II SA/Gd 731/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 maja 2024 r., nr SKO Gd/17/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 19 czerwca 2023 r. Wójt Gminy Krokowa odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem W.S., z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem i rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad niepełnosprawnym mężem. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją z 5 października 2023 r. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i skierowało sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, które pozwoliłoby ustalić w sposób jednoznaczny stan faktyczny. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji nie ustalił, czy mąż wnioskodawczyni legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nadto ustalenia wymaga, czy obecnie niepodejmowanie przez wnioskodawczynię pracy zarobkowej ma związek z koniecznością zapewnienia mu opieki. Kolegium zobowiązując organ pierwszej instancji do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wskazało, że z akt postępowania nie wynika w jaki sposób schorzenia męża wnioskodawczyni ograniczają go w wykonywaniu czynności życia codziennego, czy korzysta z terapii i rehabilitacji, jakiej wymaga pomocy oraz jaki jest zakres opieki świadczonej przez wnioskodawczynię. Decyzją z 13 grudnia 2023 r. Wójt ponownie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem W. S., gdyż nie wykazano, że sprawowanie opieki nad mężem pozostaje w bezpośrednim związku z niepodejmowaniem zatrudnienia. Nadto, w ocenie organu nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 b u.ś.r., bowiem nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność męża. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 8 maja 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, nie podzielając stanowiska organu pierwszej instancji odnośnie do zasadności odmowy wnioskowanego świadczenia z uwagi na datę powstania niepełnosprawności męża, jednakże uznając rozstrzygnięcie za prawidłowe, wobec braku zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewłaściwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w szczególności poprzez niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego przy jednoczesnym nieuwzględnieniu słusznego interesu obywatela. Jednocześnie zarzucono naruszenie art. 8 k.p.a. m.in. poprzez uznanie, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą ma charakter stały. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez wykładnię prowadzącą do wniosku, że rozmiar sprawowanej opieki musi być na tyle duży, by uniemożliwiać podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, co prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom, które np. mają przerwę w świadczeniu opieki przez część dnia, przez co mogą podjąć zatrudnienie na pół etatu. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przyznanie wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615) – zwanej dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Podkreślić należy, że przepis powyższy winien być interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Sąd w składzie orzekającym podziela zatem stanowisko Kolegium w zakresie braku podstaw do uzasadnienia odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia niespełnieniem przesłanek z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Skarżąca, jako żona osoby wymagającej opieki, należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzi przy tym przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazania bowiem wymaga, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jej współmałżonkowi, jako zobowiązanemu w pierwszej kolejności do alimentacji. Dopiero gdy ten ostatni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wówczas opieka spada na osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, które tym samym stają się uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2024 r., I OSK 1880/23). Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje ustalenie spełniania przesłanek powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. (pozytywna przesłanka przyznania świadczenia – tzw. związek przyczynowo – skutkowy). Przedmiotem sporu jest, czy skarżąca nie podejmuje (zrezygnowała z) pracy zarobkowej wyłącznie z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Z oceną tej przesłanki wiąże się także konieczność ustalenia zakresu pomocy świadczonej podopiecznemu po to, aby ustalić, czy rzeczywiście jest on tego rodzaju, że uzasadnia całkowitą rezygnację z zatrudnienia (jego podjęcia), gdyż nie ma jakikolwiek możliwości pogodzenia pracy – nawet w częściowym wymiarze - z taką opieką. W ocenie Sądu, prawidłowa jest dokonana przez Kolegium ocena niespełnienia przez skarżącą pozytywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikająca z powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dotycząca tzw. związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z podjęcia zatrudnienia w przypadku skarżącą a świadczoną przez nią opieką na rzecz męża. Jak wynika z przytoczonego wyżej już art. 17 ust. 1 u.ś.r., wnioskujący o to świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca rozumie wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 22 u.ś.r.). Zauważyć również należy, że przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Natomiast, to sprawowana faktycznie opieka musi obiektywnie uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Mąż skarżącej ma 60 lat, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane do 28 lutego 2024 r., gdzie podano symbol niepełnosprawności 08-T oznaczający choroby układu pokarmowego. Z przedłożonej dokumentacji medycznej leczenia szpitalnego z 22 czerwca 2022 r. i 18 lipca 2022 r. wynika, że mąż skarżącej choruje na poalkoholową marskość wątroby, stwierdzono u niego także wówczas wodobrzusze oporne, zespół wątrobowo-nerkowy, przebyte zapalenie otrzewnej, zakażoną torbiel najądrza, żylaki przełyku, stan po krwawieniu z żylaków przełyku i sesjach opaskowania żylaków przełyku, gastropatię wrotną. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzono dwa wywiady środowiskowe, w dniach 29 maja 2023 r. i 9 listopada 2023 r. ustalając, że stan zdrowia męża skarżącej w tym okresie nie uległ zmianie, także się nie pogorszył. Mąż skarżącej choruje na marskość wątroby i wysoko zaawansowaną przepuklinę mosznową. Oczekuje na przeszczep wątroby, leczy się także na nadciśnienie i anemię. Mąż skarżącej porusza się samodzielnie, choć schorzenia ograniczają jego ruch, także czynności fizjologiczne załatwia we własnym zakresie. Mąż skarżącej spożywa także samodzielnie posiłki. Skarżąca przygotowuje posiłki i sprawuje kontrolę nad podaniem leków. Z wywiadów wynika przy tym, że bywają dni, kiedy mąż skarżącej wymaga całkowitej opieki. W wywiadzie z 9 listopada 2023 r. stwierdzono, że aktualny stan męża skarżącej jest zadowalający, lecz w każdej chwili może się to zmienić, w związku z tym trudno ustalić opiekę sprawowaną przez skarżącą. Skarżąca oświadczyła, że gorszy stan zdrowia może trwać kilka dni albo i więcej. Ze złożonych przez skarżącą wyjaśnień z 18 października 2023 r. wynika natomiast, że stan zdrowia męża od czasu wywiadu z 29 maja 2023 r. się pogorszył. Oświadczenie w tym zakresie pozostaje jednak w sprzeczności z ustaleniami wywiadu z 9 listopada 2023 r., które to ustalenia zostały opatrzone podpisem skarżącej. Budzi to zatem uzasadnione wątpliwości Sądu co do ich wiarygodności. W wyjaśnieniach skarżąca wskazuje, że mąż na skutek alkoholizmu i marskości wątroby przeszedł załamanie nerwowe, w wyniku czego przejawia stany autoagresywne, próbuje odstawić leki i grozi odebraniem sobie życia. Lepsze i spokojniejsze dni choroby stanowią kilka dni w miesiącu. Treść wyjaśnień nie znajduje jednak odzwierciedlenia w ustaleniach późniejszego wywiadu środowiskowego i złożonego 9 listopada 2023 r. oświadczenia skarżącej, pouczonej o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. W oświadczeniu tym skarżąca nie podaje informacji o załamaniu nerwowym i skłonnościach do autoagresji, natomiast podaje, że stan zdrowia męża się zmienia stan pogorszenia może trwać kilka dni albo i więcej. W wyjaśnieniach z 18 października 2023 r. skarżąca podaje także, że nie może zostawić męża samego, tymczasem z podpisanych przez skarżącą ustaleń późniejszego wywiadu środowiskowego z 9 listopada 2023 r. wynika, że mąż skarżącej może pozostać sam w domu, jednakże w ograniczonych godzinach. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego wynika, że opieka skarżącej sprowadza się zasadniczo do przygotowania posiłków i sprawowania kontroli nad podaniem leków. Bywają dni, że mąż skarżącej wymaga większego zakresu pomocy, jednakże z zebranego materiału dowodowego wynika, że miało to miejsce przy przyjęciu do szpitala, kiedy wymagał pomocy przy czynnościach higienicznych, a kiedy to pozostawał pod opieką szpitalną (karta informacyjna leczenia szpitalnego z 22 czerwca 2022 r.), bądź takie dni występują sporadycznie ("zdarzają się" – wywiad z 29 maja 2023 r., "może to być kilka dni i więcej" – oświadczenie z 9 listopada 2023 r.). Oceniając powyżej wyspecyfikowany zakres opieki świadczonej przez skarżącą Sąd podziela w konsekwencji dokonaną przez Kolegium ocenę, z której wynika, że nie uniemożliwia on skarżącej podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Mimo licznych schorzeń, które zostały udokumentowane, opisany wyżej zakres opieki sprawowanej przez skarżącą wobec podopiecznego potwierdza, że mąż skarżącej jest osobą stosunkowo samodzielną. Świadczona pomoc w dużej mierze sprowadza się do czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, bowiem mąż skarżącej jest co do zasady w stanie samodzielnie załatwiać potrzeby fizjologiczne, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie porusza się po domostwie. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym wskazane w toku postępowania czynności opiekuńcze, przy ich właściwej organizacji, mogą zatem być wykonywane poza godzinami pracy zarobkowej. Przykładowo, przed rozpoczęciem pracy skarżąca mogłaby przygotować, podać śniadanie i leki. Natomiast przygotowywać obiad i kolację, mógłby po godzinach wykonywania pracy zarobkowej tak, jak to wykonują inne osoby łączące prowadzenie gospodarstwa domowego z pracą zarobkową – bez znaczenia pozostaje przy tym, czy przygotowywałaby obiady codziennie, czy też przykładowo w większej ilości co drugi dzień. Także poza godzinami wykonywania obowiązków zawodowych skarżąca mogłaby pomóc mężowi w porannych i wieczornych czynnościach higienicznych, w sytuacji pogorszenia się jego stanu zdrowia. W ocenie Sądu z możliwością podjęcia pracy zarobkowej nie kolidują także czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak sprzątanie, pranie, przyniesienie opału, zakupy. Na przeszkodzie podjęciu pracy zarobkowej nie stoją także takie czynności, jak załatwianie spraw urzędowych, pomoc przy wizytach lekarskich oraz opłacanie rachunków – są to bowiem czynności nie wykonywane codziennie a sporadycznie. Wskazane czynności zwykłego dnia codziennego w istocie wyczerpują codzienną rutynę osób, w tym w także takich, które pracują zawodowo (takie jak pranie, gotowanie, zakupy, sprzątanie, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, ścielenie łóżka, zmiana pościeli). Z pracą zawodową nie kolidują przy tym okresy hospitalizacji męża, bowiem pozostaje on wtedy pod opieką szpitalną. W ocenie Sądu, słuszne jest zatem stanowisko Kolegium, że wskazany zakres opieki udzielanej przez skarżącą mężowi nie stanowi o przeszkodzie w podjęciu przez nią pracy zarobkowej. Nie wykonuje ona bowiem przy mężu takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby ją nieustannie i wymagały jej ciągłej obecności, choćby poprzez pozostawanie w dyspozycji, nie pozwalając tym samym na aktywność zawodową, nawet w zmniejszonym wymiarze godzin. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że pomimo znacznej niepełnosprawności i wielu schorzeń męża skarżącej, jest on zdolny do częściowego samodzielnego funkcjonowania. Zdaniem Sądu zakres obowiązków spoczywających na skarżącej nie usprawiedliwia jej całkowitej bierności zawodowej. Nie wykonuje ona bowiem przy mężu takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby ją nieustannie i wymagały jej ciągłej obecności, nie pozwalając tym samym na aktywność zawodową, nawet w zmniejszonym wymiarze godzin. Zgodzić należy się przy tym ze skarżącą, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje, że skarżąca pozostawała bez zatrudnienia w okresie poprzedzającym orzeczenie o niepełnosprawności, a także poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia. Zdaniem Sądu jednak brak jest jednak podstaw do uznania, że konieczność opieki nad niepełnosprawnym mężem jest jedynym i wyłącznym powodem niepodejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej, tym bardziej, że skarżąca w czerwcu 2021 roku urodziła syna (oświadczenie skarżącej zawarte w odwołaniu z 22 sierpnia 2022 r.), wymagającego jej opieki. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, jako p.p.s.a.), oddalił skargę jako niezasadną. Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na wniosek organu zawarty w odpowiedzi na skargę, przy braku sprzeciwu strony skarżącej.