II SA/Gd 831/25
WyrokWSA w Gdańsku2026-02-18
Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Dariusz Kurkiewicz, Jakub Chojnacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wspólnota Mieszkaniowa, która zarządza nieruchomością, na której znajduje się ujście kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe do jeziora, ale korzysta z pozwolenia wodnoprawnego wydanego na poprzedniego zarządcę, podlega administracyjnej karze pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych bez wymaganego pozwolenia?Ratio decidendi
Wspólnota Mieszkaniowa, która zarządza nieruchomością z ujściem kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe do jeziora, podlega administracyjnej karze pieniężnej za odprowadzanie tych wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, nawet jeśli powołuje się na pozwolenie wydane na poprzedniego zarządcę. Brak wymaganego pozwolenia wodnoprawnego stanowi naruszenie prawa, które nie jest znikome, a złożenie wniosku o przeniesienie pozwolenia po upływie ponad dwóch lat od przejęcia zarządu nieruchomością nie zwalnia z odpowiedzialności za okres poprzedzający złożenie wniosku.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych do jeziora bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w II kwartale 2024 r. Wspólnota zarządzała nieruchomością od kwietnia 2022 r., powołując się na pozwolenie wodnoprawne wydane na poprzedniego zarządcę. Wniosek o przeniesienie pozwolenia został złożony dopiero w lipcu 2024 r. i pozostawiony bez rozpoznania z powodu braków formalnych. Organy administracji uznały, że Wspólnota korzystała z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia, a naruszenie nie było znikome, co wykluczało odstąpienie od kary.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi W. w K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr G.RUT.477.27.2025.MN w przedmiocie kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Wspólnota Mieszkaniowa [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wniesione w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 15 lipca 2024 r. do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w Gdańsku wpłynęło oświadczenie Wspólnoty Mieszkaniowej [....] (dalej jako: "podmiot", "Wspólnota", "skarżąca", "strona") zobowiązanej do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania odpadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast (art. 552 ust. 2g i 2ha ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne - tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.: dalej jako: "Prawo wodne"), za okres II kwartału 2024 r. za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania odpadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast do jeziora K. (działka nr [....], obręb [...], gmina K.). W oświadczeniu podmiot powołał się na pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód jeziora K. z terenu działki nr [...] obręb [...], gmina K., które zostało udzielone decyzją Dyrektor Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Dyrektor ZZ", "organ I instancji") z dnia 18 grudnia 2020 r. na rzecz podmiotu: W. Sp. z o.o., a następnie - decyzją organu I instancji z dnia 16 kwietnia 2021 r. - przeniesione na podmiot: B. sp. z o.o. sp.k. W dniu 23 sierpnia 2024 r. organ I instancji, ustalił Wspólnocie, w formie informacji kwartalnej za okres II kwartału 2024 r. opłatę zmienną w wysokości 1.037 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych. Wspólnota dokonała zapłaty powyższej kwoty w zakreślonym w informacji terminie.
Następnie, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ I instancji decyzją z dnia 14 lutego 2025 r. wymierzył Wspólnocie za okres II kwartału administracyjną karę pieniężną w wysokości 5.185 zł za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej granicach administracyjnych miast do wód jeziora K. z terenu działki nr [...], obręb [...], gmina K., bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że Wspólnota korzystała z wskazanej usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego innemu podmiotowi. W dniu 18 lipca 2024 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Wspólnoty o przeniesienie, zgodnie z art. 411a ust. 1 Prawa wodnego, pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną wynikającą z pozwolenia wodnoprawnego z dnia 18 grudnia 2020 r. na rzecz podmiotu: W. Sp. z o.o. - odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód jeziora K. z terenu działki nr [...] obręb [...], gmina K. Pismem z dnia 24 października 2024 r. Dyrektor ZZ zawiadomił jednak podmiot o pozostawieniu wniosku o przeniesienie pozwolenia bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że do dnia wydania decyzji podmiot nie wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód jeziora K. z terenu działki nr [...] obręb [...], gmina K., a tym samym w II kwartale 2024 r. Wspólnota nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wskazanej usługi wodnej. Dokonując oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") organ I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w tym przepisie. Dyrektor ZZ wyjaśnił, że w sprawie zaistniała przesłanka obligująca organ do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za okres II kwartału 2024 r. w wysokości 5.185 zł za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej. Określenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej dokonano zgodnie z art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "organ odwoławczy, "Dyrektor RZGW"), po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 20 sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Uzasadniając decyzję Dyrektor RZGW wskazał, że poza sporem pozostaje fakt, że podmiot nie posiada pozwolenia wodnoprawnego. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałych okolicznościach sprawy, organ I instancji zasadnie nałożył na Wspólnotę obowiązek uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wspólnota korzystała z przedmiotowej usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 18 grudnia 2020 r. udzielonego innemu podmiotowi. Ustalono, że w Spółka B. zawarła w dniu 6 kwietnia 2022 r. umowę przekazania nieruchomości w zarządzanie nieruchomością wspólną położoną w K., przy ul. M. na rzecz Wspólnoty reprezentowanej przez Zarządcę Wspólnoty Mieszkaniowej B. Sp. z o.o. W dniu 18 lipca 2024 r. Wspólnota, działając na podstawie art. 411a Prawa wodnego, zwróciła się o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego. Pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r. Dyrektor ZZ wezwał podmiot do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wezwanie przesłano na adres wskazany we wniosku. Z uwagi na fakt, że wezwanie nie zostało przez stronę odebrane w terminie, przesyłka została zwrócona do organu po upływie 14 dni od daty pierwszej próby doręczenia. Wobec nieskutecznego uzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania ustalono, że Wspólnota zmieniła adres do korespondencji, nie powiadamiając o tym fakcie organu prowadzącego postępowanie w sprawie przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku wysłania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ powtórnie wysłał zawiadomienie na nowy adres wskazany przez operatora pocztowego.
Następnie Dyrektor RZGW wyjaśnił, że wymierzana na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne administracyjna kara pieniężna ma charakter sankcyjny, przy czym – zgodnie z art. 472c ust. 3 Prawa wodnego - w zakresie nieuregulowanym w Prawie wodnym do postępowań w przedmiocie administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.). Zgodnie z art. 189b k.p.a. przez administracyjną karę pieniężną rozumie się określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego ha osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Organ zauważył jednocześnie, że w przepisach ustawy Prawo wodne, nie unormowano odstąpienia od nałożenia kary, tym samym rozważyć należy możliwość zastosowania art. 189f § 1 k.p.a.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie można zastosować przesłanek wskazanych w art. 189d k.p.a. (tzw. dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej) ze względu na to, że wysokość kary została ściśle określona w art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego jako 500 % opłaty zmiennej, bez możliwości jej podwyższania lub obniżania. Administracyjne kary pieniężne za zachowania naruszające przepisy Prawa wodnego, których wysokość została bezwzględnie oznaczona przez ustawodawcę, nie pozostawiają organowi luzu decyzyjnego w zakresie wymiaru kary. Dyrektywy wymiaru kary nie mają zastosowania w przypadku kar bezwzględnie oznaczonych, a taką karą jest kara, o której mowa w art. 472aa ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego.
Dyrektor RZGW podkreślił, że wnioskodawca powinien we własnym interesie wystąpić z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego (na podstawie art. 411a Prawa wodnego) wraz z zachowaniem wszelkich wymogów zarówno formalnych, jak i materialnoprawnych tak, aby było możliwe uzyskanie pozwolenia, a tym samym zachowanie ciągłości i legalności działania zakładu w zakresie usług wodnych.
W niniejszej sprawie, składając wniosek o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, Wspólnota nie dochowała należytej staranności. Złożone dokumenty zawierały braki formalne i wymagały uzupełnienia. Strona, zmieniając adres do korespondencji, nie poinformowała o tym fakcie organu prowadzącego, w związku z czym postępowanie nie mogło zostać wszczęte. Dyrektor RZGW zwrócił także uwagę, że podmiot zdecydował się na złożenie nowego wniosku po upływie ponad 2 lat od przekazania nieruchomości w zarządzanie. Dodatkowo, w dniu wydania rozstrzygnięcia w toku postępowania odwoławczego, podmiot nadal nie posiadał wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, a zatem również nie zaprzestał jego naruszania.
Niezależnie od powyższego Dyrektor RZGW wskazał, że z uwagi na skorzystanie przez stronę z prawa wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego oraz przedstawienie przez Wspólnotę stanowiska w tym zakresie, ponownie rozpatrzył, czy wystąpiły przesłanki przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, o których mowa w art. 189f k.p.a.
W szczególności organ odwoławczy wyjaśnił, że przeanalizował przedstawione przez stronę wyjaśnienia dotyczące sposobu odprowadzania wód opadowych z terenu działki nr [...] obręb [...]. Zgodnie z wyjaśnieniami Wspólnoty wody te mają być kierowane do instalacji kanalizacyjnej połączonej z działkami nr [...]-[...] obręb [...] i nie są bezpośrednio odprowadzane do jeziora K. Dyrektor RZGW nie dał jednak wiary tym wyjaśnieniom. Z posiadanego materiału dowodowego, w tym treści pozwolenia wodnoprawnego udzielonego spółce W. Sp. z o.o. z dnia 18 grudnia 2020 r., a następnie przeniesionego na podstawie art. 411 a Prawa wodnego na rzecz B. sp. z o.o. sp.k. decyzją z dnia 16 kwietnia 2021 r., jednoznacznie wynika, że wody opadowe z terenu działki [...] obręb [...], jak również z działek obejmujących teren całego Osiedla [...] odprowadzane są do jednej wspólnej kanalizacji deszczowej. Instalacja ta, niezależnie od tego, na terenie której działki znajduje się jej wylot (końcowy element), służy do zbierania wód z całego obszaru Osiedla i kierowania ich - aż do momentu wprowadzenia do wód jeziora K., co znajduje potwierdzenie w dokumentacji technicznej (operacie wodnoprawnym). Organ podkreślił, że pozwolenie wodnoprawne obejmuje swoim zakresem cały system odprowadzania wód opadowych bez względu na granice działek ewidencyjnych. Nie ma zatem znaczenia, czy wylot znajduje się na działce należącej (zarządzanej) przez stronę, czy też nie. Tym samym podniesiona przez Wspólnotę argumentacja pozostaje bez wpływu na treść ustaleń faktycznych sprawy. Twierdzenia strony nie zostały poparte dowodami mogącymi skutecznie podważyć ustalenia wynikające z pozwolenia wodnoprawnego (tego samego, które strona chce przenieść na siebie, a tym samym przyjąć wszystkie warunki określone w tym pozwoleniu wodnoprawnym). Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty sposób zagospodarowania wód opadowych jest inny niż wymieniony w pozwoleniu wodnoprawnym.
Dyrektor RZGW nie podzielił także zarzutu dotyczącego nieprawidłowego awizowania przesyłek kierowanych przez organ, a w konsekwencji do uznania, że nie doszło do ich skutecznego doręczenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomimo wezwania do przedłożenia dokumentów potwierdzających zarzucane nieprawidłowości w zakresie doręczeń (w szczególności: brak umieszczenia awiza, brak informacji o możliwości odbioru, niewłaściwe działania operatora pocztowego), strona nie przedstawiła żadnych dowodów. Twierdzenia te nie zostały potwierdzone żadnym materiałem, który mógłby podważyć wiarygodność danych uzyskanych przez organ. Z dokumentów operatora pocztowego wynika natomiast jednoznacznie, że przesyłki kierowane do Wspólnoty były awizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym z zachowaniem terminów i procedur doręczenia określonych w przepisach k.p.a. Informacja ta znajduje potwierdzenie w postaci adnotacji na kopercie, jak również w dokumentacji śledzenia przesyłek dostępnej na stronie internetowej operatora pocztowego, do której organ posiada dostęp. Dyrektor podkreślił, że w toku postępowania strona zmieniła adres do korespondencji nie informując o tym organu prowadzącego sprawę. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku, doręczenie pod dotychczasowym adresem uważa się za skuteczne. W konsekwencji zastosowanie tu znajduje tzw. fikcja doręczenia.
Z powyższych względów Dyrektor RZGW stwierdził, że doręczenia dokonane w toku postępowania były prawidłowe, a twierdzenia strony nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Brak jest tym samym podstaw do uznania, że doszło do naruszenia przepisów o doręczeniach, co skutkowałoby uznaniem, iż postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem prawa.
Organ odwoławczy rozważył także, czy w sprawie wystąpiły przesłanki przemawiające za odstąpieniem od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, o których mowa w art. 189f k.p.a. i uznał, że przepis ten nie ma w sprawie zastosowania, bowiem zawiera warunek łączny, tj. stwierdzone naruszenia prawa musi być znikome i konieczne jest również potwierdzenie, że strona zaprzestała naruszenia prawa. W sprawie będącej przedmiotem postępowania nie może być mowy o znikomym naruszeniu prawa ze względu na to, że podmiot od kwietnia 2022 r. korzystał z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wniosek o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego strona złożyła dopiero 18 lipca 2024 r., a więc po upływie ponad 2 lat od przekazania nieruchomości. Podmiot nie dopilnował, by wniosek złożyć od razu po podpisaniu umowy o zarządzanie nieruchomością, ponadto złożony wniosek był niekompletny i wymagał uzupełnienia. Strona nie uzupełniła wniosku w wyznaczonym terminie, w związku z czym pozostawiono go bez rozpoznania. Pismo Wspólnoty z dnia 5 marca 2025 r., wbrew stanowisku strony, nie stanowi – zdaniem organu - nowego wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, lecz jest uzupełnieniem pierwotnego wniosku, do uzupełnienia którego strona została wezwana. Wyznaczony termin na usunięcie braków formalnych upłynął jednak bezskutecznie, pismo z dnia 5 marca 2025 r. zostało złożone po upływie zakreślonego terminu, a zatem nie wywoła ono skutków prawnych w zakresie dalszego procedowania.
Dyrektor RZGW zwrócił także uwagę, że na podstawie złożonego oświadczenia ustalono, że podmiot w II kwartale 2024 r. odprowadził łącznie 1.382 m3 wód opadowych. Odprowadzanie wód opadowych bez pozwolenia wodnoprawnego narusza podstawowe warunki korzystania z wód oraz okoliczności związane z doniosłą wagą społeczną obowiązków dotyczących ochrony wód poprzez zarządzanie zasobami wodnymi jako dobra wspólnego, stąd nie sposób uznać, że naruszenie jest znikome.
W sprawie nie ma także zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż strona nie została wcześniej ukarana za to samo działanie tj. korzystanie z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Odnośnie przesłanki z art. 189f § 2 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia organ uznał, że pojęcie "usunięcie naruszenia prawa" należy rozumieć szeroko jako usunięcie wszelkich skutków naruszenia prawa, a nie tylko zaprzestania naruszenia prawa. Nie jest zaś możliwe przywrócenie przez stronę stanu zgodnego z prawem i cofnięcie faktu bezprawnego korzystania z wód, ani naprawić skutków braku decyzji administracyjnej. Jest to czynność dokonana, zakończona i nieodwracalna. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w tej sprawie jest zatem niezbędne nie tylko w celu przymuszenia strony do realizacji obowiązków zgodnie z wymaganiami przepisów, teraz i w przyszłości, ale także dla ochrony interesu publicznego (ochrony środowiska).
Jako że pouczenie w trybie art. 189f § 2 i 3 k.p.a. oparte jest na uznaniu administracyjnym organ odwoławczy ocenił, że w rozpatrywanym przypadku brak jest przesłanek do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu.
Końcowo Dyrektor stwierdził, że w sprawie nie znajduje również zastosowania art. 189e k.p.a., gdyż w toku postępowania organ nie znalazł przesłanek wskazujących, aby do naruszenia prawa doszło w skutek działania siły wyższej. Strona również nie przedstawiła dowodów w tym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Wspólnota, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a i art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie tego czy skarżąca faktycznie odprowadza wody opadowe do wód jeziora K. zlokalizowanego na dz. numer [...] obręb [...] gmina K., w sytuacji w której faktycznym podmiotem odprowadzającym wody do zbiornika jest Wspólnota Mieszkaniowa [...] będąca właścicielem działek numer [...] i [...] obręb [...] gm. K. na których zlokalizowane jest ujście kanalizacji do zbiornika wodnego;
2. naruszenie art. 472aa ust. 3 pkt. 3 Prawa wodnego w zw. z art. 7 i art. 7a k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca odprowadza wody opadowe do wód, w sytuacji w której skarżąca nie jest właścicielem nieruchomości przylegających do zbiorników wodnych i nie ma możliwości odprowadzać wody do zbiorników wodnych;
3. naruszenie art. 411a ust. 1 Prawa wodnego w związku z art. 35 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkiem czego organ nie wydał w terminie decyzji w przedmiocie przepisania pozwolenia wodnoprawnego pomimo złożenia przez skarżącą stosownego wniosku;
4. naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i pozostawienie wniosku o przepisanie pozwolenia wodnoprawnego bez rozpoznania pomimo, iż nie doszło do prawidłowego wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych;
5. naruszenie art. 479 Prawa wodnego w związku z art. 189 f k.p.a. przez jego niezastosowanie i brak odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej na skarżącą.
Stawiając te zarzuty Wspólnota wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i odstąpienie na podstawie art. 189f k.p.a. od wymierzenia stronie kary, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego w Gdańsku Wody Polskie z dnia 20 sierpnia 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wymierzającą skarżącej Wspólnocie za okres II kwartału 2024 r. administracyjną karę pieniężną w wysokości 5.185 zł za odprowadzanie wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej granicach administracyjnych miast do wód jeziora K. z terenu działki nr [...], obręb [...], gmina K., bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Zgodnie z art. 389 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 roku, poz. 1087 ze zm.; dalej jako: "Prawo wodne") jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne.
Usługi wodne obejmują m. in.: odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego).
Opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) Prawa wodnego). Opłata za wymienione usługi wodne składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (art. 270 ust. 11 Prawa wodnego).
Z art. 389 pkt 1 Prawa wodnego wynika, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, na usługi wodne wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.
Zgodnie z art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.
W myśl art. 472aa ust. 2 Prawa wodnego, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, właściwy organ Wód Polskich, a w odniesieniu do Wód Polskich - minister właściwy do spraw gospodarki wodnej.
W przypadku odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód - podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód (art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego).
Z powyższych przepisów wynika, że odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast stanowi usługę wodną, z którą wiąże się obowiązek uiszczania opłaty stałej i opłaty zmiennej oraz obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Korzystanie z wskazanej usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego sankcjonowane jest administracyjną karą pieniężną w wysokości pięciokrotności opłaty zmiennej, wyliczaną w oparciu o zasady wynikające z art. 472aa ust. 3 pkt 3 Prawa wodnego.
Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości: skarżąca w II kwartale 2024 roku korzystała z usługi wodnej, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, odprowadzała bowiem od 1 kwietnia do 30 czerwca 2024 r. wody opadowe ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej granicach administracyjnych miast.
Wspólnota kwestionuje powyższe ustalenie, podnosząc, że nie jest podmiotem odprowadzającym wody opadowe do wód jeziora K., gdyż podmiotem takim jest Wspólnota Mieszkaniowa [...] będąca właścicielem działek nr [...] i [...] obręb [...] gmina K., na których zlokalizowane jest ujście kanalizacji do zbiornika wodnego. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny. Organ odwoławczy prawidłowo bowiem uznał, że dla przyjęcia, iż to skarżąca jest podmiotem odprowadzającym wody opadowe do wód jeziora K., bez znaczenia pozostaje okoliczność gdzie znajduje się wylot kanalizacji deszczowej. Poza sporem jest odprowadzanie w przedmiotowym okresie przez Wspólnotę wód roztopowych i opadowych pochodzących z działki nr [...] (obr. [...], gmina K.) do instalacji kanalizacyjnej, za pośrednictwem której wody były odprowadzane do Jeziora K. Oznacza to, że Wspólnota we wspomnianym okresie korzystała ze środowiska w opisany sposób, a tym samym korzystała z usługi wodne opisanej w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego. Zdaniem Sądu dokonanie wykładni art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego w sposób przedstawiony przez Wspólnotę, prowadziłoby do naruszenia zasady "korzystający płaci".
Podkreślić jednocześnie należy, że stanowisko skarżącej w powyższej kwestii nie jest konsekwentne, albowiem złożyła ona oświadczenie w celu ustalenia opłaty zmiennej za korzystanie z omawianej usługi wodnej, opłatę taką ustaloną w informacji kwartalnej z dnia 23 sierpnia 2024 r. uiściła, a także wystąpiła z wnioskiem o przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną wynikającą z pozwolenia wodnoprawnego z dnia 18 grudnia 2020 r. udzielonego W. Sp. z o.o. Przyjąć zatem należy, że Wspólnota z jednej strony podjęła starania celem dopełnienia obowiązków ciążących na niej jako na podmiocie korzystającym z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, a z drugiej kwestionuje ten status wyłącznie w postępowaniu dotyczącym wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za niedopełnienie tych obowiązków. W konsekwencji powyższy zarzut należy uznać za niezasadny.
Podsumowując, organy prawidłowo ustaliły, że Wspólnota jest podmiotem korzystającym z usługi wodnej, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego i ciąży na niej obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
W dalszej kolejności należy wskazać, że okolicznością bezsporną jest, że korzystając z wymienionej usługi wodnej Wspólnota nie posiadała wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Składając bowiem w dniu 15 lipca 2024 r. oświadczenie, jako podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania odpadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast za okres II kwartału 2024 r., Wspólnota powołała się na pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód jeziora K. z terenu działki nr [...] obręb [...], gmina K. udzielone decyzją Dyrektora ZZ z dnia 18 grudnia 2020 r. na rzecz podmiotu: W. Sp. z o.o., a następnie przniesione decyzją z dnia 16 kwietnia 2021 r. na podmiot: B. sp. z o.o. sp.k. Spółka B. w dniu 6 kwietnia 2022 r. zawarła umowę przekazania nieruchomości w zarządzanie nieruchomością wspólną położoną w K. przy ul. M. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] reprezentowanej przez Zarządcę Wspólnoty Mieszkaniowej spółkę B. Sp. z o.o.
W art. 411a Prawa wodnego przewidziana została możliwość przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego. W przedmiotowej sprawie wniosek o takie przeniesienie Wspólnota złożyła dopiero w dniu 18 lipca 2024 r., a zatem upływie ponad dwóch lat od przejęcia zarządu nieruchomością wspólną. Wniosek ten początkowo pozostawiony został bez rozpatrzenia z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Złożenie wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego nie zmienia faktu, że korzystając z przedmiotowej usługi wodnej w II kwartale 2024 r., a zatem w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2024 r., skarżąca nie dysponowała pozwoleniem wodnoprawnym i w tym okresie nie toczyło się też żadne postępowanie w sprawie udzielenia lub przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślić należy jednocześnie, że brak pozwolenia wodnoprawnego za ten okres jest skutkiem zaniechania skarżącej, która nie złożyła w ogóle w tym czasie stosownego wniosku.
W powyższych okolicznościach nie budzi żadnych wątpliwości, że w II kwartale 2024 r. skarżąca korzystała z wskazanej usługi wodnej, nie posiadając wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Nie budzi zatem wątpliwości, że zaistniała podstawa do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z tego tytułu. Jak wskazano powyżej skarżąca nie legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym wymaganym w art. 389 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, w związku z czym organy trafnie przyjęły, że istnieje podstawa do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Przepis art. 472aa ust. 1 pkt 2 ww. ustawy w sposób jednoznaczny nakazuje wymierzyć karę podmiotowi, który działał wbrew obowiązującym regulacjom. Wysokość należnej kary została obliczona prawidłowo jako 500% opłaty zmiennej, która ustalona została skarżącej w informacji z dnia 23 sierpnia 2024 r.
W ocenie skarżącej organ bezzasadne przyjął, że nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na zasadzie art. 189f k.p.a. Zdaniem Wspólnoty waga naruszenia prawa jest znikoma, bowiem w okresie I i II kwartału 2024 r. w obrocie prawnym pozostawało pozwolenie wodnoprawne wystawione na rzecz B. sp. z o.o. sp.k., które dotyczyło usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych pochodzących z obiektów zarządzanych przez skarżącą. Skarżąca wskazała, że złożyła wniosek o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, który z przyczyn formalnych pozostawiono bez rozpoznania. Tym samym, w ocenie strony, w odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do jeziora K. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego nie ma jej winy, ewentualnie wina ta jest znikoma. Wyjaśniła dodatkowo, że w dniach 5 marca 2025 r. i 11 września 2025 r. ponownie składała wnioski o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego. Podkreśliła, że nie miała zamiaru odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do jeziora K. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Ustosunkowując się do powyższych kwestii należy zauważyć, że organy obu instancji przeanalizowały podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w niniejszej sprawie i trafnie przyjęły, że takie podstawy nie istnieją.
Stosownie do art. 189f § 1k.p.a.: organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Natomiast zgodnie z art. 189f § 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Zgodnie z art. 189f § 3 k.p.a. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.
W orzecznictwie wskazuje się, że znikome naruszenie prawa to naruszenie niewielkie, przy kwalifikacji którego należy wziąć pod uwagę wagę dobra chronionego normą sankcjonowaną, a zatem dobra wspólnego jakim jest środowisko (zasoby wodne), skalę naruszenia, jego czasokres, skutki, czy było ponawiane, jak też zawinienie po stronie podmiotu naruszającego. Oceniając wagę naruszenia prawa można także posłużyć się treścią art. 189d k.p.a., przedstawiającego dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej. Wśród nich są więc np.: okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzeba ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony, czas trwania tego naruszenia, częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju, uprzednie ukaranie za to samo zachowanie, stopień przyczynienia się strony, wysokość osiągniętej korzyści.
Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie, ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 9 kwietnia 2025 r. III SA/Po 28/25, wyrok WSA w Rzeszowie z 19 listopada 2025 r. II SA/Rz 1103/25; wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wynika z akt sprawy i co było przedmiotem ustaleń organów oraz oceny Sądu, skarżąca naruszyła zakaz działania polegającego na korzystaniu z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego, co wynika z treści art. 389 pkt 1 Prawa wodnego.
Zgodnie z art. 1 Prawa wodnego ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Stosownie natomiast do art. 9 ust. 2 Prawa wodnego, w gospodarowaniu wodami uwzględnia się zasadę wspólnych interesów i wymaga się współdziałania administracji publicznej, użytkowników wód i przedstawicieli lokalnych społeczności w zakresie pozwalającym uzyskać maksymalne korzyści społeczne. W doktrynie wskazuje się na pierwszoplanowe znaczenie wskazanej w art. 1 Prawa wodnego problematyki gospodarowania wodami, w ramach którego istotę regulacji określa zasada zrównoważonego rozwoju, w tym w odniesieniu do takich kwestii, jak korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Należy w tym miejscu nadmienić, że źródłem zasady zrównoważonego rozwoju jest prawo wspólnotowe, a konkretnie art. 11 (poprzednio artykuł 6 TWE) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26.10.2012r. (Dz. Urz. UEC Nr 326, str. 47). Wskazuje się także, że obowiązek ochrony środowiska, adresowany jest do władz publicznych, o czym mowa w art. 74 Konstytucji RP, ale też do każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, co unormowano w art. 86 Konstytucji RP (por. P. Szuwalski, Prawo wodne. Komentarz do wybranych przepisów. Lex/el. 2019).
Istotnym elementem systemu ochrony wód mającego zapewnić realizację zasady zrównoważonego rozwoju jest (stosownie do art. 1 Prawa wodnego) zarządzanie zasobami wodnymi, które z kolei obejmuje w szczególności kontrolę gospodarowania wodami dotyczącą przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy, o czym stanowi art. 334 pkt 2 Prawa wodnego. Pozwolenie wodnoprawne, będące decyzją adresowaną do konkretnego podmiotu, służy zatem zapewnieniu realizacji powyższych zasad poprzez określenie konkretnych warunków szczególnego korzystania z wód czy też usług wodnych, do przestrzegania których zobowiązany jest właśnie adresat tej decyzji. W konsekwencji uprawniona jest teza, że szczególne korzystanie z wód oraz usług wodnych przez podmiot nie legitymujący się taką decyzją jest zachowaniem godzącym w podstawy skonstruowanego przez ustawodawcę systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.
Analogicznie ocenić należy sytuację, w której podmiot korzysta z usług wodnych legitymując się pozwoleniem wodnoprawnym wystawionym na inny podmiot. Ustawa bowiem sytuację taką traktuje na równi z korzystaniem z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego. Tryb przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego uregulowany w art. 411a Prawa wodnego służy m. in. zapewnieniu tego, aby podmiot przejmujący przyjął wszystkie warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym (ust. 1), jak również skontrolowaniu, czy podmiot ten wywiązywał się z dotychczas wydanych na jego rzecz lub przeniesionych na niego pozwoleń wodnoprawnych (ust. 6). Posługiwanie się przez podmiot korzystający z usług wodnych pozwoleniem wodnoprawnym wydanym na rzecz innego podmiotu i zaniedbanie obowiązku przeniesienia tego pozwolenia na siebie (lub uzyskania nowego pozwolenia), godzi w porządek korzystania z zasobów wodnych w sposób gwarantujący zachowanie i ochronę wartości determinujących zarządzanie zasobami wodnymi (art. 10).
Oceniając zatem wagę naruszonego zakazu określonego zachowania bez wymaganego przepisami pozwolenia wodnoprawnego a także wagę (ciężar gatunkowy) samego naruszenia w zakresie istoty naruszonego dobra prawnie chronionego, należy wskazać, że brak jest podstaw do uznania, aby była to waga znikoma.
Ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z wód bez wymaganej zgody wodnoprawnej jest znaczący, gdyż stanowi naruszenie podstawowych obowiązków prawnych związanych z gospodarką wodną. Działanie takie godzi w podstawy skonstruowanego przez ustawodawcę systemu gospodarowania wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Odstąpienie od wymierzenia sankcji administracyjnej za brak pozwolenia musi być traktowane jako rozwiązanie wyjątkowe. Nie można deprecjonować wartości pozwolenia wodnoprawnego, jako instrumentu formalnego regulacji korzystania z zasobów wodnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 4 listopada 2025 r., II SA/Lu 514/25).
Skarżąca korzystała z usługi wodnej przez cały II kwartał 2024 r., co jest bezsporne. Z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, na które się powołuje, wystąpiła natomiast dopiero w dniu 18 lipca 2024 r. Słusznie zatem organ wskazuje, że skarżąca korzystała z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego od kwietnia 2022 r., popełniony przez nią delikt administracyjny był tym samym powtarzany również i we wcześniejszych okresach.
Z dniem 1 stycznia 2024 r. w życie weszła ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. poz. 1963), nowelizująca ustawę Prawo wodne. Uregulowany poprzednio w art. 280 pkt 1 i 2 Prawa wodnego delikt administracyjny nie obejmował odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (usługa wodna wymieniona w art. 35 ust. 3 pkt 7). Aktualnie, zgodnie z art. 472aa ust. 1 Prawa wodnego, odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego stanowi również delikt zagrożony karą administracyjną.
Warto zwrócić także uwagę na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/11. Między sytuacją ocenianą przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale a występującą w niniejszej sprawie nie ma wprawdzie pełnej tożsamości, ale zachodzi analogia, która uzasadnia ich jednolitą ocenę z punktu widzenia przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary.
Zgodnie z wymienioną uchwałą NSA w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. Zgodnie z ukształtowanym na jej podstawie orzecznictwem sądów administracyjnych, opłata podwyższona nie powinna być naliczana, jeżeli podmiot korzystający lub zamierzający korzystać ze środowiska w czasie właściwym złożył wniosek, czyli podjął należącą doń czynność warunkującą konkretyzację normy, a przyczyny braku tej konkretyzacji leżą już tylko po stronie organu (zob. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2020 r., II OSK 3889/19).
W sprawie rozpatrywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, wątpliwości wzbudził stan faktyczny, w którym podmiot korzystający ze środowiska dysponował wymaganym pozwoleniem na czas oznaczony, a po upływie tego czasu, nadal korzystał ze środowiska w toku postępowania o wydanie wymaganego kolejnego pozwolenia na kolejny okres. Co istotne, z motywów przywołanej uchwały wynika, że instytucja odstąpienia od nałożenia odpowiedzialności prawnej zarezerwowana jest dla sytuacji wyjątkowych i nawet podjęcie starań o wydanie nowego pozwolenia przed upływem terminu ważności dotychczasowego, nie przesądza takiego rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie skarżąca wprawdzie podjęła kroki celem przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego B. Sp. z o.o. Sp.k., ale uczyniła to jednak dopiero w dniu 18 lipca 2024 r., podczas gdy zarząd nieruchomością wspólną przejęła już w kwietniu 2022 r. Skarżąca nie wskazała przy tym żadnych okoliczności usprawiedliwiających zaniedbanie w tym zakresie przez tak długi czas.
Skoro nawet podjęcie starań o wydanie nowego pozwolenia przed upływem terminu ważności dotychczasowego, nie przesądza o zaistnieniu podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o czym była mowa w wskazanej uchwale, to tym bardziej takich podstaw nie można stwierdzić w sytuacji, w której podmiot korzystający z usług wodnych wystąpił o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego dopiero po ponad dwóch latach od rozpoczęcia korzystania przez siebie z przedmiotowych usług wodnych, nie oferując w tym zakresie w zasadzie żadnego wytłumaczenia poza tym, że posługiwał się pozwoleniem wodnoprawnym wystawionym na inny podmiot.
Trafność oceny organu odwoławczego co do braku spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki znikomości przypisanego skarżącej naruszenia potwierdza zdaniem Sądu okoliczność, że nie było to jednostkowe naruszenie, lecz w praktyce funkcjonowania skarżącej była ich większa liczba, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak też wiadome jest Sądowi z urzędu, w związku z rozpoznawaniem sprawy z udziałem skarżącej dotyczącej kary administracyjnej za I kwartał 2024 r. Trudno zatem uznać, że tolerowanie sytuacji bezprawnego korzystania z usług wodnych przez dłuższy czas świadczy o dochowaniu przez skarżącą należytej staranności.
Sam fakt, że organ nie stwierdził żadnych szkód w środowisku wynikających z niekontrolowanego odprowadzania wód opadowych i roztopowych nie stanowi przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary ze względu na znikomość naruszenia, ponieważ w niniejszej sprawie "naruszeniem" nie jest wystąpienie szkód w środowisku, a jest nim korzystanie z usług wodnych bez odpowiedniego pozwolenia. Przypisany skarżącej delikt ma charakter formalny i polega na korzystaniu z wód bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego. Jego zaistnienie nie jest uzależnione od wystąpienia negatywnych następstw środowiskowych. Zarządzenie zasobami wodnymi, w sposób zapewniający realizację zasady zrównoważonego rozwoju, wymaga skutecznego funkcjonowania systemu kontroli gospodarowania wodami dotyczącą przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy, i to przeciw tym wartościom skierowany został popełniony przez skarżącą delikt administracyjny. Nie może on być zatem uznany za znikomy.
Zaznaczenia wymaga, że celem bezpośrednim sankcji ustanowionej w normie prawnej zawartej w art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego jest doprowadzenie do działania zgodnego z prawem poprzez nakłonienie strony do uzyskania wymaganej zgody wodnoprawnej na korzystanie z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Celem pośrednim wynikającym z wymienionego przepisu jest z natomiast dążenie do zapewnienia ochrony wód, w szczególności poprzez przestrzeganie warunków wprowadzania zanieczyszczeń zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym. Istotne znaczenie dla skuteczności nakładanej administracyjnej kary pieniężnej ma przy tym prewencja ogólna polegająca na oddziaływaniu na podmioty korzystające z wód w sposób nieuregulowany w stosownym pozwoleniu wodnoprawnym, której brak może skutkować poniesieniem odpowiedzialności prawnej.
W ocenie Sądu przedmiotowe naruszenie polegające na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, przy uwzględnieniu omówionych okoliczności sprawy stanowi poważne uchybienie, biorąc także pod uwagę istotne znaczenie ochrony zasobów wodnych jako dobra wspólnego i narodowego. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w omawianym przypadku jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego (tzn. ochrony środowiska wodnego jako dobra wspólnego).
Zdaniem Sądu, również przesłanka zaprzestania naruszenia prawa nie mogła zostać uznana za spełnioną. W doktrynie wskazuje się, że w razie niewykonania obowiązku zachowania o charakterze ciągłym (a takim jest m. in. korzystanie z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego) zaprzestanie prawa może mieć co do zasady miejsce, jest to jednak wykluczone w przypadku obowiązku określonego zachowania o charakterze terminowym - np. brak spełnienia określonego obowiązku w danym przedziale temporalnym wyznaczonym upływem terminu (A. Krawczyk [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, Warszawa 2025, art. 189f). Inaczej rzecz ujmując, z uwagi na charakter popełnionego naruszenia prawa polegającego na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w całym zamkniętym okresie II kwartału 2024 r., brak jest możliwości usunięcia tego naruszenia. Złożenie wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego po tym okresie nie stanowi bowiem ani usunięcia skutków naruszenia, ani też zaprzestania naruszania prawa w tym okresie.
Konkludując, w ocenie Sądu organ w zaskarżonej decyzji dokonał wszechstronnej analizy prawidłowo zebranego i kompletnego materiału dowodowego, w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, czemu dał wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https:/orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło