II SA/Gd 723/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 maja 2024 r., nr SKO Gd/6487/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Ł. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 27 października 2023 r. Prezydent Miasta Gdańska odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką K. P., z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością opieki nad matką, datę powstania niepełnosprawności matki, a także zakres sprawowanej przez skarżącego opieki, gdyż wykonuje on względem matki zwykłe czynności życia codziennego. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 27 maja 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko Prezydenta Miasta odnośnie do braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium uznało przy tym, odmiennie od organu pierwszej instancji, że nie istnieje negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na datę powstania niepełnosprawności matki skarżącego. W skardze na tak wydaną decyzję podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj.: zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką, podczas gdy związek taki istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia; zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nie wypełnia dyspozycji ww. przepisu, podczas gdy w rozumieniu tego przepisu osoba niepełnosprawna wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Strona skarżąca zarzuciła nadto dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), polegającej jedynie na jego literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji przyjęcie, że przepis ten uniemożliwia ustalenie świadczenia, gdy osoba wymagająca opieki ma inne dzieci, nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które jednak z innych względów nie sprawują nad nią opieki. W skardze zarzucono także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką oraz spornego związku przyczynowo-skutkowego. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że opieka sprawowana nad matką polega m.in. na przygotowywaniu i podawaniu posiłków, umawianiu wizyt lekarskich i towarzyszeniu podczas tych wizyt, nadzorowaniu leczenia, realizacji recept a także zajmowaniu się gospodarstwem domowym. Zdaniem skarżącego zakres sprawowanej opieki jest przy tym stały i długotrwały. Nadto podkreślono, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna odnosić się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia a pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy interpretować szeroko. Strona skarżąca zwróciła także uwagę, że schorzenia matki uniemożliwiają jej samodzielną egzystencję a odkąd stało się konieczne sprawowanie opieki nad matką, opieka ta sprawowana jest przez skarżącego. Skarżący z uwagi na stan zdrowia matki nie ma zatem możliwości świadczenia pracy chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nadto w ocenie strony skarżącej, gdyby organ prawidłowo ustalił wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, jego wątpliwości nie powinien budzić fakt, że pozostałe dzieci matki skarżącego nie są w stanie sprawować osobistej opieki nad matka w wymaganym zakresie ani też zapewnić środków finansowych na opiekę. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390), zwanej dalej jak wcześniej u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl natomiast art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Podkreślić należy, że przepis powyższy winien być interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji, zdaniem Sądu, przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Sąd w składzie orzekającym przychyla się zatem do stanowiska Kolegium w zakresie braku podstaw do uznania, że na gruncie niniejszej sprawy podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego może stanowić ww. art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jedynie na marginesie wskazać należy, że art. 17 ust. 1b uchylony został przez art. 43 pkt 4 lit. b ustawy o świadczeniu wspierającym z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz.U. poz. 1429), zmieniającej u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2024 r. Prawidłowa jest jednak, w ocenie Sądu, dokonana przez Kolegium ocena braku spełnienia pozytywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikająca z powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dotycząca tzw. związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z podjęcia zatrudnienia w przypadku skarżącego a świadczoną przez niego opieką na rzecz matki. Jak wynika z przytoczonego wyżej już art. 17 ust. 1 u.ś.r., wnioskujący o to świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zauważyć również należy, że przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Natomiast, to sprawowana faktycznie opieka musi uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Stąd też świadczenie jest przyznawane osobom rezygnującym z zatrudnienia lub z jego podjęcia nie za to, że sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz dlatego, że sprawując tą opiekę - ze względu na jej stały charakter – nie mogą podjąć pracy, gdyż jej zakres całkowicie taką możliwość wyklucza. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się więc, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której obiektywnie nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, CBOSA). Z akt sprawy wynika, że matka skarżącego jest wdową, mającą pięcioro dorosłych dzieci, z których opiekę nad nią deklaruje skarżący, będący jej synem. Pozostałe dzieci pracują zawodowo. Matka skarżącego legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (symbol przyczyny niepełnosprawności 07-S choroby układu oddechowego i krążenia). Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może jednak wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyrok NSA z 7 sierpnia 2024 r. I OSK 2233/23). W toku wywiadu środowiskowego ustalono, że matka skarżącego przeszła udar mózgu, choruje na zakrzepicę tętnic mózgowych, miażdżycę, cukrzycę, hiperlipidemię, niedoczynność tarczycy oraz schorzenia serca: migotanie przedsionków, stan po zawale w 2011 r., ma wstawiony rozrusznik. Matka skarżącego ma problemy z chodzeniem, bardzo szybko się meczy i bolą ją nogi. Po mieszkaniu porusza się przy pomocy laski i trzymając się mebli, przy schodzeniu ze schodów pomaga jej syn, po ulicy porusza się z chodzikiem, na którym w razie potrzeby może usiąść. Matka skarżącego samodzielnie wykonuje wszystkie czynności higieny osobistej. Samodzielnie myje się, ubiera, korzysta z toalety, przygotowuje leki. Samodzielnie spożywa posiłki, które pomaga przygotowywać skarżący, jednak najczęściej kupuje gotowe obiady. Na wszystkie wizyty lekarskie jeździ razem ze skarżącym. Skarżący mieszka z matką i wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego: robi zakupy, sprząta, załatwia sprawy urzędowe. W ocenie Sądu w składzie orzekającym Kolegium prawidłowo ustaliło, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego, wymaganego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie można przy tym podzielić stanowiska skarżącego, że sprawowana przez niego opieka jest na tyle absorbująca, że nie jest w stanie on podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym. Wynikające z akt sprawy okoliczności nie pozwalają bowiem na przyjęcie, że matka skarżącego jest na tyle niesamodzielna, że konieczna jest przy niej stała obecność skarżącego. W postępowaniu ustalono bezsprzecznie, że matka skarżącego pomimo konieczności wsparcia ze strony osoby trzeciej, była w pewnym stopniu samodzielna. Matka skarżącego cierpi na szereg chorób, jednakże samodzielnie wykonuje czynności związane z higieną osobistą, ubiera się, przygotowuje leki i spożywa posiłki. Matka skarżącego porusza się, korzystając z laski bądź chodzika, wymagając pomocy syna przy chodzeniu po schodach. Syn towarzyszy jej także przy wizytach lekarskich. Skarżący wykonuje nadto czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego: robi zakupy, sprząta, załatwia sprawy urzędowe, pomaga w przygotowaniu posiłków, choć najczęściej matka skarżącego spożywa obiady kupione jako już przygotowane. Organ odwoławczy uznał, w ocenie Sądu zasadnie, że opisane wyżej czynności nie wykluczają wykonywania pracy zawodowej, gdyż są czynnościami głównie związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W ocenie Sądu czynności te przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej. Tym bardziej, że w sytuacji skarżącego wykonywanie wskazanych czynności jest ułatwione z tego względu, że jak wynika z akt sprawy, skarżący zamieszkuje wspólnie z matką. Nadto w ocenie Sądu takie czynności jak – sprzątanie czy robienie zakupów, wykonuje skarżący także dla siebie. Zdaniem Sądu nie stanowią przeszkody w podjęciu pracy zarobkowej czynności takie jak towarzyszenie niepełnosprawnej matce w trakcie wizyt lekarskich czy chodzeniu po schodach, które to czynności można wykonać odpowiednio po godzinach pracy lub w dniach od niej wolnych, bądź są czynnościami sporadycznymi, niekolidującymi z możliwością pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zgodzić się należy z Kolegium, że zakres opieki wykonywanej przez skarżącego nie uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy (część etatu). Sąd wskazuje, że nie zawsze osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności będzie wymagać takiej opieki, która pozostawać będzie w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Rolą organów jest ustalenie, czy okoliczności danej sprawy, znajdujące potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach, stanowią rzeczywistą przeszkodę w podjęciu zatrudnienia (wykonywania innej pracy zarobkowej) i faktycznie uniemożliwiają wykonywanie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna. Takich obiektywnych okoliczności jednak w sprawie nie stwierdzono. W ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo zinterpretowało przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznając, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie jest na tyle absorbujący, by uniemożliwiał jej podjęcie pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze. Odnosząc się do argumentacji skargi, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uznanie, iż rodzeństwo wnioskodawcy powinno wspierać go w opiece nad osobą niepełnosprawną wskazania wymaga, że Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko orzecznictwa, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz skarżącego, innych osób obowiązanych do alimentacji i uprawnionych do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 5 września 2024 r. sygn. I OSK 2340/23, CBOSA). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa bowiem tego, która z osób, tj. czy skarżący, czy może ktoś z rodzeństwa, winien sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem, gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych (za: wyrok NSA z 13 sierpnia 2024 r., sygn. I OSK 2243/23). Zwrócić jednak należy uwagę, że z uwagi na ustalony zakres wykonywanej opieki i stopień samodzielności matki, argumentacja skargi w powyższym zakresie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe ustalenia bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także podnoszona w skardze i podzielana przez Sąd argumentacja o zasadności oceny okoliczności niepodejmowania przez skarżącego pracy zarobkowej w okresie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. W ocenie Sądu, art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wymaga bowiem, by strona zrezygnowała z wykonywanej pracy zarobkowej bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie wsparcia z u.ś.r. (ani też w dacie powstania niepełnosprawności podopiecznego). Istotne jest, by nie miała realnej możliwości podjęcia zatrudnienia (jego kontunuowania) z uwagi na sprawowaną opiekę (za: wyrok NSA z 2 sierpnia 2024 r., sygn. I OSK 2417/23). Zgodzić się zatem należy ze stroną skarżącą, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), jednakże wbrew twierdzeniom skargi, naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi organy prawidłowo bowiem wyjaśniły okoliczności mające znaczenie dla sprawy, tj. zakres opieki skarżącego nad matką oraz brak istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tą opieką a niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej. Sąd nie stwierdził przy tym wskazanego w zarzutach skargi naruszenia art. 9 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nie bez znaczenia jest także, że w toku postępowania przed organami obu instancji skarżący reprezentowany był przez radcę prawnego, a więc profesjonalnego pełnomocnika, posiadającego stosowną znajomość prawa. Z tych wszystkich względów jako prawidłowe Sąd uznał stanowisko Kolegium, że w niniejszej sprawie brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad matką w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), skargę jako bezzasadną oddalił. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na wniosek strony zgłoszony w skardze, przy braku sprzeciwu w tym zakresie organu administracji.