II SA/Gd 830/25
WyrokWSA w Gdańsku2026-02-18
Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Diana Trzcińska, Justyna Dudek-Sienkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za odprowadzanie wód opadowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego może zostać nałożona na wspólnotę mieszkaniową, która zarządza nieruchomością, z której odprowadzane są wody, mimo że pozwolenie wodnoprawne zostało wydane na inny podmiot, a wspólnota złożyła wniosek o jego przeniesienie?Ratio decidendi
Wspólnota mieszkaniowa, która zarządza nieruchomością, z której odprowadzane są wody opadowe do wód, jest podmiotem korzystającym z usługi wodnej i podlega karze pieniężnej za odprowadzanie tych wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, nawet jeśli pozwolenie zostało wydane na inny podmiot. Złożenie wniosku o przeniesienie pozwolenia po upływie okresu, za który nałożono karę, nie zwalnia z odpowiedzialności, a naruszenie nie może być uznane za znikome.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa została ukarana karą pieniężną za odprowadzanie wód opadowych do jeziora bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w I kwartale 2024 r. Pozwolenie wodnoprawne było pierwotnie wydane na rzecz dewelopera, a następnie przeniesione na inną spółkę. Wspólnota przejęła zarząd nieruchomością i złożyła wniosek o przeniesienie pozwolenia z opóźnieniem, a wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania z powodu braków formalnych. Wspólnota kwestionowała swoją odpowiedzialność, twierdząc, że nie jest faktycznym podmiotem odprowadzającym wody i że organ nieprawidłowo doręczał jej pisma. Sąd oddalił skargę, uznając odpowiedzialność wspólnoty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor sądowy WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Patrycja Czupyt po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. w K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 sierpnia 2025 r., nr G.RUT.477.26.2025.MN w przedmiocie kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Wspólnota Mieszkaniowa [...] (dalej: skarżąca, Wspólnota) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 20 sierpnia 2025 r. w przedmiocie kary pieniężnej za odprowadzanie do wód - wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dyrektor Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor ZZ, organ I instancji) decyzją z 14 lutego 2025 r. wymierzył skarżącej Wspólnocie administracyjną karę pieniężną w wysokości 8100 zł za I kwartał 2024 r. za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód jeziora K. (działka nr [...], obręb [...], gmina K.), bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 15 lipca 2024 r. wpłynęło do niego oświadczenie Wspólnoty, z którego wynikało, że korzystała w I kwartale 2024 r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z usługi wodnej, o której mowa w art. 35 ust. 7 w związku z art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego. W konsekwencji organ ustalił skarżącej w dniu 23 sierpnia 2024 r. w formie informacji kwartalnej za I kwartał 2024 r. opłatę zmienną w wysokości 1620 zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Zobowiązana uiściła opłatę w całości.
Następnie, w dniu 8 stycznia 2025 r., organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia Wspólnocie Mieszkaniowej [...], za I kwartał 2024 r. administracyjnej kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Organ wyjaśnił, że pozwolenie wodnoprawne usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód, zostało udzielone 18 grudnia 2020 r. na rzecz W. Sp. z o.o., a następnie przeniesione zostało decyzją z 16 kwietnia 2021 r. na B. Sp. z o.o.. Wspólnota Mieszkaniowa [...] w dniu 18 lipa 2024 r. wniosła o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego. Pismem z dnia 24 października 2024 r. Dyrektor ZZ zawiadomił wnioskodawcę o pozostawieniu wniosku o przeniesienie pozwolenia bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Organ I instancji podkreślił, że Wspólnota nie wystąpiła też z wnioskiem o wydanie stosownego pozwolenia wodnoprawnego, w ocenie organu nie posiadała ona zatem pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej w I kwartale 2024 r., nie dochowała więc należytej staranności i w związku z tym w I kwartale 2024 r. korzystała z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, co wiąże się z nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód.
Organ I instancji wyjaśnił, że w zakresie nieuregulowanym w Prawie wodnym do postępowań w przedmiocie administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym obowiązek stosowania przesłanek wskazanych w art. 189d pkt 1-7 K.p.a. nie dotyczy postępowań w zakresie wymierzania administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 500% opłaty zmiennej, tj. w przypadkach, gdy wysokość kary wynika wprost z Prawa wodnego, bez możliwości jej podwyższania lub obniżania. Administracyjna kara pieniężna została obliczona zgodnie z art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego w wysokości 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód - ustalonej w wysokości 1620 zł za okres I kwartału 2024 r.
Organ uznał też, że nie zaistniały podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o których mowa w art. 189f K.p.a., gdyż ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegającego na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego jest znaczący.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej Dyrektor RZGW, organ odwoławczy) rozpoznając odwołanie skarżącej, decyzją z 20 sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca nie posiada pozwolenia wodnoprawnego, a z usługi wodnej korzysta na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego innemu podmiotowi. Z załączonych do sprawy dokumentów wynika, że B. Sp. z o.o. w dniu 6 kwietnia 2022 r. zawarła umowę przekazania nieruchomości w zarządzanie nieruchomością wspólną położoną w K. przy ul. M. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej reprezentowanej przez Zarządcę Wspólnoty Mieszkaniowej, spółkę B. Sp. z o.o. Skarżąca 18 lipca 2024 r. złożyła wniosek o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, a organ pierwszej instancji wezwał do jego uzupełnienia. Wezwanie zostało wysłane w dniu 7 sierpnia 2024 r. na adres wskazany przez stronę, nie zostało ono odebrane w terminie, w związku z tym przesyłka została zwrócona organowi po 14 dniach od daty pierwszej próby doręczenia, a termin na uzupełnienie wniosku minął w dniu 27 sierpnia 2024 r. Zatem skarżąca nieskutecznie skorzystała z trybu uregulowanego w art. 411a ustawy Prawo wodne, regulującego przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego. W toku postępowania ustalono, że strona zmieniła adres do korespondencji, nie powiadamiając o tym organu prowadzącego postępowanie w sprawie przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego. Zaniechanie tego obowiązku skutkuje uznaniem pisma za doręczone pod dotychczasowym adresem. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku wysłania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Wskazany adres do korespondencji okazał się nieaktualny, organ powtórnie wysłał zawiadomienie na nowy adres wskazany na kopercie przez pracownika operatora pocztowego. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że wymierzona skarżącej administracyjna kara pieniężna za okres I kwartału 2024 r., została ustalona zgodnie z przepisami postępowania.
Organ odwoławczy uznał, że nie zaistniały przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary zawarte w art. 189f k.p.a., nie można również zastosować przesłanek wskazanych w art. 189d k.p.a. ze względu na to, że wysokość kary została ściśle określona w art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego jako 500% opłaty zmiennej, bez możliwości jej podwyższania lub obniżania.
Skarżąca nie dołożyła należytej staranności składając wniosek o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, ponieważ złożone dokumenty zawierały braki formalne i wymagały uzupełnienia, a strona zmieniając adres do korespondencji nie poinformowała o tym organu prowadzącego uniemożliwiając wszczęcie postępowania. Co także istotne, Wspólnota złożyła nowy wniosek po ponad 2 latach od przekazania nieruchomości w zarządzanie, a w dniu wydania decyzji nadal nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego, nie zaprzestała więc naruszania prawa.
Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że w toku postępowania odwoławczego na jego wezwanie skarżąca wskazała, że wody opadowe z terenu działki nr [...] obręb [...] odprowadzane są do instalacji kanalizacyjnej mającej połączenie z działkami nr [...]-[...] obręb [...] - niemniej w żadnym z wyżej wymienionych przypadków wody opadowe nie są odprowadzane bezpośrednio do jeziora K. Stwierdziła też, że wniosek o nieprawidłowym awizowaniu przesyłki zawierającej pismo z dnia 5 sierpnia 2024 r. wynika z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz adnotacji na kopercie o miejscu awizowania przesyłki - które nie korespondują z miejscem, w którym znajduje się adres przesyłki, tj. nie ma technicznej możliwości awizowania przesyłki we wskazany sposób, co rzutuje na brak wiarygodności adnotacji, a w konsekwencji sprawia, że cała procedura awizowania jest wadliwa.
Organ wyjaśnień tych nie uznał za wiarygodne dochodząc do wniosku, że z materiału dowodowego, w tym treści pozwolenia wodnoprawnego wydanego na rzecz W. Sp. z o.o. udzielonego decyzją z dnia 18 grudnia 2020 r., następnie przeniesionego na rzecz B. Sp. z o.o. decyzją z dnia 16 kwietnia 2021 r. jednoznacznie wynika, że wody opadowe z terenu działki [...] obręb [...], jak również z działek obejmujących teren całego Osiedla P. odprowadzane są do jednej wspólnej kanalizacji deszczowej. Instalacja ta, niezależnie od tego, na terenie której działki znajduje się jej wylot (końcowy element), służy do zbierania wód z całego obszaru Osiedla i kierowania ich - aż do momentu wprowadzenia do wód jeziora K., co znajduje potwierdzenie w dokumentacji technicznej (operacie wodnoprawnym). Pozwolenie wodnoprawne obejmuje swoim zakresem cały system odprowadzania wód opadowych bez względu na granice działek ewidencyjnych, nie ma więc znaczenia, czy wylot znajduje się na działce należącej do skarżącej.
Organ podkreślił, że na wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających nieprawidłowości w zakresie doręczeń, w szczególności: brak umieszczenia awiza, brak informacji o możliwości odbioru, niewłaściwe działania operatora pocztowego, skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów.
Organ uznał następnie, że w sprawie nie ma zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż przepis ten wymaga spełnienia obu przesłanek łącznie, tj. naruszenie prawa musi być znikome oraz konieczne jest potwierdzenie, że strona zaprzestała naruszania prawa. W sprawie natomiast nie może być mowy o znikomym naruszeniu prawa, gdyż Wspólnota od kwietnia 2022 r. korzysta z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wniosek o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego złożyła dopiero 18 lipca 2024 r., a więc po upływie ponad 2 lat od przekazania nieruchomości. Podmiot nie dopilnował przede wszystkim, by wniosek złożyć od razu po podpisaniu umowy o zarządzaniu nieruchomością, wniosek był ponadto niekompletny i wymagał uzupełnienia, czego skarżąca nie dokonała w terminie, w związku z czym wniosek pozostawiono bez rozpoznania. Pismo z dnia 5 marca 2025 r. nie stanowi nowego wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, lecz jest jedynie uzupełnieniem pierwotnego wniosku, do czego strona została wezwana. Wyznaczony termin na uzupełnienie braków formalnych upłynął bezskutecznie, a pismo to zostało złożone po upływie jego terminu, nie mogło więc wywołać skutków prawnych.
Organ wskazał, że skarżąca oświadczyła, iż w I kwartale 2024 r. odprowadziła łącznie 2160 m3 wód opadowych. Biorąc pod uwagę, że odprowadzanie wód opadowych bez pozwolenia wodnoprawnego narusza podstawowe warunki korzystania z wód oraz obowiązki dotyczące ochrony wód jako dobra wspólnego nie można uznać, że naruszenie było znikome. Organ wyjaśnił też, że nie ma również zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż strona nie została wcześniej ukarana za to samo przewinienie, tj. korzystanie z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Nie może również mieć zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., gdyż pojęcie usunięcia naruszenia prawa należy rozumieć szeroko, jako usunięcie wszelkich skutków naruszenia prawa, a nie tylko jako zaprzestanie naruszania prawa. Nie jest bowiem możliwe przywrócenie przez stronę stanu zgodnego z prawem i cofnięcie faktu bezprawnego korzystania z wód ani naprawienie skutków braku decyzji administracyjnej.
Wspólnota Mieszkaniowa [....] w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora RZGW z 20 sierpnia 2025 r. zarzuciła naruszenie:
1/ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie tego, czy skarżąca faktycznie odprowadza wody opadowe do wód jeziora K. w sytuacji, w której faktycznym podmiotem odprowadzającym wody do zbiornika jest Wspólnota Mieszkaniowa [...] będąca właścicielem działek numer [...] i [....] obręb [...] gm. K., na których zlokalizowane jest ujście kanalizacji do zbiornika wodnego;
2/ art. 472aa ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w zw. z art. 7 i art. 7a k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca odprowadza wody opadowe do wód w sytuacji, w której skarżąca nie jest właścicielem nieruchomości przylegających do zbiorników wodnych i nie ma możliwości odprowadzania wody do zbiorników wodnych;
3/ art. 411a ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w związku z art. 35 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkiem czego organ nie wydał w terminie decyzji w przedmiocie przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego pomimo złożenia przez skarżącą stosownego wniosku;
4/ art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i pozostawienie wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego bez rozpoznania pomimo, że nie doszło do prawidłowego wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych;
5/ art. 479 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w związku z art. 189f k.p.a. przez jego niezastosowanie i brak odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej na skarżącą.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i odstąpienie na podstawie art. 189f k.p.a. od wymierza kary.
W uzasadnieniu wskazano, że Dyrektor ZZ w dniu 18 grudnia 2020 r. wydał decyzję - pozwolenie wodnoprawne, która dotyczyła odprowadzania wód z działek numer [...] i [...] obręb [...] gm. K. Decyzją z 16 kwietnia 2021 r. pozwolenie to zostało przeniesione na rzecz B. sp. z o.o., który to podmiot jako deweloper prowadził inwestycję polegającą na budowie na działkach numer [...] i [...] budynków mieszkalnych wielorodzinnych. Obecnie działki te zarządzane są przez Wspólnotę Mieszkaniową [...]. Instalacja kanalizacyjna, która odprowadza wody opadowe i roztopowe do wód Jeziora K. znajduje się na terenie działek numer [...] i [...] będących w zarządzie Wspólnoty Mieszkaniowej [...]. Skarżąca natomiast zarządza jako wspólnota mieszkaniowa nieruchomością wspólną zabudowaną budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi przy ul. M. [...]-[...] w K., które znajdują się na działce numer [...] obręb [...]. Tym samym obowiązek posiadania odpowiedniej zgody na usługi wodne w przedmiocie odprowadzania wód opadowych lub roztopowych spoczywać powinien nie na skarżącej, ale na Wspólnocie Mieszkaniowej [...].
Niezależnie od powyższego wyjaśniono, że w dniu 12 lipca 2024 r. skarżąca reprezentowana przez B. sp. z o.o. złożyła wniosek o przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Decyzja w tym przedmiocie nie została wydana, bowiem jak się później okazało organ przesłał wezwanie do uzupełnienia wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego na zły adres skarżącej, a następnie wobec braku wykonania zobowiązania do uzupełnienia wniosku pozostawił wniosek bez rozpoznania. W dniu 29 lipca 2025 r. wnioskodawczyni dowiedziała się, że przesyłki wzywające ją do uzupełnienia braków formalnych, a także stwierdzające, że sprawa jest pozostawiona bez rozpoznania zostały skierowane na adres: Wspólnota Mieszkaniowa [...]. Skarżąca podkreśliła, że doręczenie wszystkich pism w sprawie przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego powinno być dokonane na adres B. sp. z o.o. Tym samym doszło do nieprawidłowego zaadresowania wezwania do uzupełnienia braków formalnych datowanego na dzień 5 sierpnia 2024 r., a następnie nieprawidłowego adresowania zawiadomienia o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania. Zdaniem skarżącej nie ma możliwości ustalenia w oparciu o adnotację na kopertach, w jaki sposób przesyłki te miały być awizowane, skoro podano na nich adres trzech budynków wielorodzinnych. Nie wiadomo, w którym dokładnie budynku listonosz miał pozostawić awizo i czy zostawił je w drzwiach wejściowych, skrzynce podawczej konkretnego lokalu, czy może w drzwiach do jednego z lokali znajdujących się w którymś z tych trzech budynków. Tym samym późniejsze złożenie wniosku przez skarżącą z dnia 5 marca 2025 r. powinno być traktowane jako uzupełnienie wniosku w sprawie i powinno spowodować nadanie sprawie dalszego biegu. O pozostawieniu wniosku bez rozpoznania skarżąca dowiedziała się na początku 2025 r. i od razu złożyła kolejny wniosek datowany na dzień 5 marca 2025 r. We wrześniu 2025 r. skarżąca ponownie dowiedziała się, że wniosek z marca nie został rozpoznany, po raz kolejny więc złożyła wniosek w dniu 11 września 2025 r. Organ administracyjny swoim działaniem powoduje sytuację, w której skarżąca pomimo spełnienia wszelkich przesłanek do przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego, a także pomimo złożenia stosownego wniosku nie może uzyskać decyzji, do wydania której organ jest zobowiązany przez ustawodawcę, a następnie jest obciążana karami administracyjnymi.
Skarżąca podkreśliła następnie, że nawet gdyby przyjąć, że nałożenie na nią kary jest zasadne, zasadne byłoby odstąpienie od jej nałożenia z uwagi na to, że:
- waga naruszenia prawa jest znikoma, bowiem w okresie I i II kwartału 2024 r. w obrocie prawnym pozostawało pozwolenie wodnoprawne wystawione na rzecz B. sp. z o.o., które dotyczyło usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych pochodzących z obiektów zarządzanych przez skarżącą,
- skarżąca złożyła wniosek o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, jedynie z przyczyn formalnych (bez złożenia oryginału pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej przez zarządcę nieruchomości, który w jej imieniu składał wniosek) pozostawiono wniosek bez rozpoznania. Nie ma zatem jej winy w odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do jeziora K. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, ewentualnie wina jest znikoma,
- skarżąca w dniach 5 marca 2025 r. i 11 września 2025 r. ponownie składała wnioski o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego,
- skarżąca nie miała zamiaru odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do jeziora K. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wymierzającą skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej za okres I kwartału 2024 r. administracyjną karę pieniężną w wysokości 8100 zł za odprowadzanie do wód Jeziora K. - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast z terenu działki [...], obręb [...], gmina K.
Zgodnie z art. 389 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (tekst jednolity Dz.U. z 2024 roku, poz. 1087 ze zm.) – dalej "Prawo wodne" - jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne.
Stosownie do art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, usługi wodne obejmują m.in. odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.
Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) Prawa wodnego, opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.
Zgodnie z art. 270 ust. 11 Prawa wodnego, opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.
Z art. 389 pkt 1 Prawa wodnego wynika z kolei, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, na usługi wodne wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.
Zgodnie z art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.
W myśl art. 472aa ust. 2 Prawa wodnego, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, właściwy organ Wód Polskich, a w odniesieniu do Wód Polskich - minister właściwy do spraw gospodarki wodnej.
W przypadku odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód - podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód (art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego).
Z powyższych przepisów wynika, że odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast stanowi usługę wodną, z którą wiąże się obowiązek uiszczania opłaty stałej i opłaty zmiennej oraz obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Korzystanie z ww. usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego sankcjonowane jest administracyjną karą pieniężną w wysokości pięciokrotności opłaty zmiennej, wyliczaną w oparciu o zasady wynikające z art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego.
Organy ustaliły, że skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa w I kwartale 2024 roku korzystała z usługi wodnej, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, odprowadzała bowiem od 1 stycznia do 31 marca 2024 r. do wód wody opadowe lub roztopowe ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast z terenu działki nr [...], obręb [...], gmina K.
Skarżąca kwestionuje powyższe ustalenie, podnosząc, że nie jest podmiotem odprowadzającym wody opadowe do wód jeziora K., gdyż podmiotem takim jest Wspólnota Mieszkaniowa będąca właścicielem działek nr [...] i [...] obręb [...] gmina K., na których zlokalizowane jest ujście kanalizacji do zbiornika wodnego. Zarzut ten nie jest zasadny. Słusznie wskazuje organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że dla przyjęcia, iż to skarżąca jest podmiotem odprowadzającym wody opadowe do wód jeziora K., bez znaczenia jest to, gdzie znajduje się wylot kanalizacji deszczowej. Poza sporem jest odprowadzanie w przedmiotowym okresie przez Wspólnotę wód roztopowych i opadowych pochodzących z działki nr [...] (obr. [...], gmina K.) do instalacji kanalizacyjnej, za pośrednictwem której wody były odprowadzane do Jeziora K. Oznacza to, że Wspólnota we wspomnianym okresie korzystała ze środowiska w opisany sposób, a tym samym korzystała z usługi wodne opisanej w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego. Jednocześnie dokonanie wykładni art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, w sposób przedstawiony przez Wspólnotę, prowadziłoby do naruszenia przewodniej zasady "korzystający płaci".
Stanowisko skarżącej nie jest w powyższej kwestii konsekwentne, bowiem skarżąca złożyła oświadczenie w celu ustalenia opłaty zmiennej za korzystanie z omawianej usługi wodnej, opłatę taką ustaloną w informacji kwartalnej z dnia 23 sierpnia 2024 r. uiściła, wystąpiła też z wnioskiem o przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną wynikającą z pozwolenia wodnoprawnego znak GD.ZUZ.3.4210.544.2020.BS z dnia 18 grudnia 2020 r. udzielonego W. Sp. z o.o. Wspólnota zatem podjęła starania celem dopełnienia obowiązków ciążących na niej jako na podmiocie korzystającym z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, a kwestionuje ten status wyłącznie w postępowaniu niniejszym dotyczącym wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za niedopełnienie tych obowiązków. Zarzut ten jest jednak niezasadny.
Podsumowując, prawidłowo organy ustaliły, że Wspólnota jest podmiotem korzystającym z usługi wodnej, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego i ciąży na niej obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że Wspólnota na korzystanie z ww. usługi wodnej nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego. W obrocie prawnym funkcjonowało pozwolenie wodnoprawne na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu podczyszczonych wód opadowych lub roztopowych pochodzących z dachów projektowanych budynków, terenów utwardzonych przeznczonych na drogi wewnętrzne, miejsca parkingowe i chodniki przez projektowany wylot do jeziora K. - udzielone decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 18 grudnia 2020 r. nr GD.ZUZ.3.4210.544.2020.BS na rzecz dewelopera budującego osiedle, tj. W. Sp. z o.o. Pozwolenie to zostało następnie przeniesione decyzją z 16 kwietnia 2021 r. nr GD.ZUZ.3.4211.9.2021.AD na B. Sp. z o.o.
Spółka B. Sp. z o.o. w dniu 6 kwietnia 2022 r. zawarła umowę przekazania nieruchomości w zarządzanie nieruchomością wspólną położoną w K. przy ul. M. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej reprezentowanej przez Zarządcę Wspólnoty Mieszkaniowej spółkę B. Sp. z o.o.
Słusznie wskazuje organ, że jeżeli nie występuje sukcesja praw obejmujących działalność, dla której udzielono pozwolenia wodnoprawnego, a taka sytuacja nie miała w sprawie miejsca, to możliwe jest przeniesienia praw i obowiązków z takiego pozwolenia za zgodą uprawnionego zakładu. Sytuację taką przewiduje art. 411a Prawa wodnego, w myśl którego organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, który wydał pozwolenie wodnoprawne, jest obowiązany, za zgodą strony, na której rzecz wydano pozwolenie wodnoprawne, do przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego na rzecz innego podmiotu, jeżeli ten podmiot przyjmuje wszystkie warunki określone w tym pozwoleniu wodnoprawnym.
Wspólnota Mieszkaniowa złożyła wniosek o przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego dopiero w dniu 18 lipca 2024 r., a zatem ponad dwa lata po przejęciu zarządu nieruchomością wspólną. Wniosek ten początkowo pozostawiony został bez rozpatrzenia, ostatecznie, jak poinformowała pełnomocniczka organu na rozprawie, wnioskowi temu został nadany bieg. Perturbacje związane z rozpatrzeniem tego wniosku zostały szeroko opisane m.in. w skardze. Losy tego wniosku nie mają jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Został on bowiem złożony w dniu 18 lipca 2024 r., a sprawa niniejsza dotyczy I kwartału 2024 r. tj. okresu od 1 stycznia do 31 marca 2024 r. Złożenie wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego w dniu 18 lipca 2024 r. nie zmienia faktu, że korzystając z przedmiotowej usługi wodnej w I kwartale 2024 r. skarżąca nie dysponowała pozwoleniem wodnoprawnym, nie toczyło się też żadne postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego lub przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego.
Z informacji udzielonej przez pełnomocniczkę organu na rozprawie wynika natomiast, że decyzje wymierzające Wspólnocie administracyjne kary pieniężne za korzystanie z usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego za III i IV kwartał 2024 r. zostały wyeliminowane z obrotu właśnie ze względu na nieprawidłowości w procedowaniu wniosku skarżącej z 18 lipca 2024 r. W odniesieniu natomiast do sprawy niniejszej, tj. dotyczącej I kwartału 2024 r., sytuacja jest odmienna, bowiem brak pozwolenia wodnoprawnego za ten okres nie jest wynikiem błędów popełnionych przez organ przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej o przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego, ale skutkiem zaniechania skarżącej, która nie złożyła w ogóle w tym czasie stosownego wniosku.
W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości, że w I kwartale 2024 r. skarżąca korzystała z ww. usługi wodnej, nie posiadając wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W świetle powołanych przepisów zaistniała tym samym podstawa do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z tego tytułu. Jak wskazano powyżej skarżąca nie legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym wymaganym w świetle art. 389 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, w związku z czym trafnie organy przyjęły, że istnieje podstawa do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Przepis art. 472aa ust. 1 pkt 2 ww. ustawy w sposób niewymagający dodatkowych założeń i wykładni nakazuje wymierzyć karę podmiotowi, który działał wbrew obowiązującym regulacjom. Samo zaś wyliczenie należnej kary na podstawie art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego nie nastręczało żadnych problemów i zostało wyliczone przez organy administracji prawidłowo jako 500% opłaty zmiennej, która ustalona została skarżącej w informacji z dnia 23 sierpnia 2024 r.
Skarżąca podnosi także, że organ bezzasadne przyjął, że na gruncie niniejszej sprawy nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na zasadzie art. 189f k.p.a. W ocenie skarżącej waga naruszenia prawa jest znikoma, bowiem w okresie I i II kwartału 2024 r. w obrocie prawnym pozostawało pozwolenie wodnoprawne wystawione na rzecz B. sp. z o.o., które dotyczyło usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych pochodzących z obiektów zarządzanych przez skarżącą; skarżąca złożyła wniosek o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, jedynie z przyczyn formalnych pozostawiono wniosek bez rozpoznania, nie ma zatem jej winy w odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do jeziora K. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, ewentualnie wina jest znikoma; skarżąca w dniach 5 marca 2025 r. i 11 września 2025 r. ponownie składała wnioski o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego; skarżąca nie miała zamiaru odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do jeziora K. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Odnosząc się do tej kwestii należy zauważyć, że organy obu instancji przeanalizowały podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w niniejszej sprawie i trafnie przyjęły, że takie podstawy nie istnieją.
Stosownie do art. 189f § 1k.p.a.: Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Natomiast zgodnie z art. 189f § 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Zgodnie z art. 189f § 3 k.p.a. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.
Należy wskazać, że ww. przesłanka ma niewątpliwe charakter ocenny i wymaga poczynienia przez organ dostatecznych rozważań co do jej ewentualnego zaistnienia. W orzecznictwie wskazuje się, że znikome naruszenie prawa to naruszenie niewielkie, przy kwalifikacji którego należy wziąć pod uwagę wagę dobra chronionego normą sankcjonowaną, a zatem dobra wspólnego jakim jest środowisko (zasoby wodne), skalę naruszenia, jego czasokres, skutki, czy było ponawiane, jak też zawinienie po stronie podmiotu naruszającego. Oceniając wagę naruszenia prawa można także posłużyć się treścią art. 189d k.p.a., przedstawiającego dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej. Wśród nich są więc np.: okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzeba ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony, czas trwania tego naruszenia, częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju, uprzednie ukaranie za to samo zachowanie, stopień przyczynienia się strony, wysokość osiągniętej korzyści.
Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie, ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 9 kwietnia 2025 r. III SA/Po 28/25, wyrok WSA w Rzeszowie z 19 listopada 2025 r. II SA/Rz 1103/25).
Jak wynika z akt sprawy i co było przedmiotem ustaleń organów oraz oceny Sądu, skarżąca naruszyła zakaz działania polegającego na korzystaniu z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego, co wynika z treści art. 389 pkt 1 Prawa wodnego.
Zgodnie z art. 1 Prawa wodnego ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Stosownie natomiast do art. 9 ust. 2 Prawa wodnego, w gospodarowaniu wodami uwzględnia się zasadę wspólnych interesów i wymaga się współdziałania administracji publicznej, użytkowników wód i przedstawicieli lokalnych społeczności w zakresie pozwalającym uzyskać maksymalne korzyści społeczne. W doktrynie wskazuje się na pierwszoplanowe znaczenie wskazanej w art. 1 Prawa wodnego problematyki gospodarowania wodami, w ramach którego istotę regulacji określa zasada zrównoważonego rozwoju, w tym w odniesieniu do takich kwestii, jak korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Należy w tym miejscu nadmienić, że źródłem zasady zrównoważonego rozwoju jest prawo wspólnotowe, a konkretnie art. 11 (poprzednio artykuł 6 TWE) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26.10.2012r. (Dz. Urz. UEC Nr 326, str. 47). Wskazuje się także, że obowiązek ochrony środowiska, adresowany jest do władz publicznych, o czym mowa w art. 74 Konstytucji RP, ale też do każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, co unormowano w art. 86 Konstytucji RP (por. P. Szuwalski, Prawo wodne. Komentarz do wybranych przepisów. Lex/el. 2019).
Istotnym elementem systemu ochrony wód mającego zapewnić realizację zasady zrównoważonego rozwoju jest (stosownie do art. 1 Prawa wodnego) zarządzanie zasobami wodnymi, które z kolei obejmuje w szczególności kontrolę gospodarowania wodami dotyczącą przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy, o czym stanowi art. 334 pkt 2 Prawa wodnego. Pozwolenie wodnoprawne, będące decyzją adresowaną do konkretnego podmiotu, służy zatem zapewnieniu realizacji powyższych zasad poprzez określenie konkretnych warunków szczególnego korzystania z wód czy też usług wodnych, do przestrzegania których zobowiązany jest właśnie adresat tej decyzji. W konsekwencji uprawniona jest teza, że szczególne korzystanie z wód oraz usług wodnych przez podmiot nie legitymujący się taką decyzją jest zachowaniem godzącym w podstawy skonstruowanego przez ustawodawcę systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Analogicznie ocenić należy sytuację, w której podmiot korzysta z usług wodnych legitymując się pozwoleniem wodnoprawnym wystawionym na inny podmiot. Ustawa bowiem sytuację taką traktuje na równi z korzystaniem z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego. Tryb przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego uregulowany w art. 411a Prawa wodnego służy m.in. zapewnieniu tego, aby podmiot przejmujący przyjął wszystkie warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym (ust. 1), jak również skontrolowaniu, czy podmiot ten wywiązywał się z dotychczas wydanych na jego rzecz lub przeniesionych na niego pozwoleń wodnoprawnych (ust. 6). Posługiwanie się przez podmiot korzystający z usług wodnych pozwoleniem wodnoprawnym wydanym na rzecz innego podmiotu i zaniedbanie obowiązku przeniesienia tego pozwolenia na siebie (lub uzyskania nowego pozwolenia), godzi w porządek korzystania z zasobów wodnych w sposób gwarantujący zachowanie i ochronę wartości determinujących zarządzanie zasobami wodnymi (art. 10).
Oceniając zatem wagę naruszonego zakazu określonego zachowania bez wymaganego przepisami pozwolenia wodnoprawnego a także wagę (ciężar gatunkowy) samego naruszenia w zakresie istoty naruszonego dobra prawnie chronionego, należy wskazać, że brak jest podstaw do uznania, aby była to waga znikoma. Ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z wód bez wymaganej zgody wodnoprawnej jest znaczący, gdyż stanowi naruszenie podstawowych obowiązków prawnych związanych z gospodarką wodną. Działanie takie godzi w podstawy skonstruowanego przez ustawodawcę systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Odstąpienie od wymierzenia sankcji administracyjnej za brak pozwolenia musi być traktowane jako rozwiązanie wyjątkowe. Nie można deprecjonować wartości pozwolenia wodnoprawnego, jako instrumentu formalnego regulacji korzystania z zasobów wodnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 4 listopada 2025 r., II SA/Lu 514/25, opubl. w CBOSA).
Skarżąca korzystała z usługi wodnej przez cały I kwartał 2024 r. i ponowiła go w kolejnym kwartale, co jest bezsporne. Z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, na które się powołuje, wystąpiła dopiero w dniu 18 lipca 2024 r. Słusznie też organ wskazuje, że skarżąca korzystała z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego od kwietnia 2022 r., popełniony przez nią delikt administracyjny był zatem powtarzany również i we wcześniejszych okresach.
Warto też zwrócić uwagę, że w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. ustawa Prawo wodne nie zawierała regulacji pozwalających na ukaranie karą pieniężną podmiotu korzystającego z usługi wodnej, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Takie regulacje weszły w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. poz. 1963), nowelizującej ustawę Prawo wodne. Jak wskazał ustawodawca w uzasadnieniu projektu ustawy z 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry, przepisy dotyczące administracyjnych kar pieniężnych wprowadzone zostały do ustawy Prawo wodne w związku z wnioskami i rekomendacjami opisanymi w licznych raportach po katastrofie ekologicznej na rzece Odrze, do której doszło w okresie letnim 2022 r. Wskazano m.in., że dotychczasowe regulacje dotyczące kar finansowych za wykroczenia negatywnie wpływające na gospodarkę wodną, ze względu na ich zdewaluowaną wysokość, nie spełniały w pełni swojego celu – prewencyjnego, jak również, że cyt. "Obecny system opłat za usługi wodne oraz opłaty podwyższonej wymaga dostosowania do występujących zdarzeń i wprowadzenia pewnych usprawnień pozwalających zapewnić lepsze jego funkcjonowanie, co pozytywnie wpłynie na ochronę wód. System ten wymaga zmiany w zakresie systemu opłat za usługi wodne i opłaty podwyższonej przez dostosowanie przepisów do występujących okoliczności i eliminacji lub ograniczenia uchylenia się od ponoszenia opłat w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do wód. Udoskonalenie obecnie funkcjonującego systemu pozwoli łatwiej przypisać odpowiedzialność podmiotom wprowadzającym ścieki do wód, co pozwoli na większą ochronę wód. W tym zakresie niezbędne jest rozbudowanie obecnego systemu administracyjnych kar pieniężnych. (...) zakłada się wprowadzenie zmian w systemie opłat za usługi wodne przez rozbudowę systemu administracyjnych kar pieniężnych (przede wszystkim w zakresie częściowego zastąpienia opłaty podwyższonej), doprecyzowania i uzupełnienia przepisów dotyczących przepisów związanych z pozwoleniami wodnoprawnymi, w których ustalane są istotne parametry mające wpływ na ustalania opłat za usługi wodne. Zakłada się także poprawę i uzupełnienie obecnego systemu opłat za usługi wodne w zakresie działalności prowadzonej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. (...) Projektuje się przepis sankcjonujący m.in. każdy rodzaj korzystania z wód bez wymaganej zgody wodnoprawnej będzie zagrożony administracyjną karą pieniężną w normatywnie określonych granicach, co rozwiąże luki i wadliwości funkcjonującej obecnie opłaty podwyższonej za nielegalne korzystanie z wód.".
Ustawodawca wyciągnął zatem wnioski z katastrofy ekologicznej na rzece Odrze i poprawił system opłat za usługi wodne i kar administracyjnych za korzystanie z wód bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Omawiana regulacja służy ochronie wód jako dobra szczególnie chronionego, jej celem jest eliminacja lub ograniczenie uchylenia się przez podmioty korzystające z wód od ponoszenia opłat w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do wód, co miało miejsce w czasie obowiązywania art. 280 pkt 1 Prawa wodnego.
Warto przy tym zwrócić uwagę na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/11. Między sytuacją ocenianą przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale a występującą w niniejszej sprawie nie ma wprawdzie pełnej tożsamości, ale zachodzi analogia, która uzasadnia ich jednolitą ocenę z punktu widzenia przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary.
Zgodnie z ww. uchwałą NSA w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. W świetle ukształtowanego na jej podstawie orzecznictwa sądów administracyjnych, opłata podwyższona nie powinna być naliczana, jeżeli podmiot korzystający lub zamierzający korzystać ze środowiska w czasie właściwym złożył wniosek, czyli podjął należącą doń czynność warunkującą konkretyzację normy, a przyczyny braku tej konkretyzacji leżą już tylko po stronie organu (zob. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2020 r., II OSK 3889/19).
W sprawie rozpatrywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, wątpliwości wzbudził stan faktyczny, w którym podmiot korzystający ze środowiska dysponował wymaganym pozwoleniem na czas oznaczony, a po upływie tego czasu, nadal korzystał ze środowiska w toku postępowania o wydanie wymaganego kolejnego pozwolenia na kolejny okres. Co istotne, z motywów przywołanej uchwały wynika, że instytucja odstąpienia od nałożenia odpowiedzialności prawnej zarezerwowana jest dla sytuacji wyjątkowych i nawet podjęcie starań o wydanie nowego pozwolenia przed upływem terminu ważności dotychczasowego, nie przesądza takiego rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie skarżąca wprawdzie podjęła kroki celem przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego B. Sp. z o.o., uczyniła to jednak dopiero w dniu 18 lipca 2024 r., podczas gdy zarząd nieruchomością wspólną od ww. spółki przejęła w kwietniu 2022 r. Skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności usprawiedliwiających zaniedbanie w tym zakresie przez tak długi okres czasu.
Skoro nawet podjęcie starań o wydanie nowego pozwolenia przed upływem terminu ważności dotychczasowego, nie przesądza o zaistnieniu podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o czym była mowa w ww. uchwale, to tym bardziej takich podstaw nie można stwierdzić w sytuacji, w której podmiot korzystający z usług wodnych wystąpił o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego dopiero po ponad dwóch latach od rozpoczęcia korzystania przez siebie z ww. usług wodnych, nie oferując w tym zakresie w zasadzie żadnego wytłumaczenia poza tym, że posługiwał się pozwoleniem wodnoprawnym wystawionym na inny podmiot.
Trafność oceny organu odwoławczego co do braku spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki znikomości przypisanego skarżącej naruszenia potwierdza zdaniem Sądu okoliczność, że nie było to jednostkowe naruszenie, lecz w praktyce funkcjonowania skarżącej była ich większa ilość, co wynika poniekąd z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji i też Sądowi jest wiadome z urzędu, w związku z rozpoznawaniem sprawy z udziałem skarżącej dotyczącej kary administracyjnej za II kwartał 2024 r. Trudno uznać, że tolerowanie sytuacji bezprawnego korzystania z usług wodnych przez dłuższy okres czasu świadczy o dochowaniu przez skarżącą należytej staranności.
Sam fakt, że organ nie stwierdził żadnych szkód w środowisku wynikających z niekontrolowanego odprowadzania wód opadowych i roztopowych nie jest przesłanką odstąpienia od wymierzenia kary ze względu na znikomość naruszenia, ponieważ w niniejszej sprawie "naruszeniem" nie jest wystąpienie szkód w środowisku, a jest nim korzystanie z usług wodnych bez odpowiedniego pozwolenia. Przypisany skarżącej delikt ma charakter formalny i polega na korzystaniu z wód bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego. Jego zaistnienie nie jest uzależnione od wystąpienia negatywnych następstw środowiskowych. Zarządzenie zasobami wodnymi, w sposób zapewniający realizację zasady zrównoważonego rozwoju, wymaga skutecznego funkcjonowania systemu kontroli gospodarowania wodami dotyczącą przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy, i to przeciw tym wartościom skierowany został popełniony przez skarżącą delikt administracyjny. Nie może on być zatem uznany za znikomy.
Zaznaczenia wymaga, że celem bezpośrednim sankcji ustanowionej w normie prawnej zawartej w art. 472aa ust. 1 pkt 2 P.w. jest doprowadzenie do działania zgodnego z prawem poprzez nakłonienie strony do uzyskania wymaganej zgody wodnoprawnej na korzystanie z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Celem pośrednim wynikającym z ww. przepisu jest z natomiast dążenie do zapewnienia ochrony wód, w szczególności poprzez przestrzeganie warunków wprowadzania zanieczyszczeń zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym. Istotne znaczenie dla skuteczności nakładanej administracyjnej kary pieniężnej ma przy tym prewencja ogólna polegająca na oddziaływaniu na podmioty korzystające z wód w sposób nieuregulowany w stosownym pozwoleniu wodnoprawnym, której brak może skutkować poniesieniem odpowiedzialności prawnej.
W ocenie Sądu przedmiotowe naruszenie polegające na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, przy uwzględnieniu omówionych okoliczności sprawy stanowi uchybienie, którego nie można uznać za znikome, biorąc także pod uwagę istotne znaczenie ochrony zasobów wodnych jako dobra wspólnego i narodowego. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w omawianym przypadku jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego (tzn. ochrony środowiska wodnego jako dobra wspólnego).
W ocenie Sądu, również przesłanka zaprzestania naruszenia prawa nie mogła zostać uznana za spełnioną. W doktrynie wskazuje się, że w razie niewykonania obowiązku zachowania o charakterze ciągłym (a takim jest m.in. korzystanie z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego) zaprzestanie prawa może mieć co do zasady miejsce, jest to jednak wykluczone w przypadku obowiązku określonego zachowania o charakterze terminowym - np. brak spełnienia określonego obowiązku w danym przedziale temporalnym wyznaczonym upływem terminu (A. Krawczyk [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, Warszawa 2025, art. 189f). Inaczej rzecz ujmując, z uwagi na charakter popełnionego naruszenia prawa polegającego na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w całym zamkniętym okresie I kwartału 2024 r., brak jest możliwości usunięcia tego naruszenia. Złożenie wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego po tym okresie nie stanowi bowiem ani usunięcia skutków naruszenia, ani też zaprzestania naruszania prawa w tym okresie.
Konkludując, w ocenie Sądu organ w zaskarżonej decyzji dokonał wszechstronnej analizy prawidłowo zebranego i kompletnego materiału dowodowego, w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, czemu dał wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a, Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło