II SA/Gd 836/17
WyrokWSA w Gdańsku2018-05-09
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Dorota Jadwiszczok, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej, której następstwo prawne nie zostało ustalone, jest nieważna?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna skierowana do osoby zmarłej, której następstwo prawne nie zostało ustalone, jest dotknięta wadą nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 KPA w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 PPSA. Prowadzenie postępowania i wydanie decyzji wobec osoby nieżyjącej stanowi rażące naruszenie prawa, które nie podlega konwalidacji i obliguje sąd administracyjny do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody uchylającej decyzję Prezydenta Miasta w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości i zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca B. D., następczyni prawna zmarłej wnioskodawczyni I. K., wniosła skargę na decyzję Wojewody, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez skierowanie decyzji do osoby zmarłej. W toku postępowania przed WSA ustalono, że I. K. zmarła przed wydaniem decyzji przez Wojewodę, a skarżąca B. D. jest jej spadkobierczynią na mocy testamentu.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia 26 października 2017 r. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dorota Jadwiszczok sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Wojewody z dnia 26 października 2017 r., nr [...] w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej B. D. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z 26 października 2017 r. Wojewoda uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z 26 maja 2017 r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w G., stanowiącej działkę nr [..], obręb [..] na działki nr [..] i [..] (pkt 1 decyzji), zwrocie na rzecz Pani I. K. udziału w wysokości [..] części i Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, udziału w wysokości 4/128 części w prawie własności nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr [..] i projektowana działka nr [..] (pkt 2 decyzji), obowiązku zwrotu części zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy Miasta (pkt 3 decyzji), odmowie zwrotu nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako projektowana działka nr [..] (pkt 4 decyzji), zabezpieczeniu wierzytelności Gminy Miasta polegającym na ustanowieniu hipoteki łącznej na udziałach w prawie własności nieruchomości (pkt 5 decyzji) oraz rozłożeniu wymienionego w pkt 3 a) decyzji zobowiązania na 10 rat rocznych (pkt 6 decyzji).
Jednocześnie Wojewoda na podstawie decyzji z 26 października 2017 r. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz Pani I.K. udziału w wysokości 108/128 części i Skarbu Państwa udziału w wysokości 4/128 części w prawie własności nieruchomości położonej w G., stanowiącej działki nr [..] i [..], obręb [..].
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że decyzją z 3 czerwca 1988 r. nr [..] Urzędu Miejskiego zatwierdzony został, na podstawie art. 12 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99 ze zm.), projekt podziału nieruchomości położonej w G. przy ul. [..], tj. działki nr [..] o pow. 1 177 m2, k.m. 27, zapisanej w księdze wieczystej nr [..] Państwowego Biura Notarialnego jako własność Pani I. K. i Pana J. K., na działki nr [..] o pow. 949 m2 - jako teren ulicy [..] oraz nr [..] o pow. 506 m2 - jako pozostały teren.
Następnie aktem notarialnym z 30 czerwca 1988 r., Repertorium A. nr [..] na rok [..], Skarb Państwa nabył, na podstawie art. 53 ustawy wywłaszczeniowej, od Pani M. K. - spadkobierczyni w udziale 1/2 Pana J. K. i Pani I. K. (z domu K. - vide: odpis skrócony aktu małżeństwa nr [..] z 20 kwietnia 1990 r.) - współwłaścicielki niżej opisanej nieruchomości w udziale 11/16 i spadkobierczyni Pana J. K. w udziale 1/2, nieruchomość, oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr [..] o powierzchni 949 m2, położoną w G., KW nr [..], z przeznaczeniem pod budowę ulicy [..] w G.
Zgodnie z wyciągiem zmian gruntowych z 1989 r. działka nr [..] o pow. 949 m2 została podzielona na działki nr [..] o pow. 842 m2 i [..] o pow. 107 m2.
Spadkobiercami po Pani M. K., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z 22 maja 2002 r., sygn. akt VII Ns [..], zostali Pan J. S., Pan A. S., Pani F. M., Pan J. S., Pan A. S., Pan M. S., Pan M. S., Pan I. S., Pani J. Ł. i Pan S. S.
Wnioskiem z 26 lipca 2006 r. Pani I. K. wystąpiła do Urzędu Miasta "o zwrot wywłaszczonych działek nr [..] i [..] położonych w G. przy ul. [..]".
Postanowieniem z 31 lipca 2007 r. nr [..], sprostowanym postanowieniem z 9 sierpnia 2007 r., Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, od załatwienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta i wyznaczył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.
Pismem z 30 lipca 2015 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że wnosi "o zwrot przypadającej jej części ułamkowej prawa własności nieruchomości, tj. 27/32".
Prezydent Miasta, jako reprezentant Skarbu Państwa, w piśmie z 29 października 2015 r. przyłączył się do przedmiotowego postępowania i następnie wniósł o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
W dniu 6 maja 2016 r. przeprowadzono oględziny ww. nieruchomości. Zgodnie z protokołem "działka nr [..] obr. [..] stanowi w części jezdnię asfaltową - ulica [..]. Po obu stronach jezdni znajduje się chodnik z kostki brukowej, przejścia dla pieszych z urządzonym z kostki brukowej wejściem na teren osiedla.
(...) Działkę częściowo stanowi urządzona skarpa. Na terenie znajduje się owalne, betonowe urządzenie kanalizacyjne. Działka nr [..] jest niezabudowana, porośnięta drzewami i krzakami. Działka nr [..] obr. [..] stanowi teren porośnięty krzewami i drzewkami, nie jest zabudowana, nie jest ogrodzona".
Od decyzji z 26 maja 2017 r. nr [..] Prezydenta Miasta o zwrocie na rzecz Pani I. K. udziału w wysokości 108/128 części i Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, udziału w wysokości 4/128 części w prawie własności nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr [..] i projektowana działka nr [..], odwołanie złożyli Gmina Miasta oraz wnioskodawczyni Pani I.K.
W uzasadnieniu decyzji z 26 października 2017 r. wydanej na skutek wniesionych odwołań Wojewoda wskazał, iż Skarb Państwa stał się właścicielem działki nr [..] w dniu, w którym decyzja z 3 czerwca 1988 r. stała się prawomocna, co miało miejsce przed zawarciem ww. aktu notarialnego z 30 czerwca 1988 r., którego treść to potwierdza.
Roszczeniem o zwrot mogą być objęte nieruchomości wywłaszczone w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast będąca przedmiotem zainteresowania w niniejszej sprawie działka nr [..], nie została objęta taką decyzją, jak również nie została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej objętej aktem notarialnym z 30 czerwca 1988 r., lecz przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa, na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy wywłaszczeniowej.
Nie każde odjęcie prawa własności należy rozumieć jako wywłaszczenie, do którego mają zastosowanie przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zawarte w dziale III rozdział 6 u.g.n. Ustawa ta przewiduje możliwość zwrotu nieruchomości jedynie w przypadku, gdy wywłaszczenie miało miejsce na podstawie władczego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o odjęciu lub ograniczeniu prawa własności, a więc decyzji, o której mowa w rozdziale 4 działu III, lub też w oparciu o art. 216 u.g.n., gdy wywłaszczenie nastąpiło na podstawie aktów prawnych enumeratywnie wymienionych w treści powyższego przepisu. W przedmiotowej sprawie sytuacja powyższa nie występuje, bowiem decyzja z 3 czerwca 1988 r. nie może zostać zakwalifikowana jako decyzja wywłaszczeniowa, na co wskazała Gmina Miasta m.in. w odwołaniu z 6 czerwca 2017 r.
Z uwagi na powyższe organ odwoławczy decyzją z 26 października 2017 r. uchylił decyzję organu administracji publicznej I instancji i odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła B. D., wskazując, iż jest następczynią prawną I. K.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) PPSA naruszenie przepisów
postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie
art. 29 KPA w zw. z art. 30 KPA w zw. z art. 65 KPC poprzez skierowanie decyzji do osoby zmarłej. Zarzut stanowi jednocześnie przyczynę nieważności decyzji w rozumieniu art. 145 § 2 PPSA w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 KPA w zw. z art.29 KPA w zw. z art. 30 KPA w zw. z art. 65 KPC;
2. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez zastosowanie art. 12 ust. 5 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w sytuacji, w której ulica była wybudowana jeszcze przed wydaniem decyzji o podziale nieruchomości;
3. naruszenie 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 32 Konstytucji w zw. z 21 ust. 2 Konstytucji poprzez jego niewłaściwe
zastosowanie w stanie faktycznym, zgodnie z którym nie da się stwierdzić, iż doszło do wypłaty odszkodowania przy wywłaszczeniu.
Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi w trybie art. 54 § 3 PPSA z uwagi na ujawnienie śmierci strony w toku postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych. W skardze zostały szczegółowo omówione sformułowane zarzuty z przytoczeniem obszernej argumentacji.
Skarżąca wskazała, iż przed wydaniem decyzji przez organ administracji publicznej II instancji wnioskodawczyni I. K. zmarła 31 lipca 2017 r. W załączeniu skarżąca przedłożyła sporządzony przez organy niemieckie (ostatnim miejscem zamieszkania wnioskodawczyni była B.) akt zgonu I. K. w języku niemieckim oraz własnoręcznie sporządzony testament, z którego wynika iż do całości spadku została powołana skarżąca. Skarżąca podkreśliła, iż na tym etapie postępowania nie dysponuje jeszcze postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej wnioskodawczyni, a zgodnie z art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego jurysdykcja w tym zakresie należy do Sądów Republiki Federalnej Niemiec.
W odpowiedzi na skargę z 18 grudnia 2017 r. Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi B. D. uzasadniając wniosek brakiem legitymacji procesowej czynnej po stronie skarżącej, ewentualnie o oddalenie skargi.
W odpowiedzi na skargę z 12 stycznia 2018 r. uczestniczka postępowania Gmina Miasta wniosła z kolei o stwierdzenie nieważności decyzji w całości z uwagi na śmierć strony, do której została ona skierowana.
Postanowieniem z 28 grudnia 2017 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie argumentując to koniecznością potwierdzenia następstwa prawnego skarżącej, a tym samym istnienia po jej stronie legitymacji procesowej czynnej. Sąd wskazał w uzasadnieniu postanowienia, iż oświadczenie skarżącej B. D., że na podstawie testamentu jest spadkobierczynią zmarłej, nie jest wystarczające do dalszego prowadzenia postępowania sądowego. Przedstawiony testament nie jest bowiem urzędowym poświadczeniem nabycia spadku. Także przedstawiony akt zgonu nie stanowi dokumentu potwierdzającego śmierć I. K., jest to dokument sporządzony w języku niemieckim, a Sądowi z urzędu wiadomym jest, że niemieckie organy państwowe wydają także międzynarodowe akty zgonu, które przed polskimi sądami są uznawane za dokument potwierdzający śmierć osoby.
Wnioskiem z 16 marca 2018 r. skarżąca wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania i przedłożyła oryginał postanowienia Sądu niemieckiego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku wraz z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego na język polski, z którego wynika, że jedyną spadkobierczynią po zmarłej 31 lipca 2017 r. w B. I. K. jest skarżąca B. D.
Postanowieniem z 28 marca 2018 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) dalej p.p.s.a., uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprawujących wymiar sprawiedliwości sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oraz rozstrzygania sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody z 26 października 2017 r., na mocy której Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta Miasta z 26 maja 2017 r. i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości na rzecz Pani I. K. oraz Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Regulacja powyższa prowadzi do wniosku, że stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa będącego podstawą do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji powoduje konieczność uwzględnienia skargi. Warto podkreślić, że określone przez ustawodawcę kompetencje Sądu w fazie orzekania w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne lub postanowienia zawarte w art. 145 § 1 p.p.s.a. wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego, przy czym w pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 672).
Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04). Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, w której Sąd dopatrzył się wad decyzji skutkujących koniecznością stwierdzenia jej nieważności, które to wady były przedmiotem zarzutów skarżących I. K. oraz Gminy Miasta.
Biorąc pod uwagę powyższe, w rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności ocenić należało przesłankę nieważności zaskarżonej decyzji, z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej. Dokonując oceny tej przesłanki, Sąd uznał jej zasadność i z tego względu skargę należało uwzględnić.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody z 26 października 2017 r. obarczona jest wadą, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., czyli ze względu na stwierdzenie, że zachodzą przesłanki określone w art. 156 k.p.a. dające podstawę do stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Wojewoda jako organ odwoławczy prowadził bowiem postępowanie na skutek wniesionego odwołania czyniąc jego stroną osobę nieżyjącą w dacie wydania przez niego ostatecznej decyzji administracyjnej. Takie naruszenie prawa nie daje Sądowi żadnego wyboru i powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 151/09 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 532/07).
Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zgodnie zaś z treścią art. 109 § 1 k.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Z kolei stosownie do treści art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Przywołane przepisy dają organowi prawo doręczenia decyzji administracyjnej jedynie stronom postępowania. Z doręczeniem rozstrzygnięcia w postaci decyzji wiążą się bowiem przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego skutki prawne. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia na każdym etapie postępowania administracyjnego kręgu stron postępowania administracyjnego ma w świetle art. 156 § 1 k.p.a. szczególne znaczenie także z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia stwierdzenie nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest bowiem jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji doręczanie wyłącznie takim osobom decyzji i postanowień. Jeżeli zaś organ administracji wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 30 § 4 k.p.a., czy też skierował decyzję do osoby zmarłej, to wadliwość takiego rozstrzygnięcia pozwala na ewentualne jego uchylenie, jeżeli jest ono badane w trybie odwoławczym, zaś sądowi administracyjnemu dokonującemu kontroli legalności pozwala na stwierdzenie nieważności. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać orzeczeń. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1973/05, LEX 258282; Małgorzata Stahl - glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. 261/83 - OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1876/10). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał, ponieważ przepis art. 156 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że decyzja Wojewody z 26 października 2017 r. skierowana została do zmarłej 31 lipca 2017 r. wnioskodawczyni I. K. Powyższe zostało potwierdzone niebudzącymi wątpliwości dokumentami urzędowymi w postaci postanowienia Sądu Rejonowego B. z 12 lutego 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po I. K. przez skarżącą B. D. W tej sytuacji stronami i adresatami decyzji winni być następcy prawni zmarłej, a nie osoba, która w dniu wydania decyzji nie żyła. Okoliczność śmierci I. K. nie była znana organowi w dniu wydawania zaskarżonej decyzji. Nie zmienia to jednak faktu, że zaskarżone rozstrzygnięcie skierowane zostało do osoby już nieżyjącej. Stwierdzenie tej wady formalnej postępowania zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości wydanej w sprawie decyzji. Rozpatrując ponownie sprawę organ przede wszystkim prawidłowo ustali krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
Z uwagi zatem na stwierdzone naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł natomiast o kosztach postępowania. Na wysokość tych kosztów składa się wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wpis od skargi ustalony w kwocie 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło