II SA/Gd 792/25

WyrokWSA w Gdańsku2026-01-22

Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Krzysztof Kaszubowski, Justyna Dudek - Sienkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo uchylił postanowienie Starosty odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego, uznając, że organ I instancji nie wykazał w sposób jednoznaczny, iż wnioskodawcy przekroczyli termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a także czy Wojewoda prawidłowo pominął kwestię ustalenia, czy wnioskodawcy w ogóle posiadali status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Wojewoda niezasadnie uchylił postanowienie Starosty. Choć istnienie tablicy informacyjnej może świadczyć o możliwości dowiedzenia się o decyzji, nie jest to dowód na faktyczne powzięcie wiedzy. Jednakże, Wojewoda pominął istotną okoliczność, że wnioskodawcy udzielili pełnomocnictwa zawodowemu pełnomocnikowi na długo przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, co w połączeniu z innymi poszlakami, powinno zostać ocenione w kontekście zasady swobodnej oceny dowodów. Ponadto, Wojewoda nie zbadał prawidłowo, czy wnioskodawcy w ogóle posiadali status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, co jest przesłanką warunkującą możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się wznowienia postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, twierdząc, że nie zostali uznani za stronę, mimo sąsiedztwa działki i oddziaływania inwestycji. Starosta odmówił wznowienia, uznając, że wnioskodawcy przekroczyli termin, gdyż mieli wiedzę o decyzji znacznie wcześniej, co potwierdzała tablica informacyjna i udzielenie pełnomocnictwa. Wojewoda uchylił postanowienie Starosty, uznając, że nie udowodniono przekroczenia terminu, a tablica informacyjna jedynie uprawdopodabnia wiedzę. Sąd administracyjny uchylił postanowienie Wojewody, uznając jego ocenę za dowolną i pomijającą kluczową kwestię ustalenia statusu strony.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Pomorskiego i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. Spółka z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 24 lipca 2025 r. nr WI-I.7840.3.8.2025.IG w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczo – budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej N. Spółki z o.o. z siedzibą w G. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. N. Sp. z o.o. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Wojewody Pomorskiego w przedmiocie wznowienia postępowania. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 23 marca 2022 r. Starosta Wejherowski (dalej jako: "Starosta", "organ I instancji") zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił spółce N. Sp. z o.o. (dalej jako: "Spółka", "skarżąca") pozwolenia na budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej (trzy zespoły), na działce nr [...] obręb [...]., gm. S. Wnioskiem z dnia 29 lutego 2024 r., złożonym do organu I instancji w dniu 11 marca 2024 r., K.A., T. G., Z. K., D. W. i R. W., reprezentowani przez adw. M. K. (dalej jako: "wnioskodawcy", "strony"), zwrócili się o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia 23 marca 2022 r., wskazując na przesłankę wymienioną w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."). Skarżący wyjaśnili, że nie zostali uznani za stronę w postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę, pomimo że należąca do nich działka sąsiaduje bezpośrednio z terenem inwestycji i znajduje się obszarze oddziaływania projektowanych obiektów. Jednocześnie wskazali, że pozyskali informację o treści decyzji od D. D. w dniu 29 lutego 2024 r. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 r. Starosta odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia 23 marca 2022 r. o pozwoleniu na budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej (trzy zespoły), na działce nr [...] obręb [...]., gm. S. W ocenie organu wnoszący wniosek o wznowienie nie dochowali terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Starosta uznał za niewiarygodne oświadczenie stron, że o decyzji o pozwoleniu na budowę dowiedzieli się w dniu 29 lutego 2024 r., czyli dopiero wówczas, gdy budowa została zakończona. Starosta wyjaśnił, że zgodnie z oświadczeniem kierownika budowy, budowa na działce nr [...] trwała przez dwa lata, tj. od dnia 10 kwietnia 2022 r. do 18 marca 2024 r. W tym czasie w widocznym miejscu na placu budowy umieszczona była tablica informacyjna, która zawierała pełne informacje o wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę, tj.: numer i datę wydania decyzji, przedmiot inwestycji oraz nazwę organu wydającego decyzję. Organ ustalił ponadto, że skarżący mieszkają przy tej samej ulicy, przy której realizowana była inwestycja, a z danych dostępnych organowi wynika, że budynki należące do wnioskodawców były już zamieszkałe w momencie rozpoczęcia budowy. Wnioskodawcy codziennie przejeżdżali lub przechodzili obok przedmiotowej budowy, która trwała 2 lata. W tym czasie widzieli też tablicę informacyjną zawierającą wszystkie dane pozwalające zidentyfikować decyzję. Dlatego też, w opinii organu, wnioskodawcy mieli wiedzę o wydaniu decyzji posiedli znacznie wcześniej niż deklarują. Zdaniem Starosty strony wiedzę o wydaniu decyzji mieli już na pewno dnia 30 listopada 2023 r., kiedy to podpisali pełnomocnictwo udzielone adw. M. K., do reprezentowania ich w sprawie inwestycji prowadzonej na działce nr [...]. Wojewoda Pomorski (dalej jako: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu zażalenia, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., postanowieniem z dnia 24 lipca 2025 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Wojewody istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy wnioskodawcy rzeczywiście nie dochowali jednomiesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W rozpatrywanej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został złożony dnia 11 marca 2024 r. Zatem dla zachowania ustawowego terminu, o którym mowa w 148 k.p.a., strony musiałyby wykazać, że o wydaniu decyzji dowiedziały się nie wcześniej niż 10 lutego 2024 r. W piśmie inicjującym postępowanie wznowieniowe z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wnioskodawcy nie podali daty, z jaką dowiedzieli się o wydaniu decyzji będącej przedmiotem wznowienia. Zamiast tego, podali jedynie datę, w której dowiedzieli się o treści decyzji. W związku z powyższym Starosta wezwał wnioskodawców do sprecyzowania daty, o której mowa w art. 148 § 2 k.p.a. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczyli, że o wydaniu decyzji dowiedzieli się w tym samym dniu, w którym zapoznali się z jej treścią, tj. 29 lutego 2024 r. Starosta jednak nie dał wiary oświadczeniu, które złożyli wnioskodawcy i przedstawił szereg okoliczności przemawiających za tym, że wnoszący podanie o wznowienie wiedzę o wydaniu przedmiotowej decyzji posiadali znacznie wcześniej niż deklarują. Odnosząc się do powyższego Wojewoda podniósł, że okoliczności takie jak to, że na działce sąsiadującej z działką osób wnioskujących o wznowienie postępowania przez dwa lata trwała budowa, o której osoby te wiedziały oraz że na terenie budowy w widocznym miejscu umieszczona była tablica informacyjna zwierająca m. in. dane o decyzji o pozwoleniu na budowę, z pewnością świadczą o tym, że osoby te mogły dowiedzieć się o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę wcześniej niż to twierdzą. Co więcej, analiza daty udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi (30 listopada 2023 r.) do reprezentowania stron w niniejszym postępowaniu potwierdza, że ich zaniepokojenie budową musiało pojawić się już w roku 2023. Jest to istotna poszlaka sugerująca, że strony mogły dysponować wiedzą o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę na długo przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania. Dodatkowo, zdaniem Wojewody, znaczenia nabiera okoliczność, że strony twierdzą, że o treści decyzji dowiedziały się od D. D., który, mimo iż sam nie złożył wniosku o wznowienie postępowania, jest reprezentowany przez tego samego co i oni pełnomocnika. Na udzielonym przez strony pełnomocnictwie widnieje również jego nazwisko i podpis. W ocenie organu odwoławczego taki stan rzeczy sugeruje istnienie kanału informacyjnego pomiędzy D. D., a stronami, co dodatkowo osłabia wiarygodność ich twierdzeń o późnym powzięciu wiedzy o decyzji. Niemniej jednak pomimo, że wszystkie wymienione okoliczności uznać należy za istotne w sprawie ustalenia terminu, w którym wnioskujący o wznowienie dowiedzieli się o decyzji, to jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych aby skutecznie zakwestionować wskazany przez osobę wnioskującą o wznowienie postępowania termin dowiedzenia się o wydaniu decyzji (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa) należy jednoznacznie wykazać, że osoba ta dowiedziała się o wydaniu decyzji w innym, niż przez nią wskazywany terminie. Organ administracji obarczony jest bowiem obowiązkiem ustalenia, kiedy strona dowiedziała się o decyzji, nie zaś kiedy mogła dowiedzieć się o jej wydaniu. Okoliczność, że na działce sąsiadującej z działką osoby wnioskującej o wznowienie postępowania trwała budowa, o której osoba ta wiedziała oraz że na terenie budowy była w widocznym miejscu tablica informacyjna zwierająca m. in. dane o pozwoleniu na budowę świadczy wyłącznie o tym, że osoba ta mogła dowiedzieć się o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, nie zaś, że o decyzji tej wiedziała. Wojewoda zauważył, że wnioskujący w piśmie z dnia 16 kwietnia 2024 r., odpowiadając na wezwanie Starosty o podanie terminu, w którym dowiedzieli się o decyzji oraz o przedstawienie dokumentów potwierdzających, że w zdeklarowanym dniu informację o wydaniu decyzji otrzymali, wnieśli o ich przesłuchanie na okoliczność, że o decyzji dowiedzieli się 29 lutego 2024 r. Starosta uznał natomiast, że materiał zgromadzony w sprawie jest wystarczający, wobec czego zaniechał przesłuchania wnioskujących. Tymczasem w sytuacji, gdy organ odmawia wiarygodności pisemnym oświadczeniom, zachodzi oczywista konieczność przesłuchania tych osób w charakterze świadków. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepisy k.p.a. dopuszczają wprawdzie możliwość złożenia na piśmie zeznań przez osoby fizyczne (argument z art. 50 § 1 i art. 54 § 1 k.p.a.), jednakże nie są to zeznania świadków w rozumieniu art. 83 § 3 k.p.a. a jedynie pisemne oświadczenia osób fizycznych, o posiadaniu określonych informacji. Jeżeli z prywatnych oświadczeń włączonych do akt postępowania wynika, że stan faktyczny i prawny może być inny niż wynikający ze zgromadzonego materiału dowodowego, obowiązkiem organu jest podjęcie działań wyjaśniających. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż pisemne oświadczenie osoby fizycznej co do postrzeżonych przez nią faktów jest jedynie dokumentem prywatnym i nie może być utożsamiane z dowodem z zeznania świadka, ponieważ inna jest jego wartość dowodowa. Reasumując Wojewoda uznał, że jakkolwiek Starosta prowadził postępowanie wyjaśniające co do daty powzięcia wiadomości przez strony o wydaniu kwestionowanej decyzji, to jednak jego wynik nie pozwala na stwierdzenie, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej 145 § 1 pkt 4 k.p.a. został przez wnoszących podanie przekroczony, czego próbował dowieść organ I instancji. W związku z powyższym ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie zobligowany do szczegółowego zbadania przesłanek zastosowania art. 149 § 3 k.p.a. Wobec zgromadzenia w sprawie materiałów dowodowych, które podważają wiarygodność oświadczenia złożonego przez strony, konieczne będzie przesłuchanie wszystkich osób wnoszących podanie o wznowienie postępowania. Dla każdej z tych osób należy indywidualnie ustalić, czy faktycznie nie dotrzymały terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., czy też podana w piśmie z dnia 16 kwietnia 2024 r. data powzięcia wiadomości o decyzji o pozwoleniu na budowę może zostać uznana za wiarygodną. W celu prawidłowego ustalenia daty, o której mowa w art. 148 § 2 Kpa, organ może rozważyć również przesłuchanie dodatkowych świadków. Do świadków tych mogą należeć pełnomocniczka wnioskodawców, inwestor, kierownik budowy, a także D. D., od którego, jak twierdzą skarżący, powzięli wiadomość o wydaniu decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody Pomorskiego oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności art. 148 § 2 k.p.a. w zw. z 145 § 4 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania i przyjęciu, że uczestnicy bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że uczestnicy posiadali wiedzę o prowadzonej inwestycji, codziennie obok niej przejeżdżając lub przechodząc, mieli możliwość zapoznania się z treścią tablicy informacyjnej, która zawierała numer decyzji oraz wskazywała organ ją wydający, i najprawdopodobniej zapoznały się z tymi informacjami. Mimo to uczestnicy nie podjęli żadnych czynności ani nie zgłosili wniosków dowodowych do organu pierwszej instancji. W konsekwencji nie można uznać, że strony nie brały udziału w postępowaniu bez swojej winy, co wyklucza możliwość zastosowania art. 145 § 4 k.p.a. jako podstawy wznowienia postępowania, z uwagi na: zawiadomienie stron postępowania wznowieniowego pismem z dnia 26 lipca 2024 r. przez organ I instancji o tym, że przed organem I instancji toczy się postępowanie wznawiające w przedmiotowej sprawie; na skutek pisma organu pierwszej instancji z dnia 14 maja 2024 r. zostały złożone dodatkowe wyjaśnienia Inwestora w sprawie z dnia 13 czerwca 2024 r. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w z w. z art. 80 k.p.a poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą w szczególności na uznaniu przez organ drugiej instancji, że brak jest podstaw do stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania, mimo że organ pierwszej instancji wydał decyzję ostateczną na podstawie całokształtu materiału dowodowego a zgromadzone przez organ pierwszej instancji dowody wskazują, iż data powzięcia przez uczestników wiadomości o wydaniu decyzji ostatecznej, od której należy liczyć termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania upłynął wcześniej niż wynika to z ich oświadczeń złożonych organowi pierwszej instancji. Spółka podniosła także zarzut naruszenia art. 107 § 6 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia oraz zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń. Wojewoda nie uwzględnił przesłanek wskazanych przez organ pierwszej instancji, podczas gdy Starosta wydał zaskarżone postanowienie po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania wyjaśniającego, co do daty powzięcia wiadomości przez skarżących o wydaniu kwestionowanej decyzji ostatecznej z dnia 23 marca 2022 r. W ocenie Spółki kwestionowane rozstrzygnięcie narusza także art. 10 § 1 k.p.a. w z w. z art. 81 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie skutkujące pominięciem faktu, że organ I instancji oparł rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona miała formalną możliwość wypowiedzenia się, lecz faktycznie jej nie zrealizowała. Organ I instancji oparł rozstrzygnięcie na przeprowadzonych dowodach, co do których strona w oparciu o art. 81 k.p.a. miała możliwość wypowiedzenia się. W konsekwencji, zdaniem Spółki, przyjęcie przez Wojewodę poglądu, że okoliczności faktyczne wskazane w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2025 r. nie zostały udowodnione, jest niezasadne. Skoro strona miała realną możliwość przedstawienia stanowiska, a z niej nie skorzystała, nie ma podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, ani że materiał dowodowy został oceniony wadliwie przez organ pierwszej instancji. Skarżąca wskazała również na naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez uchylenie w całości postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że postanowienie organu I instancji nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania a wszystkie okoliczności mające wpływ na jego rozstrzygnięcie zostały wyjaśnione. Dodatkowo wskazała także na naruszenie art. 86 k.p.a. przez jego zastosowanie i uchylenie postanowienia Starosty celem przekazania do ponownego rozpatrzenia i przesłuchania stron w charakterze świadków, podczas gdy organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy dający dostateczną podstawę do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie oraz nie pozostały żadne niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, które uzasadniałyby przesłuchanie stron dla ich wyjaśnienia. Końcowo wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego, mających istotnych wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności na naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegającym na błędnym przyjęciu, że obszar oddziaływania objęty przedmiotowym postępowaniem administracyjnym oddziałuje na działki sąsiednie, podczas gdy organ pierwszej instancji przeprowadził analizę, która wykazała, iż obszar oddziaływania ogranicza się jedynie do nieruchomości objętej wnioskiem, w związku z tym właściciele działek sąsiadujących z inwestycją nie zostali zakwalifikowani jako strony postępowania. Wojewoda Pomorski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m. in. postanowienia kończące postępowanie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a. Z kolei z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W niniejszej sprawie sądowej kontroli poddano postanowienie Wojewody Pomorskiego z 24 lipca 2025 r. (dalej jako: "organ II instancji") uchylające postanowienie Starosty Wejherowskiego z dnia 10 stycznia 2025 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tegoż organu administracji z dnia 23 marca 2022 r. o pozwoleniu na budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej (trzy zespoły), na działce nr [...] obręb [...]., gm. S. i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem prowadzone było w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. W ramach tego trybu możliwe jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją (postanowieniem), w odniesieniu do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145, art. 145a i art. 145b ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania. Wszczęcie postępowania wznowieniowego oraz wydawane w jego toku rozstrzygnięcia szczegółowo regulują przepisy k.p.a. Zgodnie z tymi regulacjami postępowanie to może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek strony, a z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może to nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 147 k.p.a.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch faz. W fazie pierwszej postępowania organ bada, czy łącznie zachodzą formalne przesłanki do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, tj. ustala czy decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, jest ostateczna; czy wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony; czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. oraz czy żądanie wznowienia postępowania oparte jest na ustawowych przesłankach wznowienia. Wystąpienie łącznie wszystkich powyższych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Brak zaistnienia powyższych okoliczności obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ przechodzi do drugiej fazy postępowania, kiedy to przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Odmowa wznowienia postępowania jest w istocie odmową zbadania, czy rzeczywiście istniały powołane we wniosku o wznowienie postępowania podstawy wznowienia. Starosta Wejherowski odmówił wznowienia postępowania uznając, że strony nie zachowały terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. W jego ocenie z akt sprawy wynika, że o kwestionowanej decyzji musiały dowiedzieć się wcześniej niż w momencie zapoznania się z aktami sprawy. Skoro ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że na sąsiedniej działce przez cały czas trwania budowy widniała tablica informacyjna zawierająca wskazanie decyzji, a wnioskodawcy codziennie obok niej przejeżdżali to musieli wiedzieć, iż decyzja taka została wydana. Ponadto, z daty udzielenia pełnomocnictwa wynika, że na długo przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania umocowali adw. J. S. do reprezentowania ich w postępowaniu dotyczącym decyzji. Z tą oceną stanu faktycznego nie zgodził się Wojewoda Pomorski. Powołując się na orzecznictwo NSA (wyrok z 30 stycznia 2024 r., II OSK 2217/22 i powołane w jego uzasadnieniu wyroki) wskazał, że fakt posadowienia tablicy informacyjnej jedynie uprawdopodabnia uzyskanie wiedzy o decyzji, ale nie stanowi dowodu na tę okoliczność. Z powołanych w uzasadnieniu wyroków wynika, że zamieszczenie przez inwestora informacji o wydaniu pozwolenia na budowę na tablicy umiejscowionej na terenie budowy może świadczyć wyłącznie o tym, że strona mogła dowiedzieć się o decyzji, nie zaś o tym, że o takiej decyzji faktycznie się dowiedziała. Aby skutecznie zakwestionować wskazany przez osobę wnioskującą o wznowienie postępowania termin dowiedzenia się o wydaniu decyzji, organ zobowiązany jest wykazać, że osoba ta dowiedziała się o decyzji w innym terminie, niż przez nią wskazanym i jeżeli za kwestię sporną uznać należy rodzaj domniemań, jakie należy łączyć z faktem prowadzenia robót budowlanych w sąsiedztwie nieruchomości należącej do wnioskodawcy, niewątpliwie uznając wskazaną okoliczność za istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien rozważyć skorzystanie z możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania wnioskodawcy (wyroki NSA: z 10 listopada 2021 r., II OSK 3370/18; z 22 sierpnia 2023 r., II OSK 2698/20; z 23 marca 2023 r., II OSK 271/22; z 24 listopada 2022 r., II OSK 1950/21). Zdaniem Wojewody w uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wynik przeprowadzonego przez Starostę Wejherowskiego postępowania nie pozwala na stwierdzenie, że wnoszący podanie przekroczyli termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ta okoliczność stanowiła podstawę uchylenia postanowienia organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest niezasadne. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie każdej sprawy administracyjnej (także procesowej – dotyczącej wszczęcia postępowania) wymaga uwzględniania konkretnych okoliczności w niej występujących. Nie zawsze teza wyroku sądowego, wydanego w sprawie o zbliżonym czy podobnym stanie faktycznym, może stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Tak jest w poddanej sądowej kontroli sprawie. Okoliczność istnienia tablicy informacyjnej nie była kwestionowana przez wnioskodawców. Wskazali oni jednak, że nie zwrócili na nią uwagi. Jednocześnie jednak już 30 listopada 2023 r. udzielili pełnomocnictwa zawodowemu pełnomocnikowi do reprezentowania ich w postępowaniu. W ocenie organu II instancji jest to "istotna poszlaka" sugerująca wiedzę o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę już w listopadzie 2023 r. Dodatkowo, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia strony wskazały, że o treści decyzji dowiedziały się od D. D., który również udzielił pełnomocnictwa tej samej pełnomocnik. Ta okoliczność sugeruje według Wojewody "istnienie kanału informacyjnego pomiędzy Panem D. D., a stronami, co dodatkowo osłabia wiarygodność ich twierdzeń o późnym powzięciu wiedzy o decyzji". Powołując się na uzasadnienie wyroku NSA z 30 stycznia 2024 r., II OSK 2217/22 Wojewoda uznał, że fakt istnienia tablicy informacyjnej świadczy o możliwości dowiedzenia się o decyzji, a nie o tym, że wnioskodawca o niej wiedział. Nie kwestionując przyjętego stanowiska NSA należy zwrócić uwagę, że wyrażone ono zostało w odniesieniu do zupełnie innego stanu faktycznego. Nie zawsze teza zawarta w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o zbliżonym czy podobnym stanie faktycznym może stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie każdej sprawy administracyjnej (także procesowej dotyczącej dopuszczalności wszczęcia postępowania) wymaga uwzględnienia i oceny konkretnych, indywidualnych okoliczności w niej występujących. W stanie faktycznym przywołanego wyroku nie występowały żadne inne okoliczności poza relacją między istnieniem tablicy informacyjnej a wiedzą o wydaniu decyzji. Uchylając postanowienie organu I instancji Wojewoda pominął łączną ocenę przywołanych wyżej konkretnych, indywidualnych okoliczności w kontekście zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że ocena ta powinna być oparta m. in. o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Stąd też nie może ona być taka sama w przypadku, gdy wnioskodawca powołuje się na okoliczność nie zauważenia tablicy informacyjnej jak i gdy powołując się na tę okoliczność jednocześnie znacznie wcześniej udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania go w sprawie dotyczącej inwestycji w trakcie gdy była ona realizowana, a wiedzę o decyzji uzyskał od osoby, która wspólnie z nim udzieliła takiego pełnomocnictwa. Trudno bowiem zaakceptować stanowisko, zgodnie z którym wnioskodawcy nie zwracają (przez blisko 2 lata) uwagi na tablicę informacyjną dotyczącą budowy, którą chcą kwestionować i udzielają jednocześnie pełnomocnictwa do sprawy zawodowemu pełnomocnikowi. Trafnie podniesiono w skardze, że taka ocena materiału dowodowego ma charakter oceny dowolnej, a zatem naruszającej kodeksowe wymogi (wspomniany art. 80 k.p.a.). Rekapitulując ten fragment rozważań zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez co doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.), co stanowi samodzielną podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu organowi II instancji umknęła jeszcze jedna kwestia. Otóż rozważana szczegółowo w uzasadnieniu kwestia uzyskania wiedzy o decyzji ostatecznej i związane z tym zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania może być odnoszona wyłącznie do strony postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). W sprawie objętej wnioskiem o wznowienie postępowania decyzja ostateczna dotyczyła pozwolenia na budowę sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej (trzy zespoły), na działce nr [...] obręb [...]., gm. S. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Jak stanowi art. 3 pkt 30 tej ustawy obszar oddziaływania obiekty to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Tym samym o przymiocie strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę decyduje nie fakt posiadania określonych uprawnień prawnorzeczowych do nieruchomości sąsiadującej z terenem planowanej inwestycji, ale to czy ta nowa inwestycja wprowadza ograniczenia w zabudowie terenu wyznaczonego w jej otoczeniu na podstawie przepisów odrębnych. O przymiocie strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę decyduje nie subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale to czy planowana inwestycja w jakikolwiek sposób oddziaływuje na możliwość zagospodarowania należącej do niego nieruchomości. W ocenie Sądu organy administracji rozpatrujące wniosek o wznowienie postępowania całkowicie powyższą okoliczność pominęły skupiając się na kolejnej analizie stanu faktycznego dotyczącego kolejnej przesłanki to jest zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 148 § 2 k.p.a.). Przesłanka ta może być jednak badana wyłącznie w odniesieniu do strony postępowania. Ustalenie, że wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony czyni badanie tej przesłanki bezprzedmiotowym. Sąd w składzie orzekającym ma na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące na konieczność badania – w przypadku powołania się przez wnioskującego na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – po wszczęciu postępowania Tak np.: wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., II OSK 1981/06; wyrok NSA z 6 maja 2010 r., II OSK 773/09), niemniej jednak nie wyklucza to dokonania pewnych ustaleń w tym zakresie już na etapie oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. Nie można bowiem wykluczyć, że na podstawie akt sprawy zakończonej decyzją ostateczną możliwe będzie jednoznaczne i bezsporne ustalenie tego czy wnioskodawcy przysługuje status strony. W przypadku postępowań dotyczących decyzji o pozwoleniu na budowę będzie to ułatwione ze względu na to, że dokumentacja projektowa powinna określać zakres oddziaływania inwestycji. Oznacza to, że jeśli w dokumentacji tej stwierdzono, że inwestycja będzie miała ograniczone oddziaływanie wyłącznie do działki na której ma być ona realizowana, a wnioskodawca powołujący się na podstawę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wykaże istotnych błędów w tym zakresie, możliwa będzie ocena przesłanki czy wniosek pochodzi od uprawnionego podmiotu. Ocena w zakresie istnienia/nieistnienie tej przesłanki będzie determinowała zasadność analizy spełnienia pozostałych przesłanek i oceny dopuszczalności uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania. Pominięcie tej kwestii na etapie oceny dopuszczalności wznowienia postępowania stanowi naruszenie przepisu prawa materialnego to jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 147 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło