 września 2017 r. Wójt Gminy powołał biegłego w zakresach: geologii, geologii naftowej, geotechniki, geologii poszukiwawczej oraz geologii górniczej, technologii oraz interpretacji pomiarów petrofizycznyh (tzw. geofizyka otworowa), geochemicznych i georadarowych (GPR-Ground Penetration Radar), rejestracji, przetwarzania i interpretacji pomiarów sejsmicznych wykonywanych w związku z rozpoznaniem budowy skorupy ziemskiej, w celu wykonania ekspertyzy geologicznej działki nr [..] i [..]. W sporządzonej dla potrzeb niniejszej sprawy przez biegłego opinii wskazano, że materiał przywieziony na działki został rozplantowany po przywiezieniu. Wykonano stosowne wyliczenia z których wynika, że na działkach rozplantowano 10 831 m3 (19 845,8 ton) materiału, głównie w postaci piasków gliniastych, mułów organicznych oraz niekiedy glin piaszczystych, któremu należy przypisać kod 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03). W rezultacie, decyzją z dnia 19 kwietnia 2018 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2018 r., poz. 21), Wójt Gminy: 1. nakazał posiadaczom odpadów – R. Z. oraz Z. Z. usunięcie odpadów o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03) w ilości 19 845,8 Mg (ton) z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania t.j. z terenu działek nr [..] i [..], obręb N., gmina S.; 2. wskazał, że odpady należy usunąć w terminie 60 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna; 3. wskazał, że usuwane odpady będą przekazywane transportującemu odpady wykonującemu usługę transportu odpadów (spełniającemu wymagania określone przepisami prawa), któremu jednocześnie zostanie wskazane miejsce przeznaczenia odpadów oraz posiadacz odpadów (spełniający wymagania określone przepisami prawa), do którego należy dostarczyć odpady. Uzasadniając wydaną decyzję Wójt wskazał, że posiadaczem odpadów znajdujących się na działce nr [..] i [..], zgodnie z domniemaniem prawnym wynikającym z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, są skarżący. Nie sposób bowiem przyjąć za odpowiadające stanowi prawnemu twierdzenia skarżącego, że posiadaczem przedmiotowej ziemi jest cały czas firma A. Ziemia ta znajduje się na nieruchomości skarżących i została na nią zwieziona za ich wiedzą i zgodą na podstawie podpisanego porozumienia, które zostało przekazane przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Firma A. dostarczyła na teren działek nr [..] i [..] ziemię z budowy [..], która była przedmiotem przekazanego porozumienia. Niezalenie od tego, czy w porozumieniu zostało użyte słowo "odpady", ziemia powstała w wyniku prac ziemnych w ramach inwestycji budowy drogi [..] stanowi odpad o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03), przy czym pochodzenie tej ziemi było znane skarżącemu. Niewątpliwe przedmiotem porozumienia było przyjęcie i składowanie mas ziemnych na działkach nr [..] i [..] a skarżący nie zobowiązał się do gospodarowania odpadami zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r. poz. 93). Wójt wskazał przy tym, że na terenie działek nr [..] i [..] rozplantowano odpady o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03). Odpady te nie zostały jednak wytworzone na terenie tych działek, lecz zostały nań przywiezione i rozplantowane bez wymaganego prawem zezwolenia. Wójt stwierdził jednocześnie, że skarżący zobowiązał się do przyjęcia ziemi z budowy [..] (stanowiącej odpad) na teren działek nr [..] i [..], jednak celem tego było podwyższenie terenu a nie zagospodarowanie tych odpadów zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r., poz. 93). Stosownie bowiem do tego rozporządzenia osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami są uprawnione do wykorzystania odpadów o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03) do utwardzania powierzchni, przy czym maksymalna ilość przyjmowanych odpadów wynosi 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni, a utwardzenie powierzchni nie może naruszać przepisów odrębnych, w szczególności Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Niemniej jednak z posiadanych akt wynika, że skarżący wykorzystali odpady do wyrównania powierzchni swojej nieruchomości a także do podniesienia jej poziomu a nie do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów. Ponadto, jak wskazał Wójt, utwardzenie powierzchni rolnej z wykorzystanemu odpadów ziemi z budowy [..] nie jest ani działaniem mającym rolniczy sens, ani nie jest działaniem zgodnym z prawem. Wykorzystanie odpadów na cele rolnicze stanowi odzysk R10 (obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska, załącznik nr 1 ustawy o odpadach). Warunki prowadzenia odzysku R10 zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie procesu odzysku R10 (Dz.U. z 2015 r., poz. 132). Odpady o kodzie 17 05 04 nie zostały w nim uwzględnione, tym samym nie nadają się do wykorzystania rolniczego. Ponadto, nie można tego uznać za odzysk w rozumieniu procesu R5, gdyż wykorzystanie odpadu o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03) mogło polegać tylko na utwardzeniu powierzchni a nie na wyrównaniu i podnoszeniu poziomu gruntu. Z uwagi na powyższe Wójt uznał za zasadne wydanie w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Od decyzji Wójta Gminy skarżący wnieśli odrębne odwołania. W odwołaniach tych skarżący podkreślili, że wskazane w decyzji odpady nie są ich własnością. Zostały one zwiezione na jej grunty rolne oraz rozplantowane własnym sprzętem przez firmę A. - głównego wykonawcy drogi ekspresowej [..]. Skarżący wyjaśnili, że w 2016 r. przekazali część obu działek wskazanej spółce, która posiadała nadwyżki ziemi i która miała podwyższyć teren łąki do wysokości dalszej uprawnej części działek. Ponadto, jak wskazali, ustalone w opinii biegłego odpady stanowią grunt nieszkodliwy dla środowiska, który może być użyty do podwyższenia i utwardzania terenu. W ocenie skarżących to A. jest wytwórcą i właścicielem odpadów. Dodatkowo, pełnomocnik skarżących zarzucił, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem: - art. 363 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska - poprzez wydanie decyzji nadmiernie dolegliwej dla skarżących, mającej na celu przywrócenie środowiska do stanu właściwego; - art. 3 ust. 1 pkt 30 w zw. z art. 18 ust. 2 i ust. 7 ustawy o odpadach - poprzez niewdrożenie procedury odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów rozplantowanych na działkach stron; - art. 26 ust. 6 pkt 3 ustawy - poprzez niesprecyzowanie w decyzji sposobu usunięcia odpadów; - art. 84 k.p.a. - poprzez zaniechanie powołania biegłego celem wskazania metody w zakresie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko odpadów składowanych na działkach stron; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez niedopełnienie przez organ obowiązku dokładnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie i wyjaśnienia stanu faktycznego; - art. 8 k.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 4 lipca 2018 r., wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 6 i 19, art. 26 ust. 2 i ust. 6; art. 27 ust. 8, art. 30 ust.1 - 3, art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2018 r., poz. 992 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 19 kwietnia 2018 r. Kolegium, jak wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznało bowiem, że w świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów z oględzin przeprowadzonych na działce nr [..] i [..] w dniu 17 sierpnia 2017 r., opinii biegłego sądowego z zakresu geologii, wyjaśnień i oświadczeń skarżących składanych w toku postępowania, protokołów kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz dokumentacji fotograficznej, nie budzi wątpliwości, że organ I instancji był zobowiązany do nałożenia nakazu usunięcia odpadów ze wskazanych nieruchomości, albowiem zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Przede wszystkim, w ocenie Kolegium, znajdujące się na terenie działek nr [..] i [..] masy ziemi w ilości 10 831 m3 (19 845,8 Mg (ton)) w postaci piasków gliniastych, mułów organicznych oraz niekiedy glin piaszczystych stanowią odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Zgodnie bowiem z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1923) do odpadów o kodzie 17 05 04 zalicza się gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03. Ponadto, Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie nie występuje sytuacja wskazana w art. 2 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym przepisów ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że na działki nr [..] i [..] zostały nawiezione masy ziemi z budowy drogi [..]. Kolegium oceniło również za prawidłowe ustalenie, że tereny wskazanych działek nie są przeznaczone do magazynowania bądź składowania odpadów i wyjaśniło, że stanowią one część gospodarstwa rolnego prowadzonego przez skarżących i są użytkami rolnymi, co wynika z wypisów z ewidencji gruntów. Ponadto, jak wskazało Kolegium, legalne magazynowanie odpadów prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy, może odbywać się wyłącznie na podstawie zezwolenia, którym w toku niniejszego postępowania nie legitymował się skarżący. Obowiązek ten podlega wyłączeniu m.in. w sytuacji określonej w art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy, który wskazuje, że z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów zwalnia się osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8. Przepis art. 27 ust. 8 ustawy stanowi, że osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Takim przepisem wykonawczym do ustawy jest rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Załącznik do tego rozporządzenia określa, że dla odpadu 17 05 04 gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03 określono proces odzysku "R5" z następującymi warunkami: "Dopuszczalne metody odzysku - Do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego", "Warunki magazynowania niektórych odpadów - Magazynowanie w warunkach zapobiegających niekorzystnemu wpływowi na środowisko", "Ilość odpadów możliwych do przyjęcia w ciągu roku lub sposób określenia tych ilości, dla niektórych rodzajów odpadów - Dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia: 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni. Kolegium wskazało zaś, że zaskarżona decyzja organu I instancji dotyczy dwóch działek oznaczonych ewidencyjnie jako nr [..] i nr [..]. Działka nr [..] o pow. 4 ha jest gruntem rolnym, w skład którego wchodzą grunty orne klasy I, II i Illb; łąki klasy VI; grunty pod rowami W-RI, W-RII, W-RIIIb, W-ŁVI i nieużytki N. Z kolei, działka nr [..] o pow. 3,48 ha jest użytkiem rolnym, w skład którego wchodzą grunty orne klasy RI; łąki ŁII i LIII; grunty pod rowami klasy W-RI, W- ŁII, W-ŁVI; nieużytki - N. Ilość odpadów określonych w opinii biegłego na tych działkach przekracza wskazany wyżej wskaźnik 0,2 Mg/m2 i faktycznie wynosi 0,265 Mg/m2. Powyższe oznacza, iż odpady w wskazane w zaskarżonej decyzji oraz ich ilość nie pozwala na odzysk w oparciu o wyżej wskazane rozporządzenie. Kolegium uznało także, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania wyłączenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 – 5 ustawy o odpadach. Brak jest bowiem podstaw do zastosowania procesu odzysku R10 dla odpadów o kodzie 17 05 04, czyli obróbki na powierzchni ziemi przynoszącej korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska na działach nr [..] i [..]. Proces odzysku R 10, jak stanowi załącznik nr 1 do ustawy, to obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie odzysku procesu R10 (Dz.U. poz. 132), wydane na podstawie art. 30 ust. 4 ustawy, określa warunki odzysku w procesie odzysku R10 Obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska i rodzaje odpadów dopuszczonych do takiego odzysku. Warunki odzysku w procesie odzysku R10 obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska i rodzaje odpadów dopuszczonych do takiego odzysku są określone w załączniku do rozporządzenia. Kolegium zwróciło uwagę, że przedmiotowy załącznik do rozporządzenia nie wskazuje na odpady o kodzie 17 05 04, o którym stanowi zaskarżona decyzja organu I instancji. Z kolei, jak dalej wskazało Kolegium, rozporządzenie wykonawcze wydane na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy to rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz.U. z 2015 r., poz. 796). W załączniku do tego rozporządzenia określone zostały warunki odzysku poprzez wskazane procesy odzysku R3, R5, R11 i R12. Wskazane w zdaniu poprzednim procesy odzysku, zgodnie z treścią załącznika nr 1 do ustawy stanowią odpowiednio: Recykling lub odzysk substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania), Recykling lub odzysk innych materiałów nieorganicznych, Wykorzystywanie odpadów uzyskanych w wyniku któregokolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R10; R12; Wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji Rl-Rl. Dla odpadów o kodzie 17 05 04 określone w załączniku do rozporządzenia warunki odzysku dopuszczają wyłącznie procesy odzysku R3 i R5. Opisane w tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia warunki odzysku w odniesieniu do odpadu o kodzie 17 05 04 pozwalają jedynie na: - wypełnianie terenów niekorzystnie przekształconych (takich jak zapadliska, nieeksploatowane odkrywkowe wyrobiska lub wyeksploatowane części tych wyrobisk) utwardzanie powierzchni terenów, do których posiadacz ma tytuł prawny na podstawie zgłoszenia dokonanego w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, z tym że utwardzanie to powinno być prowadzone w sposób uniemożliwiający pylenie oraz nie powinno zakłócać stanu wody na gruncie zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne; - budowa, przebudowa lub remont budowli kolejowych i podtorzy, wałów, nasypów kolejowych i drogowych, podbudów dróg i autostrad, nieprzepuszczalnych wykładzin, czasz osadników ziemnych, rdzeni budowli hydrotechnicznych oraz innych budowli i obiektów budowlanych, w tym fundamentów, pod warunkiem że zostało to uwzględnione w decyzji wydanej na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym lub prawa budowlanego, jeżeli taka decyzja jest wymagana, a planowane działania nie spowodują bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Odpady z grupy 17 oraz odpady o kodach 10 12 08, 10 13 82 mogą być wykorzystane pod warunkiem poddania ich procesowi kraszenia; - likwidacja zagrożeń pożarowych, takich jak samozapłony, w obiektach unieszkodliwiania odpadów wydobywczych będących w fazie eksploatacji i w fazie po zamknięciu (w tym zwałowiskach skał płonnych pochodzących z górnictwa węgla kamiennego); - w przypadku prowadzenia odzysku w obiektach unieszkodliwiania odpadów wydobywczych będących w fazie eksploatacji i w fazie po zamknięciu, innych niż zwałowiska skał płonnych pochodzących z górnictwa węgla kamiennego, ww. odzysk może być prowadzony, o ile w programie gospodarowania odpadami wydobywczymi zawarte są informacje dotyczące opisu technologii i środków technicznych służących zapobieganiu (z wykorzystaniem odpadów) powstawaniu pożarów w obiektach unieszkodliwiania odpadów, w których są składowane odpady zawierające części palne. Mając powyższe na uwadze, Kolegium wskazało, że we wniosku skarżących z dnia 6 maja 2017 r. skierowanego do A. wskazano, że strony posiadają w gospodarstwie rolnym dwie działki rolne - depresyjne, na które chętnie przyjmą ziemię, piasek z ziemią oraz drobny gruz z budowy trasy [..] celem podwyższenia terenu. Są to działki nr [..], która już została częściowo zasypana w ubiegłym roku (2016) na która strony mogą przyjąć 7000 m3 ziemi oraz działka nr [..], na którą strony mogą przyjąć około 15000 m3 ziemi. Porozumienie w tej sprawie podpisano w dniu 10 maja 2017 r. Porozumienie mówi o odpadach, zaś skarżący zobowiązali się w nim do zagospodarowania przyjętych odpadów w postaci ziemi na potrzeby własnego gospodarstwa rolnego. Kolegium podkreśliło, że użytki rolne, także o wysokiej klasie, jak w przypadku działek nr [..] i [..], ze względu na swoją istotę, czy też charakter podlegają ochronie. Mając na uwadze wyżej określone warunki odzysku dla odpadów o kodzie 17 05 04 nie mogą one być w niniejszej sprawie zastosowane albowiem niewątpliwe kłócą się z rolnym charakterem gruntu, tym bardziej w sytuacji wskazania przez strony, iż przyjmują odpady na potrzeby własnego gospodarstwa rolnego. Dalej, Kolegium oceniło, że organ I instancji prawidłowo wykazał, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący są posiadaczami odpadów o kodzie 17 05 04 znajdujących się na działkach nr [..] i nr [..]. Świadczy o tym fakt, że są oni właścicielami tych nieruchomości, które nie są w jakikolwiek sposób użyczone komukolwiek, w tym firmie A. Ponadto wniosek taki znajduje potwierdzenie w oświadczeniach skarżących znajdujących się w aktach sprawy o woli wykorzystania odpadów na cele prowadzonego gospodarstwa rolnego. Strony jako władający powierzchnią ziemi nie zwolniły się skutecznie z odpowiedzialności za odpady oraz nie wykazały, że odpadami określonymi w decyzji włada lub władał faktycznie inny niż oni podmiot. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży bowiem na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma zatem znaczenia dowodzenie - zdaniem Kolegium całkowicie nieuzasadnione - że skarżący nie przyjęli umową darowizny tych odpadów, a tym samym, że stanowią one własność firmy, która za wiedzą i wolą stron przez okres co najmniej roku zwoziła odpady na nieruchomości stanowiące własność stron odwołujących się. Kolegium podkreśliło także, że pkt 3 sentencji zaskarżonej decyzji określa sposób usunięcia odpadów w sposób dostateczny i pełny dla odpadu o kodzie 17 05 04. Kolegium oceniło jednocześnie, że w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skarżących, w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezasadnie strony wskazały także na naruszenie art. 84 k.p.a. poprzez zaniechanie powołania biegłego celem wskazania metody w zakresie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko odpadów składowanych na działkach stron. Zgodnie z art. 1 ustawy określa ona środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania. Takim środkiem w niniejszej sprawie jest ustalenie, że na nieruchomościach znajdują się odpady, a właśnie konieczność ich usunięcia z użytków rolnych zapobiega i zmniejsza negatywny wpływ na środowisko. Nie doszło także, zdaniem Kolegium, do naruszenia pozostałych przepisów wskazanych w odwołaniach, albowiem, jak wynika z akt sprawy, skarżący aktywnie brali udział w postępowaniu przez organem I instancji, zaś zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał wydanie zaskarżonej decyzji przez organ I instancji. We wniesionej do Sądu skardze skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem: - art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach - poprzez nieuwzględnienie, że w toku postępowania administracyjnego skarżący obalili domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi nie jest posiadaczem odpadów i wykazali, że posiadaczem odpadów jest ich wytwórca tj. A., który zwiózł odpady na teren skarżących nielegalnie, tj. z naruszeniem art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach; - art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach - poprzez błędne uznanie przez organy, że A. przekazał odpady podmiotowi uprawnionemu i zwolnił się w ten sposób z odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami; - art. 27 ust. 10 ustawy o odpadach i § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku - poprzez błędne uznanie, że skarżący nie dochowali wymogów uprawniających do zastosowania procesu odzysku odpadów na własne potrzeby; - art. 18 ust. 3 i 6 ustawy o odpadach - poprzez błędne uznanie, że usunięciu winny podlegać wszystkie odpady, a nie tylko te, które przekraczają normy ilościowe w procesie odzysku na potrzeby własne w rozumieniu rozporządzenia Ministra Środowiska; - art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach - poprzez stwierdzenie, że rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji jest dostateczne i pełne w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie tejże decyzji nie precyzuje jaki podmiot mógłby się podjąć transportu odpadów, w jaki sposób miałby być ten transport zorganizowany i gdzie odpady należałoby przewieźć oraz ustalenie terminu usunięcia odpadów nieadekwatnego do ilości i skali odpadów; - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, podczas gdy w sprawie konieczne było ustalenie ilości odpadów w postaci mas ziemi o kodzie 17 05 04, które mogą być w zgodzie z prawem wykorzystywane przez skarżących, oraz pominięcie roli A. jako wytwórcy odpadów; - art. 84 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie powołania biegłego celem wskazania metody w zakresie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko odpadów składowanych na działkach skarżących. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2018 r. jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy z dnia 19 kwietnia 2018 r. są zgodne z prawem. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2018 r., poz. 992). Art. 2 pkt 3 tej ustawy stanowi bowiem, że przepisów ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. To zaś oznacza, iż przepisy ustawy o odpadach nie znajdują zastosowania jedynie do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, jedynie wówczas, gdy zostaną one wykorzystane do celów budowlanych w stanie naturalnym i to na terenie, na którym zostały wydobyte. A zatem, gleba i materiały muszą zostać wykorzystane po pierwsze, do celów budowlanych i po drugie, na terenie, na którym zostały wydobyte (zob. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2936/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). A contrario materiały takie, wydobyte w trakcie robót budowlanych, a nie spełniające warunków z art. 2 ust. 3 ustawy (gdy są zanieczyszczone, czy też, zostały wykorzystywane poza terenem, z którego zostały wydobyte) stanowią odpady (zob. wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2642/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie masy ziemi nawiezione na teren działek nr [..] i [..] nie zostały na tych działkach wydobyte, ale co bezsporne i na co wskazywali sami skarżący w toku całego postępowania, przywiezione zostały z innej nieruchomości, na której budowana była droga [..]. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego orzekające w sprawie organy słusznie uznały także, że wystąpiły przesłanki do wydania wobec skarżących decyzji na podstawie art. 26 ustawy o odpadach. Przepis art. 26 tej ustawy stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). W przypadku nieusunięcia odpadów, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Cytowana regulacja prawna określa zatem następujące warunki wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów – po pierwsze ich istnienie, po drugie ich posiadanie w miejscu nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania oraz po trzecie ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów. Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wszystkie te elementy zostały prawidłowo ustalone i udokumentowane przez organy administracyjne obu instancji. Stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia nie budzi zdaniem Sądu wątpliwości. Sąd podziela stanowisko orzekających organów, które uznały, że nawiezione na teren działek nr [..] i [..] masy ziemi stanowią odpad w rozumieniu ustawy o odpadach. Z akt sprawy wynika bowiem, że na terenie działek nr [..] i [..] nasypane zostały masy ziemi , które pochodzą z budowy drogi [..]. W masach tych znajdują się kamienie, elementy plastikowe, siatka plastykowa służąca do utwardzania gruntów, nasypów oraz kawałki asfaltu i pręty metalowe. Biegły sądowy w sporządzonej dla potrzeb niniejszej sprawy opinii wskazał, że przywieziony na teren tych działek materiał w postaci piasków gliniastych, mułów organicznych oraz glin piaszczystych należy zaliczyć do odpadu o kodzie 17 05 04. Art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy wskazuje, że przez odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub co do których pozbycia się jest obowiązany. Zgodnie zaś z § 2 rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1923) odpadami w grupie 17 są odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i zimę z terenów zanieczyszczonych), a w podgrupie 17 05 04 gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymieniona w 17 05 03. Zauważyć przy tym należy, że o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka "pozbycia się", mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. Przesłankę tę można więc stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiarów, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać. Pozbyciem się przedmiotu będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej. W kategorii odpadów mogą być traktowane także przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, w tym poddawane procesom odzysku (zob. wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II OSK 2920/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania, a nawet takie które są zdatne do powtórnego wykorzystania. Dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia okoliczność, że dla jego nabywcy może on mieć wartość użytkową i nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom (zob. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1085/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreślano przy tym, że pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób, aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1268/15; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 715/15; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08 – https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania odpadów (ziemi) nie może zatem powodować, że odpad przestaje nim być (zob. wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2642/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela ponadto stanowisko orzekających organów, które uznały, że działki nr [..] i [..] nie są miejscem przeznaczonym do ich składowania lub magazynowania. W świetle regulacji omawianej ustawy magazynowanie odpadów nie jest autonomiczną formą gospodarowania odpadami i zawsze stanowi część większego procesu – wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Tym samym dopuszczalność magazynowania odpadów w danym miejscu powinna wynikać z posiadanego zezwolenia na ww. formy gospodarki odpadami, co czym stanowi art. 41 ust. 1 ustawy. Niewątpliwie zaś działki te stanowią część gospodarstwa rolnego skarżących i są użytkami rolnymi a skarżący nie posiadają zezwolenia na magazynowanie odpadów, o którym stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach. Ponadto, orzekające w sprawie organy słusznie uznały, że skarżący nie mogli zostać zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na zbieranie odpadów na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zgromadzone bowiem na terenie działek nr [..] i [..] masy ziemi nie mogą zostać poddane procesowi odzysku, o którym mowa w art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach, zgodnie z którym osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi odpady o rodzajach, w ilości i takim sposobem, jakie zostały określone w rozporządzeniu, wydawanym na podstawie ust. 10 tego przepisu, którym jest rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r., poz. 93 ze zm.). Ponadto, zgromadzone na terenie działek [..] i [..] masy ziemi nie mogą zostać poddane procesowi odzysku, o którym mowa w art. 30 ust. 1 – 5 ustawy o odpadach, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie procesu odzysku R10 (Dz.U. z 2015 r., poz. 132) oraz na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz.U. z 2015 r., poz. 796). Sąd podziela przy tym w pełni argumentację przedstawioną przez orzekające w sprawie organy w tym zakresie. Dodatkowo Sąd podkreśla, że skarżący w toku całego postępowania wskazywali, że celem nawiezienia mas ziemnych na teren działek nr [..] i [..] było podwyższenie gruntu do wysokości dalszej – uprawnej części działki i przywrócenie jej do produkcji rolnej. Celem skarżących nie było więc utwardzenie powierzchni działek, wypełnianie terenów przekształconych budowa, przebudowa lub remont budowli kolejowych i podtorzy, wałów, nasypów kolejowych i drogowych, podbudów dróg i autostrad, nieprzepuszczalnych wykładzin, czasz osadników ziemnych, rdzeni budowli hydrotechnicznych oraz innych budowli i obiektów budowlanych, czy też likwidacja zagrożeń pożarowych, takich jak samozapłony, w obiektach unieszkodliwiania odpadów wydobywczych. Orzekające w sprawie organy prawidłowo oceniły również, że skarżący są posiadaczami odpadów zgromadzonych na terenie działki nr [..] i [..], którzy zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, obowiązani są do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Art. 3 ust. 1 pkt 19 wskazuje bowiem, że ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Przepis ten in fine wprowadza domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Nie definiuje przy tym kim jest władający powierzchnią ziemi. Skoro jednak, zgodnie z art. 1, ustawa ta określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania, dlatego też w tym zakresie należy odwołać się do definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) i stwierdzić, że władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Natomiast obalenie domniemania prawnego z art. 3 pkt 19 może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 330/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi. Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Dla sprawy nie ma przy tym znaczenia dowodzenie, że władający powierzchnią ziemi nie wytworzył odpadów, skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego ich posiadacza. Nie jest bowiem wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jej nieruchomości nielegalnie (zob. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2936/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą mieć świadomość obowiązku dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości. Skarżący, będący właścicielami działki [..] i [..], nie obalili zaś domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy, jak prawidłowo stwierdziły orzekające w sprawie organy na podstawie właściwej oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego. Należy w tym miejscu zwrócić jedynie uwagę na znajdujące się w aktach administracyjnych pismo skarżącego z dnia 6 maja 2017 r. skierowane do A., w którym wskazał on, że skarżący posiadają w gospodarstwie rolnym dwie działki rolne – depresyjne, na które chętnie przyjmą ziemię, piasek z ziemią oraz drobny gruz z budowy trasy [..] celem podwyższenia terenu. Wskazał przy tym, że są to działki nr [..], która jest częściowo zasypana, na którą mogą przyjąć 7000 m3 ziemi oraz działka nr [..], na którą mogą przyjąć około 15 000 m3. Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia przez orzekające w sprawie organy art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach. Zgodnie z jego treścią w decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów, 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów. Rozstrzygnięcie podjęte w sprawie spełnia wymogi określone w art. 26 ust. 6 ustawy, albowiem określa termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów oraz sposób ich usunięcia wskazując, że usunięcie odpadów musi zostać przeprowadzone przez podmioty spełniające wzmagania stosownych przepisów w zakresie transportu i posiadania odpadów. Z tych wszystkich względów, uznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę za niezasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło