II SA/Gd 621/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 maja 2025 r., nr SKO Gd/5948/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, w następującym stanie sprawy: Skierowaną do skarżącej decyzją z 3 grudnia 2021 r. Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim, działając z upoważnienia Burmistrza Pruszcza Gdańskiego, uchylił od 1 listopada 2016 r. do 30 czerwca 2017 r. prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: M. J. i O. J. (dalej jako decyzja z 3 grudnia 2021 r.). W decyzji zawarto przy tym pouczenie, że "od niniejszej decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku za pośrednictwem tutejszego Ośrodka w terminie 14 dni od doręczenia decyzji". Decyzja została doręczona w dniu 9 grudnia 2021 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru załączone do akt sprawy organu pierwszej instancji. W dniu 17 października 2023 r. skarżąca wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia (pismo z 11 października 2023 r.). We wniosku strona skarżąca wskazała, że mając na uwadze treść decyzji organu pierwszej instancji - celem uzyskania informacji w sprawie - udała się do MOPS, gdzie została poinformowana, że ostateczną decyzję w sprawie podejmie Wojewoda, czym została wprowadzona w błąd. Wskazał nadto, że w dniu 2 października 2023 r. skarżąca odebrała decyzję Wojewody ze zobowiązaniem do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami. W tych okolicznościach uzyskała w dniu 10 października 2023 r. w kancelarii adwokackiej informację, że miała prawo wnieść odwołanie od decyzji z 3 grudnia 2021 r. i została poinformowana, że odwołanie takie składa się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, co wyjątkowo zostało wskazane w treści pouczenia. Dokonując analizy licznych decyzji, skarżąca wskazała, że liczne decyzje nie zawierały pełnego pouczenia o trybie odwoławczym. Zatem dopiero w tym dniu skarżąca powzięła rzetelną informację o przysługującym jej prawie odwołania. Tym samym, oczywisty jest brak zawinienia w niedochowaniu terminu. Strona skarżąca podkreśliła, że w myśl art. 9 k.p.a., strona nie może ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia, które jest integralną częścią decyzji, nie można przy tym przyjmować fikcji powszechnej znajomości prawa. Postanowieniem z 20 maja 2025 r. Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że strona nie uprawdopodobniła, iż do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Kolegium wskazało na treść pouczenia zawartego w decyzjach z 2 i 3 grudnia 2023 r. uznając, że wprost wskazano w nich na możliwość wniesienia odwołania. Jakkolwiek właściwy organ odwoławczy w innych decyzjach nie znalazł się w nim wprost, to wskazano, że odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Za gołosłowne i niewiarygodne Kolegium uznało wyjaśnienia skarżącej w zakresie wprowadzenia jej w błąd przez pracowników organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium niewątpliwie, o ile strona przeczytała ze zrozumieniem zaskarżoną decyzję i jej pouczenie oraz rzeczywiście zasięgała informacji, to z pewnością dowiedziała się, że odwołanie od decyzji może złożyć, tym bardziej, że wynika to wprost z pouczenia. Odrębnym postanowieniem z 20 maja 2025 r. Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w uzasadnieniu wskazując, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącej 9 grudnia 2021 r., natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wpłynęło w dniu 17 października 2023 r., przy czym postanowieniem z 20 maja 2025 r. Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy Kolegium stwierdziło, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, co skutkowało koniecznością wydania postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. W skardze na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zarzucono naruszenie: 1) art. 58 k.p.a. poprzez nieprzywrócenie terminu do złożenia skargi poprzez: brak ustalenia i rozważenia przyczyny uchybienia terminu oraz dnia ustania tejże przyczyny, błędne ustalenie daty, od której należy liczyć termin powzięcia przez skarżącą wiedzy o przysługujących jej środkach zaskarżenia, 2) art. 9 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie odpowiedniej informacji i wyjaśnień, co skutkowało negatywnym wpływem na jej prawa i obowiązki, 3) art. 7, 10, 77, 78, 70 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., do którego doszło w związku z nieuzasadnioną odmową rozpoznania zarzutów odwołania wobec nieuzasadnionego stwierdzenia uchybienia terminowi jego wniesienia, 4) art. 7 i 77 k.p.a. – w związku z nieprzeprowadzeniem przez organ z urzędu niezbędnego postępowania dowodowego i nie uchylenie w związku z tym zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.) dalej jako "k.p.a.", odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie bezspornym było, że decyzja z 3 grudnia 2021 r. została doręczona skarżącej 9 grudnia 2021 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru załączone do akt sprawy organu pierwszej instancji. Wskazany w art. 129 k.p.a. termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 23 grudnia 2021 r. (czwartek). Odwołanie natomiast, wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu, wniesiono 17 października 2023 r., zatem z uchybieniem terminu wskazanego powyżej. Przesłanki oceny wniosku o przywrócenie terminu określa art. 58 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Skarżąca wyjaśniła, że 10 października 2023 r. dowiedziała się o możliwości wniesienia odwołania. Uznać zatem należy, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w zakreślonym ustawą terminie, przy czym wraz z nim złożyła odwołanie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje to, czy wskazywane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczności, uzasadniały przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Zgodzić się należy z wyrażonym w orzecznictwie poglądem, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (za: wyrok NSA z 4 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1388/22, CBOSA). Warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winy strony. Na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę, a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można by było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (za: wyrok NSA z 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 6703/21, CBOSA). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, że z wyjaśnień skarżącej wynika, że w wyniku braku stosownego pouczenia w decyzji z 3 grudnia 2021 r. oraz uzyskania błędnej informacji w siedzibie MOPS, nie miała ona wiedzy o możliwości wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, dla oceny ww. wyjaśnień istotne znaczenie ma treść pouczenia zawartego w decyzji z 3 grudnia 2021 r. Art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. stanowi, że decyzja zawiera pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Zgodnie natomiast z art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Treść przepisu art. 112 k.p.a. należy rozumieć w taki sposób, że strona korzystając z właściwych środków procesowych może uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu, jeżeli przyczyną tego uchybienia było błędne pouczenie organu. W przypadku procedury administracyjnej środkiem takim jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia, który organ administracji zobowiązany jest uwzględnić stwierdzając, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony (za: wyrok NSA z 4 marca 2025 r. II OSK 1940/22). W pouczeniu zawartym w decyzji z 3 grudnia 2021 r. wskazano m.in., że "od niniejszej decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku za pośrednictwem tutejszego Ośrodka w terminie 14 dni od doręczenia decyzji". Tym samym, w ocenie Sądu w orzeczeniu organu pierwszej instancji zawarte zostało prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia oraz o terminie i sposobie jego wniesienia, co w pełni odpowiada dyspozycji art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. Skoro zaś na gruncie niniejszej sprawy strona otrzymała prawidłowe pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania, to należycie dbając o swoje interesy powinna była się zapoznać z treścią pouczenia. Ewentualny brak zapoznania się z zawartym w decyzji pouczeniem nie może być przy tym uznany za brak winy (z art. 58 § 1 k.p.a.), wręcz przeciwnie – świadczy to o rażącym niedbalstwie w zakresie zapoznania się z własnymi prawami procesowymi i możliwościami ich realizacji. Skarżąca otrzymała decyzję, zawierającą prawidłowe pouczenie o przysługującym jej środku odwoławczym, z której wprost mogła uzyskać wiedzę w tym zakresie. Nie było zatem uzasadnionych powodów, by szukać tej wiedzy w innych źródłach, a co więcej – nastąpiło to dopiero po niemal dwóch latach od otrzymania decyzji. Na marginesie już zatem wskazać należy, że strona skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że miała miejsce przywołana przez nią sytuacja wprowadzenia jej w błąd przez pracownika organu pierwszej instancji. Okoliczność ta nie miałaby jednak żadnego znaczenia w świetle faktu prawidłowego doręczenia skarżącej decyzji z 3 grudnia 2021 r., opatrzonej właściwym i klarownym pouczeniem o przysługującym środku odwoławczym. W tym miejscu należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania, czyli siły wyższej (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2019 r., sygn. II GZ 81/19; A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, s. 368-70). Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna (por. postanowienia NSA: z dnia 5 października 2012 r., sygn. II OZ 862/12; z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. II FZ 70/13). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Kolegium prawidłowo uznało, że skarżąca nie spełniła przesłanki przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k.p.a. Nie uprawdopodobniła bowiem zaistnienia niezależnej przeszkody uniemożliwiającej jej wniesienie odwołania we właściwym terminie. Wobec powodów wyjaśnionych powyżej, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 powyższej ustawy, który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.