II SA/Gd 579/21
WyrokWSA w Gdańsku2023-01-04
Skład orzekający: Jolanta Górska, Magdalena Dobek-Rak, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące prowadzenia egzekucji administracyjnej, w tym zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (grzywny w celu przymuszenia), są zasadne, gdy obowiązek wynika z ostatecznej decyzji administracyjnej, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania jej legalności?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że zarzuty dotyczące prowadzenia egzekucji administracyjnej, w tym zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, są niezasadne. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania legalności ostatecznej decyzji administracyjnej, a grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dolegliwym niż wykonanie zastępcze, co czyni ją dopuszczalną w kontekście prawa budowlanego.Stan faktyczny
Skarżący E. L. wniósł skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów do tytułu wykonawczego dotyczącego nakazu rozbiórki. Skarżący podnosił m.in. zarzuty dotyczące odroczenia terminu, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (grzywny) oraz niewykonalności obowiązku. Organy administracyjne uznały zarzuty za niezasadne, wskazując na brak możliwości kwestionowania ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki w postępowaniu egzekucyjnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi E. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2021 r., nr WOP.7722.166.2019.EL w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Skarga E. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2021 r., nr WOP.7722.166.2019.EL, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim decyzją z dnia 9 listopada 2011 r., nr PINB-7141/190/2002/A/PO, nakazał G.L. rozbiórkę obiektu budowlanego (składającego się z trzech połączonych ze sobą obiektów) o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego w dniu oględzin funkcję gospodarczą (przechowywanie kur i królików) oraz obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.) wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...], położonej w K., gmina K. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2013 r., nr WOP.7721.190.2011.HB, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 24/14, oddalił skargę wniesioną na tę decyzję.
Z uwagi na niewykonanie powyższego obowiązku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim upomnieniem z dnia 21 sierpnia 2019 r., doręczonym skarżącemu w dniu 9 września 2019 r., wezwał skarżącego, będącego obecnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 9 listopada 2011 r. z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Następnie, w dniu 20 września 2019 r., organ ten wystawił na skarżącego tytuł wykonawczy, który doręczony został skarżącemu w dniu 7 października 2019 r.
Z uwagi na dalsze niewykonanie nałożonego obowiązku rozbiórki, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim postanowieniem z dnia 20 września 2019 r. nałożył na G. L. grzywnę w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki, wyznaczając termin jej uiszczenia do dnia 31 grudnia 2019 r. Z uwagi na zaistniały w tym postanowieniu błąd dotyczący imienia osoby zobowiązanej (wpisano G. zamiast E.) postanowienie to zostało sprostowane postanowieniem z dnia 2 października 2019 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 grudnia 2019 r. uchylił jednakże postanowienie z dnia 20 września 2019 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że adresatem tego postanowienia powinien być skarżący a nie G. L. Organ wskazał przy tym, że błąd ten nie mógł podlegać sprostowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 4 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 279/20, oddalił skargę wniesioną na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2020 r. W między czasie, postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku stwierdził nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 2 października 2019 r. i postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2020 r.
Następnie, w piśmie, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 17 października 2019 r., skarżący wniósł na podstawie art. 33 § 1 pkt 2, 3, 8 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty do wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego, podnosząc, że nakaz rozbiórki powinien zostać odroczony z uwagi na skomplikowaną sytuację prawną terenu i trwające prace nad uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wskazując na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarzuty te zostały oddalone postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 22 października 2019 r., które utrzymane zostało w mocy postanowieniem Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2020 r., w którym to postanowieniu rozpatrzono również podniesiony przez skarżącego w zażaleniu zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dalej, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim postanowieniem z dnia 24 lutego 2021 r. nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia do wykonania ciążącego na nim obowiązku rozbiórki, wyznaczając termin do dnia 30 czerwca 2021 r. do jej uiszczenia.
W piśmie, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 25 marca 2021 r., skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie oraz na podstawie art. 33 pkt 1, 2, 3, 4, 5, 7 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty do wystawionego na niego tytułu wykonawczego. Skarżący wskazał przy tym, że wykonanie rozbiórki byłoby niecelowe z uwagi na dobro społeczne a organ nadzoru powinien odroczyć termin rozbiórki do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, tym bardziej, że drewniane budowle na betonowych bloczkach nie stanowią zagrożenia w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Zdaniem skarżącego rozbiórka jest zbyt uciążliwym środkiem a rozebranie altan nie wpłynie na sytuację sąsiadów i nie utrudni im życia, gdyż sami posiadają takie altany.
Postanowieniem z dnia 5 maja 2021 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 24 lutego 2021 r., nakładające na skarżącego grzywnę.
Jednocześnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim postanowieniem z dnia 14 maja 2021 r., nr PINB-7146/025/19/RW, wydanym na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 34 § 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oddalił zarzuty wniesione przez skarżącego w piśmie z dnia 25 marca 2021 r.
Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest nietrafny, albowiem grzywna stanowi mniej dolegliwy środek niż ewentualne zastosowanie wykonania zastępczego. Wysokość nałożonej grzywny ustalono na podstawie art. 121 § 1, 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, chcąc przy tym uniknąć dalszego uchylania się skarżącego od wykonania rozbiórki i jednocześnie doprowadzić do skutecznego wykonania nakazanego obowiązku. Skarżący, wykonując zaś nałożony obowiązek rozbiórki uniknie konieczności zapłaty wartości nałożonej grzywny.
Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącego na powyższe postanowienie, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 6 lipca 2021 r., wydanym na podstawie art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – zwanej dalej p.e.a. w zw. z art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając wydane postanowienie, organ odwoławczy wskazał, że wniesione przez skarżącego zarzuty uznać należy za niezasadne. Przede wszystkim, jak wskazał organ, brak jest możliwości ponownego rozpatrzenia zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 5 p.e.a. albowiem zarzut ten był już przedmiotem rozpatrzenia w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2020 r. Z kolei, odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 p.e.a., organ wyjaśnił, że obowiązki zostały nałożone zgodnie z przepisami prawa i podkreślił, że grzywna stanowi mniej dolegliwy środek niż ewentualne zastosowanie wykonania zastępczego a jej wysokość ustalona została w wysokości przewidzianej w ustawie. Organ podkreślił przy tym, że w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być rozpatrywane zastrzeżenia, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, jak np. zarzut nieprawidłowości obciążenia zobowiązanego określonym obowiązkiem. Zarzuty nie mogą też być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.
We wniesionej do Sadu skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a także art. 33 pkt 2, 3, 4, 5 i 8 p.e.a.
W odpowiedzi na skargę, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lipca 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 maja 2021r. jest zgodne z prawem.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 lipca 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 14 maja 2021 r. oddalające zarzuty wniesione przez skarżącego do tytułu wykonawczego z dnia 20 września 2019 r.
Zarzuty są podstawowym środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu w związku z prowadzoną egzekucją administracyjną, będącą główną częścią administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Ich podstawową rolą jest weryfikacja czynności organów egzekucyjnych mającą służyć ochronie ich adresata. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Legalis/el. 2021 oraz powołane tam orzecznictwo). Przy czym zarzuty mogą być wnoszone tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 33 p.e.a. Żadna inna przyczyna, niż wymieniona w art. 33 § 1 p.e.a., nie może stanowić podstawy do uruchomienia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu i wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, zaś ewentualna kontrola tego rozstrzygnięcia musi odnosić się do oceny wystąpienia we wszczętej sprawie sądowoadministracyjnej okoliczności wymienionych w tym przepisie (patrz. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10, Lex nr 1113607).
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 p.e.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Tytułowi wykonawczemu z dnia 20 września 2019 r. skarżący postawił zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 5, 7 i 8 p.e.a.
Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że podniesione przez skarżącego do tytułu wykonawczego z dnia 20 września 2019 r. zarzuty są niezasadne.
Przede wszystkim, nie jest zasadny zarzut oparty na treści art. 33 § 1 pkt 1 i 2 p.e.a. Z niespornych okoliczności sprawy nie wynika bowiem aby obowiązek nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 9 listopada 2011 r. przestał istanieć – decyzja ta nadal pozostaje w obrocie prawnym. Nadto, z okoliczności sprawy nie wynika, aby obowiązek wynikający z tej decyzji został wykonany, czy też aby jego wykonanie zostało umorzone, przedawnione, jak również odroczone. W postępowaniu egzekucyjnym nie można zaś kwestionować zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej obowiązek. Zarzuty dotyczące nałożonego nakazu skarżący mógł podnosić jedynie w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej i prawomocnej decyzji, którą nakazano mu rozbiórkę. Jak wynika bowiem z treści art. 29 § 1 p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ ten działa na podstawie przepisów egzekucyjnych, a nie ustawy - Prawo budowlane, zaś jego postępowanie ograniczone jest tylko do działań egzekucyjnych. Co za tym idzie - zarówno organ egzekucyjny, jak i Sąd, nie są uprawnieni aby w tej sprawie kontrolować legalność orzeczonej rozbiórki, a także badać możliwość legalizacji samowoli budowlanej objętej wyżej wymienioną, ostateczną decyzją, którą skarżący obowiązany jest wykonać.
Nadto, nie jest zasadny zarzut oparty na treści art. 33 § 1 pkt 3 p.e.a., albowiem w tytule wykonawczym z dnia 20 września 2019 r. treść egzekwowanego obowiązku określono zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 9 listopada 2011 r.
Również, nie jest zasadny zarzut oparty na treści art. 33 § 1 pkt 4 p.e.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 1a pkt 20 p.e.a. zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Egzekucja prowadzona jest wobec zobowiązanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 § 1 ustawy w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Przy czym, dokonanie czynności cywilnoprawnej, polegającej na przeniesieniu własności nieruchomości powoduje, że obowiązek rozbiórki związany z tą nieruchomości przechodzi na jej nowego właściciela (zob. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 153/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednocześnie, Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, które uznały, że zgłoszony przez skarżącego zarzut z art. 33 § 1 pkt 5 p.e.a. jest niezasadny. W świetle ugruntowanego stanowiska orzecznictwa sądowoadministracyjnego, niewykonalność obowiązku niepieniężnego musi mieć charakter obiektywny. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można zatem mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, jak też względy techniczne i ekonomiczne, utrudniające wykonanie decyzji, nie mogą być uznane za przesłankę niewykonalności decyzji. O niewykonalności obowiązku nie mogą również świadczyć fizyczne trudności związane z wykonaniem zobowiązania, jak również sytuacja finansowa (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 504/15, Lex nr 2294248). O niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym można mówić, gdy jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonalny nie mogą być zatem trudności w jego wykonaniu, i to niezależnie od tego, czy podłoże tych trudności ma charakter techniczny, ekonomiczny lub prawny oraz czy wiąże się z bojkotem samych adresatów egzekwowanej decyzji lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy (zob. wyrok NSA z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1829/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podniesione przez skarżącego okoliczności w żaden sposób nie wskazują na niewykonalność obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 listopada 2011 r.
Nadto, nie jest zasadny zarzut oparty na treści art. 33 § 1 pkt 7 p.e.a., albowiem z akt sprawy bezspornie wynika, że upomnienie z dnia 21 sierpnia 2019 r. zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi skarżącego w dniu 9 września 2019 r.
Sąd podziela również stanowisko orzekających w sprawie organów, które uznały, że zgłoszony przez skarżącego zarzut z art. 33 § 1 pkt 8 p.e.a. o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego był niezasadny.
Zgodnie z art. 1a pkt 12b p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. Przy czym, art. 119 p.e.a. wyjaśnia, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Zgodnie zaś z art. 120 § 1 p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Art. 122 § 2 pkt 2 p.e.a. wskazuje z kolei, że postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać m.in. wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. W art. 122 § 2 pkt 2 p.e.a. zawarto więc zasadę, zgodnie z którą w sprawach obowiązków z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia poprzedza zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego. W sprawach dotyczących egzekucji obowiązku z zakresu prawa budowlanego, oczywiste jest, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dotkliwym niż wykonanie zastępcze. W sprawach tego rodzaju nie można zatem kwestionować zastosowania grzywny w celu przymuszenia, twierdząc, że jest ona zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Grzywna w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym jest bez wątpienia środkiem mniej uciążliwym niż pozostałe środki egzekucyjne stosowane w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, które są środkami zaspokajającymi (zob. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydanie VII, WK 2015, LEX/el). Przede wszystkim wykonanie zastępcze jest środkiem zaspokajającym, który generuje siłą rzeczy bezzwrotne, nierzadko znaczne koszty dla zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia natomiast, nawet pomimo jej uiszczenia może zostać w razie wykonania obowiązku zwrócona dłużnikowi na zasadzie art. 126 p.e.a. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 61/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Funkcją grzywny w celu przymuszenia jest wywarcie dodatkowej presji na zobowiązanego w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku. Presja ta ustaje z chwilą wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Możliwość umorzenia lub zwrotu grzywny w celu przymuszenia sprawia, że dolegliwość tego środka egzekucyjnego w przypadku wykonania obowiązku jest znikoma. Z kolei, w przypadku zastosowania wykonania zastępczego skutki dla zobowiązanego (obowiązki wskazane w art. 129 p.e.a., konieczność pokrycia kosztów poniesionych przez wykonawcę zastępczego) powstają natychmiast i ulegają one stopniowemu zwiększeniu wraz z zaawansowaniem prac wykonawcy zastępczego. Ewentualne przystąpienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku nie niweczy tych skutków. Z tych też względów wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należało uznać za spełniający wymogi art. 7 § 2 (zasady racjonalnego działania) i art. 7 § 3 (zasady niezbędności) p.e.a., z których wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.
Jednocześnie, Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 34 § 1a p.e.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Tym samym, z uwagi na to, że w Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w postanowieniu 30 stycznia 2020 r. uczynił już przedmiotem swojego rozpatrzenia zarzuty skarżącego do tytułu wykonawczego z dnia 20 września 2019 r. oparte na treści art. 33 § 1 pkt 1, 2 , 3 ,4, 5 i 8 p.e.a., zarzuty podniesione przez skarżącego w piśmie z dnia 25 marca 2021 r. nie mogły zostać uwzględnione również z uwagi ich niedopuszczalność.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2021 r. r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 14 maja 2021 r. jest zgodne z prawem.
Dlatego też, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło